Definitions containing the research քո : 5989 Results

Սենեակ, նեկաց

See full entry →

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.

NBHL (1)

զանց արարեալ զյարկօք (արքունեաց), զհրապարակօք, զսենեկօք, զնկարօք, զպատկերօք. (Փիլ. նխ. ՟բ.) (յն. կանանոց. հարեմլիք)։


Սենեկապան, աց

See full entry →

s.

chamberlain.

NBHL (1)

Եկնել սենեկապանն յարքունուստ։ Կաշառեաց զմանկլաւիկքն, որք սենեկապանք արքայի եւ մօտակացք. (Եղիշ. ՟Է։ Վրդն. պտմ.։)


Սենեկապետ, աց

See full entry →

s.

Lord High Chamberlain.

NBHL (1)

Երեք պատանիք՝ որ էին սենեկապանք նորա։ Ի բանի արարեալ զբղաստոս սենեկապետ արքայի։ Դիմեցին նոքա ի խորանն հողոփեռնեայ, եւ ասեն ցսենեկապետ նորա եւ այլն։ Եկնել սենեկապանն յարքունուստ։ Կաշառեաց զմանկլաւիկքն, որք սենեկապանք արքայի եւ մօտակացք. (Եղիշ. ՟Է։ Վրդն. պտմ.։)


Սեպհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

proper, special, particular, specific, one's own;
noble, illustrious, egregious;
—ք, one's own part, property or heritage;
— էր նմա, it was specially his, it was his lot.

NBHL (1)

Եւ ես ետու քեզ զսիկիմ սեպհական՝ արտաքոյ եղբարց քոց։ Եղիջիք դուք ինձ ժողովուրդ սեպհական յամենայն ազգաց. (Ծն. ՟Խ՟Ը. 22։ Ել. ՟Ժ՟Թ. 5. եւ այլն։)


Սեպհականաբար

See full entry →

adv.

cf. Սեպհականապէս.

NBHL (1)

Զմեծ մասն երկրիս բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր։ Սեպհականաբար պայազատէրզ տէրութիւն գեղարքունւոյ. (Յհ. կթ.։)


Սեռական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

NBHL (1)

Հոլովք անուանց են վեց, ուղղական, սեռական եւ այլն։ Սեռականն՝ ստացական եւ հայրենի։ Ուղղական, ես, դու, նա. սեռական, իմ, քո. նորա. (Թր. քեր.։)


Սերմանաքաղ, աց

See full entry →

s. fig.

gleaning, gathering or picking up seeds;
babbler, tale-bearer, telltale;
— լինել, to criticize, to find fault with, to censure.

NBHL (1)

Մի զօրէն սովեցելոյն սերմանաքաղ լինիցիք զփոքունսն մեր, եթէ սխալանս պարտ իցէ ասել, եւ եթէ խաղս. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

See full entry →

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

NBHL (1)

Զորդի աղախնոյդ արարից յազգ մեծ, զի սերմն քո է։ Սերմն ժանտ, որդիք անօրէնք. (Ծն. ՟Ի՟Ա. 13։ Ես. ՟Ա. 4։)


Ստուգատեսութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sharp-sightedness;
keenness of vision.

NBHL (1)

Աչաց քոց յատակատեսութիւն եւ ստուգատեսութիւն՝ որ յիս, ընդոստուցին զնիս. (Նար. երգ.։ 2)


Ստուերացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.

NBHL (1)

ԾԾածկեաց նետաձգութեամբն, եւ ստուերացոյց զարեգակն։ Ոչ երբէք ստուերացուցանէ զլոյս ողորմութեան քո՝ խաւար սրտմտութեան։ Թէ զաչացս պատուհանս ստուերացուսցես. (Խոր. ՟Բ. 12։ Նար. ՟Ե. ՟Ժ՟Զ։)


Ստրատելատ

See full entry →

cf. Սպարապետ.

NBHL (1)

Վասն քո արարաք ստրատելատ զվարդան զորդիացեալ քո։ Դստրիկ՝ կին վարդանայ ստրատելատի. (Խոր. ՟Գ. 57. 67։)


Ստրկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.

NBHL (1)

Մատնեաց զմեզ ի ստրկութիւն ամենայն թագաւորաց։ Փոխանակ ազատութեանն մատնեցաւ ի ստրկութիւն։ Ահաւասիկ կայ աղախին քո ի ստրկութիւն լուանալոյ զոտս ծառայից տեառն իմոյ. (Բարուք. ՟Բ. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 11։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 41։)


Ստրուկ, տրկաց

See full entry →

s.

slave;
vassal, subject, serf;
servant;
— ընդոծին, slave born in the house.

NBHL (1)

Առ ստրուկս, եւ ներքոյ անկեալս։ Ստրկիս եւ սովեցելոյս. (Նար. ՟Գ. ՟Ձ՟Գ։)


Սրաթեւ

See full entry →

adj.

acute-winged;
cf. Սրաթռիչ

NBHL (1)

Մաքուր ամբիծ սրաթեւ աղաւնի։ Սրաթեւ արագնթաց աղաւնի. (Գանձ.։ Տաղ.։)


Սրաթռիչ

See full entry →

adj.

flying swiftly.

NBHL (1)

Սրատես եւ սրաթռիչ անքուն ակնն դիտաւորեաց ամենեցուն զփրկութիւն. (Պրոկղ. յոսկ.։)


Սրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

NBHL (1)

Փախուցեալ սրացայ ի բաց անմտաբար յուրախացուցիչ կամաց քոց. (Սարկ. աղ.։)


Սրբագումար

See full entry →

adj.

composed of saints, venerable.

NBHL (1)

Ուր իցեն ժողովեալ սուրբ անձինք, կամ մաքուր նիւթք.


Սրբագրիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Սրբագրող.

NBHL (1)

Մաքուր գրօղ կամ ընդօրինակօղ.


Սրբագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

correction.

NBHL (1)

Մաքուր գրութիւն կամ օրինակ գրոց.


Սրբադեղ, ոյ

See full entry →

s.

purgative;
— առնուլ, to take a purgative, to purge;
— տալ, to purge.

NBHL (1)

Որ հիւանդն է, ո՛չ է հեշտետւ կա՛մ հատանել կամ խարել, կամ սրբադեղ առնուլ՝ փոքր ինչ թախծանօք բուժել ի բազում մաղասոյն։ Սրբադեղ յիսուսի է, որ ածէ ի վերայ քո զրկումն, եւ բժշկէ զքեզ յագահութենէ. (Վրք. հց. ձ։)


Սրբազան

See full entry →

adj. s.

sacred;
His HoliNess, His Grace.

NBHL (1)

ἰερός, ἰερόν sacer, sacrum, sanctus, -a, -um ἰερώτατος sacratissimus, divinus . Որ է ի սուրբ անէ ի տեսակէ՝ ի կարգէ. սրբանուէր. նուիրական. աստուածազան. աստուածային. հաղորդ սրբութեան. սուրբ. եկեղեցական. հոգեւորական. արգոյ. յարգական. նազելի. պարկեշտ. մաքուր. (անձն, կամ բան, կամ գիր, կամ իր)


Սրբազնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

holiness;
— ձեր, Your Holiness.

NBHL (1)

Պա՛րտ է քումդ սրբազնութեան։ Ըստ հայցման քո սրբազնութեանդ։ Գիտէ քոյդ սրբազնութիւնդ։ Ո՛վ վսամական, եւ սրբազնութեանցն նախապետական. (Մագ. ՟Ա. ՟Ի՟Ե։)


Սրբական, ի, աց

See full entry →

adj.

holy, pure, chaste.

NBHL (2)

καθαρός purus, mundus ἀγνεύον, ἀγνευτικός, -όν sanctitatem servans, purificatus եւ այլն. Սուրբ. եւ Սրբազան. անարատ. ամբիծ. մաքուր. մաքրական. եւ Սրբարար. եւ Սրբութիւն.

Սրբական վարս ընծայեցուցանել։ Բարք սրբականք։ Վարս սրբականս ցուցցէ։ Սրբական վարս ստանալ։ Սրբական եւ մաքուր վարուց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. եւ գծ։ Նար. երգ.։ Շ. մտթ.։ Սամ. երէց.։)


Սրբակրօն, ից

See full entry →

adj.

irreproachable, pure, chaste, godly, saintly, saint-like, holy.

NBHL (1)

Ընդ քո եկեղեցւոյ սրբակրօն մանկունսն։ Հայցմամբ աղօթից՝ հարց սրբակրօնից՝ եւ սրբագնդից. (Երզն. լս.։ Գանձ.։)


Սրբահայեաց

See full entry →

adj.

pudic or modest-looking, pure;
perspicacious.

NBHL (1)

Եւ արդ տե՛ս քոյին սրբահայեաց աչօքդ. (Եպիփ. ծն.։)


Սրբանուէր

See full entry →

cf. Սրբամատոյց.

NBHL (1)

Աթոռակալութեանց նախագահից սրբանուէր տեսողութեանց։ Եթէ ախտս ինչ սրբանուէրս կաթուածոց աչաց սովիմբ բերիցի։ Զսրբանուէր այս օծելութիւն ի ճակատ դիմացս արեամբ քո գրեմք. (Նար. ՟Գ. ՟Ղ՟Գ։)


Սրբապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rigorous abstinence.

NBHL (1)

Երկու ամ ապաշխարեսցեն, զմինն սրբապահութեամբ, եւ զմիւսն շաբաթապահութեամբ։ Երեք ամ սրբապահութեամբ՝ արտաքոյ, եւ երկու ամ շաբաթապահութեամբ՝ ի ներքս. (Կանոն.։)


Սրբապէս

See full entry →

adv.

holily, without stain, chastely.

NBHL (1)

Մաքուր եւ սրբապէս։ Սրբապէս եւ առանց նենգութեան։ Սրբապէս եւ համակրօնաբար ուտել։ Ուսուցանէ սրբապէս՝ համանգամայն եւ վայելչապէս։ Սրբապէս կեալ ... Պահել սրբապէս յամենայն ցանկալի կերակրոց ... Սրբապէս լինել աստուծոյ զօրական. (Փիլ.։ Դիոն.։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. կոչ.։ Իսիւք.։)


Սրբասէր

See full entry →

adj.

fond of holiness, loving chastity.

NBHL (2)

Սիրող սրբութեան եւ մաքրութեան. մաքրասէր. սուրբ. մաքուր. պարկեշտ. ողջախոհ.

Իսահակայ քում ծառային, եւ յակոբայ սրբասիրին։ Զոր եւ խօսելն է աղտեղի, լըսելն գա՛րշ՝ սրբասիրին. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. եդես.։)


Սրբասնեալ

See full entry →

adj.

cf. Սրբասուն.

NBHL (1)

Սրբասնելոցն անարատութեան։ Նախատեսութիւնս սրբասնելոց։ Սրբասնեալ ձեռաց։ Սրբասնեալ ոմն պատանի։ Ի սրբասնեալ միջոց քո ստեանց. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Ե. Նար. խչ. Նար. կուս.։)


Սրբատաշ

See full entry →

adj.

well polished, bright.

NBHL (1)

Մաքուր տաշեալ՝ կոփեալ. ողորկ. փայլուն.


Սրբարան, աց

See full entry →

s. adj.

sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.

NBHL (2)

Զի՞նչ է, արասցե՛ս ինձ սրբարան. տաճար ասի՝ տաճար իմն սկզբնատիպ խորան։ Սրբարան եւ ամենեւին տաճար աստուծոյ (հոգի մաքուր). (Փիլ. ել. ՟Բ. 51։)

Աստանօր առ սեմս տաճարի քում բնակութեան սրբարա՛ն խորանի կացեալ երկրպագեմք. (Գանձ.։)


Սրբիկ

See full entry →

cf. Սպրկիկ.

NBHL (1)

Սուրբ. մաքուր. սպրկիկ. կոկիկ, աղէկուկ.


Սրբութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. med.

holiness;
purification;
purity, cleanliness, neatness;
expiation;
offering;
sanctuary;
*Communion;
chastity, modesty;
innocence, integrity, candour;
abstersion;
սրբութեանց or — սրբոց, the Holy of Holies;
— սրբութեանց or սուրբ սրբութեանց, most sacred;
յարկ սրբութեան, temple, church;
— ձեր, Your Holiness;
սրբութեամբ, holily.

NBHL (1)

Որք պահեցին սրբութեամբ զսրբութիւն՝ սրբեսցին։ Սրբութեամբ եւ արդարութեամբ։ Զմեծ վայելչութիւն փառաց սրբութեան քո։ Ի տաճարի սրբութեան քո։ Սրբութիւն սրբութեանց։ Սրբութիւնք սրբոց. (յն. լտ. սուրբք սրբոց)։ Տարաւ ի ներքս զսրբութիւնս իւր, եւ զրբութիւնս հօր իւրոյ. եւ այլն։


Սրբուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

adj. s.

f. holy;
saint;
Holy Virgin.

NBHL (1)

Սրբուհի մարիամ։ Սրբուհի անարատ։ Աղաչանօք սրբուհոյ անարատ մօր քոյ եւ կուսի. (Շար.։)


Սրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.

NBHL (1)

Սրեսցէ զհատու բարկութիւնն ի սուսեր։ Սո՛ւր սո՛ւր, սրեա՛ց եւ զայրացի՛ր։ Սուր սրեալ։ Նետք քո սրեալ են։ Սրել զեղջիւրս։ Ոյք սրեցին զլեզուս իւրեանց որպէս սուսեր։ Սրեցին զլեզուս իւրեանց որպէս զօձի։ Սրեալ առաւել քան զսուր երկսայրի։ Սրեցից իբրեւ զփայլակն զսուսեր իմ.եւ այլն։


Սրիկայ, ից

See full entry →

adj. s.

ruffian, rascal, scoundrel, varlet, hired-assassin, brigand.

NBHL (1)

ՍՐԻԿԱՅ որ եւ ՍԻԿԱՐԵԱՆ. Իբր լտ. sicarius. իսկ յն. λοιμός (որ է ժանտ), կամ κενός (սին, դատարկ) եւ λιτός (չնչին). Աւազակ սուսերաւոր. ոյր կայսուր, կամ որ ի զուր կայ. այն է դատարկապորտ. սինլքոր. գող աւազակ, ցած.


Սրովբէատես

See full entry →

adj.

seraph-seeing (Isaiah);
seraph-figured (saint Mesrob).

NBHL (1)

Որում անունն եսայիաս լսի՝ սրովբէատեսն եւ համարջակախօսն։ Հրամաքուրն լեզու, եւ սրովբէատես մարգարէն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ճ. ՟Ը.։)


Սրունկն

See full entry →

adj.

good-eared, sharp-eared.

NBHL (1)

Ի ծունկս եւ ի սրունս։ Ի սրունից մինչեւ ցերանս։ Սրունք նորա սիւնք մարմարեայք։ Բա՛ց զսրունս քո, ա՛նց ընդ գետ։ Սրունքն երկաթիք։ Հաստատեցան բարձք նորա եւ սրունք.եւ այլն։


Սրսկեմ, եցի

See full entry →

va.

to sprinkle, to be —, to asperse, to water, to spill, to shed, to spirt out, to bathe lightly.

NBHL (1)

Արեամբ քո սրսկեա՛ զշրջարկութիւնս կայիցս. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Սրտաբեկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սրտաբեկ առնեմ.

NBHL (1)

Եթէ տագնապ ինչ հասանիցէ, ընդ անձանց եւ ընդ քո առ հասարակ սրտաբեկիմք. (Կիւրղ. թագ.։)


Սրտաբեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.

NBHL (1)

Բեկումն սրտի. ահ եւ դողումն. լքումն.


Սրտաթափ

See full entry →

adj.

disheartened, dismayed, struck with consternation.

NBHL (1)

Սրտաթափ արարեր զմեզ միով ակամբ քով։ Ի գութ եւ ի սէր նորա ուրախութեամբ սրտի սրտաթափ լինիմք. (Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Սրտաթափումն, ման

See full entry →

s.

consternation, dismay.

NBHL (1)

Լքումն սրտի. դողումն.


Սրտակաթ

See full entry →

adj.

very desirous, anxious, longing for, amorous;
— առնել, to make one's mouth water;
to inflame with desire, to enamor.

NBHL (1)

Սրտակաթ արարեր. (սիրտ ի մեզ եգեր, եւ ի սրտէ քումմէ կաթեաց ի մեզ. Վրդն. երգ.։)


Սրտացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s. med.

compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.

NBHL (1)

Առաջի անկանէին սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) վասն առնն զուր մեռելոյ։ Առատապէս սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) հանդերձեցին զնոսա եւ յղարկեցին։ Վասն իրացս արքունի սրտացաւութեամբ ցուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 36. 49։ ՟Ժ՟Դ. 8։ Մի՛ դանդաղիք տալ զնա ինձ սրտացաւութեամբ։ Են բազումք, որ զսիրելն սիրեն, այլ ոչ սրտացաւութեամբ. Սարգ. յհ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Սրտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Սրտապնդեմ;
to affect, to touch.

NBHL (1)

Սրտացուցեր զմեզ քոյր իմ հարսն, սրտացուցեր զմեզ միով ակամբ քով, (ա՛յլ ձ. սրտակաթ արարեր). (Երգ. ՟Դ. 9։)


Սրտմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սրտմտիմ.

NBHL (1)

Սրտմտութիւն քո՝ զոր սրտմտեցար, եւ դառնութիւն քո՝ ել առաջի իմ. (Ես. ՟Լ՟Է. 29։ 1)


Սրտմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indignation, passion, vexation, anger, ire, spite, wrath, rage;
շիջուցանել զբոց սրտմտութեան, to stifle, smother or suppress the fire of one's indignation;
cf. Հրաբորբոք.

NBHL (1)

Մինչեւ անցցէ սրտմտութիւն բարկութեան եղբօր քոյ ի քէն։ Սրտմտութեամբ իւրեանց սպանին զարս։ Անիծեալ սրտմտութիւն նոցա, զի յանդուգն էր։ Տէր մի՛ սրտմտութեամբ քով յանդիմաներ զիս.եւ այլն։


Սփածանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

cincture, apron, linen girdle;
dressing-gown.

NBHL (1)

Կարեցին տերեւս թզենւոյ, եւ արարին իւրեանց սփածանելիս։ Ստացի՛ր քեզ սփածանելի կտաւի, եւ ա՛ստուած զմիջով քով։ Արկաւ զիւրեւ զսփածանելին. (Ծն. ՟Գ. 7։ Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 1=11։ Յհ. ՟Ի՟Ա. 7։)