Definitions containing the research արագ : 1549 Results

Հեղգ, աց

See full entry →

adj.

idle, lazy, slothful, sluggish, tardy, dull, slow, lukewarm, cowardly;
listless, careless.

NBHL (1)

Բարբառք արագք եւ հեղգք, սուրք եւ ծանրագոյնք. (Պղատ. տիմ.։)


Հեղգալուր

See full entry →

adj.

turning a deaf ear, listless, disobedient;
— լինել, to turn a deaf ear, to simulate deafness, to disobey.

NBHL (1)

Մեր յանցանացն հեղգալուր լինիմք, եւ նոցայնոցն արագախօս եւ արագալուր։ Առ կշտամբանս պօղոսի հեղգալուր լինիմք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)


Հեղգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be idle, lazy, indolent, slothful.

NBHL (1)

Զբովանդակն ասել հեղգանամ։ Ոչ հեղգանամ զաղօթս իմ պատարագել նմա։ Ի հեղգանալն պատկառէի։ Դու ընդէ՞ր մատչել առաջի նորա հեղգանաս. (Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. համբ.։)


Հեղգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (1)

Զի իցէ չափ ինչ հաստատուն առ միմեանս՝ հեղգութեան եւ արագութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Հեղեղաբար

See full entry →

adv.

like a torrent, impetuously.

NBHL (1)

Հեղեղաբար հոսի ի վերայ չարագործաց. (Նոննոս.։)


Հեղձամահ

See full entry →

adj.

choked;
strangled;
drowned;
— լինել, to be -;
— առնել, to choke, to stifle, to suffocate, to drown.

NBHL (1)

Չոգար խեղդեցար. սատանայ ստիպեաց հեղձամահ արագ լինել քեզ. (Զքր. կթ.։)


Հեշտալուր

See full entry →

adj.

tractable, docile;
mild, complaisant, condescending.

NBHL (1)

Նորա խնդրուածոցն հեշտալուր եղեւ։ Ծանեաւ զնա հեշտալուր եւ արագահաս։ Զի թէ ոչ գիտէի զքեզ հեշտալուր, ոչ յուսայի. (Լմբ. սղ.։)


Հեշտախօս

See full entry →

adj.

singing sweetly, canorous.

NBHL (1)

Ծիծռունք հեշտախօսք արագ թռչմամբ զօդս հարկանեն. (Ոսկ. յար.։)


Հեշտընկալ

See full entry →

adj.

easy to comprehend, obvious, plain, intelligible, clear, evident;
pleasant, commodious.

NBHL (1)

Հեշտընկալ եւ դիւրահաս տխմարագունիցն, կամ հեշտընկալք եւ դիւրահասոյցք տխմարագունիցն լինիցին. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)


Հետահան, աց

See full entry →

adj. s.

tracing out;
ichneumon;
—հան լինիմ, to arrive with, to catch one.

NBHL (1)

ՀԵՏԱՀԱՆ եւ ՀԵՏԱՀԱՆԱԿԱՆ. ἱχνευτής vestigator, indagator. Որ հանէ զհետս. իբր հետազօտիչ. հետախոյզ. հետամուտ. գամագիւտ. հնարագէտ. ճարտարահնար.


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (2)

Բան է հետեւակ եւ ներչափական բառի շարագրութիւն. (Թր. քեր.։)

Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)


Հետեւանք, նաց

See full entry →

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

NBHL (2)

ՀԵՏԵՒԱՆՔ ἁκολούθημα, ἁκολούθησις , ἁκολουθεία, τὰ ἁκολούθα consequentia, circumstantia. որ եւ ՀԵՏԵՒՈՒԹԻՒՆ, ՀԵՏԵՒՈՒՄՆ, ԶՀԵՏԵՐԹԱՆՔ. Հանգամանք. պարագայք. ընթացք. գնացք. կարգ. շարունակութիւն.

ՀԵՏԵՒԱՆՔ. Ըստ քերականաց, պարագայք բայի, որք հարկաւ զհետ երթան նորա.


Հետիոտ

See full entry →

cf. Հետիոտից.


Հերձ, ից

See full entry →

adj. s.

split, cloven, riven;
cracked;
cleft, split, crevice, rift, fissure.

NBHL (1)

Ոչ եթէ արագ եւ հերձ թեւօք շրջի։ Զի ոտս ոչ հերձ իբրեւ զորւոյ ունի. (Վեցօր. ՟Ը։)


Հերձանեմ, ձի

See full entry →

va.

cf. Հերձեմ.

NBHL (3)

Հերձեալ բռնութեամբ (զօդս)։ Եհերձ ճանապարհ ընդ մէջ կենդանեաց եւ մեռելոց։ Զծովն կարմիր հերձեր։ Հերձ զծովն, կամ զվէմն։ Զյղիս նոցա հերձցես։ Հերձուին զյղիս։ Հերձաւ վարագոյր տաճարին ընդ մէջ։ Հերձցէ զքեզ ընդ մէջ։ Լուար ինչ բան, մեռցի ի սրտի քում. պի՛նդ կաց, ոչ հերձու, եւ ելանէ արտաքս. եւ այլն։

Վարագուրին հերձիլն, երկրի շարժիլն. (Գէ. ես.։)

Հերձուլ վարագուրին (այսինքն հերձանիլ). (Նանայ.։)


Հիբար

See full entry →

cf. Որպէս.

NBHL (1)

Բաղդատականացն գաղափարք են. հի՛բար, արագագոյն, յարմրագոյն. եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Հիդրա, այ, այի

See full entry →

s.

hydra.

NBHL (1)

Եզն եւ հիդրիա ծովային ... եւ հիտրիա եւս չարագոյն քան զնա. (Կանոն.։)


Հիկէն

See full entry →

conj.

as, for example.

NBHL (1)

Հի՛կէն, իբրու յականս կայծին դժուարագիծ։ Եթէ ոք մակաստացական, հի՛կէն, իմաստուն. (Մագ. լ։)


Ծնողասէր

See full entry →

adj.

loving, fond of one's parents.

NBHL (1)

Կէսք նախահոդակք եւ ծնողասէրք, որպէս զճայ եւ զարագիլ. (Վրդն. ծն.։)


Ծրագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.

NBHL (1)

Եւ այս նախ սահմանեալ շնորհիս նկարագիրս ծրագրեաց աստուած զիսրայէլ, եւ զորակս գունոցն արկ ի վերայ նորա քրիստոսիւ. (Լմբ. սղ.։)


Կաթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to let fall drop by drop;
to distil.

NBHL (1)

Լից քոյին շնորհօք զայնս նկարագիրս ... զոր առեալ օծցես, լոյս կաթեցուսցես (ի նա). (Տաղ.։)


Հակակշիռ

See full entry →

s.

counterpoise;
— գոլ, to counterbalance.

NBHL (1)

Այր հաւատարիմ՝ ոսկւոյ եւ արծաթոյ հակակշիռ գոլ արժանագոյն, ի դժուարագոյն հակառակութեանն ճողոպրելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Հաղորդակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

cf. Հաղորդ.

NBHL (1)

Հաղորդակից լինել չարագործաց, կամ մեռելութեան, կամ կենաց. (Յճխ. ՟Ի։ Նար. երգ.։ Շար.։)


Հաղորդեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հաղորդեմ.

NBHL (1)

Մատուսցէ զպատարագն սուրբ. յորմէ եւ զմկրտեալն հաղորդեցուսցէ. (Շ. ընդհ.։)


Հաճոյական, ի, աց

See full entry →

adj.

agreeable, pleasing.

NBHL (1)

Վարս ունէիր աստուծոյ հաճոյական։ Խօսել բանս հաճոյականս ըստ ժամանակի։ Ողջակէզ կամ պատարագ հաճոյական։ Հաճոյական ծառայութիւն, կամ աղօթք, մաղթանք, խունկ. (Շար.։ Շ. բարձր.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.)


Հաճոյակատար

See full entry →

adj.

kind, condescending, complaisant.

NBHL (1)

Աբէլ՝ հաճոյակատար կամացն աստուծոյ պատարագօքն քան զամենայն մարդիկ. (Տօնակ.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

NBHL (1)

Արարէ՛ք զխորհուրդ ձեր պատարագ հաճոյութեան. (Եփր. ղեւտ.։)


Համագրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to compose.


Համագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

composition.


Համաթոռ

See full entry →

adj.

co-reigning.

NBHL (1)

Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Կաթողիկոսարան, ի

See full entry →

s.

patriarchal seat or residence.

NBHL (1)

Քննեցի սորին վասն զպատարագամատոյց աղօթս ի կաթողիկոսարանն. (Լմբ. պտրգ.։)


Կախարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

charm, enchantment, spell, fascination, sorcery, magic, witchcraft, theurgy.

NBHL (1)

Զանազանի մոգականն ի կախարդութենէ. զի մոգութիւն է մակակոչութիւն բարեգործ (կարծեցեալ) դիւաց. իսկ կախարդութիւն մակակոչութիւն դիւաց չարագործաց. (Նոննոս.։)


Կրկնակ

See full entry →

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

NBHL (1)

ԿՐԿՆԱԿ՝ ըստ տոմարագիտաց է Զոյգ մի աւուրց յաւելեալ ի հայկական ամսոյ միոյ բաժանելոյ ի չորս հաւասար եօթնեակս, որ լինին ՟իը. եւ կրկնակաւ, ՟լ.


Կցորդութիւն, ութեան

See full entry →

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

NBHL (1)

Տարագրեաց զնա ի հաղորդութենէ կցորդութեան։ Կցորդութիւն սրբութեան, կամ օրհնութեան, հոգւոց, արեան, բնութեան, մարմնոյ, եւ այլն։ Կցորդութեամբ ժողովրդեանն, կամ կցորդութեամբ դպրի իմոյ պօղոսի (այսինքն միաբան, զոյգ ընդ), եւ այլն. (Եւս. պտմ.։ Ագաթ.։ Նար. Լմբ.։ ՃՃ.։)


Ղեւտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

levitical;
Leviticus.

NBHL (1)

Ղեւտականն կարապետային անկատարագործ. (Նար. ՟Ժ՟Դ։)


Ճախր

See full entry →

s.

flight, soaring;
turn, tumble;
wheeling about;
caper, somerset;
— առնուլ, to take wing or flight, to fly away, to fly up, to soar on high, cf. Շրջագայիմ;
to caper, to cut capers, to turn a somerset, to turn heels over head;
cf. Ձի.

NBHL (1)

Ճախր առեալ ի ներքուստ ի վեր ի լեառն վարագ. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ճամուկ, մկաց

See full entry →

s.

decoration, ornament;
embroidery.

NBHL (1)

Ո՞վ ոք ասիցէ, թէ ըստ որոց ի ճամուկսն է նկարագրեալ, սոյնպէս պիտոյ է իմանալ յաղագս աստուծոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճանաչողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge;
recognition.

NBHL (1)

Ըստ ճարտարագէտ ճանաչութեան ստուգահմուտ բժշկացն։ Եւ զձեր ճանաչութիւնդ կամիմ գիտել։ Գիտել ճանաչութեամբ որոշել զիմաստունն յանմտէն. (Փարպ.։)


Ճանաչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ճանաչողութիւն.

NBHL (1)

Ըստ ճարտարագէտ ճանաչութեան ստուգահմուտ բժշկացն։ Եւ զձեր ճանաչութիւնդ կամիմ գիտել։ Գիտել ճանաչութեամբ որոշել զիմաստունն յանմտէն. (Փարպ.։)


Հաւաստի

See full entry →

adj. adv.

certain, true, indubitable, sure, convincing, conclusive, incontestable, positive;
demonstrative, justificative;
cf. Հաւաստեաւ;
— կորուստ, certain loss;
— գիտել, to know for certain;
— առնել, to assure, to convince, to prove;
— իմն է զի, it is certain that.

NBHL (1)

Եւ զպատարագն ընդ նմին յիշեաց, որ գործոցն էին հաւաստիք. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Մերձակայ, ից

See full entry →

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

NBHL (1)

Ծարաւին արագեցուցանէ զմերձակայսն, թէ արագեցէ՛ք ջուր տալ. (Խոսր.։)


Մեքենայեմ, եցի

See full entry →

va.

to contrive, to form, to project;
to machinate, to plan, to plot, to intrigue, to cabal.

NBHL (1)

Չարագործն մերուժան հնարաւորութեամբ մեքենայէր ամուր բերդին այնմիկ. (Բուզ. ՟Դ. 24։)


Միաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.

NBHL (1)

Կամի զհինսն ընդ նոր պատարագս յարմարել եւ միաւորել մշտնջենաւորութեամբ։ Խոնարհելն քո ի ներքոյ ընկերին՝ ընդ աստուած միաւորէ զքեզ. (Փիլ. բագն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Միաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.

NBHL (1)

Զիա՞րդ եւ միաւորի անստացականն ընդ ստացականին (այսինքն անեղն ընդ եղականին), եւ ընդ պարագրելւոյն անպարագրելին. (Աթ. ՟Բ։ (ըստ այսմ առ նախնիս՝ առաւել Միանալ ասի, քան Միաւորիլ։))


Միզագրաւ

See full entry →

adj.

troubled with strangury, subject to the gravel;
cf. Միզագրաւութիւն.


Միզագրաւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to suffer from stone or strangury, to be afflicted with the gravel.

NBHL (1)

Անկաւ յախտ ինչ, զո քարագործն կոչեն. եւ այնպէս միզագրաւեալ՝ չարաչար մեռանէր. (Վրք. ոսկ. հին ձեռ։)


Միջագար

See full entry →

adj.

rotten at the core;
weak, useless.

NBHL (1)

(Փայտ որթոյն) ո՛չ զօրէն այլոց կարծր եւ տեւող ունի զտարրն, այլ միջագար եւ վաղափուտ եւ յոյժ տկարագոյն. (Պիտ.։)


Միջնորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intercession, mediation, interposition, intermeddling, intervention;
negotiation, medium;
— վաճառաց, brokerage, brokage, agent's commission;
միջնորդութեամբ, mediately, through the medium of.

NBHL (1)

Զդեռեւս տկարագոյնսն՝ իւրեանց միջնորդութեամբն յառաջ ածել պարտին ի քրիստոսի նմանութիւնն. (Բրս. հց.։)


Միտ, մտի, մտաւ, միտք, մտաց

See full entry →

s.

mind, intellect, understanding;
sense, judgement, reason, intelligence;
thought, idea;
intention, design, project;
opinion;
advice, counsel;
meaning, intent;
maxim;
ըստ մտի, ըստ —ս, at one's will or pleasure;
according to one's fancy, liking, desire;
ըմբռնումն մտաց, apprehension, idea;
մարդկեղէն —ք, human reason;
հասարակաց —ք, good sense;
—ք անմտութեան, foolish thoughts;
—ք անարգութեան, reprobate sense;
—ք առակիս, the moral of the fable, or of the apologue;
ուղիղ մտօք, in good faith;
պարզ մտօք, frankly, sincerely, without artifice;
սրտի մտօք, with all one's heart;
ազնուական —ք, noble sentiment;
արդարակորով, խորախորհուրդ, վսեմ, հաստատուն or անյողդողդ, լուսաւորեալ, ընդարձակ, եռանդուն, սուր, թափանցող, արգասաւոր, հնարագիւտ —ք, upright, profound, elevated, firm, enlightened, vast, lively, sharp or piercing, penetrating, fertile, inventive wit, mind or intellect;
թեթեւ, անարգասաւոր, շփոթ, ցրուեալ, տկար —ք, frivolous or light, barren, confused, distracted, weak mind or intellect;
ունել ի մտի, to have the design or intention, to propose to oneself, to project;
ի —ս լինել, գալ, —ս ուսանել, to regain one's intellectual faculties, to be restored to one's senses, to awake;
դնել ի մտի, հաստատել ի —ս, to form a resolution, to take into one's head, to be determined, to resolve, to project, to propose, to presume, to imagine;
— դնել, to be attentive, to apply or devote oneself to, to observe, to regard, to consider with care, to think, to reflect;
ի —ս առնուլ, to understand, to comprehend, to perceive, to conceive, to know, to remark;
to study, to learn by heart;
զմտաւ or ընդ — ածել, to consider, to regard attentively, to meditate, to recollect, to imagine;
աշխատ առնել զ—ս, to fatigue the mind, to rack one's brains;
անկանել ի մտտաց, to be out of one's mind or senses, to lose one's senses, to be crazy;
անկանել or ելանել ի մտաց, to escape or slip from one's memory;
to forget;
—ս դնել, to admonish, to warn, to apprise of;
դնել ի մտի ուրուք, to suggest, to insinuate, to hint, to intimate, to entangle, to involve;
ընդ — մտանել, ըստ մտի լինել, to please, to gain one's affection or good will, to conciliate one's favour, to insinuate oneself in the good graces of, to win one's favour;
ընդ — տանել, to take offence at, to be offended, to take ill, to take a pique, to be nettled;
արկանել ի —ս, to suggest, to inspire;
տալ ի — առնուլ, to cause to understand;
փոխել զ—ս, շրջիլ ի մտաց, to think better of, to change or alter one's mind or intention;
ի չար կամ ի բարւոք —ս առնուլ, to take well or ill;
գերել զ—ս, to captivate one's understanding;
ընդ —ս անկանել ուրուք, to occur to mind, to enter the imagination or thoughts;
հանել ինչ ի մտաց ուրուք, to drive out of one's head, to persuade to the contrary;
—ս ունել, to be witty;
ասել ի մտաց, to say to oneself;
ընդ — արկանել, to think, to recollect, to conceive;
բարգաւաճել, կրթել զ—ս, to cultivate, to form the mind, to improve;
այսր անդր մաղել զ—ս, to distract the mind;
անխիղճ —ս ունել, to keep a clear conscience;
ի մտի պահել, to keep in memory;
բարձրանալ ի —ս իւր, to become proud, vain, puffed up;
— առնել, to listen to, to mind, to agree with;
ընդ —ս հարկանիլ, to occur, to come to mind or memory, to recollect;
առնել ի մտաց իւրոց, to do without intention, to do unintentionally;
առ ի —ս առնուլ, to understand allegorically;
իսկ առ ի —ս, and in mystic or allegorical sense;
բազումք ի —ս ունողաց, the generality of intelligent persons, most witty people;
ոչ ոք ի —ս ունողացն, one of good sense, no sensible person;
եդեալ էր ի մտի, he decided, he was resolved;
չառնում ինչ ի —, I understand nothing of it, I don't understand it, I am quite at a loss;
անմարթ է ի — առնուլ զայն, nothing can be known about it, it is impenetrable, it's marvelously obscure;
—ք իմ առ իս դարձան, my mind was restored;
եւ ոչ ի —ս անգամ անկեալ էր նորա, he never even dreamed of it;
խորհէի եւ ասէի ընդ —ս, I thought and said to myself;
յորմէ ի — առնուլ է, whence it follows that;
բազում անգամ եղեւ ինձ ի մտի, I was more than once tempted to, I several times intended to;
գայ ի —ս իմ, it has just come into my thoughts, mind or head;
ստէպ ի մտի իմում յեղյեղեմ զայն, I often repeated it to myself;
յաս են —ք բանիցս, this is the sense of the passage;
նա չառնու ինչ ի —, he understands nothing of it, he knows nothing about it, it is Chinese to him;
այսպէս եցոյց զչարութիւն մտաց իւրոց, thus he betrayed his malicious intention;
զմտաւ ածեմ, to think, to regard, to consider.


Պարգեւառ, ի, ից

See full entry →

adj.

donee, person to whom any thing is given or bequeathed by will.

NBHL (1)

Սոյնիսեաց պարգեւառուացն գոհութիւն աւարտին սրբով պատարագաւն. (Խոսր. պտրգ.։)