Definitions containing the research մարդ : 3624 results

Բազմախտեան

adj.

unhealthy, that is subject to many maladies.

· Calfa


Բազմածաղիկ

adj.

that has many flowers.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մարդս բազմածաղիկս եւ յանուշահոտս. (Ածաբ. աղքատ.։)

Ի բազմածաղիկ լեռնէս պարարին միտք մարդկան. (Լմբ. սղ.։)


Բազմակոհակ

adj.

that has many waves.

· Calfa

NBHL (1)

Ծփին մարդիկ ի բազմակոհակ ծովս. (Լմբ. ժղ.։)


Աղաղակ, ի, աւ

s.

cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Փողք եղեալք՝ զկռչաձայնն զաղաղակ բարձեալ։ Որոյ եւ աղաղակ իսկ եդեալ՝ ասէր։ Մեծաւ գոչմամբ զաղաղակ հարեալ։ Ո՞վ իցէ ի մարդկանէ, որ ի տագնապել հոգւոյն՝ զաղաղակ տացէ. (Ագաթ.։)


Աղամ, ացի, ացայ

va.

to grind;
to pound, to reduce to powder.

· Calfa

NBHL (1)

Զկենդանասեր մարդիկ՝ ժանեօք մանրեալ աղացեալ՝ ուտէին. (Յհ. կթ.։)


Աղանդ, ոց, աց

s.

sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.

· Calfa

NBHL (1)

(Ժխտօղք յարութեան՝) մարդկային խորհրդովք յեղծումն աղանդիս բերեալ յարձակին. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Ը։)


Աղաչեմ, եցի

va.

to supplicate, to pray, to conjure.

· Calfa

NBHL (1)

Միայնոյ քեզ մարդասիրի աղաչեմ. (Շար.։)


Աղբերահոս

adj.

flowing like a fountain, fluent, streaming;
copious, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբերահոս կողիւ մաքրեաց զաղտեղութիւն ազգի մարդկան. (Շար.։)


Աղեղնաւոր, աց

s.

archer;
Sagittarius.

· Calfa

NBHL (1)

Վիրաւորեալ սիրով եմ ես. սէր է Որդի Աստուծոյ, աղեղնաւոր է Հայր, եւ զՄիածին իւր իբրեւ զնետ առաքեաց ի մարդկային բնութիւնս. (Նիւս. երգ.։)


Աղուաշ, ի

adj.

cf. Աղուաշիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Արա՛ աղօթս առ Աստուած ո՛վ աղաւաշ։ Աղաւաշ մարդ։ Աղաւաշի մահն. (Վրք. հց.։)


Աղջիկ, ջկան, ջկունք, կանց

s.

maid, girl, virgin;
chamber-maid, female servant;
nursery-maid, child's maid.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկամարդ կին.


Աղտեղացուցանեմ, ուցի

va.

to soil, to dirty, to stain, to besmear with filth or grease, to befoul, to bedaub, to sully, to tarnish, to grease.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջին մարդասիրութիւնն աղտեղացուցաք. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Աղտեղութիւն, ութեան

s.

greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.

· Calfa


Աղքատ, աց

s. adj. beggar, mendicant, pauper;
poor, indigent, needy, necessitous, miserable, beggarly.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զայր ոք աղքատ ի մարդասիրութենէ. (Ոսկ. ես. ՟Ծ՟Դ։)


Աղքատիմաստ

adj.

cf. Աղքատիմաց.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատիմաստ բնութիւնք մարդկայնոցս. (Աթ. խչ.։)


Աղքատիմաց

adj.

poor in understanding, shallow, empty, witless.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատիմաստ բնութիւնք մարդկայնոցս. (Աթ. խչ.։)


Աղքատութիւն, ութեան

s.

poverty, indigence, beggary, want, necessity, penury;
meanness.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր աղքատութեամբ արքայութեանդ երկնից ընդ նմին լիցուք արժանի։ Աղքատութիւնն ուսուցանէ ամենայն մարդոյ զճշմարտութիւնն. (Շար.։ Վրք. հց.։)


Աղօթասէր

adj.

that loves prayers.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զի երեւեսցին ասէ մարդկան, թէ աղօթասէրք իցեն. (Երզն. մտթ.։)


Աղօթեմ, եցի

vn.

to pray, to address one's self to God in prayer;
to supplicate;
to intercede.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ վասն այլոց ի մարդկանէ աղօթեցէ՛ք դառնալ առ Աստուած. (Ածազգ. ՟Գ։)


Աղօտանամ, ացայ

vn.

to grow dim, to become obscure, to grow dark;
to grow tarnished, to lose its lustre or polish;
to grow feeble, to be diminished.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն, որչափ հեռի են մարդիկ, աղօտանայ առ նոսա. (Լմբ. պտրգ.։)


Աճումն, ճման, ճմունք

s.

growth, augmentation, increase, enlargement, progress, extension, amplification, multiplication;
exaggeration;
augment;
vegetation.

· Calfa

NBHL (1)

Երրորդ եօթներեկաւ յանգումն է աճման. քանզի մինչեւ ի մի եւ ի քսան ամացն աճէ ի մեծութիւն մարդն։ Լուսին յաճման ընդ եւ ի կասելն յաճմանէն յեղյեղմունս գործէ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Աճպարար, աց

s.

juggler;
conjurer.

· Calfa

NBHL (1)

Աղանդաւորաց եւ աճպարարաց ... Աճպարարն՝ որ ոչ խաղայ, սուտզրուց մարդ է. (Ոսկիփոր.։)


Ամ, աց

s. adv.

year;
ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ, yearly, annually, a year, every year;
յամէ եւս, the following year, the year after;
յառաջիկայ ամի, next year;
յանցելումամի, last year;
զայս —, յայսմ ամի, this year;
զամն ողջոյն, all the year;
ի վերջ կոյս ամին, towards the end of the year.

· Calfa

NBHL (1)

Հասակ կենաց մարդոյ. եաշ.


Ամայութիւն, ութեան

s.

solitude;
desolation, depopulation;
abandonment.

· Calfa

NBHL (2)

ἑρημία desolatio, solitudo Անմարդութիւն. աւերակ եւ անապատ մնալն. անշքութիւն. լքումն. խարապլըգ. թէրք.

Անմարդութիւն եւ ամայութիւն քաղաքաց. (Փիլ. տեսակ.։)


Ամաչեմ, եցի

vn.

to be ashamed, to blush with shame, to be confounded.

· Calfa

NBHL (1)

Ամաչելի գործ՝ անխրատաբար ունելով առ մարդկայինս. (Բրս. գոհ.։)


Ամբարձումն, ման

s.

elevation, exaltation;
advancement, promotion.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձմամբ բազկացս։ Յամբարձումն գլխոյ՝ ընկճի։ Հանդէպ տեսութեան աչացս ամբարձման։ Ի կէտ ամբարձման նժարի։ Որպէս ի վհէ ամբարձմամբ հանեալ զծանրութիւն մարդոյս. (Նար.։)


Ամբարտաւանութիւն, ութեան

s.

pride, haughtiness, arrogance, presumptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Յամբարտաւանութենէ կորուստ եւ խռովութիւն յոյժ։ Ամբարտաւանութիւն ատելեաց քոց վերասցի հանապազ։ Զի՞նչ շահ եղեւ մեզ հպարտութիւնն. եւ զի՞նչ մեծութիւն ամբարտաւանութեանն իցէ մեզ նպաստաւոր։ Սկիզբն մեղաց ամբարտաւանութիւն։ Ատելի է առաջի Տեառն եւ մարդկան ամբարտաւանութիւն. (ըստ հին Սիրաքայ)։ Ամբարտաւանութիւն զայր նկուն առնէ, իսկ զխոնարհս փառաւոր առնէ Տէր։ Բարձրացեալքն ամբարտաւանութեամբ՝ խորտակեսցին։ Պարծիք յամբարտաւանութեան ձերում։ Ամբարտաւանութիւն աստի կենացս. եւ այլն։


Ամբոխ, ի, ոյ, ից

s. adj.

mob, riotous assembly, bear-garden;
crowd, multitude;
rabble, populace, the vulgar;
riot, tumult;
tumultuous.

· Calfa

NBHL (2)

ὅχλος, δῆμος. turba, populus Համօրէն խումբ ռամկին. Ժողով խառնիճաղանջից. բազմութիւն մարդկան կամ զօրաց. ժողովուրդ. խալգ. պայազը խալգ. ճէմիյէթ. ճիւմհիւռ. պ. էնպուհ.

Ամբոխս մարդկան եւ հոյլս հինից պատրաստեալ. (Յհ. կթ.։)


Ամբոխիմ, եցայ

vn.

to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ առ քեզ եւ մի՛ առ մարդիկ ամբոխիցիմք ինչ. (Խոսր.։)


Ամեհութիւն, ութեան

s.

ferocity, fierceness, savageness;
fury.

· Calfa

NBHL (1)

Զամեհութիւն անբանութեան մարդկան ցածուցին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)


Ամենագէտ

adj.

omniscient, most wise, all-wise.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդոյ ասի՝ իբր իմաստուն ամենայնիւ. բազմահմուտ. ալիմ.


Ամենազօր

adj.

omnipotent, all-sufficient;
most powerful, very strong.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաք էր ամենազօր մարդն Աստուծոյ առաջին լեալ եւ յարմարեալ. (Համամ առակ.։)


Ամենաժողով

adj.

of general assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Զենլի պատարագօք, եւ ամենաժողով տօնիւք։ Փութա՛ պսակիլ զբարգաւաճ պսակն, զոր եւ ոչ մի ամենաժողով տօնք մարդկան տանել կարացին։ (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Ամենակալութիւն, ութեան

s.

omnipotency.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ վայել է մարդասիրութիւնն եւ ամենակալութիւնն. (Կոչ. ՟Զ։)


Ամենակատար

adj.

all perfect;
very perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Վա՛յ քեզ անձն իմ, զի ո՛չ զներքին մարդդ յամենակատար առաքինութիւն համեմեցեր. (Մաշկ.։)


Ամենահաճոյ

adj.

most agreeable, very pleasant.

· Calfa

NBHL (1)

πανάριστος. omnino placens, optimus Ամենայն իրօք հաճոյ, հաճոյական, հաճելի Աստուծոյ եւ մարդկան. ընդունելի. ցանկալի. գովելի. քաջ. ամենալաւ.


Ամենահրաշ

adj.

most miraculous, very prodigious, wonderful, amazing, astonishing.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄԵՆԱՀՐԱՇ եւ ԱՄԵՆԱՀՐԱՇԱՓԱՌ. Ամենայնիւ ի վեր քան զհրաշս կամ զկարծիս մարդկան. իբր. յն. παραδοξότατος. qui est praeter omnium opinionem, admirabilis, incredibilis խելքի վեր, խիստ արմննալու, անկարծելի. ճիպ շաշըլաճագ. փէք աճայիպ.


Ամենայն, ի, իւ, ից

adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՄԵՆԱՅՆ, ամենայնք. Որպէս ամենայն ոք, ամենեքեան. եւ ամենայն ինչ. πάντες, πάντα omnes, omnia. ամմէն մարդ, ամմէն բան. հեր քէշ. հեփիսի. հերշէյ. ճիւմլէսի. քիւլլիյեթ.

Արար Աստուած զամենայն շունչ զեռնոց կենդանեաց, եւ զամենայն թռչունս։ Իշխեսցեն ամենայն երկրի, եւ ամենայն սողնոց։ Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի. եւ ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ։ Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զամենայն զգործս իւր։ Յամենայն գործոց իւրոց։ Մայր ամենայն կենդանեաց։ Ամենայն աւուրք Ադամայ։ Ամենայն ոք. ամենայս մարդ. ամենայն բան. ամենայն ինչ, զամենայն ինչ. ընդ ամենայն աշխարհ. ընդ ամենայն երկիր. ամենայն խորհուրդք կամ բանք, կամ գործք. ամենայն ազգն մեր. ամենայն հեթանոսք. եւ այլն։

Յամենայնցն դադարել չարեաց։ Ընդ ամենայնսն էր անցեալ թիւրութիւնս։ Ամենայնց լինել մարդկան. (Պիտ.։)


Ամենատես

adj.

all-seeing.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածուկք մարդկան յայտնի են քեզ ամենատեսդ Աստուծոյ. (Տօնակ.։)


Ամենեքեան, նեսեան, նեցունց, եքումբք

adj.

all men, all persons, every body, as many as, whoever.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՄԵՆԵՑՈՒՆՑ. որպէս յամենայն մարդկանէ, է անուն հանրական. իսկ իբր յամենայն կողմանց կամ յամենայն իրաց, լինի իբր մ. ամենայնիւ. բոլորովին.


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

· Calfa


Ամուսնանամ, ացայ

vn.

to marry, to wed.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր իշխիցեն շշնջել, թէ հրեշտակք ընդ կանայս ամուսնացան. զի նոքա հրեղէնք կոչին, եւ մարդիկ կաւեղէնք։ Չէ՛ մարթ անմարմնոցն ընդ կանայս մարմնաւորս ամուսնանալ. (Եզնիկ.։)


Ամպ, ոյ, ոց

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

· Calfa

NBHL (1)

Սպունկն աման որ ի ծովն լինի. զոր մարդիկ ամպ անուանեն. (Զքր. կթ.։)


Ամպախաղաց

adj.

moving towards the clouds, rising to the clouds.

· Calfa

NBHL (1)

Ձագախառնեալ ազգըս մարդկան, ամպախաղաց յերկինս թռեան. (Գանձ.։)


Անբուժ

adj.

cf. Անբուժելի.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբուժականն մարմնեղէն ախտին ի մարդկեղէն դեղարանաց. (Սհկ. գալստ.։)


Անբուժական, ի, աց

adj.

cf. Անբուժելի.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբուժականն մարմնեղէն ախտին ի մարդկեղէն դեղարանաց. (Սհկ. գալստ.։)


Անբուժելի, լւոյ, լեաց

adj.

incurable, irremediable.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբուժականն մարմնեղէն ախտին ի մարդկեղէն դեղարանաց. (Սհկ. գալստ.։)


Անգէտ

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

· Calfa

NBHL (1)

Անգէտ մարդկան. (Կորիւն.։)


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (2)

Եղելոյ առ նա մարդասիրութեանն ոչ անգիտանայր. (ՃՃ.։)

Անգիտանաս, ո՛վ դու, իմոց բիւրաւոր եւ զանազան ախտից։ Անգիտանալոյ վասն տնօրինական մարդասիրին խորհրդոյ. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)


Անգիտելի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be understood, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (2)

Անգիտելիք են ի մարդկանէ, կամ մարդկան մտաց. (Շ. բարձր.։)

Կամեցաւ եւ այլոց յայտնել զհաւատսն Աբրահամու, զի ի մարդկանէ անգիտելի էր. (ՃՃ.։)