Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Անիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anarchy.

NBHL (2)

ἁναρχία, τὸ ἅναρχον. anarchia. Պակասութիւն կամ բարձումն իշխանի եւ թագաւորի, եւ թագաւորութեան. անիշխան մնալն. չունելն զոք գլուխ. փատիշահսըզլըգ. պաշսըզ նիզամսըզ գալմագ.

Զկնի մահուն Խոսրովու ի ժամանակս անիշխանութեանն։ Յանիշխանութեան մնացեալք՝ յարեան ազգ յազգի վերայ. (Խոր. ՟Բ. 72։ ՟Գ. 2։)


Անիրան

See full entry →

adj.

bodiless, difformed.

NBHL (1)

Անիրանունք. անմարմինք, կամ անզգայութիւնք։


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (1)

Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։


Անիրաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

NBHL (3)

Այսպիսի են բարք չարագործաց՝ զիրաւունսն անիրաւութիւն ասել. (Եզնիկ.։)

Ամենայն չարեաց ե՛ւ բանիւ եւ գործով՝ անիրաւութիւն է անուն. (Շ. մտթ.։)

Որք զճշմարտութիւնն Աստուծոյ անիրաւութեամբ ունին. յն. յանիրաւութեան։


Անլիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

NBHL (1)

Ոչ գոլն լի. չունելն զլրումն. թերութիւն. անկատարութիւն. թերակատարութիւն. եւ անյագութիւն. լեցուն չըլլալը՝ ու չիլըցուիլը. տօլմազ՝ տօյմազ օլմասը.


Անլոյծ, լուծի, ից

See full entry →

adj.

indissoluble;
insoluble.

NBHL (4)

որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.

Հոգւոյն անլոյծ ունելով զկերպարանն՝ որոշեալ ի մարմնոյն. (Աթ. ՟Դ։)

Ի գերագոյականն Երրորդութիւն ունին զհայեցուածս անլոյծ պնդութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Կրկին քառասուն՝ անլոյծ բերանով պահեաց. (Խոսրովիկ.։)


Անլոյս, լուսի, ից

See full entry →

adj.

dark, obscure.

NBHL (1)

ἁφώτιστος. lucis vel luminis expers. Ուր չկայցէ լոյս. լուս չունեցօղ. ըշըգսըզ.


Անլու, ի, աց

See full entry →

adj.

disobedient.

NBHL (2)

Նոյն ընդ ԱՆԼՈՒՐ, իբր անլսող. որ ոչ լսէ. եւ ոչ հլու. անունկնդիր. անհնազանդ. ἁνήκοος. non audiens, inobediens.

Ամենեւին անլուն՝ եւ ո՛չ ունկն է. եւ որ բոլորովին ոչ տեսանէ՝ եւ ո՛չ ակն է. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)


Անլուայ

See full entry →

adj.

unwashed, impure.

NBHL (1)

Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Անլուծական, ի, աց

See full entry →

adj.

indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered

NBHL (1)

Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անլուծական.

NBHL (3)

Անլուծանելի ունելով զխրացս կօշկաց. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

Գուշակէր զծնունդ բանին ի կուսական եւ յանլուծանելի կուսութենէն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Անլուծանելի ունիցին զվրէժս. (Իգն.։)


Անլուծիչ

See full entry →

adj.

indissoluble, incorruptible.

NBHL (1)

Որ չունի իւր լուծիչ մահուամբ, կամ ոչ է ինքն լուծիչ. անմահական. անլոյծ.


Անլուսին

See full entry →

adj.

moonless, dark.

NBHL (1)

Գիշեր իմն անլուսին առ ձեռն պատրաստ ունելով. (Պիտ.։)


Անլուր

See full entry →

adj.

unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.

NBHL (2)

ἁνήκοος. non audiens, inobediens, incredulus. Անլու. որ ոչ լսէ. խուլ. եւ անհլու. անունկնդիր. անհաւան. չիլսօղ, մտիկ չընօղ. իղիթմէզ, տինկլէմէզ.

Յորժամ անլուր խրատուն լինիցիմք. (Լաստ.։)


Անխաբ

See full entry →

adj.

infallible;
sure.


Անխախուտ

See full entry →

adj.

firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.

NBHL (2)

ἅρρηκτος. infractus, immotus, ἅθραυστος, inconcussus, firmus. Որ չէ՛ խախուտ կամ խախտեալ. որ եւ ԱՆԽԱԽՏԵԼԻ. անքակտելի. անդրդուելի. ամբողջ. անփորձ. չըխախտած, պատռուածք մը չունեցօղ, ամուր. գավի, միւհքէմ.

Աշխարհս այս իբրեւ զտուն մի անխախուտ ցուցցի. (Պիսիդ.։)


Անխախտ

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

cf. ԱՆԽԱԽՈՒՏ. իբր ռամկականն նորուն.


Անխախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (2)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)


Անխախտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (2)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)


Անխաղաց

See full entry →

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

NBHL (3)

Անշունչք են, անխաղացք, անշարժք. (Ագաթ.։)

Տարրն անխաղաց սափորոյն եւ սրուակին արմատք եղեն գնայունք եւ աճունք. (Եփր. թագ.։)

Ամենայն աստեղք, անխաղացք, եւ շարժունք. (Փիլ. ել.։)


Անխայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

economy;
respect;
exemption;
preservation.

NBHL (1)

Յորժամ անզեղջ մնայցէ, ոչ ունիցի անխայումն. (Երզն. մտթ.։)


Անխառն

See full entry →

adj.

unmixed, simple, pure.

NBHL (4)

ἁμιγής, ἅμικτος, ἅκρατος. immixtus. Ոչ խառնեալ. չունօղ զխառնուրդ. յստակ. պարզ. անապակ. սեռն. անբաժ. անմասն. զուտ, սատէ, սաֆի. (սեռ. խնդրով՝ ըստ յն. ոճոյ. եւ բցռ. ըստ հյ).

Անխառն տրտմութեան խնդութիւն։ Լոյս անխառն խաւարի։ Որ անխառն է ի չարութենէ եւ ի չարէ, կատարեալ բարիք են։ Անխառն ի տրտմութենէ յաւիտենական ստացեալ ունին խնդութիւն. (Փիլ.։)

Պարզագունին եւ անխառնի։ Սեռին եւ անխառնի։ Անխառն եւ սուրբ։ Կերպարան ի սկզբնատպէ, կամ խառնուած յանխառնէն. (Փիլ.։)

Եւ ապա խառնեցան անխառունքն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անխարդախ

See full entry →

adj. adv.

sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.

NBHL (1)

Անխարդախ արասցես (յերեսաց դիւաց) զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս։ Վերածեալ ի փառս՝ անխարդախ ծնունդս եւ անեղծ ժառանգս. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)


Անխարխար

See full entry →

adj.

unruined, solid.

NBHL (1)

Ոչ խարխարեալ. ոչ խարխուլ. անխախուտ. հաստատուն, ամուր. գավի.


Անխարիսխ

See full entry →

adj.

without base or foundation;
anchorless.

NBHL (1)

Որ չունի զխարիսխ, կամ չէ խարսխեալ ի վերայ հաստատուն գետնոյ. եւ ըստ այսմ նաւն ասի


Անխափան

See full entry →

adj. adv.

incessant, unintermitted, unceasing, continual;
unobstructed;
without opposition or intermission, constantly, incessantly, continually.

NBHL (3)

Երջանկութիւն՝ ներգործութիւն է անխափան ըստ բնութեանն ունակութեան. (Նիւս. բն.։)

Անխափան մատուցանել։ Անխափան տացեն. կամ տաջիք նմա։ Անխափան ունել զպաշտօնն. (՟Ա. Եզր.։)

Անխափան պատրաստեալք։ Անխափան ամենեքեան խառնեսցին յայն գունդ. (Ագաթ.։)


Անխզելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

indivisible, infrangible.

NBHL (2)

Զայն պահեա՛ հաստատուն եւ անխզելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)

Անխզելի ունին զկարգ սիրոյ միաւորութեան. (Շ. մտթ.։)


Անխէթ

See full entry →

adj.

unsuspicious;
sincere.

NBHL (1)

Այնպէս դիւրեցաւ եւ հարթեցաւ, զի բազումք անխէթ եւ աներկեղ գնան ընդ այնպիսի ճանապարհ։ Զայլն ամենայն անխէթ ի վերայ դնիցէ (հաստատուն հիման՝) շինօղն։ Անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւել։ Յետ այսչափ մեղաց անխէթ եւ անկասկած կամք։ Ամենեցուն դիւրեաց՝ անխիղճ անխէթ եւ անխափան զվարդապետութիւնն համարձակել. (Ոսկ. ես. եւ Մտթ. ՟Ա. 13. 17։ ՟Բ. 1։ եւ Չհ. ՟Ա. 7։)


Անխիղճ

See full entry →

adj.

not scrupulous;
unexceptionable.

NBHL (3)

Անխիղճ միտս ունել առ Աստուած։ Զանխիղճ հաւատսն։ Անխիղճ, առանց կեղծաւորութեան. (Գծ. ՟Ի՟Դ. 76։ ՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 5։ Յկ. ՟Գ. 7։)

Առանց ունելոյ զխիղճ. յն. բարի խղճիւ.

ԱՆԽԵՂՃ. Ոյր չիք խիղճ մտաց. որ ոչն խղճէ. արհամարհոտ. անզգոյշ. անգութ. խղճմտանք չունեցօղ. ինսաֆսըզ.


Անխմոր, ից

See full entry →

adj.

unleavened, azymous, unfermented.

NBHL (2)

Զհացս իւրեանց ոչ կարացին խմորել, այլ անխմորս բարձին։ Ոչ եթէ զանխմորն իբրեւ զմեռեալ համարիմք ... Եւ խմորունն ե՛ւ անխմորն է ապականելի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)

Զամենայն յանխմոր, եւ ոչ խմորեալ ուտէին յանապատին։ Խմորուն հացիւ եւ կամ յանխմոր կատարել զաստուածային խորհուրդն. (Շ. թղթ.։)


Անխնամ

See full entry →

adj.

unprotected, forlorn, destitute.

NBHL (4)

Յետնեալ ի խնամոց. պէտ չունեցօղ. թէրք օլունմուշ.

Զորոց անփոյթ առնելով ստացողացն՝ թողուցուն անխնամս։ Իբրեւ զանհանգիստ անխնամս. (Պիտ.։)

Բարս անխնամս եւ սպանողս ստացեալ ունէր. (Ճ. ՟Ա.։)

ԱՆԽՆԱՄ, ԱՆԽՆԱՄՍ. Առանց խնամոց. առանց ընդունելոյ զխնամս.


Անխնամակալու

See full entry →

adj.

that does not protect;
unprotected, forlorn.

NBHL (1)

Ոյր չիք խնամակալու. անայցելու. անօգնական. հոգացօղ մը չունեցօղ.


Անխնայ

See full entry →

adj. adv.

without compassion;
indiscreetly, prodigally, profusely.

NBHL (4)

Նըմա զիմաստըն չափով տայ, զհօրն իւր ունի ինքն անխընայ. (Շ. ի սողոմ.։)

Հա՛րց ցմշակ, եթէ ոք յընտանի եւ ի պտղաբեր անխնայ լինի տունկս. (ՓԻլ. Յովն.։)

Անտերունչք եւ անխնայ եւ անխնամք լիջիք. (Բուզ. ՟Գ. 14։) Յայս արդեօք բերի եւ ասելն.

Գետք ողողեսցեն անխնայ։ Անխնայ տայի զգինին ըմպել ամենեցուն. (Իմ. ՟Ե. 23։ Նեեմ. ՟Է. 18։)


Անխոնարհելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be humbled, stern, undaunted;
firm.

NBHL (2)

Ունիմ տակաւին զսուր բարկութեանս անխոնարհելի։ Առ անխոնարհելի բարձրութիւնն։ Կրօնք բարձունք եւ անխոնարհելիք. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ծ. ՟Հ՟Ա։)

Զհաւատոցն առագաստն պարզ եւ անխոնարհելի ունել. (Լծ. կոչ.։)


Անխոնաւ

See full entry →

adj.

unmoist, dry.

NBHL (1)

Անբաժ ի խոնաւութենէ. անջրդի. ցամաք. չոր. թացութիւն չունեցօղ.


Անխոնջ

See full entry →

adj. adv.

indefatigable;
fresh, unfatigued;
stubborn, obstinate;
indefatigably.

NBHL (1)

Անխոնջ պահելով զմշակացն մանկունս. (Պիտ.։)


Անխոռ

See full entry →

adj.

not stolen, not purloined, not undermined, entire, perfect.

NBHL (1)

Որ անեղծ եւ անխոռ ունի զպատկեր սկզբնատպին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Անխորամանկ

See full entry →

adj.

ingenuous, naive, artless.

NBHL (2)

Որ չէ խոր. չունօղ զխորութիւն. տափակ. եասըզ.

Որ չունի զխորամանկութիւն. աննենգ. անկեղծ. անխարդախ. յն. անչար. ἁπόνηρος.


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (1)

Ոչ անխորհուրդ դիպմունք. (Փարպ.։)


Անխորհրդածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thoughtlessness.

NBHL (1)

Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)


Անխռովաբար

See full entry →

adv.

Without perturbation.

NBHL (1)

Ի կապանացն արձակեցաւ, եւ անխռով ի տունն իւր դարձեւ. (Լմբ. գր. պապ.։)


Անխտրաբար

See full entry →

adv.

cf. Անխտիր.

NBHL (3)

Ամենեցուն անխտրաբար ընդ մեղս բերիլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Անխտրաբար օրհնէ ընդ մեզ։ Անխտրաբար եղեալ աստուածայնոցն գրոց՝ զբեռիցն ձայն ընդունելով. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Անխտրաբար առնու զանունս ի վերայ երկոցունցն. (Լմբ. սղ.։)


Անխրախոյս

See full entry →

adj.

disheartened, dispirited, cowardly.

NBHL (1)

Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անխրախուսելի

See full entry →

cf. Անխրախոյս.

NBHL (1)

Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անխրամ

See full entry →

adj.

breach-less, solid.

NBHL (1)

Ուր չգուցէ խրամ կամ խրամատութիւն ինչ. պատառուածք չունեցօղ.


Անխրատ, ից

See full entry →

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

NBHL (1)

Ոչ անխրատ երիկամունք. (Նար. մծբ.։)


Անխրատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

NBHL (1)

Անխրատութիւն է այս։ Բազում եւ այսուիկ, ո՛վ աստուածամարտք, զանխրատութիւն ունել գտանիցիք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անխօս, ից

See full entry →

adj.

dumb;
irrational.

NBHL (5)

ἅλογος. irrationalis, ratione et loquela carens. Ոյր չիք խօսք կամ բարբառ. անբան. անասուն. եւ անշունչ. ոչ խելք՝ ոչ լեզու ունեցօղ.

Իբրեւ զանխօս անասունս. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 12։ Յուդ. 10։)

Ընդէ՞ր առնիցես ծառայ զխօսուն ոգիդ անխօս նիւթոյն՝ հօրն ամենայն չարեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)

Արեգակն եւ լուսին, որք անխօսքն եւ անմռունչ են. (Եզնիկ.։)

Գառն խօսուն հարցանէր վասն գառինն անխօսի. (Եփր. նին.։)


Անխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dumbness;
irrationality.

NBHL (2)

Մի շունչ յանասունսն ամենայն, որ ունի զմի նշանակ անխօսութեան։ Զթերութիւն անխօսութեանն՝ զոր ունին, ընտրողութեամբ զգայուն բարոյիցն նոցա ելից. (Վեցօր. ՟Թ։)

Նոքա բնութեամբ ունին զանխօսութիւն, եւ սոքա ինքեանք զանձինս արարին անասունս. (Ոսկ. ես.։)


Անծախ

See full entry →

adj.

inconsumable;
incombustible.

NBHL (2)

ἁνάλωτος. inconsumptus, inexpugnabilis, μὴ δαπανόμενον, quod non absumitur, ἁμείωτος, imminutus. Որ ոչ ծախի. անվատնելի. անմաշելի. անվնասելի. անսպառ. անկապուտ. աննուազ. որ չի մաշիր, չի հատնիր. զայ՝ թէլէֆ օլունմազ.

Զայն միայն (մասն ի զմրուխտն) թողուն անծախ, որ ինչ ի նմա տեսանի կանաչագոյն. (Նիւս. երգ.։)