very white, candid, very fair.
Զի՞նչ պայծառագոյն քան զլոյս կայցէ։ Պայծառագոյն ճոխութեամբ. (Եզնիկ.։ Նար. յովէդ.։)
Այնչափ առաւել պայծառագոյն է լոյսն այն. (Ոսկ. խչ.։)
dressed splendidly, wearing brilliant garments;
luminous, glorious.
Անդ սիւնք եկեղեցւոյ պայծառազգեաց վառեալ՝ աստուածածագ հրոյն բորբոքմամբ միացեալք ի լոյսն անշիջանելի եւ սուրբ։ Պայծառազգեաց պսակեալք լուսով փառացն Քրիստոսի՝ ընդ սրբոց առաքելոցն եւ մարգարէիցն պարս. (Խոր. վրդվռ.։)
clearness, light, brightness, splendour;
lustre, brilliancy, magnificence, glory, celebrity, renown;
magnitude;
vivacity, serenity;
limpidness, purity.
λαμπρότης, φαιδρότης, διαυγία , ἕλλαμψις candor, splendor, fulgor, claritas. Պայծառ գոլն, եւ պայծառանալն. լուսափայլութիւն. լոյս. փայլումն. յստակութիւն. շքեղութիւն. վայելչութիւն.
to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.
Զկէս աւուրցն ինքն լոյսն պաշտեաց։ Լոյսն անմարմին եւ աննիւթ պաշտէր զչափ աւուրն. (Եփր. եւ Վրդն. ծն.։)
eater;
consumer.
Անլոյս է այնպիսի հուրն, եւ այրիչ միայն՝ եւ ուտիչ. (Ոսկ. ես.։)
nasty-smelling, rancid, stinking, fetid, infected, foul.
Մի՛ գարշիր ի չարահոտ ախտացելոյս. (Եփր. աղ.։)
with measure, sufficiently, well enough, so so;
tolerably, moderately, modestly, soberly.
Առ ի տեսանել զչափաւորապէս պարգեւեալսն մեզ ի ձեռն նոցա զաստուածապետականն լոյս. (Դիոն. ածայ.։)
bat.
Որպէս գիշերական չղջից արեւ եւ լոյս թշնամի է, եւ խաւար սիրելի, եւ դիւացն առաքինութիւնն թշնամի է, եւ չարիք սիրելի. (Գէ. ես.։)
cf. Չիղջ.
Գիշերի չղջիկանս եւս կոչէ զկուռսն. գիշերականն չղջից արեւ եւ լոյս թշնամի են. (Ոսկ. ես.։)
severely wounded.
Սակս սաստկավէր չարեաց։ Սակս իմոյ սաստկավէր պարտաւորելոյս։ Գանելս սաստ կավէր խոցուածովքս։ Չարալլուկ զոգիս իմ ի մետաղս անըմբռնելիս տանջեն սաստկավէրս. (Բենիկ.։)
axle, axis, pivot.
Սեռն իմն յստակութեամբ հրեղենաւն նորոգին իւրաքանչիւր մարմինք յարուցելոցն։ Այնքան սեռն եւ լի լուսով երեւի (խաչ), մինչ յաղթահարէ լոյս նորա զամենայն լուսաւորս. (Շ. բարձր.։)
Կրօնաւորութիւն զանունն ընկալաւ ի սեռն եւ սերտ հաւատաց։ Զսեռն եւ զսերտ լոյս աստուածութեան իւրոյ տպաւորել ի սիրտս. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.
Սեռն իմն յստակութեամբ հրեղենաւն նորոգին իւրաքանչիւր մարմինք յարուցելոցն։ Այնքան սեռն եւ լի լուսով երեւի (խաչ), մինչ յաղթահարէ լոյս նորա զամենայն լուսաւորս. (Շ. բարձր.։)
Կրօնաւորութիւն զանունն ընկալաւ ի սեռն եւ սերտ հաւատաց։ Զսեռն եւ զսերտ լոյս աստուածութեան իւրոյ տպաւորել ի սիրտս. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
shadow-grass;
producing darkness (night).
Ուր ոչ գոյ լոյս, անդ խաւար է. եւ գիշեր է ստուերաբոյս, որ անկանի ի տարերէ՛ երկրիս. (Շիր.։)
dispersing shadow or darkness (light).
to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.
Փառացն վայելչութիւն ստուերացաւ։ Մի՛ լիցի ստուերացեալ լուսոյդ երախտիս։ Գիշերոյ նմանեալ ստուերանամք յայնպիսի լուսոյնյ։ Սեռն եւ ճշմարիտ լոյս, եւ ստուերանալ ոչ ունի որպէս զգալի լոյսս։ Զի մի՛ յայն ամենավայելուչ հայացողութենէն ստուարեսցի։ Աղաւաղեալ ստուերանայ։ Եղէ ստուերացեալ, որպէս մնասցէ սակաւ ինչ նշմար աւերածի. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ը։ Սարգ. յկ. ՟Դ։ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։ Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ստուերանստեալ.
to dim, to obscure.
Իբրեւ ստուեր ընդհատել զլոյս. սուերածս ածել.
to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.
ԾԾածկեաց նետաձգութեամբն, եւ ստուերացոյց զարեգակն։ Ոչ երբէք ստուերացուցանէ զլոյս ողորմութեան քո՝ խաւար սրտմտութեան։ Թէ զաչացս պատուհանս ստուերացուսցես. (Խոր. ՟Բ. 12։ Նար. ՟Ե. ՟Ժ՟Զ։)
slave;
vassal, subject, serf;
servant;
— ընդոծին, slave born in the house.
Առ ստրուկս, եւ ներքոյ անկեալս։ Ստրկիս եւ սովեցելոյս. (Նար. ՟Գ. ՟Ձ՟Գ։)
cf. Սփիւռ.
Տարածն եւ սփիռ խանչումն (լուսոյ)։ Սփիռ եւ տարած լոյսն։ ժողովեաց զսփիռ լոյսն յանօթ արեգականն։ Զի աստուած ի չորրորդ աւուր ժողովեաց զսփիւռ լոյս, եւ երեւեցաւ արեգակն. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Խոսր.։ Տօնակ.։)
Իմ լոյս օգնութեանս սփիռ է ընդ ամենայն։ Որ խոր ունի զգիտութիւն, եւ ոչ սփիռ (այսինքն յերեսս կոյս եւեթ սփռեալ)։ Սփիռ է երկիր (այսինքն արձակածաւալ). (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. իմ.։)
relieving, cheering up, consolatory, comfortable.
Իսկ լուսաւորըն փոքր իշխան գիշերական՝ խաւարին ժամուն ի լոյս մեզ սփոփական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
prodigious, stupendous, wonderful, marvelous, divine.
Զօծումն սրբալոյս իւղով սքանչելահրաշ քաղաքին. (Մխ. այրիվ.։)
the thirtieth letter of the alphabet, and the twenty fourth of the consonants;
three thousand, three thousandth.
Վեւն, վերնոցըն լոյս՝ ասէ, մաքրից, ծագեաց յաշխարհ այս ըստուերից։ Վեւն՝ վարք ասէ, պիղծ անառակ, տեառըն կամացն է յոյժ ներհակ. (Շ. այբուբ.։)
whose name is Crown (Stephen).
Որոյ անուն է պսակ, այն է լոյս լն. Ստեփանոս.
burning or shining like a torch.
Ի ջահաբորբոք գալստենէ նորա յաղթի եւ ընկղմի լոյս լուսաւորացդ. (Երզն. մտթ.։)
bearing or carrying light, luminous, splendid.
ՋԱՀԱԶԳԵԱՑ ՋԱՀԱԶԳԵՍՏ. λαμπαδηφόρος, δᾳδούχος qui lampadem gestat, facem gestans, lampade fulgens. Որ զգեցեալ է զլոյս մեծ. եւ Կրօղ յինքեան կամ ի ձեռին զջահ, զմոմեղէն. լուսազգեաց. լուսակիր. ընդունարան լուսոյ. լուսապայծառ.
cf. Ջահազգեաց.
ՋԱՀԱԶԳԵԱՑ ՋԱՀԱԶԳԵՍՏ. λαμπαδηφόρος, δᾳδούχος qui lampadem gestat, facem gestans, lampade fulgens. Որ զգեցեալ է զլոյս մեծ. եւ Կրօղ յինքեան կամ ի ձեռին զջահ, զմոմեղէն. լուսազգեաց. լուսակիր. ընդունարան լուսոյ. լուսապայծառ.
cf. Ջահալուցութիւն.
ՋԱՀԱԼՈՒՍՈՒԹԻՒՆ ՋԱՀԱԼՈՒՑՈՒԹԻՒՆ. Ունելն զլոյս ջահից. լուսաւորութիւն. պայծառութիւն. եւ Լուցումն կամ բորբոքումն ջահից.
torch-light;
bonfire.
ՋԱՀԱԼՈՒՍՈՒԹԻՒՆ ՋԱՀԱԼՈՒՑՈՒԹԻՒՆ. Ունելն զլոյս ջահից. լուսաւորութիւն. պայծառութիւն. եւ Լուցումն կամ բորբոքումն ջահից.
illumination.
Որ ծայրագոյնդ ես լոյս, եւ ղամպարափայլ ջահավառութեամբ պայծառանաս, եւ լուսաւորես. (Մագ. յիշ. խչ.։)
to shine like a torch, to irradiate.
Լուսաւորիք զիւերանց լոյսն՝ յակնարկել ճառագայթից նորա՝ ի մէջ արարածոց նորա ջահացուցանեն. (Ագաթ.։)
to illuminate, to enlighten, to render luminous.
Որ զջահաւորեալ եւ զանտրատ զլոյս ի քեզ պարագրեցեր։ Ջահաւորեալ նշան խաչին։ Երեւեցաւ ջահաւորեալ վարդապետութեամբ եւ լուսակրօն վարուք. (Ճ. ՟Գ. Շար.։ Ժող. հռոմկլ.։)
fine weather;
heat, caloric, warmth;
warm, hot;
serene, fine, clear.
Արեւ եւ լոյս եւ ջերճ մի արեգակն ասի. (Յճխ. ՟Ա։)
burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.
how ! oh ! o strange ! wonderful !
Ջէքն բախճանագոյն (կամ խրախճանագոյն) լսի, կամ զօրազուարճ։ Ջէքն այնքան գեղեցիկ էր պսակն։ Ջէք պայծառ իմն է լոյսն։ Ջէք անճառականք են աստուծոյքն, եւ հրեշտականք։ Բէքիցն աւանք, եւ ջեքիցն խումբք սոսկականք են, եւ գեղաղէշք. (Երզն. քեր.։)
bat.
Ջղջիկան զլոյս տեսանել ոչ կարէ. (Մխ. առակ.։)
very sorrowful, much afflicted.
Իցէ՞ արդեօք տեսանել զյոքնաթախիծ սիրտ վշտացելոյս բերկրեցեալ։ Սրտաբեկ եւ յոքնաթախիծ արգահատութիւնք. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Կ՟Զ։)
clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.
Յստակ ջուրք գետոյն յարիւն դառնային։ Յստակ լոյս, կամ ճառագայթք։ Յստակ հաւատք։ Յստակ եւ սուրբ սիրովն՝ որ առ Աստուած։ Հեզութիւն աղբիւր յստակ է. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։ Սեբեր. ՟Դ. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 34։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.
Այսոքիկ դիւրաւ յօրինէին՝ փոքր ինչ բանի յաւելուածով։ Զմի եւ զնոյն օդ ի միում ժամու՝ եգիպտացւոցն խաւար, եւ իսրայէլացւոցն լոյս յօրինեաց. (Շ. թղթ.։)
fitting up, adjustment;
formation, fashion;
composition, organization, structure;
construction;
furniture;
embellishment, ornament, decoration;
disposition;
harmony.
Կազմեցեր զյօրինուածս երեւելի եւ աներեւոյթ արարածոց։ Զի զոր բանն յօրինեսցէ, լոյսն զյօրինուածս ցուցանիցէ. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Է։)
he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.
Նա՛ բնաւ եւ ո՞վ իսկ կարէ պատմել։ Նա՛ փոքր է օրինակս։ Ո՛չ նիւթ, ո՛չ տեսակ (է աստուած). նա՝ ո՛չ լոյս, թէպէտեւ ասի, եւ ո՛չ խաւար. (Եղիշ. ՟Բ։ Խոսր.։ Մանդ. ՟Ե։ տե՛ս ստէպ՝ եւ Պիտ.։ Կոչ. ՟Ա. ՟Ե. ՟Ժ. ՟Ժ՟Գ։)
more ancient;
cf. Յառաջագոյն.
Երից աւուրցն նախագունից լոյսն. (Շիր.։)
antedate.
Ծանիցէ զնախաթիւ մասունս արկածիդ վերագրելոց։ Եւ ասի լոյս՝ իբր զնախաթիւ գոլ ստեղծուածոց. (Նար. ՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)
created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.
perfect in itself;
finished or accomplished beforehand;
—ք, premises.
Գերագոյն լոյս, նախակատար ինքնակատար պետութիւն։ Նորին քան զամենայն բան եւ միտս ինքնակատար եւ նախակատար իմաստութեան։ Անկարօտն եւ նախակատարն։ Ի նախակատար կատարողագործութենէն համեմատաբար լցեալ կատարելագործի։ Իւրաքանչիւր ոք հաղորդ լինի՝ նախակատարին կատարմամբ. (Դիոն. երկն.։)
cf. Նայեցուած.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Նայեցուած.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
look, sight, aspect.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
"cf. Յառաջ բերել;
"
to be produced;
to advance, to progress.
προφέρω profero, produco, exhibeo. Յառաջ բերել՝ ածել. ի մէջ ածել. ի լոյս ընծայել. արտադրել. մատուցանել.
property, attribute, particular, peculiarity, peculiar character;
— լեզուի, the character or genius of a language.
Գայր ի յատկութիւն բան գրոյն ճշմարտապէս, թէ Աստուած լոյս է. (Փարպ. (գուցէ յայտնութիւն)։)