Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Ձայնարկու, աց

See full entry →

adj. s.

crying, uttering a cry;
crier, weeper, wailer, lamenter;
— գուսան, կին, mourner, mourning woman.

NBHL (1)

Ի ձայնարկուաց եւ կաքաւչաց երգս։ Ձայնարկու գուսանս։ Զձայնարկու կանայս։ Եղարամարքն եւ ձայնարկուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։ Խոր. ՟Բ. 57։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Ձայնաւոր, աց

See full entry →

adj. s. gr.

vocal;
vowel;
* — պատարագ, high-mass

NBHL (2)

Ի ձեռն լեզուի եւ ձայնաւոր գործեաց. (Փիլ. լին.։)

Ի քերականութեան եօթն են թուով ձայնաւորք. (Փիլ. այլաբ.։)


Ձանձրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow tired, to become wearied, annoyed, cloyed, disgusted;
ձանձրացեալ ի կենաց, weary of life.

NBHL (2)

ἅχθομαι, προσεχθέω taedet me, molestiam capio, offensus sum ἁκηδιάζω acedia afficior, anxius sum ἑκκακέω segnesco, deficio եւ այլն. Ծանրանալ իմն եւ թանձրանալ ոգւոց կամ սրտի. տաղտկանալ եւ զազրանալ. նեղիլ. թուլանալ. ծուլանալ. վաստակիլ. լքանիլ. թախծիլ վհատութեամբ. ձանձրնալ, զզուիլ, գանիլ, յոգնիլ.

Իսկ իբր կ. Ձանձրալի լինիլ.


Ձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

NBHL (1)

ՁԳԵԼ. ἑκτείνω extendo, porrigo διατείνω, προτείνω, παρατείνω protendo եւ այլն. ἑκπετάζω, ἑκπετάννυμι expando եւ այլն. Տարածել. սփռել. երկայնել. ընդարձակել. կարկառել զձեռն. ձկտիլ. եւ այլն. երկնցընել, փռել.


Ձգիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to tend towards, to lean, to incline;
to linger, to last, to flag, to languish;
to get on but slowly;
— ի բանս ուրուք, to be allured, seduced;
— զհերաց, to be caught by the hair;
— ջղաց, to be strained, overstrained;
ձգեալ տարածանիլ, to stretch out, to extend;
ձգեցաւ ընդ ամս տասն, it lasted ten years;
սարդիոստայնք ձգեցան, the spiders have woven their webs;
ի մի կէտ նպատակի ձգի ամենայն, every thing in this world comes to an end;
մի՛ ուրեք հեռի ձդիցիք երթալ, go no farther;
եւ ձգի վարագոյրն, and the curtain falls.


Ձգձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull or haul about;
ձգձգեալ ի դատաստան, dragged from one tribunal to another.

NBHL (1)

Այսր անդր ձգձգելով յերկոցունցն բարեպաշտութենէ. (Փիլ. լին.։)


Ձգումն, ման

See full entry →

s.

draught, drawing, traction;
shooting;
attraction;
tendency, inclination;
attachment;
— շնչոյ, respiration, breathing;
— ըմպելեաց, draught, gulp;
— վառարանի, the draught of a chimney.

NBHL (1)

Ձգելն, եւ իլն. ըստ ամենայն նշ. որպէս Տարածումն. ձկտումն. բերումն. եւ Քարշումն. եւ Ընկեցումն.


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

NBHL (1)

Ձգտեցուցանել զինքն, զինքեանս, զուժգնութիւնն. զխորամանկութիւն, զիրն, զմիտսն, զքննութիւնս, զբամբասանս, զոգին ի նպատակն. (Պիտ.։ Փիլ.։ Եւս. պտմ.։ Ոսկ. յհ.։ Լմբ. պտրգ.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Բրս. հց.։)


Ձգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.

NBHL (4)

ՁԳՏԻՄ կամ ՁԿՏԻՄ. παρεκτείνομαι, ἑπιτείνομαι եւ այլն. extendor, intendo, attingo, feror. Յառաջ ձգիլ. բերիլ. նկրտիլ. գուն գործել հասանել. ձգնիլ. մրցիլ. երկայնիլ, յերկարիլ, ընդարձակիլ.

Ձգտիլ հասանել, կամ ձգտիլ յանչափն, կամ ընդ ոլորտս աշխարհի, ընդ գաւառս բազումս, մինչեւ առ մեզ. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. ՟Ծ՟Ե։ Լմբ. իմ.։ Եւս. պտմ.։)

Երբեմն ձգտին իբրեւ զերկարս. (Երզն. քեր.) իմա՛ զերկարիլն վանկից։

ՁԳՏԻԼ. χασμάομαι hio, oscito. Ճապկատիլ. ճապկըտիլ. ձիգ լարիլ մարդոյ կամ անասնոյ ի յօրանջելն.


Ձգտումն, ման

See full entry →

s.

tension, extension, tendency;
distension, lengthening, erection, expansion;
— ջղաց, tension of the nerves, convulsion.

NBHL (1)

ՁԳՏՈՒՄՆ կամ ՁԿՏՈՒՄՆ. Ձգտիլն՝ ըստ ամենայն առման.


Ձեզէն

See full entry →

cf. Ձեզոյն.

NBHL (1)

Ձեզոյն զձեզ ճանաչելով. (Փիլ. յովն.։)


Ձեզոյն

See full entry →

pron. adv.

yourself, you yourself;
personally;
դուք ձեզէն տուք զիրաւդ, judge of it yourselves.

NBHL (1)

Ձեզոյն զձեզ ճանաչելով. (Փիլ. յովն.։)


Ձեռագէտ

See full entry →

s. adj.

artisan, artificer, mechanic;
artistic production;
skilful, expert.

NBHL (1)

Սա է, որ ձեռագիտացն եւ պայծառագոյն արուեստիցն ասացելոց գտակ. (Փիլ. բագն.։)


Ձեռագործ, աց

See full entry →

adj. s.

made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.

NBHL (1)

Ձեռագործ արուեստին. (Փիլ. այլաբ.։)


Ձեռագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to make with the hand, to manufacture, to work.

NBHL (2)

Աջ իմ ձեռագործեաց զերկին։ Հրաման տալ ձեռագործել. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Զճշգրիտն տեսիլ ի նմա ձեռագործեալ ի նիւթոյն. (Նիւս. կազմ.։)


Ձեռակերտ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

NBHL (2)

Ձեռակերտ աղքատութիւն եւ կարօտութիւն կազմեցին. (Փիլ. տեսական.։)

Արք ձեռակերտք՝ աղքատք էին. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ե։)


Ձեռաստեղծ, ի, ից

See full entry →

adj.

created or produced by hand.

NBHL (1)

Յաղագս դրօշելոց, հաստելոց ինչ ձեռաստեղծից։ Պատկերաց եւ դրօշելոց, եւ այլոց ձեռաստեղծից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ձեռարուեստիկ

See full entry →

cf. Ձեռարուեստակ.

NBHL (1)

Զձեռարուեստիկ իմաստութիւն եւ զբարատեացն սիրեցին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 53։)


Ձեռնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.

NBHL (1)

Ձեռնադրել յեպիսկոպոսութիւն։ Ձեռնադրիլ ի հայրապետութիւն. (Խոր.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)


Ձեռնադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laying on of hands, ordination;
consecration;
anointing, coronation.

NBHL (1)

χειροτονία, ἑπιθέσις τῶν χείρων, χειροθεσία, χειρεπιθεσία impositio manuum, ordinatio, designatio, creatio. Ձեռնադրելն, իլն. տըւչութիւն եւ ընդունելութիւն սուրբ աստիճանաց կարգին. օրհնութիւն. դրոշմ. կնիք. ըստ յն. անխտիր ասի, դրութիւն, կամ ձգումն ձեռաց.


Ձեռնամերձ լինիմ

See full entry →

sv.

to touch, to put the hand on.

NBHL (1)

ՁԵՌՆԱՄԵՐՁ. Ձեռամբ մերձիլ, հպիլ. ձեռք դպցընել.


Ձեռնամուխ լինիմ

See full entry →

sv.

to put one's hand to, to undertake;
to meddle with, to prepare or dispose oneself;
— անձամբ յանձն, to lay violent hands on oneself, to commit suicide.

NBHL (1)

ՁԵՌՆԱՄՈՒԽ ԼԻՆԵԼ. ἑπιλαμβάνω, προσχράομαι , ἑγχειρίζομαι, προσχειρίζω, προσέρχομαι apprehendo, sumo, praesumo, aggredior. որ եւ ՁԵՌՆԱՄԽԵԼ. Ձեռն մխել. ձգել զձեռն յիրս ինչ. ձեռն հարկանել. բուռն հարկանել. ձեռնարկել. սկսանիլ. միջամուխ կամ ձեռներէց լինել. իշխել. յանդգնիլ. ժպրհիլ. գուն գործել. մրցիլ. ձեռք խօթել՝ դպցընել, խօթուիլ, սկսիլ, ջանալ, համարձակիլ, չարիք ընել.


Ձեռնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

NBHL (1)

Ի պատերազմիլ ընդ նմա ձեռնարկեաց։ Մի՛ ոք ձեռնարկեսցէ խափանել. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 27։ ՟Բ. Եզր. ՟Է. 23։)


Ձեռնարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ձեռնարկումն.

NBHL (1)

Ձեռնարկութիւն սատանայի, կամ սատանայական ազդման։ Ձեռնարկութեամբ իւրեանց։ Իմով ձեռնարկութեամբ։ Ձեռնարկութիւն բժշկաց։ Ձեռնարկութեամբ սրբոյն սեղբեստրոսի. (Խոսր.։ Աթ.։ Փիլ.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ.։ Խոր.։)


Ձեռներէց

See full entry →

adj.

enterprising, bold, audacious, daring;
arrogant, insolent;
այր —, a fussy fellow;
meddling person;
— լինել, to undertake, to venture, to dare, to have the boldness to;
to presume, to encroach;
to take too much liberty;
— առնել, to embolden, to render insolent or presumptuous.

NBHL (1)

ՁԵՌՆԵՐԷՑ ԼԻՆԵԼ. (ըստ ձայնին նոյն է ընդ ռմկ. էլպաշի օլմագ. իսկ յն. պէսպէս ոճով). Յառաջել եւ ջանալ առաջին լինել յիմիք կարգի. իշխել ձեռնամուխ լինել. համարձակիլ ձեռնարկել. յանդգնիլ. առաջ նետուիլ.


Ձեռնընդել

See full entry →

adj.

manageable, tractable, supple, tamed, familiar, domestic.

NBHL (1)

Աղաւնի՝ ընտանի եւ ձեռնընդել մարդկան։ Կենդանեացն ոմանք ձեռնընդելք են. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ածաբ. աղք.։)


Ձեռնընդելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

docility, suppleness, aptitude.

NBHL (1)

Ձեռնընդել գոլն։ (Փիլ. լիւս.։)


Ձեռնտու

See full entry →

adj.

lending a hand, helping, succouring, aiding, assisting;
contributing, favourable;
— լինել, to cooperate, to lend a help, to succour, to aid, to assist, to relieve, to contribute, to second, to favour.

NBHL (1)

ՁԵՌՆՏՈՒ ԼԻՆԵԼ. որպէս Առիթ կամ պատճառ գտանիլ.


Ձեւ, ոյ, ով

See full entry →

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

NBHL (2)

σχῆμα habitus, figura ῤυθμός modulus ὐπόδειγμα , τύπος exemplum μορφή forma եւ այլն. Տեսիլ լրման քանակի. չափ եւ դիտակ մարմնոյ. յարդարուած. յօրինուած. զարդ. եղանակ. օրինակ. տարազ. տեսակ. կերպարան. կերպ. տիպ. նմանութիւն. համեմատութիւն. ունելութիւն.

Որ առ երկրաչափսն տեսանին ձեւք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 194։)


Ձեւակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

configuration, conformation.

NBHL (1)

Ձեւակերպելն, իլն. նմանութիւն. ձեւ.


Ձեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կերպարանիմ.

NBHL (5)

σχηματίζομαι figuror, formor եւ simulo me. Առնուլ կամ զգենուլ զձեւ ինչ. ձեւակերպիլ. կերպարանիլ. տպաւորիլ. նմանիլ.

Ոչ ձեւանայ ի տեսիլ տարրեղէն. (Եղիշ. ՟Բ։)

ՁԵՒԱՆԱԼ. իբր Կեղծաւորիլ. կարծիլ. երեւիլ. ձեւացուցանել զինքն քան զոր էն.

Կամ Երեւիլ. թուիլ.

ՁԵՒԱՆԱԼ. հյց. կամ այլ խնդ. պէսպէս առմամբ. որպէս Կերպարանիլ. հանդիսանալ. յարմարիլ.


Ձեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.

NBHL (1)

Օձն ձեւացուցանէ զցանկասէրն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 48։)


Ձեւափոխ լինիմ

See full entry →

sv.

to be transformed.

NBHL (1)

ՁԵՒԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Փոխիլ ձեւէ ի ձեւ. փոխել զձեւ իւր. փոխակերպիլ.


Ձիաբոյծ, ուծից

See full entry →

s.

horse-breeder.

NBHL (1)

Ի ձիընթացսն նոյն ինքն է ձիաբոյծ։ Եւ զձիաբուծիցն է տեսանել փոյթս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 77. եւ Փիլ. լիւս.։)


Ձիալախուր

See full entry →

s. bot.

hipposelinum, bastard stone-parsley.


Ձիախաղաց

See full entry →

adv. adj. s.

caracoling, wheeling about;
*horse-dancer.

NBHL (1)

Այլ զօրքն սկսան ձիախաղաց անդր ժողովիլ. (Զենոբ.։)


Ձիական, ի, աց

See full entry →

adj. s. zool.

of or belonging to horses;
horseman, rider;
sand-piper.

NBHL (2)

Ձիաստաց ի ձիական մարմնոց։ Ձիական ախտք։ Ձիական ասպարիսօք կամ ուժգնութեամբ. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. այլաբ.։ Վրդն. երգ.։ Արծր. ՟Ե. 2։ Լմբ. սղ.։)

Ձիական եւ նաւական զօրութիւն։ Զկառս եւ զձիական զօրսն. (Փիլ. իմաստն.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Նչ. եզեկ.։)


Ձիամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

combat on horseback, cavalry fight.

NBHL (2)

Երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն հակառակիր օգնականութիւն. (Փիլ. լիւս.։)

Ի պատերազմունս, ի ձիամարտս. (Փիլ. լին.։)


Ձիաստանի, նւոյ

See full entry →

cf. Ձիաստաց.

NBHL (1)

Յապականութենէ մեռելոց ծնեալ, որպէս եւ ձիաստացք ի ձիական մարմնոց. (Փիլ. բագն.։)


Ձիաստաց, ի

See full entry →

s.

horsefly, gad-fly, wasp.

NBHL (1)

Յապականութենէ մեռելոց ծնեալ, որպէս եւ ձիաստացք ի ձիական մարմնոց. (Փիլ. բագն.։)


Ձիընթացարան, աց

See full entry →

s.

hippodrome.

NBHL (1)

Ի ձիընթացարանսդ տեսի զոմանս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Ձիթագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

manufacture of olive-oil.

NBHL (1)

Զձիթագործութիւնն (ի ձիթենւոյ ասելով) ... յարմաւոյ, յընկուզոյ, եւ որ նմա սոցա, օտար համարեցաւ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 103։)


Ձիթալից

See full entry →

adj.

full of olive-oil.

NBHL (1)

Ընկեցին ի հրացեալ տապակ ձիթալից. (Հ. կիլիկ.։)


Ձիթենի, ենւոյ, ենեաց

See full entry →

s.

olive-tree, olive;
— վայրենի, wild -;
ծաղիկք —նւոյ, olive-blossom;
լեառն —նեաց, Mount of olives.

NBHL (1)

Ի լերինն ձիթենեաց էր գալիլեա անուն փոքր լեռնակ բլրաձեւ. (Մեկն. ղկ.։)


Ձիւնագոյն

See full entry →

adj.

snow-coloured, as white as snow, snowy.

NBHL (1)

Որ է ի գոյն ձեան. ձիւնատեսիլ. սպիտակ յոյժ. որ եւ ՁԻՒՆԱԹՈՅՐ.


Ձիւնածաղիկ, ղկան

See full entry →

s.

snow-ball-tree.

NBHL (1)

Եղեւ հարսանիս արեգական. եւ լուեալ ձիւնածաղկի եւ այլոց այսպիսեաց՝ փութացան քան զբազումս ժամանել. եւ ի ժողովիլն այլոց՝ զի ի միասին վայելեսցեն, ոչ երեւէր նա. զի խորշակահար եղեալ ցամաքեցաւ. (Մխ. առակ. ՟Լ՟Բ։)


Ձիւնահեղձ լինիմ

See full entry →

sv.

to be smothered in snow.

NBHL (1)

ՁԻՒՆԱՀԵՂՁ ԼԻՆԵԼ. որ եւ ՁԻՒՆԱԽԵՂԴ ԼԻՆԵԼ. Ձեղձնուլ յերեսաց ձեան. ձունով խղդուիլ.


Ձիւնափայլ

See full entry →

adj.

shining, very white, candid as snow.

NBHL (1)

χιονειδής niveus, candidus modo nivis. Ձայլուն իբրեւ զձիւն. ձիւնատեսիլ.


Ձկնաքաղ, աց

See full entry →

s.

albatross.

NBHL (1)

Արտաւազդահաւդ եւ ցեծդ՝ հաւք են, որ ի ջուրն բնակեն, ձկնաքաղն եւ շեախն. (Լծ. փիլ.։)


Ձմեռն, մերան, րունք, րանց

See full entry →

s. fig.

winter;
storm, tempest, hurricane;
affliction, trouble, grief;
խիստ, դժընդակ, տխուր, ցուրտ, չոր, անձրեւային, խոնաւ, մեղմ —, very severe or hard, bitter, gloomy, cold, dry, rainy, damp, very mild winter;
պտուղք ձմերան, winter-fruits;
պաշար ձմերան, provisions for winter;
հանդերձ ձմերան, winter-clothing;
ի ձմերան, in winter;
during the snowy or winter season;
ի մէջ ձմերան, ի խոր ձմերան, in midwinter, in the depth of, or in the inclemency rigour of winter;
անցեալ կամ այս —, last or this winter;
անցուցանել զ—ի քաղաքի, ի գեղջ, to spend the winter in town, in the country;
— առնուլ տնկոց, to winter, to suffer from the winter;
շնչեցին ձմերունք, the wintry winds blew;
զբազում ձմերանց հալեցին զսառնամանիս, they have passed many hard winters.

NBHL (1)

Ծովու բնութիւնս, որ ձմեռնս ի վերայ յարոյց. (Փիլ. յովն.։)