Definitions containing the research բան : 7153 Results

Աշխարհահոգ

See full entry →
NBHL (1)

Ժողովել զաշխարհահոգ խորհուրդն երանելի միաբանելոցն. (Կորիւն.։)


Ապականելի, լւոյ, լեաց

See full entry →
NBHL (1)

Սովոր եմ հաւանել դատաստանի, եւ ոչ ապականելի եւ անօգուտ բանից. (Վանակ. յոբ.։)


Ապստամբեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →
NBHL (1)

Դոքա էին որդւոցն իսրայէլի՝ ըստ բանին բաղաամու՝ ապստամբեցուցիչք, եւ արհամարհիչք բանին տեառն ի բեղփեգովր. (Կիւրղ. թուոց.։)


Ապրեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զի այնպէս կարգն իսկ ողջ ապրի (այսինքն պահի), եւ եբրայեցին ընդ ասորւոյն միաբանի. (Կիւրղ. ծն.։)


Առաջարկ, աց

See full entry →
NBHL (2)

Իբր Յառաջ արկանօղ (զանձն իւր կամ զբան). առաջնորդ.

Սիմոն (մոգ) առաջարկ գտանի մանիքեցւոցն։ Առաջարկ քրիստոսի բանին. (Ճ ՟Ա։)


Առասպելարկութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Առասպելաբանութիւն. առասպելագրութիւն.


Աստուածարարութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ի բաց բառնալով զամենայն զայսպիսի աստուածարարութիւն, ի ճշմարիտ էութիւնն Աստուծոյ կոչեաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Աստուածարեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Աստուածարեալ սուրբ բազկօք։ Աստուածարեալ եւ ոգեշահ (բանք). (Շար.։)


Ատենախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (2)

Ատենաբանելն. խօսք ատենական.

Աստուածաբանականն ատենախօսութեամբ. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Արարող, աց

See full entry →
NBHL (1)

Արարող ուղղութեանց, կամ ուղիղ գործոց, բարեաց, չարեաց, բանից, կապարճաց, եւ այլն. (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։)


Արդիւնականութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Մի՛ երկարութիւն համարելով ձանձրասցիս ի շահաւէտ բանցս արդիւնականութենէ. (Երզն. քեր.։)


Արուեստագործեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զբանն յառաջացեալ՝ մինչեւ յայս (անտեղութիւն) արուեստագործեալ անցանեն. (Նիւս, կազմ. լ։)


Աւելախնդիր

See full entry →
NBHL (1)

Խոնարհ բանիւ շահեաց զաւելախնդիրսն զայոսիկ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Բազմօրեայ, էի, ից

See full entry →
NBHL (1)

Եօթներեկաւն զաւագսն եւ զբազմօրեայ տօնս բաշխեալ ետ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բամբասութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Զի՞նչ է բամբասողութիւն. ամենայն բան կամօք անպատուութեամբ ասացեալ՝ բամբասանք են, թէպէտ նոյն ինքն բանն կարծիցի ոչ լինել թշնամանօղ. (Բրս. հց.։)


Քերովբ, ից

See full entry →

cf. Քերովբիմ.

NBHL (1)

ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. χερούβ, χερουβείμ, -βίμ, -βεῖν, -βίμ cherub, cherubim, -bin. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.


Քերովբէ, ից

See full entry →

cf. Քերովբիմ.

NBHL (1)

ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. χερούβ, χερουβείμ, -βίμ, -βεῖν, -βίμ cherub, cherubim, -bin. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.


Քերովբիմ, աց

See full entry →

s. pl.

cherub;
cherubim.

NBHL (1)

ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.


Քեցեմ, եցի

See full entry →

va.

to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.

NBHL (2)

Զերնջոցն զորթսն անջրպետեալ քեցիցեն։ Մոցել քեցել ի կաթինն սովորութենէ։ Եւ խաչին եթէ զհովիւն քեցիցես, կորուսանես զբանաւն. (Ոսկ. մտթ. եւ այլն։)

Յինքենէ անջատեալ որոշէ եւ ի բաց քեցէ։ Միջնորդ լինի եւ դատաւոր երկոցուն կողմանց, որք ի միմեանց քեցեալ թուին, սէր եւ միաբանութիւն գործելով. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Քթթելիք

See full entry →

s.

winking, blinking of the eye;
twinkling, trice.

NBHL (1)

Զի թէ քթթումն մի ականլ ժամանակ ասի, ո՞րչափ եւս արտաբերութիւն բանին լեզուաւն. (Երզն. քեր.)


Խօսօղ

See full entry →
NBHL (2)

Կամ որ խօսօղն իցէ, կարիցէ. կամ կարծիցէ՞) բանիւք արդարանալ. (Յոբ. ԺԱ. 2.)

Մանի անուն եդ անձինն ... քանզի խօսօղ իսկ էր. (Կոչ. Զ։) (իբր մեկնաբան, կամ երգիչ. մանա, մանի։)


Ծալածոյ, ից

See full entry →
NBHL (1)

ԾԱԼԱԾ ԾԱԼԱԾՈՅ. Ուսանօղ զծալս. զոր լինի ծալել եւ բանալ. կամ Ոլորածոյ. փաթութեալ. Ծալելի.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

See full entry →
NBHL (4)

Ո՛չ ի ծննդոց բարբանջմունս. (Կոչ. ՟Դ. եւ ՟Թ։)

Զիա՞րդ բանն՝ մտաց ծնունդ, եւ ծնանի զբանն յայլում ի միտս. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

γένεσις, γενέθλια, γενεθλιαλογία, genitura, natalitia, positus caeli tempore nativitatis. Ծննդաբանութիւն աստղահմայից. ախտարք. աստղն՝ ընդ որով ասեն զոք ծնեալ, եւ նովին յօդեն գուշակութիւնս բախտից.

Ըստ հեթանոսական բարբանջմանցն, որ բախտս եւ ծնունդս ասեն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)


Կամարար, աց

See full entry →
NBHL (1)

(որ հայի ի պէսպէս առնումս եբր. ձայնիս, այսինքն սպայից, պաշտօնէից եւ այլն. եւ ի բանս սաղմոսին ՝ ուր ասի զհրեշտակաց,


Կամարարութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ո՛վ իցէ, որ ոչ ցանկանայ մեծութեան, եւ կամ մարմնոյ առողջութեան, եւ կամ կամարարութեան կարօտիցի. (Բուզ. ՟Դ. 5.) թերեւս ըստ յն. ոճոյ նշանակէ՝ արբանեկութիւն, կամ բժշկութիւն. որպէս հոմաձայն է առ յոյնս θεραπεία.


Կայլակնանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

Աստուածաբան ասէ, ել ջուր ի կողէն քրիստոսի, զի ցուցցէ՝ թէ մեռեալ է. կայլակեաց արիւն, զի ցուցցէ՝ թէ կենդանի է. (Տօնակ.։)


Կարեւան, աց

See full entry →
NBHL (1)

Զամենայն կարեւան բանակին առ հասարակ ընդ սուր հաներ մուշեղ. (Բուզ. ՟Է. 2։)


Կեղերջական

See full entry →
NBHL (1)

Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)


Կենդանագրած

See full entry →
NBHL (1)

Իսկ զայլսն՝ որ ի նոցանէն գործեցան ստեղծուածքն եւ կենդանագրածսն՝ աստուածս համարեցան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կշեռ

See full entry →
NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ կշեռս եդեալ կշռեսցես զաստուածային բանս. (Սեբեր. ՟Է։)


Կցան, ի կցանի հարկանել

See full entry →
NBHL (1)

միջին իմն երեսս իբրեւ զառակ ի կցանի հարեալ՝ յառաջ մատուցանէ, եւ բազում բանս յեռու. (Սեբեր. ՟Ե։)


Հակառակիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (1)

ՀԱԿԱՌԱԿԻՄ որ եւ ՀԱԿԱՌԱԿԵՄ, եցի. չ. ἁντίστημι, ἁντίκειμαι, ἁντιπίπτω resisto, obsisto, obnitor φιλονεικέω, ἁντιλέγω rixor, contendo, contradico եւ այլն. Հակառակ լինել կամ կալ. ընդդիմանալ՝ բանիւ կամ գործով, կամ իւիք օրինակաւ. կռուիլ. կագել. վիճել. պիդել։ Ուստի եւ Հակառակօղ՝ է ըմբոստ։ հակառակասէր։ Տե՛ս (Միք. ՟Բ. 8։ Զաք. ՟Գ. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 9։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 21։ Թուոց. ՟Ի՟Է. 14։ Առակ. ՟Ժ. 12։ Ղկ. ՟Ի. 27։ Եզեկ. ՟Գ. 7։ Ովս. ՟Դ. 4։)


Հանգունատիպ

See full entry →
NBHL (1)

Տնօրինել հանգունատիպ քահանայապետին մերոյ քրիստոսի։ Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէ հանգունատիպ բանից ընկերի իւրոյ շարժեաց զլեզու իւր. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ովս.։)


Հանգունաւոր

See full entry →
NBHL (1)

Արդիւնքն՝ բանիցն գտան հանգունաւորք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)


Հանդիպիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (2)

Որ հանդիպին տէրունեան գրոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ոչ դրապէս առ նա հանդիպի ընդդիմաբանութիւնս. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Հարկեցուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Հարկեցուցիչ բան, կամ հրաման, կամ պատճառ. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։ Վրդն. սղ.։ Գր. հր.։)


Հաւանեցուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Նուաճել հաւանեցուցանողականաւ կամ բռնաւորականաւ բանիւ. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Հաւատոյ

See full entry →
NBHL (1)

ՀԱՒԱՏՈՅ իբր արժանահաւատ. πιστός credibilis. հաւատալու արժանշ հաւատալու բան ըստ յն. եւ լտ. հաւատալի կամ հաւատարիմ չ


Հետաքննութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Հետազօտութիւն. խուզարկութիւն. եւ ընդվայրաբանութիւն.


Հետէ

See full entry →
NBHL (3)

այսինքն Ի հետէ, որոյ նախդիրն դնի ի վերայ նախընթաց բառից. ἁπό, ἁφ’ ἦς, ἁπ’ ἑκεινού ex quo, ab exinde, jam inde, ab ... usque. Զհետ կամ զկնի անցելոց եւ այսր. անդստին, ի սկզբանէ ցայժմ. անընդհատ ցայս վայր. անկից ետեւ, ինչուան հիմա .... cf. ՅԱՅՆՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅԱՅՍՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅՈՐՍ ՀԵՏԷ, cf. Ի ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ.

Յայնմ ժամանակէ հետէ։ Յաստուծոյ աւետեացն հետէ։ Յադամայ հետէ։ Ի սկզբանէ հետէ։ Զմարգարէսն ամենայն ի սամուէլէ հետէ. (Եւս. քր.։ Կոչ. ՟Դ։ Ոսկ. յհ. եւ այլն։)

ՅՈՐՄԷ ՀԵՏԷ. մ. Ի ժամանակէ անտի եւ այսր. յետ այնր ժամանակի՝ յորում այն ինչ գործեցաւ. քանի՛ որ, ան բանը ըլլալէն էտեւ.


Հինգերեակ

See full entry →
NBHL (1)

cf. ՀՆԳԵՐԵԱԿ։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ (Պատճառ կրկնակ գրութեանցս է սովորութիւն գրչաց ըստ գաւառական հնչման. մանաւանդ յորժամ ի հին օրինակին իցէ թուանշան. Ե. ՟Ե. զոր ի բարդութիւնս անխտիր հինգ կամ հնգ. ձայնիւ բացատրեն ըստ հաճոյս։)


Հիւղեայ, Հիւղէ

See full entry →
NBHL (2)

Աստուած արար զաշխարհս՝ ոչ ի հիւլէէ, այլ բանիւ յոչէից գոյացոյց. (Նախ. ծն.։)

Այս բանք ասէ զհիւղէ յայտ առնեն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Հոն

See full entry →
NBHL (1)

Տարան ածին զսուրբն ի բանտին՝ հօ՛ն, ուր ժողովք են վիշապ օձիցն. (Տաղ ՟ժ՟գ դարու.։)


Հովայ

See full entry →
NBHL (1)

Ընդ ամենայն անդաստանս ասասցին, հո՛վայ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ը. այն է բանն Ամոսայ. ՟Ե. 16։)


Հորդեմ, եցի

See full entry →
NBHL (3)

καθαρίζω purgo, mundum facio ἁνοίγω aperio. Հարթել, յարդարել, ուղղորդել. (ռմկ. զորդել, խորդել, շտկել, դուրել ). կամ ըստ յն. հարթել. եւ մաքրել. սրբել. այսինքն բանալ, դիւրել, եւ պատրաստել զճանապարհ. ... (այլազգ է եւ կազմութիւն բայիս Ճանապարհորդել. զոր տեսցես)

Զի անտաղտուկ առնիցէ զբանն եւ ամենեցուն հորդիցէ (յն. բացցէ) զվարդապետութեանն ասպարէզս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

Ընդէ՞ր եւ աւազակին զդրախտն ասէր բանալ, թէ արդեօք յառաջագոյն բացեալ էր, եւ ճանապարհն խորդեալ. (Պիտառ.։)


Հրամանական

See full entry →
NBHL (1)

Հրամանական բանիւ արարչին. (Պիտ.։)


Հրապարակաւ

See full entry →
NBHL (1)

Խօսել, կամ յանդիմանել, կամ ուսուցանել, կամ գան հարկանել, կամ դնել ի բանտի հրապարակաւ.եւ այլն։


Ճակատատեղի, ղւոյ

See full entry →
NBHL (1)

Ընդ բանակս մարդկան երթան ստիպաւ ի ճակատատեղն. (Վեցօր. ՟Ը։)