Your research : 1 Results for բովանդակ

Բովանդակ exact entry

See full entry →

adj. adv.

all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together. all, entirely, totally, completely.

NBHL (9)

Եօթն եօթներորդս բովանդակ թուիցես. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 15։)

Բովանդակ աւագանին։ Բովանդակ բազմութեան, կամ աշխարհացն։ Որոց բովանդակին զօրագլուխ էր. (Փարպ.։)

Եւ միոյն խօսից ոչ գոյ հնար զբովանդակ զմիտսն գտանել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)

Զբովանդակն յինքեանս ունին տպաւորեալ. (Արշ.։)

Եւ վասն այսորիկ այսչափ բովանդակ լիցի ասել։ Յառաջ կոյս անցեալ բովանդակ ասպարէզս։ Ամրանան երկոքին կողմանքն բովանդակ աւուրս։ Բովանդակ ժամանակս ընդ երեսս դաշտաց եւ լերանց այլակերպեալ շրջելով։ Փոփոխելով տեղի ի տեղւոջէ ցբովանդակ ամս. (Խոր. ստէպ։)

Քանզի նա բովանդակ փոխադրեաց եւ որ ինչ ի քարտէզս դիւանին Եդեսիայ. (Խոր. ՟Բ. 9։)

Հասանել նմա բովանդակ. (Կորիւն.։)

Որ լինին բովանդակ, ՟Ս.՟Խ.՟Գ. բիւրք ամաց։ Յանձանձիչս կալ իրացն, բայց բովանդակ եւ ոչ միում ումեք ունել (զաթոռ տէրութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)

Յերկրի աւուրն բովանդակ ի մէնջ առ ձեզ ասացաւ։ Բովանդակ ասեմ, ոչ եթէ ըստ արժանի. (Կոչ. ՟Բ։)


Entries' title containing բովանդակ : 6 Results

Բովանդակապէս

See full entry →

adv.

cf. Բովանդակ

NBHL (2)

Բովանդակապէս զինելոցն եցոյց քեզ։ Ունի զամենայն բովանդակապէս. (Փարպ.։)

Մասամբ են ընդունակ չարութեան ... եւ ո՛չ բովանդակապէս. (Շ. ամենայն չար.։)


Բովանդակեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.

NBHL (24)

περιέχω, περιλαμβάνω comprehendo, contineo Զբովանդակ լրիւ պարփակել. պարագրել, ամփոփել, տեղեաւ, կամ մտօք. մէջը առնել, սըղմցնել. cf. ԲԱՒԱՆԴԱԿԵՄ.

Զամենայն բովանդակէ, ոչ յումեքէ բովանդակ որդին Աստուծոյ՝ որպէս զԱստուած հայր իւր. (Աթ. ՟Ը։)

Ոչ եթէ սահմանք ինչ զաստուածականն բովանդակեցին, որով լին է ամենայն, եւ է յամենայնի, եւ ի վերայ ամենայնի։ Վասն մեր էջ ի չքաւորութիւն, եւ ամփոփեցաւ ի մարմին, բովանդակեցաւ ճշմարտութեամբ ի մարմնին. (Ագաթ.։)

Անմարմին բնութիւն ի տեղւոջ ոչ բովանդակի. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)

Որ ինձ անթիւն է, օրհնեալդ քում ձեռին բովանդակեալ է. (Նար. ՟Ծ՟Է։)

Բանիւ բովանդակել։ Ընդ գրով բովանդակել. (Փարպ.։)

ԲՈՎԱՆԴԱԿԵԼ. συνίστημι constituo Ի մի վայր բերել զբովանդակն. հաւաքել. ժողովել ի մի, գումարել. ժողվել.

Զօր կազմեցին, եւ գունդ բովանդակեցին. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 44։)

Գունդս կազմել, եւ զօրս բովանդակել, գումարել զզօրս աղուանից եւ վրաց. (Ագաթ.։)

Որով բովանդակեաց ի միասին զաստուածեղէն զօրութեանցն զգերազանցութիւն. (Շ. բարձր. որ բերի եւ ի ՟Ա եւ ՟Գ նշ։)

Եւ եթէ այլ ինչ պատուիրան է, յայն բան բովանդակին, եթէ սիրեսցե՛ս զընկեր քո իբրեւ զանձն քո. (Հռ. ՟Ժ՟Գ. 9։)

ԲՈՎԱՆԴԱԿԵԼ συντελέω, ἁναπληρόω, περαιόω perficio, consummo, compleo, finio, termino Զբովանդակն ի գլուխ հանել. կատարել լիով եւ անթերի. եզերել, վճարել, աւարտել. լմնցնել, վերջացնել.

Բովանդակեցէ՛ք զգործն ձեր ըստ հանապազորդ սակին։ Ընդէ՞ր ոչ բովանդակեցէք զսակ աղիւսոյն ձերոյ. (Ել. ՟Ե. 13. 14։)

Յորժամ բովանդակիցէք զարդիւնս երկրին, տօնեսջի՛ք տեառն զեօթն օր. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 39։)

Յեղյեղմամբ բանիս ... բովանդակեցից առ քեզ զխորհրդական պատմութիւն հարկիս. (Արշ.։)

Եհան մինչեւ առ Ադամ, եւ ասաց, բայց Ադամ յԱստուծոյ, եւ բովանդակեաց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։)

Յառաջ քան զհունձս, յորժամ բովանդակեսցի ծաղիկն. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 5։)

Ամենայն լուսաւոր վարք՝ հաւատովք բովանդակին. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Ի սա (այսինքն ի Շմաւոն) գիրք մակաբայեցւոց բովանդակին։ Որովք բովանդակին ամք ՟Լ՟Զ։ (Եւս. քր. ՟Ա։)

Մեռոն աւարտ ի վերայ եկեալ բովանդակի. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զի մի՛ երկուց եւ երից միայն բովանդակեսցի ողորմածացն ողորմութիւն. այսինքն ամփոփեսցի. (Երզն. մտթ.։)

Յաճումն կատարելութեան բովանդակեալք. այսինքն հասեալք, լրացեալք. (Փարպ.։)

Յոլով իջանեն յասպարէսն, բայց ոչ յոլով պսակին, այլ ի մի բովանդակի այն. այսինքն ի մին գլխաւորի. զի մի ոմն առնու զպսակն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Այլ եւ ոչ Պետրոս ոք բովանդակի ասել. (Յճխ. ՟Ի՟Բ. ձ. ուր տպ. կարէ ասել։)


Բովանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.

NBHL (13)

Բովանդակելն, եւ բովանդակիլն՝ ըստ ամենայն նշ. որ եւ ասի ԲԱՒԱԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ.որպէս περίληψις comprehensio Պարփակումն. պարադրութիւն. պարունակումն. եւ Պարունակիչ.

Տեղի է բովանդակութիւն պարագրողին. (Նիւս. բն.։)

Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին ի բերումն բովանդակութեան ազրարչական բանին հանգստեան. (Նար. կուս.։)

Ո՛չ մեծութիւն, եւ փոքրութիւն, զի եւ ոչ բովանդակութիւն (լինի յԱստուած)։ Բովանդակութիւն անբովանդակելւոյն, պարագրօղ անպարագրելւոյն. (Սկեւռ. աղ.։)

Անբաւելւոյն բովանդակութիւն, եւ պարագրութիւն անպարագրականի էութեան. (Սարկ. աղ.։)

Միով չափով, մի բովանդակութիւն քրովբէիցն. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 25։)

Եթէ ճշմարտտութեամբ եւ բովանդակութեամբ (յն. կատարելութեամբ) արարէք. (Դտ. ՟Թ. 16. 29։)

Նոյն առաջին՝ եւ նոյն առ յապայ, անպակաս բովանդակութեամբ թագաւորեալ։ Յառաւելութենէ կենդանարարիդ անպակաս բովանդակութեան. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)

Ինեւ առաւել գայր (գործն) ի բովանդակութիւն։ Առանց բազմաջան տաժանմանց տարցի զբովանդակութիւն. (Պիտ.։)

Առ բովանդակութիւն կատարման բոլոր անձինն. (Փիլ. այլաբ.։)

Տեսանեմք ի բովանդակութեան իւրաքանչիւր կենաց մարդոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Գիտութիւն ամենայն էիցս է, եւ յէսս ունի զբովանդակութիւնն. (Դիոն. ածայ.։)

Գիծ է երկայնութիւն առանց լայնութեան, եւ բովանդակութիւն իւր յերկուս կէտս. (Ոսկիփոր.։)


Անբովանդակ

See full entry →

adj.

incomprehensible, inconceivable.

NBHL (7)

ԱՆԲՈՎԱՆԴԱԿ ԱՆԲՈՎԱՆԴԱԿԱԿԱՆ. Անբաւ. անհուն. անբաւելի. անբովանդակելի. ἅπειρος.

Այսոցիկ անբովանդակիցս ամենեցունց, եւ չարաց՝ սկիզբն եւ վախճան եղիցի բարին. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Անհաս եւ անբաւ անբովանդակ է. (Ագաթ.։)

Անփակն եւ անբովանդակն երկնի եւ երկրի. (Թէոդոր. կուս.։)

Անբովանդակ բնութիւն. (Խոսր.։)

Անբովանդակ, որ զամենայնն բովանդակէ, եւ ինքն յումեքէ ոչ բովանդակի. (ՃՃ.։)

Չի՛ք չափ ինչ հանգոյն անբովանդակական ձեռինն ... Զարարչական նորա ուսար, եւ զիմաստնականն, եւ զանբովանդակականն (զօրութիւն). (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (10)

որ գրի եւ ԱՆԲԱՒԱՆԴԱԿԵԼԻ. ἅπειρος, ἅπλετος, infinitus, immensus. Զոր ոչ լինի բովանդակել՝ պարագրել կամ լնուլ. անբաւ. անեզրական. անչափ. անսահման. անհուն, եւ անհաս. անճառ. անիմանալի. որ չամփոփուիր տեղով կամ խելքով. հիչ պիր եէրէ՝ ագըլա սըզմազ, ֆէհմ օլունմազ.

Աստուածպետականին լուսոյ անբովանդակելի եւ առատ անդունդքն։ Անբովանդակելի լուսոյն (հաղորդութեամբ)՝ համեմատաբար լցեալ. (Դիոն.։)

Որ յարարածոց ես անբովանդակելի. (Շար.։)

Յամենեցունց անբովանդակելի. (Մաքս.։)

Ո՛րպէս անբովանդակելին բովանդակեցաւ. (Սարգ.։)

Անբովանդակելոյն՝ եւ բարերարելն է անճառելի. (Նար.։)

Անբովանդակելի է ըստ մասինն տարբերութիւն (անհատից)։ Անբովանդակելի է ուրեմն եւ պատշաճ նախախնամութեան նոցա բան. իսկ եթէ անբովանդակելի, (ապա) եւ անգիտելի մեզ. (Նիւս. բն.։)

Քո են այս ամենայն բարութիւնք անբովանդակելիք. (Նար. ԼԷ։)

Ո՛վ անբովանդակելի տրտմութեանս, Աստուած զղջանայ անզղջանալի բնութիւնն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ե։)

Նոքա՝ որ արդարքն էին, անբովանդակելիք էին յուսով եւ հաւատով. (Վրդն. դան.։)


Անբովանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infinity, immensity.

NBHL (2)

Բովանդակութեան հակակայ անբովանդակութիւնն ... իսկ Աստուած զամենայնիւք գերազանցեալ է. քանզի ի նա բովանդակ ամենայն, եւ անբովանդակութիւն է յամենեցունց անբովանդակելի. (Մաքս. ի Դիոն.։)

Յամենեսեան ընկալեալ լինի ... յորմէ յայտ է անբովանդակութիւնն. (Առ որս. ՟Զ։)


Definitions containing the research բովանդակ : 284 Results

Բաւանդակ

See full entry →

cf. Բովանդակ.

Etymologies (1)

«ամբողջ, համօրէն, եատա րեալ» Իմ. ժե. 3. «կատարելապէս» Եզն Սե-բեր. ասւում է նաև բովանդակ ՍԳր. Ոսկ. Կր-րիւն. Եւս. քր. Կոչ. Եփր. ել. կայ նաև բաւըն-դակ, որ առաջինի միջին հայերէն ձևն է Սրանցից են ծագում՝ բովանդակել ՍԳր. Ա գաթ. Եւս. պտմ. և քր. Ոսկ. ա. կոր. բովան-դակութիւն ՍԳր. Եւս. քր. անբովանդակ Ա-գաթ. անբովանդակական Ոսկ. ես. բաւան-դակել Ճառընտ. Մագ. բաւանդակութիւն Արշ. Եւկղիդ. անբաւանդակելի Առ որս. Բենիկ Նիւս. բն. ևն։ Նոր գրականում ընդունուած է միայն բովանդակ ձևը։

NBHL (2)

որ եւ ԲՈՎԱՆԴԱԿ. գրի եւ ԲԱՒԸՆԴԱԿ. ((ի բառէս Բաւ, իբր եզր, չափ. որպէս թէ՝ ամենայն սարօք) ὄλος, ὀλόκληρος totus, integer Բոլոր. ողջոյն. անթերի. համօրէն. կատարեալ, ամբողջ, եւ ամենայն. այսինքն որ ինչ բաւէ եւ հասու է կամ ըմբռնօղ ամենայնիւ. բոլոր, բովանդակ.

Զբաւանդակ (կամ զբովանդակ) իսկ զպարտեացն մերոց խզեալ զդատակնիք. (Պտրգ.։)


Լի, ոց

See full entry →

adj. adv.

full;
superabundant, copious;
fully, completely, thoroughly, entirely;
perfectly;
լի առնել, to fill, to load, to heap;
զբազում լսելիս լի արար բանն, many have heard him;
լի լինել, cf. Լիանամ;
լի եւ լի, cf. Լիուլի;
լի ափով, ձեռօք, by handsful, profusely, generously;
լի աւաբաւ, loaded with booty;
լի փառօք, covered with glory;
լի աւուրք, full of years, old;
լի մտօք, sensible, judicious, wise;
լի երախտագիտութեամբ, full of gratitude, of affection, of faults;
զաւուրս տասն լի, ten entire days;
լի կատարեալ, բովանդակ, perfectly full, entire, complete, perfect, cf. Լիակատար;
լուսին լիով լուսով նկարեալ, full moon;
բաժակ գինի լի արկանել, a glass of wine full to the brim;
լի զհասակ մարմնոյն ունել, to be adult, to arrive at man's estate;
լի են բերանք նոցա ծաղու, they are full of laughter, of merriment;
լի ասացեր, you are quite right.

Etymologies (1)

, ո հլ. «լցուած» ՍԳը. «անպակաս, լրիւ, ամբողջ» Հռութ. ա. 21. Ա. մակ. ժբ. 9 որից լի կատարեալ Սղ. հբ. 10. Եւս. պտմ. լի առնել «լցնել» Գ. մակ. զ. 15. Ագաթ. լիա-բերան Եփր. ա. թգ. լիաձիգ Սղ. ի). 9. Ոսկ. ես. լիագիրկ Ոսկ. ես. լիակատար Եւագր. լիամագիլ Եզեկ. ժէ. 3. լիևլի Կոչ. Եւս. պտմ. լիուլի Եփր. կող. Ոսկ. Եւս. պտմ. լիութիւն ՍԳր. լիանալ (որից գւռ. լենալ) Յհ. իմ. եկեղ. լիացուցանել (որից գւռ. լեցնել) Ոսև. հ. ա 26. նենգալի Մծբ. պաստառալի Մծբ. պտղա-լի Եփր. ծն. գանալի Ճառընտ. դառնալի Մծբ. Յհ. կթ. թիւնալի Ճառընտ. այստեղ է պատ-կանում նաև լման «ամբողջ, ի լի» Մեծոփ. Տօնաց. Տաթև. ամ. 318 գաւառական ձևը որից ածանցուած է լմնել «կատարել, գոր-ծադրել» Վրդն. պտմ. տպ. Վենետ. էջ 158 (=Էմ. էջ 208)։ Նոր բառեր են լիազօր, լիա-զօրագիր, լիազօրութիւն, լիազօրել, լիաթո-շակ, լիաթոք, լիայոյս, լիաշոգի, լիասիրտ, տրկածալի, արհաւրալի ևն։ Արմատը ներկա-յանում է նաև հետևեալ ձևերով.-լճուլ «լցնել» ՍԳր. Ոսկ. կոչ. =փխ. *լինուլ, լից. ս-րից լցուցանել ՍԳր. լցիչ Վեցօր. հացալից Երեմ. խդ. 17. Ղկ. ժե. 17. ջրալից Ես. ծը. 11. թերալից Գ. մակ. դ. 5. գիջալից Մծբ. գանա-լից Բ. մակ. գ. 38. Ագաթ. Ոսկ. մ. ա. 9. Սեբեր. եռանդնալից Եւս. պտմ. թարախալից Ոսկ. մ. բ. 3. խոտալից Ոսկ. ես. ծխալից Եփր. ել. կարգալից Ոսկ. ես. թշնամանալից Իմ. ժէ. 7. ժանգալից Մծբ. բովանդակալից (նո-րակերտ).-լիր, ի հլ. «լրումն, բովանդակու-թիւն» Սղ. իգ. 1. Երեմ. ը. 16. Ոսկ. յհ. բ. 34 որից լիր արկանել «խրամը՝ փոսը՝ ձորր լըց-նելով բարձրացնել» Եւս. քր. ա. 175. Կիր. էջ 50. լրութիւն «ամբողջութիւն» ՍԳր. «յագուրդ. առատօրէն ուտելով կշտանալը» Առակ. իդ. 15. Կող. բ. 23. «աւարտումն» Եզեկ. ե. 2. «համօրէն բազմութիւն» Ոսկ. յհ. ա. 13. լը-րումն ԱԳր. ւրանալ Բրս. մրկ. լրիւ ՍԳը. Ոսկ. ծայրալիր Եղիշ. բերանալիր Ես. թ. 12. Եզեկ. իա. 22. Կորիւն. բռնալիր Մրկ. է. 3. ծորալիր Ես. լ. 28. պաստառալիր Առակ. է 16. այստեղ է պատկանում նաև քարինս լրի (տե՛ս իմ Հայ. նոր բառեր մնաց. գրոց մէջ, էջ 15)։

NBHL (7)

Այս իյոբ օրինակ, բայց ի քրիստոս լի՛ բովանդակի. (Տօնակ.։)

ԼԻ ԿԱՏԱՐԵԱԼ. ԼԻ ԲՈՎԱՆԴԱԿ. ա.մ. ռմկ. լեփ լեցուն, կատարեալ, բոլոր բովանդակ.

Բանն աստուած լի կատարեալ ստեղծ ինքեան մարմին՝ բովանդակ հոգւով մտօք, եւ ամենայնիւ որ ինչ է ի մարդ, բայց ի մեղաց. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)

Լի բովանդակ զպարտսն հատուցաք. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)

Զպատմութին սքանչելեաց նորա լի բովանդակ լսելի առնել ացլոց. (Լմբ. սղ.։)

Ժառանգեցոյց նոցա զերկիրն, այլ ոչ հանգեանի նմա լի բովանդակ, որպէս աստուածն զի հանգեաւ ի գործոց անտի իւրոց լի բովանդակ. (Եփր. եբր.։)

Լիուլի. լի կատարեալ. լի բովանդակ. ընդարձակ լիակատար. անթերի ամենայնիւ. առաւել քան զառաւել. իսպառ. լեփ լեցուն.


Ողջ, ոց, աց

See full entry →

adj. adv.

alive, living;
sound, safe;
complete, entire, integral;
wholesome;
uninterrupted;
— —, alive, all alive, altogether, cf. Կենդանւոյն;
— բովանդակ, wholly, entirely;
— եկիր, welcome ! you are welcome;
— լեր or եր, keep yourself hearty;
God speed you, good bye !
— լեր վարդապետ, hail Master !
— լեր թագուհի, Salve Regina! hail Mary!
— երթ, go in peace, adieu, farewell;
— մնասցեն, let them go to the devil;
— մնա, adieu, take care of yourself, my kind wishes.

Etymologies (1)

, ո հլ. «առողջ, կենդանի» ՍԳր. Ոսկ. ես. և եփես. «ամբողջ, անթերի, բոլոր, բովանդակ» ՍԳր. Կիւրղ. ծն. Եզն. Ոսկ. ես. «ողջամիտ, ողջախոհ, մաքուր» Փիլ. Վանակ յոբ. Լմբ. առակ. որից ողջամբ «ողջ և առողջ» ՍԳր. Փարպ. «ամբողջ» Ճառընտ. Նար. խչ. Օրբել. հրտր. Էմ. էջ 187 (Վճարեաց զամեն այն գինն ողջամբ). ողջանալ ՍԳր. Ոսկ. մ. գ. 14. ողջացուցանել «լաւացնել, բժշկել» Տոբ. ժբ. 3. Ովս. զ. 3. Ոսկ. եփես. «ամբող-ջացնել, լրացնել» Գ. թագ. ժը. 30. ողջոյն «բոլոր, բովանդակ» ՍԳր. Եղիշ. «մէկի որ-պիսութիւնը հարցնելը, բարևում, բարև» ՍԳր. Ագաթ. Եփր. թգ. նախողջոյն Մրկ. ժբ 38. Ղկ. ժա. 43. առողջ Ղևտ. ժգ. 10. Եզն. Ոսկ. ես. ամբողջ (տե՛ս առանձին), ողջա-խոհ Փարպ. Յճխ. բղջախոհ (տե՛ս այս բա-ռը), անառողջ, ողջերթ (նոր բառեր) ևն։

NBHL (2)

ՈՂՋ. ὄλος, ὀλόκληρος totus, integer, perfectus. Ամբողջ. անթերի. անարատ պահեալ. ողջոյն. բոլոր. բովանդակ. կատարեալ.

Սեղան յողջոց քարանց։ Զբեկեալն ոչ բժշկեսցէ, եւ զողջն ոչ դարմանեսցէ։ Ո՞ղջ են կնիքդ դանիէլ. եւ նա ասէ. ո՛ղջ են ա՛րքայ։ Զամենեսին զնոսա ողջս բովանդակս արձակեցից։ Որ զայս ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուս հասուցանել մարթասցեն. եւ այլն։


Ամբողջ, ից

See full entry →

adj.

entire, complete;
whole, total;
neat, perfect, exact.

Etymologies (2)

, ի հլ. «բոլոր, բովանդակ. 2. ողջ, անարատ, անվնաս» Պիտ. Անկ. գիրք նոր կտ. էջ 138. որից ամբողջանալ, ամբողջապէս, ամբողջան «ամբողջովին» ևն, բոլորն էլ յե-տին. ինչ. Պիտ. Փիլ. Նար. և այլն։ Գրուած է ամպողջ Իրեն. հերձ. էջ 164 և 180։

ԳՒՌ (dialectal) Նոր գաւառականներում բառս ջըն-ջուած է. կայ միայն Ոզմ. ամփուխչ։ Հին գա-ւառականներից յայտնի է համբողջ. ոռե հա-մար Խոսրով Անձևացին գրում է. «Ամբողջ է՝ զոր մեք համբողջն ասեմք. բովանդակ, ասէ, ամեներեան ամբողջ պահեսցին». (Խոսր. պտրգ. էջ 55)։ Սրանից երևում է որ ժ դարում բառս Անձևացեաց գաւառում համբողջ ձևն ունէր։

NBHL (1)

ὀλόκληρος. integer Համբուն ողջ, կամ անթերի մասամբք, բովանդակ. կատարեալ. պիւթիւն. թեմամ. թէքմիլ. քեամիլ.


Բալղինջ

See full entry →

s.

gad-fly.

Etymologies (1)

«մլուկ, փայտոջիլ, թախտաբի-թի, խանտալայ, punaise», որի նուազականն է բալղինջիկ. այս բառերի համար ունինք եր-կու վկայութիւն. «Դևք լցին բովանդակ զայրն զայն բալղինջիւ և մժեխիւ. Եհաս անդ բազ-մութիւն մրջմանց... կորուսանել զբալ-ղինջսն». Վրք. հց. Բ. 16, 17 (ըստ այլ ձ. բալղինջիկ)։

NBHL (1)

Դեւք լցին բովանդակ զայրն զայն բալղինջիկս (տպ. բալղինջիւ) եւ մժեխիւ։ Եհաս անդ բազմութիւն մրջմանց՝ կորուսանել զբալղինջիկսն. (տպ. զբալղինջսն) ըստ օրինի պատերազմողաց. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Համայն, ից

See full entry →

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

Etymologies (1)

, ի հլ. «ամբողջ, բովանդակ, բոլոր, ամէնքը» Պիտ. «բոլորովին» Նար. «համանռամայն, ամբողջովին, միանգա-մայն» Խոր. Պիտ. Սահմ. «ի վերայ այսր ամենայնի, բայց դեռ» Եզն. Փարպ. փիլ. որից համայնաջինջ Պիտ. Նար. համայնա-պատում Նար. համայնազնեան Տաղ. համայ-նացում (նոր բառ)։

NBHL (1)

ὄλος, συνόλος, -ον, πᾶς, σύμπας totus, -um;
simul omnis, cunctus, universus, -si, -sa. Ամենայն համօրէն. հանուր. բովանդակ. բոլոր. եւ գ. Ամենեքեան. բոլորեքեան.


Պար, ու, ուց

See full entry →

s.

dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.

Etymologies (1)

, ու հլ. բուն նախնական նշանակոյ-թիւնն է «շուրջ, շրջան», որից ձևացած են հետևեալ առումները. -«պար, խաղ, կաքաւ, հօրա» ՍԳր. «խումբ, հաւաքոյթ» ՍԳր. Պետ. Շար. «աստղերի հոյլ և նրանց շարժումը» Ժմ. Զքր. կթ. ծն. Անան. յհ. մկ. «անասուն-ների, յատկապէս մեղուների խումբ» Վեցօր. 164, Եղիշ. դտ. 188. Փիլ. Մագ. Վրք. հց. «այլևայլ իրերի շարք» Նար. Բրս. ընչեղ. սը-րանից են պարաձև «կոլոր» Ոսկ. ես. 159. պարանցիկք Դտ. թ. 27. պարաւոր ՍԳր. բարձրապարու Վրդն. քրզ. գեղապարել Պիտ. Փիլ. Յհ. իմ. ատ. անպար Փիլ. լին. եօթն-պարեան Յհ. իմ. եկեղ. խորդապար Մագ. կոծապար Պիտ. օդապար Պիտ. օդապարիկ Յհ. կթ. պար կամ պարս «մեղուախումբ» Ոսկ. եփես. 828. Եւագր. 360. որից պարս տալ «մեղուների խմբուիլը» Եփր. դտ. 341. պարսմայր «մեղուների թագուհին» Վստկ. ոճով ասւում է պար առնուլ «պարել, պար բռնել» ՍԳր. «պարունակել, բովանդակել» Արիստ. աշխ. պար արկանել «շրջապատել» Նիւս. թղթ. և կազմ. յետոսկեդարեան շըր-ջանին՝ դարձել է նախամասնիկ՝ համապա-տասխան յն. περι և լտ. circum մասնիկնե-րին. հմմտ. պարագայ=περιφερόμενος, պա-րագրել =περιγράφω circumscribu, պարառել = περιλαμβάνω, պարունակել=περιέχω ևն. այս գործածութեամբ ունինք նաև փար-ձե-ւով. ինչ. փարաբառնալ=περιαίρεω Անյ. ստոր. փարադրել =περιτίϑηϰι Արիստ. ստոր. շրժ. ևն։-Նոր բառեր են պարահանդէս, պարասրահ, պարբերական, պարբերաբար, պարուհի ևն։

NBHL (1)

ՊԱՐ ԱՌՆՈՒԼ. περιλαμβάνω, περιέχω, διαλαμβάνω complector, contineo, comprehendo. որ եւ ՊԱՐԱՌԵԼ. Պարունակել. բովանդակել. շուրջ փակել ի մէջ իւր.


Րոպէ, ից

See full entry →

s.

second;
instant, moment;
the world, the universe;
Europe.

Etymologies (1)

, ի հլ. «ակնթարթ, մանրերկրորդ կամ երկվայրկեան» Վեցօր. 117-118 (Զրո-պէսն, այսինքն զթօթափել ական. Մի ի 60 մասանցն ունի վաթսնից վաթսուն րոպէ, այսինքն է ական թօթափել), Սարկ. տոմ. «տիեզերք, համօրէն աշխարհ, ժամանակք, բովանդակութիւն էից» Գնձ. Շար. Նար. որից րոպէահամար Վեցօր. 118. Շիր. րոպէական (նոր բառ). կրճատ ձևով րոպ «ժամանակ» Նար. տաղ. «կոլոր, շրջանակ, ոլորակ» Գնձ. գրուած է րոպպէ Մոլութ. 447 բ։-Նոր գրականի մէջ արևմտեան բարբառով րոպէ քիչ է գործածւում և միայն անորոշ ու կարճ ժամանաև է զոյզ տալիս. արևելեան բար-բառով շատ սովորական է և նշանակում է ժամի 1/εօ մասը, այս իմաստը սխալ է. հմմտ. վերը Վեցօրէից վկայութիւնը. այս-պէս նաև Վեցօր. 119՝ ժամք անհամար րո-պէիւք անցանեն. նոյն սխալը գտնում ենք նաև վայրկեան բառի մէջ։

NBHL (1)

ՐՈՊԷ. Տիեզերք. շրջան աշխարհի. համօրէն ժամանակ, եւ Աշխարհ համօրէն. բովանդակութիւն էից. (լծ. լտ. օ՛րպիս ).


Արմատաքի

See full entry →

adv.

rootedly, radically;
— խլել, to pull up by the roots, to eradicate, to displant, to grub up;
— խլումն, eradication.

NBHL (1)

ԱՐՄԱՏԱՔԻ ԱՐՄԱՏԱՔԻՆ ὀλόριζος, προρρίζων, ῤίζαις αὑταῖς radicitus, radicibus ipsis Յարմատոց անտի. բովանդակ արմատովն. իսպառ. բոլորովին.


Աւարտ, ի

See full entry →

s.

termination, completion, consummation, end, term, point, extremity, issue, exit, conclusion;
fall, termination, cadence;
— դնել, to end.

NBHL (2)

τέλος finis, terminus, κορωνίς summitas լծ. եւ նոյն ընդ Վերջ. վախճան. ծայր. կատարած, յանգ, եւ կատար իբր պսակ, գլխաւորումն. բովանդակութիւն.

Եթէ զաւարտին քարն ոչ գնիցեմք, որ է կապ ամենայն շինուածոյն, կործանի բովանդակ շինուածն. (Եփր. աւետար.։)


Ափ, ոյ, ով

See full entry →

s. adv.

palm of the hand, handful;
— յ—ոյ, in haste, on a sudden;
—ս զ—ի հարկանեմ, to clap the hands, to applaud.

NBHL (1)

Որ զամենայն արարածս յափի բովանդակեալ ունի։ Որ ի քում յափիդ են. (Նիւս. երգ. եւ Նիւս. կազմ.։)


Բագձաձաբար

See full entry →

adv.

collectively.

NBHL (1)

(ի բաղ կամ բակ, եւ ձաձել) Հաւաքումն. բովանդակումն. եւ Հաւաքական, միաժողով. կամ եզական թուով զբազմաց ասելն կամ ասացեալ։ (Հին բռ.։)


Բագձաձական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

collective.

NBHL (1)

ԲԱԳՁԱՁԱԿԱՆ կամ ԲԱԿՁԱՁԱԿԱՆ. Պարունակական. բովանդակիչ. բոլորական. հանրական. եւ Հաւաքական. կամ ըստ Հին բռ. Շրջաբերական. որ շուրջ առնու. περιληπτικός comprehensivus, συλληπτικός collectivus


Բագձաձեմ, եցի

See full entry →

va.

to amass, to gather, to collect.


Բագձաձումն, ման

See full entry →

s.

collection.


Բազկեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide into several branches;
to out, to cut off;
to abridge, to resume in a few words.

NBHL (1)

Կամ Համառօտել զբան. բովանդակել.


Աղէտ, ետի, իտի, ից

See full entry →

s.

misfortune, misery, evil, calamity, disaster;
ո՜վ աղետիցս, alas! oh how unfortunate I am !


Աղիւս, ոց

See full entry →

s.

brick;
tile.

NBHL (1)

Եկա՛յք արկցո՛ւք աղիւս, եւ թրծեսցուք զայն հրով. եւ եղեւ նոցա աղիւսն ի տեղի քարի։ Ընդէ՞ր ոչ բովանդակեցէք զսակ աղիւսոյն ձերոյ. Յարդ ոչ տան ծառայից քոց, եւ զաղիւսն հրամայեն գործել։ Մո՛ւտ ի կաւ, եւ կոխեա՛ ընդ յարդի, եւ պնդեա՛ քան զաղիւս։ Իբրեւ զգործած աղիւսոյ շափիղայ. եւ այլն։


Աղտ, ի, ից

See full entry →

s.

salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.

NBHL (1)

Ընկալեալ պարգեւս զերիր մասն գեղաքաղաքին Կողբայ, եւ զաղտս նորին բովանդակաբար. կամ է հանք աղի, եւ կամ հասք, կամ շրջակայ վայրք եւ գիւղք իբր ալէթ. կամ վիլայէթ։


Ամբողջապէս

See full entry →

adv.

entirely, completely, wholly, totally.


Ամենակատար

See full entry →

adj.

all perfect;
very perfect.

NBHL (1)

Որպէս լրացեալ իւրովք մասամբք. ամբողջ. կատարեալ. լի եւ բովանդակ. թամամ. թեքմիլ.


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (2)

Բոլոր, բովանդակ. ողջոյն. ὄλος. totus պիւթիւն. ճէմի.

Զբնաւն յամենայնի բովանդակապէս հրաշագործեցեր։ Յամենայնի տէրդ բարերար։ Յամենայնի ողորմած։ Կարօղ ես յամենայնի թողուլ զմեղանս. (Նար.։)


Ամենեքեան, նեսեան, նեցունց, եքումբք

See full entry →

adj.

all men, all persons, every body, as many as, whoever.

NBHL (1)

ամենայն եւ իւրաքանչիւր. համայն. առհասարակ. ամմէն, բովանդակ. պիւթիւն. հեր.


Արդիւն

See full entry →

cf. Արդիւնք.


Բաւական, ի, աց

See full entry →

adj. s. adv.

sufficient, fit, capable, competent, qualified;
worthy, capacity, ability;
—ն or Աստուած —, God, omnipotent, Almighty;
— լինել, to suffice, to be capable;
— լինել անձին, to content one's self;
— առնել, to enable, to capacitate;
to content, to satisfy;
"sufficiently, enough;
ըստ —ի, passably, tolerably, so-so;
— է, it is enough, it suffices, cf. Շատ է;
չէ —, it is not enough or sufficient."

NBHL (1)

Բաւական էք տալ պատասխանի։ Եւ ոչ բաւական է ոք բովանդակել. (Փարպ.։)


Բաւականանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Բաւական լինել.

NBHL (1)

Եւ Ձեռնհաս լինել. կարել. ատակել. զօրել. բաւել. բովանդակել. հասնիլ, կարենալ.


Բերումն, ման

See full entry →

s.

portage, carriage;
exigence;
tendency;
proneness, propension, inclination;
fertility.

NBHL (1)

Ի բերումն բովանդակութեան արարչական բանին հանգստեան. (Նար. կուս.։)


Բնակիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

inhabiting, dwelling;
inhabitant.


Բնաւ, ից

See full entry →

adj. adv.

all, total, entire;
— ոչ, ոչ —, — սիկ ոչ, not, none, never, nothing;
—, — իսկ, totally, entirely, absolutely;
ընդ —, everywhere;
throughly.

NBHL (1)

ὄλος, πᾶς, σύμπας, ἄπας totus, integer, cunctus, universus (ի գործիականէ բառիս Բուն) Բոլոր. համօրէն. բովանդակ. ամէն. ամենայն. հանուր իւր սարօքն. բոլոր բոլորովին, ամմէն.


Բոլոր, ի, ով, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all total, entire;
garland, crown, circle;
bud, button;
environs;
— գիր, primer.

NBHL (3)

ὄλος totus, integer, cunctus, universus (լծ. հյ. ոլոր. յն. օլօս. թ. ուլու, քիւլլի) Որ ինչ պարադրէ կամ պարագրի ամենայն սարօք. բովանդակ. համայն. համօրէն. հանուր. ամենայն. համակ. ամբողջ.

Զբովանդակութիւն տարեացն ի զուգական բոլորին առնէ արեգակն ամս ՟Ի՟Ը. (Շիր.։)

ԲՈԼՈՐԻՒ, ով. ԲՈԼՈՐ ԲՈԼՈՐՈՎԻՆ. ὄλῳ δι’ ὄλον totum quantum est, totaliter Բոլոր մասամբք. ըստ բոլորին. ամենայն սարօք. ըստ ամենայնի. ամենայնիւ. բոլորապէս. բովանդակապէս. իսպառ.


Բոլորակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

roundness, rotundity, circle, orb.


Բոլորեմ, եցի

See full entry →

va.

toround;
to crown, to finish;
to environ, to surround, to begird;
to bring together.

NBHL (2)

Եւ Ամփոփել. հաւաքել. բովանդակել ի մի վայր.

Եւ Անթերի զբոլորն կատարել. աւարտել իբրեւ զբոլորակ լրացեալ, կամ միաբան. բովանդակել. գլխաւորել. կր. լրանալ.


Բոլորեքեան

See full entry →

s. pl.

all, every body, every one, all things.

NBHL (2)

ԲՈԼՈՐԵՔԵԱՆ ԲՈԼՈՐԵՔԻՆ. ὄλοι, πάντες universi, omnes Բոլոր բազմութիւնն. ամենեքեան, ամենեքին. բովանդակ անձինք կամ իրք. բոլոր նոքին. բնաւքն առ հասարակ. ամմէնքը. բոլոր

Բոլոր, բովանդակ. ամենայն.


Բոլորեքին, րեցուն, եցունց

See full entry →

cf. Բոլորեքեան.

NBHL (2)

ԲՈԼՈՐԵՔԵԱՆ ԲՈԼՈՐԵՔԻՆ. ὄλοι, πάντες universi, omnes Բոլոր բազմութիւնն. ամենեքեան, ամենեքին. բովանդակ անձինք կամ իրք. բոլոր նոքին. բնաւքն առ հասարակ. ամմէնքը. բոլոր

Բոլոր, բովանդակ. ամենայն.


Բոլորովիմբ

See full entry →

adv. adj.

all, entirely, totally, quite, utterly;
all.

NBHL (1)

ԲՈԼՈՐՈՎԻՄԲ ԲՈԼՈՐՈՎԻՆ. ὄλως, ὀλοκλήρως , ὀλοσχερῶς omnino, totaliter, plane, penitus, prorsus in universum Որպէս թէ բոլոր նովիմբ կամ նովին, այսինքն Ամենայն մասամբ. ամենայնիւ. ամենեւին. բովանդակապէս. բնաւ. բնաւին. իսպառ. գլխովին. ըստ ամենայնի. (գրի վրիպակաւ եւ Բոլորովիմ)


Բոլորովին

See full entry →

cf. Բոլորովիմբ.

NBHL (1)

ԲՈԼՈՐՈՎԻՄԲ ԲՈԼՈՐՈՎԻՆ. ὄλως, ὀλοκλήρως , ὀλοσχερῶς omnino, totaliter, plane, penitus, prorsus in universum Որպէս թէ բոլոր նովիմբ կամ նովին, այսինքն Ամենայն մասամբ. ամենայնիւ. ամենեւին. բովանդակապէս. բնաւ. բնաւին. իսպառ. գլխովին. ըստ ամենայնի. (գրի վրիպակաւ եւ Բոլորովիմ)


Բոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

whole, total;
roundness, rotundity.

NBHL (1)

Եւ ակն զգունդագունդս ժողովոց աստեղացն միանգամայն կարօղ է զբոլորութիւնն բովանդակել. յն. զպար մեծ. (Կոչ. ՟Զ։)


Բոլորումն, ման

See full entry →

s.

rotundity;
roundness, circle;
completion, accomplishment, end.

NBHL (1)

Եւ ὀλότης integritas Բոլորութիւն ըստ ՟Ա նշ. ամբողջութիւն. բովանդակութիւն. լրութիւն. ընդհանրականութիւն.


Բակառեմ, եցի

See full entry →

va.

to encompass, to begird;
to contain, to comprehend.

NBHL (1)

περιλαμβάνω complector, comprehendo Բակ առնուլ. պարփակել. բագձաձել. բովանդակել.


Բանական, ի, աց

See full entry →

adj.

reasonable, endowed with reason, discursive, intelligent;
logical.

NBHL (1)

Բանական մակացութեանն սովաւ բովանդակին հնարք. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անտուն

See full entry →

adj. adv.

without habitation, houseless;
like a pilgrim.

NBHL (1)

Անտուն շրջի անբովանդակելին, եթէ ոչ ի սմին տան տաղաւարեսցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անփակ

See full entry →

adj.

unclosed, open.

NBHL (1)

Անփակն եւ անբովանդակն երկնի եւ երկրի. (Թէոդոր. կուս.։)


Անքննութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inscrutability;
want of examination.

NBHL (1)

Եղբարք ասեմ զբովանդակ հայոց զլրումն, առ ի յայտնել ընդ մեզ անկռիւս եւ անքննութիւնս. (Ման. առ գր. տղ.։)


Աշխարհավար

See full entry →

adj.

political;
secular.

NBHL (1)

Վաղ եւ առաւօտ զաշխարհավար զկեանս ասէ, որ կրիւք եւ գործովք յաւուր բովանդակի զվախճանաւորացն ել սահմանէ. (Համամ առակ.։)


Անվայրափակ

See full entry →

adj.

unlimited, unbounded;
incomprehensible.

NBHL (1)

ἁπερίγραφος. incircumscriptus, qui nullo spatio continetur. Որ ոչ փակի ի վայրի ուրեք. անբովանդակելի. անպարոյր. անպարագիր. անսահման. անչափ.


Անտես, ից

See full entry →

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՏԵՍԱՆԵԼԻ. ἁόρατος, ἁθέατος, ἁθεώρητος. invisibilis, inconspicabilis, incomprehensibilis. Աներեւոյթ. որ ոչն տեսանի զգալի աչօք, կամ ոչ բովանդակի մտօք. անհասանելի. իմանալի, ւե անպարիմանալի. եւ ըստ այսմ ասի զաստուծոյ, զհոգեղինաց, եւ զթաքուն իրաց կամ զխորհրդոց, ըստ այլ եւ այլ տեսութեան. կէօզե կէօրիւնմէզ, ֆեհմ օլունմազ.


Բազմագէտ

See full entry →

adj.

very learned.

NBHL (1)

Կամ Ու՞ր բովանդակի գիտութիւն բազում բազմիմաստ տեսութեամբ.


Խուզեմ, եցի

See full entry →

va.

to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.

NBHL (1)

Եթէ զբովանդակն զիմ գտանել խուզես. (Յհ. կթ.։)


Ժամ, ուց

See full entry →

s. ast.

hour;
time, moment;
proper time, precise time;
loisure-time, opportunity, occasion;
canonical hours, divine service;
season;
horoscope, nativity, ascendant;
*church;
Վրան or Խորան ժամու, Tabernacle;
միջին —, mean -;
աստեղական —, sideral —;
արեւային —, solar -;
ճշմարիտ —, true -;
հնչել երկրորդ —ու, to strike two;
քանի՞ են —ք, what o'clock is it ? what's o'clock ? — է երկրորդ, it is two o'clock;
—ք երկու եւ վայրկեանք տասն, it is ten minutes past two (o'clock);
երկու —ք եւ քառորդ մի, it is a quarter past two;
—ք երկու եւ վայկեանք քսան, twenty minutes past two;
—ք երկու եւ կէս, half past two;
—ք երկու քառորդաւ ընդհատ, a quarter to three;
—ք երկու եւ վայրկեանք քառասուն, twenty minutes to three;
զերրորդ —ու, about three o'clock;
առաջին — եւ կէս, an hour & a half;
կէս —, half an hour;
քառորդ մի —ու, a quarter of an hour;
ի վեցերորդ —ու առաւօտուն, at six (o'clock) in the morning, or at six AM.;
յեօթն —ու յետ միջօրէի, at seven in the afternoon, or at seven PM.;
ի սմին իսկ —ու or պահու, just now, now;
յամենայն —ու, յորում եւ է —ու, every hour in the day, at every moment;
ի նշանակեալ —ու or պահու, at the appointed time;
ամենայն —ուց են նորա գործք, every hour of his time has its appointed task;
ի —ս պարապոյ իմոյ, in my leisure hours;
— առնուլ, գտանել, to take occasion, to find time, or opportunity;
— բարեպատեհ, favorable moment;
—ու, ի —ու, ի դէպ —ու, in time, in good time, at the proper time;
— առնել, դնել, տալ, to appoint an hour, a time, to fix a day, cf. Ժամադրեմ;
յորժամ — լինիցի, when the opportunity arrives;
— է, it is time, it is the fitting moment;
այլում —ու եւ ժամանակի սպասել, to wait better times, or for a more favorable occasion;
զում —ս ընդ իմն հանել, to stay some hours with;
— հարկանել, to ring the bell;
— առնել, to pray;
to say the mass;
յամենայն —, at all times, always;
— ի —, from hour to hour;
— ի — առնել, սահմանել, to put off from time to time, to spin out, to prolong;
— ի —է, —է ի —, at every moment, hourly, from hour to hour;
առ — մի, ընդ —ս, առ —ս, at present, for the moment, now, provisionally;
—ս —ս, ընդ —ս —ս, —ս ընդ —ս, from time to time, now and then, sometimes;
յառաջ քան զ—ն, out of time, before the time, too soon;
եկեալ հասանէր —ն, the moment had arrived;
— ճաշոյն, dinner-time, the dinner hour;
— ճաշոյն է, it is dinner-time;
ըստ —ուն պիտոյից, according to circumstances, seasonableness;
զօգուտ —ս, ի բազում —ս, —ս ձիգս, ցմեծ —ս, for hours together, whole hours, hours at a time, a long time;
ի —ու եւ տարաժամու, seasonably and unseasonably;
հասանել —ու կնոջ, to be near delivery or childbirth;
to be near her time;
յետին —, dying hour, hour of death, last moments;
time.

NBHL (1)

Տայ եկեղեցւոյ զբովանդակ կարգաւորութիւն պաշտաման ժամուց. (Յհ. կթ.։)


Ժողովեմ, եցի

See full entry →

va. math.

to assemble, to collect;
to heap, to amass, to gather together;
to receive, to reap, to gather, to get;
to receive, to welcome;
to furl;
to infer, to deduce, to argue, to conclude;
— առ իւր, ի տուն, to entertain, to receive hospitably, to welcome;
to lodge;
— ի մի, to concentrate;
— զյետին շունչ ուրուք, to receive the last sigh of;
զօրս —, to levy soldiers, to assemble troops;
— զկաց մնաց փախստէից, to rally the flying to add or sum up;

NBHL (2)

Ոչ կարեմք թուել զմեծութիւն եւ զգեղեցկուէիւն ուրուք, զբովանդակն այսու անուամբժողովեսք, մեծ փառս ունի ասեմք։ Երիցս սուրբ ասացին, եւ ի մի տէր ժողովեցին. (Գէ. ես.։)

ԺՈՂՈՎԵԼ. Գումարել եւ բովանդակել զհաշիւ ժամանակաց.