strong, vigorous, robust;
powerful, potent, mighty.
· Calfa
Հուժկու անուանի, եւ յաղթօղ։ Ամենեցուն թագաւորաց հուժկու եղեալ, պարթեւն արտաշէս. (Խոր. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 12։)
cf. Հուղկահարու.
· Calfa
ՀՈՒՂԿԱՀԱՐ եւ ՀՈՒՂԿԱՀԱՐՈՒ. Հարօղ ուղեկի կամ ուղեկանի՝ այսինքն ուղեւորի. որ հարկանէ եւ կողոպտէ զճանապարհորդս. աւազակ. յելուզակ. հէն.
highwayman;
robber, brigand, assassin.
· Calfa
ՀՈՒՂԿԱՀԱՐ եւ ՀՈՒՂԿԱՀԱՐՈՒ. Հարօղ ուղեկի կամ ուղեկանի՝ այսինքն ուղեւորի. որ հարկանէ եւ կողոպտէ զճանապարհորդս. աւազակ. յելուզակ. հէն.
harvest;
crop;
summer;
— խոտոյ, hay-making;
ժամանակ հնձոց, reaping, harvest-time, mowing-time;
(խոտոյ) hay-time;
երգ հնձոց, harvest-home;
առատ —, abundant harvest;
ոսկեփայլ, — փունջ —, golden harvest;
յաւուրս հնձոց, in harvest-time.
· Calfa
Հնձել զհունձս։ Յաւուրս հնձոց ցորենոյ։ Հնձոցն գարեաց։ Սերմն եւ հունձք։ Աղաչեցէ՛ք զտէր հնձոց, զի հանցէ մշակս ի հունձս իւր։ Բազում համբարս դնէ ի հունձս։ Որպէս ցօղ ամարայնի, եւ անձրեւ ի հունձս.եւ այլն։
fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.
· Calfa
Նրբագոյնն եւ թեթեւագոյնն ի չորից տարերաց՝ այրեցօղ եւ լուսատու. եւ ամենայն նիւթ հրացեալ. կրակ. խարոյկ. ջահ. բոց։ Նմանութեամբ՝ Վառեալ սէր, բարկութիւն, ցանկութիւն, տենդ, եւ այլն.
proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.
· Calfa
ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.
boaster, braggart, vaunter.
· Calfa
Զի հպարտաբան իմն էր, եւ թշնամանօղ. (Գէ. ես.։)
rhetor, rhetorician, orator.
· Calfa
Բառ յն. ռի՛դօր. լտ. օռա՛դօր. ῤήτωρ orator, rhetor. այսինքն Ասօղ. ճարտասան, եւ ճարտարախօս. ատենախօս. փաստաբան. պերճաբան.
adj. s. roman.
· Calfa
ῤωμαῖος romanus. Բնակիչ հռովմայ. եւ Ունօղ զազատութիւն քաղաքացւոյ հռովմայ.
gigantic, huge, colossal, colossean;
— անդրի, colossus, colosse, colossal statue.
· Calfa
Ունօղ զձեւ հսկայի. վիթխարի. յաղթանդամ եւ բարձրահասակ.
cf. Հսկող.
· Calfa
ՀՍԿԵՑՈՂ ՀՍԿՈՂ. γρηγόριος, ἑγρήγορος, γρηγορῶν, ἅγρυπνος vigil, vigilans. Որ սկէ. արթուն. զգաստ. տքուն. տքնօղ. որ ըստ յն. ղրիղօ՛րիօս. յորմէ՝ Գրիգոր, Գրիգորիոս.
Զարմասցո՛ւք ընդ հսկեցօղ ազգն սագաց. (Վեցօր. ՟Ը։)
watchful, vigilant.
· Calfa
Զարմասցո՛ւք ընդ հսկեցօղ ազգն սագաց. (Վեցօր. ՟Ը։)
ՀՍԿԵՑՈՂ ՀՍԿՈՂ. γρηγόριος, ἑγρήγορος, γρηγορῶν, ἅγρυπνος vigil, vigilans. Որ սկէ. արթուն. զգաստ. տքուն. տքնօղ. որ ըստ յն. ղրիղօ՛րիօս. յորմէ՝ Գրիգոր, Գրիգորիոս.
igniferous, producing fire;
pyropherous.
· Calfa
Բերօղ զհուր. կրօղ յինքեան զզօրութիւն հրոյ.
fire-mouthed.
· Calfa
Ունօղ զբերան հրեղէն. յորոյ ի բերանոյ հուր ելանէ. եւ Հրաշունչ.
Քրովբէօրէն հրաբերան բղխօղ նշուլից. (Նար. կուս.։)
phlegethon.
· Calfa
Տանջին ի հրաբոց կիզանողն։ Իսկ հրաբոց կիզօղն տեղի գոլով հրային եւ կիզանօղ. (Նոննոս.։)
ignivomous, fire-breathing;
burst of flame, eruption, volcano.
· Calfa
Հրաբուղխ եւ կայծակնատարած ցոլացմամբ կիզանօղ լեզուացն. (Նար. յովէդ.։)
to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.
· Calfa
Պօղոս հրաժարեաց ի մէնջ. (Ոսկ. հռ.։)
instructive;
instructing;
instructor, teacher, tutor.
· Calfa
Պարգեւառին ի թագաւորաց ուսուցանեն հրահանգօղքն՝ երկրպագութեամբ շնորհ ունել. (Խոսր.։)
executor, proxy;
mandatory;
obedient.
· Calfa
Կատարօղ հրամանին. պատուիրանապահ. կամակատար.
commanding, permitting.
· Calfa
ἑπιτάσσων, προστάττων, κελεύσας imperans, mandator, jussum dans եւ այլն. Որ հրաման տայ. տուօղ զպատուէր. կարգաւորիչ. հրամայօղ. օրինադիր.
cf. Հրաման տամ;
to deliver an oracle.
· Calfa
Ի մէջ գիշերի պօղոս եւ շիւղաս զմեզ (ի) հարկաւորն յաղօթս հրամանատրեցին. (Բրս. հց.։)
igneous, fiery, pyric, ardent.
· Calfa
Փոխարկեցեր զբնութիւն հրային՝ ի մեղմագոյն ցօղ անձրեւին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Սքանչելագործ.
· Calfa
θαυματουργός qui miracula edit եւ mirificus. Որ գործէ հրաշս. սքանչելագործ. նշանագործ. որ տիարպէս զաստուծոյ ասի. հրաշք գործօղ .... եւ իբր Հրաշագործական, որ ասի զաստուածային իրաց.
fond of portents or prodigies;
soothsayer, conjurer.
· Calfa
ՀՐԱՇԱԴԷՏ որ եւ ՆՇԱՆԱԴԷՏ. τερατοσκόπος prodigiorum inspector. Որ դիտէ զսուտ հրաշս. կամեցօղ տեսանել կամ ցուցանել զկախարդական նշանս.
renowned, very celebrated, famous.
· Calfa
Հրաշանուն քաղաք (երուսաղէմ)։ Հրաշանուն ախոյեանն (պօղոս). (Նար. ՟Ծ՟Ա. եւ Նար. առաք.։)
extremely well narrated;
relating wonders;
mysterious.
· Calfa
Հրաշալի բանիւ պատմօղ, ճառօղ. եւ պատմեալ, ճառեալ.
most majestic, — glorious, — august.
· Calfa
Գործոց հրաշափառից եղեն արարօղք. (Կիւրղ. գանձ.։)
pronounced in public;
public speaker, haranguer, orator, speech-maker, declaimer;
publicly.
· Calfa
δημηγόρος, δημηγόρων concionator. Խօսօղ ի հրապարակի, կամ հրապարակաւ. ատենախօս.
discourse pronounced in public, oration, harangue, sermon, declamation.
· Calfa
Պօղոս ի հրէից հրապարակախօսութեանն ասէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
fire-lighter;
stoker, fireman;
bellows blower;
ardent, inflamed, burning.
· Calfa
Ծախիչ որպէս զհուր. վառօղ զհուր.
fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.
· Calfa
πυρά, πῦρ rogus, ignis. (իբր հրահատ) Խարոյկ՝ հուր հատանօղ յիւրմէ. հուր վառեալ եւ բորբոքեալ. կրակ՝ բոցով կամ անբոց. վառած կամ եղած կրակ.
publisher, announcer, crier;
bill, poster, advertisement;
— մարտի, declaration of war.
· Calfa
Քարոզ (որ ի հեռաւորս տարածէ զբանն). հռչակօղ. մունետիկ. հրապարակիչ.
cf. Հրատեսիլ.
· Calfa
πυροειδής, πυρώδης igneae formae, igneus, ignitus. որ եւ ՀՐԱՏԵՍԻԼ. Ունօղ զտեսիլ եւ զհանգամանս հրոյ. հարգոյն. հրախառն. կրակի նման.
emitting flames;
shining, sparkling, glittering;
— աչք, fire-flashing eyes;
—ք, fire-works.
· Calfa
(գրի եւ Հրացայթ) Որ ցայտէ յիւրմէ զհուր, կամ կայծակունս արձակէ. կրակ ցաթկեցնօղ.
inviter, host, hostess.
· Calfa
ἁπαγγελτήρ, παραγγελλεύς nuncius, denunciator, invitator. որ եւ ՀՐԱՒԻՐԱՏՈՒ. Պաշտօնեայ հրաւիրօղ ի կողմանէ տանուտեառն կամ հանդիսադրի.
sparkling, shining as fire, luminous, brilliant.
· Calfa
Ունօղ զփայլիւն հրոյ. բոցափայլ. հրանիւթ.
like an angel, angelic.
· Calfa
Ունօղ զկերպարան կամ զնմանութիւն ինչ հրեշտակի.
adb. resembling an angel, like an angel.
· Calfa
ἁγγελομιμήτης angelorum imitator. Նման կամ նմանօղ հրեշտակի.
fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.
· Calfa
πυροβόλος ignes jaculans. Ընկեցօղ զհուր. հրացան. շանթառաք.