Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Անկշռելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անկշիռ.

NBHL (1)

Զի մի՛ զանկշռելի չարիսն ընդունիցիմք. (Ոսկ. հռ.։)


Անկոխ

See full entry →

adj.

untrodden, desert.

NBHL (3)

Զանկոխն օձի զարքունի գնալ ճանապարհ. (Անան. ի պետր.։)

Բարւոք գտեալ ի դրունս անկոխից. այս ինքն անմատոյց սրբութեանց. որպէս յն. ἅδυτον. (Դիոն. եկեղ.։)

Անփորձ, եւ բոլորից անկոխ ունի զգոյութիւն. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

See full entry →

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

NBHL (1)

Առնուցուն զանկողինս, որ ընդ կողիւք քովք կայցեն։ Կշտամբեաց զնա հիւանդութեամբ անկողնի։ Յարեաւ Դաւիթ յանկողնէ իւրմէ։ Ի սենեակս անկողնացն։ Յանկողնի իւրում։ Արտասուօք իմովք զանկողինս իմ թացի. եւ այլն։


Անկոչ

See full entry →

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

NBHL (3)

Անկոչ ինքնակամ յօժարէր երթալ ի տունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)

Մերթ՝ անանուն. անյորջորջելի յատուկ կոչմամբ. ἅκλητος. nomine carens, apellatione potior.

Անկոչի, եւ գերագոյն քան զանուն երեւեցելոյ գերագոյի Աստուածութեանն։ Օրհնել զանկոչին եւ անանուան Աստուածութեանն բազմանունութիւնս. (Դիոն. ածայ.։)


Անկործան

See full entry →

adj.

not fallen;
that cannot fall or be thrown down.

NBHL (2)

ԱՆԿՈՐԾԱՆ ԱՆԿՈՐԾԱՆԵԼԻ Որ ոչ կործանի, կամ չանկանի. անսասան. հաստատուն. վար չինկնօղ, ամուր կեցած. եըգըլմազ. տիւշմէզ. մամուր.

Քաղաք անկործան։ Արձան հաստատեա՛ միշտ անկործան։ Կայ կանգուն՝ անկործան։ Սիւն անկործանելի. (Նար.։)


Անկուած, ոց

See full entry →

s.

weaving, texture;
weft.

NBHL (3)

որ եւ ԱՆԳՈՒԱԾ. ὔφασμα, συνυφή. textura, contextura. Ոստայնանկութիւն. եւ հիւսուած. ընդելուզումն. գործած. բանուածք. տօգույուշ. էօրմէ. եւ գործն անկեալ՝ հիւսեալ. բանած բան. իշլէնմիշ տօգունմուշ շէյ.

Մթերս գունից եւ անկուածոց. (Խոր. ՟Ա. 23։)

Դուն ուրեք՝ որպէս անկումն, այս ինքն անկանիլն. ինկնալն, տիւշիւղ. σύπτωσις.


Անկուածոյ, ից

See full entry →

adj.

woven.

NBHL (1)

Ոստայնանկեալ. հիւսեալ. հիւսկէն. ընդելուզեալ. բանած, հուսած. տօգունմուշ. եօրմէ. ὐφαντός. textus, textilis.


Անկումն, ման

See full entry →

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

NBHL (2)

Զանկմունսն Երիքովի պարսպացն. (Փարպ.։)

Աստանօր յանգման գրոցս կարգեաց զյաղագս ունելոյն բան. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Անկուշեմ, եցի

See full entry →

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

NBHL (2)

եւ չ. ԱՆԿՈՒՇԵՄ ԱՆԿՈՒՇՆԵՄ որ եւ ԱՆԳՈՒՇԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ. (լծ. ընդ անգոսնել, անկոսնել, անկուսնել. մերձի եւ ի հյ. կուշտ. եւ ի պրս. կիւշիտէն, ունկն դնել) աքցանել. կիցս ընկենուլ. որպէս թէ տալ անկանիլ յուսոց. ἁπολακτίζω. recalcitro. թէքմէ վուրմագ, չիֆտէ սալմագ.

Եւ իբր անգոսնել. ստունգանել. անսաստել. կամ առ ոտն հարկանել. ընդ վայր հարկանել. ընդվզիլ. թօթվել, չսեպել.


Անկռիւ

See full entry →

adj.

without contention;
without resistance;
without quarrel.

NBHL (1)

Ոչ կռուօղ. եւ չունօղ զկռիւ. հեռի, կամ ազատ ի կռուոյ. ἅμαχος. qui non pugnat, pugna carens.


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

impregnable;
invincible.

NBHL (2)

Կամ անըմբռնելի, անմերձ. ուր չիք կռիւ ձեռին կամ կռուան ոտից. որուն չըլլար դպչիլ. տօգանըլմազ. դութուլմազ.

Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)


Անկրթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of discipline, indocility, rudeness.

NBHL (1)

Անկիրթն գոլ. անվարժութիւն. սորված չըլլալը, կրթութիւն չունենալը.


Անկցորդ

See full entry →

adj.

disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.

NBHL (1)

Ամենայն ախտի անկցորդ՝ Աստուծոյ բնութիւնն է։ Անկցորդ է եւ ի վեր քան զամենայն ախտս։ Անուն ունայն՝ անկցորդ ի ճշմարտութենէ իրաց. (Փիլ.։)


Անհագագ

See full entry →

adj.

speechless;
without aspiration;
breathless.

NBHL (1)

Ոյր չգուցէ հագագ. անշունչ. անշշունջ. անձայն.


Անհալ

See full entry →

adj.

not fusible;
indissoluble;
indigest.

NBHL (2)

Զոր պահեաց անհալ՝ նկարելով ի նմա պատկեր արքունի. (Երզն. մտթ.։)

Կամ որ ինչ դժուարաւ հալի ի ստամոքսն. դժուարաւ մարսելի. անմարս. հազմ օլունմազ.


Անհաղորդ, ից

See full entry →

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

NBHL (1)

Անհաղորդք են յետինքն բոլորիցն գերագունիցն առանձնաւորութեանց. (Դիոն. երկն.։)


Անհաղորդական, ի, աց

See full entry →

adj.

incommunicable.

NBHL (1)

Զանհաղորդական անունն (Աստուծոյ՝) քարանց եւ փայտից եդին. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 21։)


Անհամառօտ

See full entry →

adj.

not brief, not concise, prolix.

NBHL (1)

ԱՆՀԱՄԱՌՕՏ ԱՆՀԱՄԱՌՕՏԵԼԻ. Ոչ համառօտեալ. երկար. մշտատեւ. հաստատուն.


Անհամար

See full entry →

adj.

innumerable, infinite.

NBHL (2)

ἁναρίθμητος. innumerabilis. Որոյ չիք համար կամ թիւ. անթիւ. անթուելի. անհաշիւ. համրանք չունեցօղ. հիսապսըզ. հատսըզ. սայըսըզ.

Գունդ կազմէր անհամար բազմութեամբ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Անհամբեր

See full entry →

adj.

impatient;
intolerant.

NBHL (1)

Անըմբերելի. անհանդուրժելի. անտանելի. չդիմանալու. սապր օլունմազ. տայանըլմազ.


Անհամեմատ

See full entry →

adj.

disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.

NBHL (1)

ἁσύγκριτος. incomparabilis. որ եւ ԱՆՀԱՄԵՄԱՏԵԼԻ. Անբաղդատ. աննման. անչափ. անկշիռ. չունօղ զհամեմատ ինքեան, կամ զհամեմատութիւն ընդ այլում. մենէնտի՝ ագրանը եօգ, պինազիր, պիմիսալ.


Անհամեմատական

See full entry →

cf. Անհամեմատ.

NBHL (1)

Անհամեմատական զօրութիւնն Աստուծոյ։ Դու միայն ես անհամեմատական, որ ոչ զոք ունիս ընդ քեզ զովօղ կամ ընկերակից. (Ոսկ. ես.։)


Անհամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insipidity, ill flavour;
nauseousness.

NBHL (2)

Զի համեմեսցեն զանհամութիւնս իմ ստուգութեամբ աղիւն ճշմարտութեան։ Զծովն՝ անուն անհամութեան. (Ագաթ.։)

Նմանութեամբ, կամ ըստ հոմաձայնութեան յունին, մորոսութիւն. անխառնութիւն. անհամեստութիւն. անամօթութիւն. էտէպսիզլիք. μωρότης, կամ μώροσις, ἁκρασία, ἁναίδεια. fatuitas, intemperantia, ineptia, impudentia.


Անհայր

See full entry →

adj.

fatherless.

NBHL (2)

ἅπατωρ. patris expers. Որոյ չիք հայր. հայր չունեցօղ. աթասըզ. պապասըզ. Զմելքիսեդեկէ ասի, ըստ որում չիք հայր նորա նշանակեալ ի սուրբ գիրս.

Անմայր ի Հօրէ անսկզբնաբար՝ լինել անհայր ի սրբոյ Կուսէն։ Անհայր ծնունդ. (Շար.։)


Անհանգիստ

See full entry →

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

NBHL (4)

Որ ոչ հանգչի. չունօղ զհանգիստ եւ զկայ՝ յերեսաց անդադար աշխատութեանց, կամ տառապանաց, եւ շարժման. ուր ոչ գոյ հանգիստ. րահաթսըզ. արասըզ. պիհուզուր.

Անքուն եւ անհանգիստք լինէին։ Անհանգիստ առնիցեն զմեզ պատերազմաւ. (Փարպ.։)

Շրջեալ ի վերայ անհանգիստ ալեացն։ Յանհանգիստ երերմունս։ Անհանգիստ լեզուաւ. (Ագաթ.։)

Զանհանգիստն ընդունի զպատիժս. (Յճխ. ՟Ժ։)


Անհանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disparity, inequality.

NBHL (1)

Վաթսուն եւ չորքն հանգիտութիւն է, յիսուն եւ վեցն անհանգիտութիւն։ Չենք օրէնքն՝ անհանգիտութեան պատմիչ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 91. 216։)


Անհանճար, ից, աց

See full entry →

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

NBHL (1)

Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)


Անհանճարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

folly, imprudence;
insipidity, dulness.

NBHL (1)

Են անհանճարութեամբ իմաստունք՝ քան եթէ յաղագս իմաստութեանն անհանճարք. (Ածաբ. աղք.։)


Անհաշտ

See full entry →

adj.

implacable, irreconcilable.

NBHL (2)

ἁκατάλλακτος, ἅσπονδος, ἁσύμβατος. implacabilis, pacificatione alienus, irreconciliabilis. Որ ոչ հաշտի. անհաշտելի. անողոքելի. եւ ուր չիք նշան հաշտութեան. պարըշմազ. պարըշըգսըզ. իսլահ օլունմազ.

Ընդ որում անհաշտ թշնամութիւն պարտ էր ունել. (Եզնիկ.։)


Անհաս, ից

See full entry →

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

NBHL (4)

ἁνέφικτος. inaccessus, non assequendus. Յոր չէ մարթ հասանել. անմատոյց. եւ անհնար ի ձեռս բերել կամ ստանալ. որուն որ հասնիլ չըլլար. եէթիշիլմէզ. եանաշըլմազ.

Անզգամ միտք՝ անհասիցն ցանկալով՝ հանապազ յերկունս է. (Փիլ. այլաբ.։)

Կամ թաքուն. գաղտնի. խորին. դժուարիմաց. ἁπόκρυφος. absconditus.

Անհասք Աստուածաշունչ գրոց եղեալք՝ մոլորեցան յաղագս ճշմարտութեանն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Անհասանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհաս.

NBHL (1)

Ի բարձրագունից յանդուգն եւ անհասանելի խուզմանցն. (Դիոն.։)


Անհասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incomprehensibility;
unripeness.

NBHL (3)

Անուն անհասութեան (այս ինքն անհասական)։ Անհասութեամբն վերնականաւ եւ զանունն ունի անքնին. (Նար.։)

Անհասութիւն ծերունեացն զրուցաց. (Յհ. կթ.։)

Գունդք զօրաւորացն պարսից զկնի նորա երթային անհասութեամբ. (Փարպ.։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (4)

ἅστατος, ἁστήρικτος, ἁβέβαιος. inconstans, fluxus, incertus, invalidus. Որ չունի զհաստատութիւն, անկայուն. շարժուն. դիւրափոփոխ. այլայլակ. անհիմն. անհաւաստի. թէմէլսիզ. էյրէթի. պիգարար.

Անհաստատ խորհուրդ, կամ երեւմունք երազոց. (Յհ. կթ.։)

Կամ որ չէ հաստատուն յառաքինութեան. յողդյողդ մտօք եւ կամօք. տկարամիտ. թուլամիտ. տկար.

Եւս եւ անվաւեր. անընդունելի. անզօր.


Անհաստատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inconstancy, instability, mutability, frailty;
fragility.

NBHL (1)

ἁστασία, τὸ ἁσύστατον. inconstantia. Անհաստատն գոլ. յողդողդութիւն. տկարութիւն. անստուգութիւն. ընդունայնութիւն.


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (9)

ἅτμητος. non sectus, indivisibilis, ἅτομος, atomus, individuus, insecabilis, στιγμή, punctum. Ոչ հատեալն, եւ ոչ հատանելին. անբաժանելի. որ ոչ մասնատի, կամ չունի մասն. եւ Հիւղէ. կէտ. վայրկեան. պէօլիւնմէզ, շախս, զաթ.

Օդ՝ ամենեցունց պարզ երեւի, եւ զանազան, անհատ հատիւք, եւ անշփոթ հոսիւք. (Պիսիդ.։)

Առ նա նմանութեամբ սրբազանին անմեղութեան՝ յաստուածեղէն եւ անհատ ունակութիւնն ընթանալ. (Դիոն.։)

Փշրեալ, եւ բաշխի ի մասունս անհատս։ Նուիրեալ, եւ ի մասունս անհատս բաշխեալ. (զի յիւրաքանչիւր մասին սուրբ հաղորդութեան է նոյն Քրիստոս ամբողջ) (Նար. ՟Խ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)

Եւ անընդհատ. շարունակ. անդադար. յարաձգեալ. ἑκτενής. extensus, assiduus.

Զանհատն վերառաքեն ի բարձունս զփառաբանութիւն. (Անան. եկեղ։)

Անսպառ աղբիւր, եւ անհատ անդունդք գթութեան. (Վրդն. երգ.։)

որպէս անպակաս. անդադար, կամ անսպառ. յաւերժաբար. ի սպառ. շարունակ.

Անհատ գրեթէ զամենայն բարեփառութեանցն վայելեցին կեանս։ Որ եւ հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւս զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)


Անհատաբար

See full entry →

adv.

indivisibly, inseparably;
individually.

NBHL (1)

Ծընունդ անճառ ըսկըզբնատպին՝ անհատաբար քում ծընողին. (Յիսուս որդի.։)


Անհատական, ի, աց

See full entry →

adj.

individual, atomic.

NBHL (1)

Իբր անսպառ. աննուազ. անհատնում. եւ անընդհատ. շարունակ.


Անհարթ

See full entry →

adj.

crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.

NBHL (2)

Մարդկային անհաստատուն կարգաւս եւ անհարթիւ. (Ածաբ. աղք.։)

Կենցաղոյս անհարթ ընթացք, կամ բերմունք։ Կարի անհարթ զիրսն տեսանեմք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

Ո՛չ ընդունին կնիքս՝ իւրեանց անհարթութեամբ։ Վասն անհարթութեան լեռնայնոյն եւ դաշտայնոյն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)


Անհարկ

See full entry →

adj.

exempt from tax or impost.

NBHL (2)

ἁφορολόγητος. liber a tributo. Ազատ ի հարկաց արքունեաց. տուրքէ ազատ. վէրկիսիզ.

Ամենայն տեղի՝ զոր եւ ունին, անհարկ եւ ազատ լիցի. (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 50։)


Անհարսնացեալ

See full entry →

adj.

cf. Անհարսն.

NBHL (1)

Անհարսնացեալ ծնունդ (փրկչին). այս ինքն առանց գործակցութեան առն. (ՃՃ.։)


Անհարց

See full entry →

adj. adv.

without asking.

NBHL (2)

Անհարց անդրէն ընդ կրունկն դառնայցեն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Ի մահուն անկարեկից եւ անհարց մեռանին, իբր ի մէջ թշնամեաց. (Պիտ.։)


Անհաց

See full entry →

adj.

without bread, — the means of subsistence.

NBHL (1)

Երեք մանկունքն ունդ միայն ուտէին անհաց. (Լծ. կոչ.։) եւ (Տօնակ.։)


Անհաւան, ից

See full entry →

adj.

incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.

NBHL (2)

Զկամս անշարժս եւ անհաւանս ի յորդորմունս խօսից նոցա. (Փարպ.։)

Մեզ անհաս է, եւ զբօսացելոցս ի վարս մարմնոյ՝ անհաւան ի հաւատալ։ Գիտելն զԱստուած՝ անճառ բանի, եւ անհաւան ունկան։ Կարծեմ ոչ ումեք թուի ասացեալս անհաւան. (Լմբ. սղ.։)


Անհաւանելի

See full entry →

cf. Անհաւանական.

NBHL (1)

ἁπείθανον. improbabile, non persuabile. Ոչ հաւանելի, անընդունելի. անհաւատալի. անհաճոյ. նամագուլ.


Անհաւանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.

NBHL (2)

ἁπειθέω. Անհաւան լինել. որ եւ չհաւանել ( (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 25)) չհնազանդել. եւ անսաստել. ստունգանել.

Յանհաւանելն քո՝ կորուստ երեցունց աշխարհացն լինի. (Փարպ.։)


Անհաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incredulity;
disapprobation;
obstinacy.

NBHL (3)

Անհաւանութեան որդի՝ որ առնէ զանհաւանութիւն լինի։ Այսպէս նոյն ինքն եւ անհաւանութիւն ասի բանսարկուն. (Բրս. հց.։)

Որ երդնուն, յանհաւանութիւն կարծիս տայ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Երկրորդս առաւել անհաւանութեանցն ունի ստաբանութիւն։ Այս եւ ոչ մի ինչ յայտնեաց գոլ ցուցանելով առաջիկայ անհաւանութեամբն. (Պիտ.։)


Անհաւասար, աց, ից

See full entry →

adj.

unequal.

NBHL (1)

Ոչ առ անհաւասարն (վերնագոյնս), այլ առ կրսերագոյնսն։ Զանհաւասարն ի փետրոցն (ըստ գունոյ). (Պիտ.։)


Անհաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inequality, disparity, disproportion.

NBHL (1)

Այս զո՛յգ անհաւասարութիւն ունի յաղագս ամենեցուն փոփոխման. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)


Անհաւաստի

See full entry →

adj.

uncertain, unassured, doubtful;
contingent, casual.

NBHL (1)

Զերկակի պիտանացուն ցուցանէ ըստ հաւաստոյն եւ անհաւաստոյն. (Անյաղթ պորփ.։)