Definitions containing the research քո : 5989 Results

Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

See full entry →

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

NBHL (16)

Յանձն իմ երդուայ՝ ասէ տէր (յն. լտ. յիս ինքն)։ Առնել զնա չար կամ բարի յանձնէ իմմէ։ Յանձնէ տուժէի։ Եւ ոչ զանձն արժանի համարեցայ առ քեզ գալոյ (յն. լտ. զիս ինքն)։ Եթէ ես վկայեմ վասն անձին իմոյ։ Սուրբ առնեմ զանձն իմ։ Յանցաւոր զանձն իմ ես ինձէն երեւեցուցանեմ։ Համարիմ զանձն (կամ զանձն իմ) երանելի։ Ցո՛յց զանձն քո քահանային (յն. լտ. զքեզ ինքն)։ Սիրեսցե՛ս զընկեր քո իբրեւ զանձն քո։ Փրկեա՛ զանձն քո, եւ զմեզ։ Դու վասն անձին քոյ վկայես։ Գանձես անձին քում։ Ամենայն թագաւորութիւն բաժանեալ յանձն իւր։ Վկայէք զանձանց։ Յանձանց իսկ ոչ ընտրէք զարժանն։ Առ ոմանս պանծացեալս յանձինս։ Լացէ՛ք ի վերայ անձանց ձերոց։ Մի՛ ոք զանձին եւեթ խնդրեսցէ։ Զանձինս իւրեանց արարին ներքինիս։ Զանձն (կամ զինքն) ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Ասել զանձնէ, թէ իցէ ոմն։ Յորոց պահեալ զանձինս՝ բարւոք գործիցէք. եւ այլն։

Թաքուցանել զանձն։ Որք անձանց են թշնամիք. (Ագաթ.։)

Անձամբ զանձն քո արասցես մահապարտ. (Եղիշ. ՟Ը։)

ՅԱՆՁՆԷ, ՅԱՆՁԱՆՑ. ԱՆՁԱՄԲ, ԱՆՁԱՄԲՔ. ԱՆՁԱՄԲ ԱՆՁԻՆ. իբր մ. որպէս ինքնին. իւրովի. իւրեւ. ինձէն. յինէն. քեզէն. ի քէն. մեզէն. ձեզէն. ἁπ’ ἑμαυτοῦ (յիմմէ) αὑτοί ἑν ἐαυτοῖς (ինքեանք յինքեանս). ἁφ’ ἐαυτοῦ (յիւրմէ յինքենէ) եւ այլն. ինքիրմէ, իր քովէն. քենտինտէն, եւ այլն.

Ոչ կարեմ ես յանձնէ առնել եւ ոչինչ։ Ոչ եթէ յանձնէ ինչ խօսիմ։ Ես գնեմ զնա անձամբ իմով։ Որ յանձնէ իւրմէ խօսի, փառս անձին իւրում խնդրէ։ Զայս ոչ յանձնէ ինչ ասաց։ Ուռն ոչ կարէ պտուղ բերել յանձնէ իւրմէ։ Ոչ եթէ յանձնէ ինչ խօսիցի։ Անձամբ յանձինս զվճիռ մահու ընկալաք։ Ոչ եթէ անձամբ բաւական եմք խորհել ինչ իբրեւ ի մէնջ։ Անձամբ յանձինս զանձինս չափեն։ Եւ ոչ եթէ անձամբ քո առնու պատիւ. եւ այլն։

Արի՛ կա՛ց, եւ զանձամբ քով լե՛ր.. παρὰ σεαυτὸν γενοῦ. (Պտմ. աղեքս.։)

Իսկ յանձին կալայց արդեօք (յն. խոստովան եղէց), եթէ կարօղ է փրկել աջ քո. (Յոբ. ՟Խ. 9։ Նոյնպէս եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 17.)

Օրհնեա՛ անձն իմ զՏէր։ Օրհնեցէ՛ք անձինք (կամ հոգիք) եւ շունչք արդարոց զՏէր։ Տրտում է անձն իմ (կամ ոգի իմ)։ Որ գտանէ զանձն իւր։ Կորուսցէ զանձն իւր։ Զի՞նչ տացէ մարդ փոխանակ անձին իւրոյ։ Մեծացուսցէ անձն իմ զՏէր։ Յամենայն անձնէ քումմէ։ Դնեմ զանձն իմ։ Դիցէ զանձն իւր ի վերայ բարեկամի իւրոյ։ Սիրտ եւ անձն մի։ Որք ընդ անձին իմոյ զիւրեանց պարանոցս մատուցին։ Ոչ հաճեսցի ընդ նա անձն իմ։ Ամենայն ցանկութիւն անձին քոյ գնաց ի քէն. եւ այլն։

Խելամուտ լիցես անձանց խաշանց քոց. (Առակ. ՟Ի՟Է. 23։)

Չքոտի եւ անքատ անձամբքն (լուք). (Նար. ՟Կ՟Թ։) (Ա՛յլ է եւ ըստ ՟Ա նշ. ասել ԱՆՁՆ՝ վասն թագաւորութեան, եւ վասն ուռոյ որթոյ, եւ վասն արեգական, եւ այլն, որպէս, ինքն, իւր։)

Ոչ է պարտ եւ արժան զգիշեր ամենայն ի քուն կալ առն խորհրդաբերի, որում ժողովուրդք յանձն են, եւ այսքան հոգք. (Պտմ. աղեքս.)

Ի ձեռս քո յանձն առնեմ զհոգի իմ։ Յանձն արար նմա զարս եւ զկանայս։ Յանձն առնէին նոցա ըզկահ։ Բազմաց ումեք յանձն արարեալ եւ ի ձեռն եդեալ. (Սղ. ՟Լ. 6։ Երեմ. ՟Խ. 7։ ՟Խ.՟Ա. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Թ. 35։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 25։)

Յանձն արար զնոսա դահճապետն Յովսէփայ։ Առեալ զՅեսու... արար զնա յանձն։ Յանձն առնեմ ձեզ զՓիբէ զքոյր մեր. (Ծն. ՟Խ. 4։ Թուոց. ՟Ի՟Է. 23։ Հռ. ՟Ժ.՟Զ. 1։)

Յանձն առին ազգք ամենայն ըստ հրամանին արքունի։ Յանձն առ Յովնաթան զառաջնորդութիւն։ Ոչ յանձն առին։ Չառնում յանձն։ Առ յանձն Շմաւոն, եւ հաճեցաւ։ Զաշխատութիւնս զայս յանձն առաք. եւ այլն։

Վասն քո յանձն առին զդժնդակ տանջանս. (Շար. եւ այլն։)

Զհոգի իմ դու բորբոքեցեր, եւ ոչ կարեմ յանձն առնուլ զբոց քո. (Կլիմաք.։)


Անձնագեղ, ոյ

See full entry →

adj.

well formed, elegant, handsome, beautiful.

NBHL (1)

Զանձնագեղս արտաքոյ այլոցն տրոհեալ։ Զանձնագեղս եւ զվայելուչ երիտասարդն զԱշոտ. (Յհ. կթ.։)


Անձնահաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumption, pride, vanity.

NBHL (1)

Ոչ յանձնահաճութենէ կամաց արարաք զայդ, այլ ի հրամանէ սիրելի զաւակի քոյ. (ՃՃ.։)


Անձնատէր

See full entry →

cf. Անձնիշխան.

NBHL (1)

Ոչինչ զմեզ անձնատէր տեսանել, այլ հասարակաց զարարածս ծառա՛յս գոլ քո. (Պիսիդ.։)


Անձուկ, ձկի, ձկոյ

See full entry →

adj. s.

narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.

NBHL (3)

ԱՆՁՈՒԿ, ձկոյ, կով կամ կաւ. ἑπιποθία, ἑπιπόθησις. desiderium. Անձկութիւն սրտի կարօտելոյ. նեղութիւն ոգւոյ առ կարօտանաց. կարօտ. փափաքումն. իղձ. տենչ սաստիկ. ցանկութիւն. հասրէթ, ինթիզար, արզու.

Անձկաւ ի նորա բարիսն փափաքել։ Լնուլ զբաղձանս անձկոյն՝ որ առ Աստուած։ Բորբոքումն անձկոյ. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա։)

Զտապ անձկոյ սրտի քո փախուցանէ երեւումն պարտիզպանիդ. (Եղիշ. յար.։)


Անձրեւ, ի, ոյ, աց

See full entry →

s.

rain;
— իջանել, to rain;
— արտասուաց, a flood of tears;
յորդ —, violent, pouring rain;
անձրեւաչափ (գործի), rain-guage.

NBHL (1)

Անձրեւ արտասուացն։ Զօրհնեալ քո շրթանցդ զաստուածեղէն անձրեւացդ զկեցուցանօղդ կաթուած (զթուք). (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ ՟Լ՟Ե։)


Աբելուհի

See full entry →

s.

Abel's sister.

NBHL (1)

Ծնաւ զառաջին արդարն զհաբել, ընդ նմին եւ զելմուզպայ աբելուհի՝ երկուորեակ. յորում ի հաբէլ նկարեցաւ փեսայն քրիստոս, եւ յաբելուհի՝ եկեղեցի հարսն ընդ աջմէ նորա... Յաղագս աբելուհւոյ, որ էր քոյրն աբելին։ (Եպիփ. ծն.)


Ագահամիտ

See full entry →

adj.

very covetous, griping, miserly.

NBHL (1)

Զագահամիտն ի յանօթն քո՝ զգեցուցեր սքանչելեօքն քո. (Գանձ.։)


Ագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

avarice, niggardliness, stinginess.

NBHL (1)

Սիրտ քո չէ ի բարութիւն, այլ յագահութիւն ... եւ յանիրաւութիւն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 17։)


Ագանիմ, ագայ, ագիր, ագուցեալ

See full entry →

vn.

to clothe or dress oneself, to wear, to put on;
to take lodgings, to pass the night, to sojourn, to dwell;
to stay;
— զրահս, to put on a breastplate or cuirass.

NBHL (1)

Ագիր կօշիկ յոտս քո։ (Վրք. հց.)


Ամուր

See full entry →

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

NBHL (2)

ռմկ. ամո՛ւր, ամպուր. լծ. թ. մամուր, եւ էմին. ὁχυρός կամ ἑχυρός munitus, firmus, tutus, ἑπικαίριος commodus, ἱσχυρός fortis, validus, ἁσφαλής cautus , ἁχείρυτος insuperabilis, qui sub manu redigi non potest Անքոյթ. ապահով. զօրաւոր. զգուշաւոր. պարսպաւոր, ազատ, անառիկ, անձեռնարկելի. անվնասելի. պնդակազմ. պինդ. հաստատուն. գավի. միւհքէմ. փէք. սարփ.

ԱՄՈՒՐ, ամրի, րաց. կամ րոյ, ոց. որ եւ ԱՄՐՈՒԹԻՒՆ, եւ ԱՄՐՈՑ. Ամո՛ւր տեղի. անքոյթ վայր՝ յոր լինի ամրանալ. տեղի ապաստանի կամ փախստեան. զգուշութիւն, պահպանութիւն. մարտկոց. պարիսպ. պատնէշ. բերդ. ակառն. աշտարակ. անձաւ. ὁχύρωμα, περιοχή, φρούριον, φυγαδευτήριον, βάρις, ἅκρα, ἁσφάλεια եւ այլն. munitio, munimentum, praesidium, propugnaculum, confugium, refugium, arx, turis, cautio եւ այլն. էմին՝ սաքին՝ սարփ՝ եէր, գալէ, գուլէ, եւ այլն.


Ամպախաղաց

See full entry →

adj.

moving towards the clouds, rising to the clouds.

NBHL (1)

Վասն ահաւոր եւ ամպախաղաց գալստեան իւրոյ։ Յահաւոր եւ յամպախաղաց գալստեան քո Տէր. (Ագաթ.։) (Շար.։)


Կամակատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

complaisance, obligingness, kindness.

NBHL (1)

Զմեր հեշտութենէն՝ որ ի կամակատարութենէ լեալ (կատարելով զխնդիր քո յօժարութեամբ,) քաջ գիտեմ խնդութիւն քեզ լեալ. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Կամակար

See full entry →

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.

NBHL (1)

Զի՞նչ են մեղք. բոյս չար ի կամակարուց քոց անդստին ի քէն բուսեալ. յն. լոկ, ի քէն. (Կոչ. ՟Բ։)


Կամահաճոյ

See full entry →

cf. Կամակատար.

NBHL (1)

Տո՛ւր սմա տէր զվարձս ամբակումայ քո կամահաճոյ մարգարէին. (Մաշտ.։)


Կամայորդոր

See full entry →

adj.

voluntary.

NBHL (1)

Կամայորդոր ջան նահատակութեանց։ Կամայորդոր սրտիւք կատարէին զպաշտօն աղօթիցն։ Կամայորդոր յօժարութեամբ ետ զանձն իւր ի ձեռս զիֆուորաց։ Ժողովեցան իքով կամայորդոր յօժարութեամբ. (ՃՃ.։)


Կամապաշտ

See full entry →

adj.

wilful, selfwilled, stubborn.

NBHL (1)

Ընդունայն եղեւ հրաժարումն քո յաշխարհէս, յորժամ ի կամապաշտ բարուցդ ոչ մերկացար. (Մաշկ.։)


Կամաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Կամաւոր.

NBHL (1)

Կամաւորական նուէր, կամ լքումն շնորհին. ընդունելութիւն. կիրք. խաչ. (Նար. ՟Ա. ՟Խ՟Ե։ Կանոն.։ Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)


Կամաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

free-will, spontaneity.

NBHL (1)

Ոչ պատրեաց զքեզ, այլ քոյին կամաւորութեամբ եկիր առաջի աստուծոյ (կրօնաւորիլ). (Մաշտ.։)


Կամն, մին, մունք

See full entry →

s.

flail, roller to thrash corn or beat out grain.

NBHL (1)

Զկանայս եւ զմանկտիս հանէին ընդ ցից սայլից, զկէսս՝ զոր ի ներքոյ կամացն արկեալ կասուին. (Բուզ. ՟Դ. 24։)


Կամնասայլ, ից

See full entry →

cf. Կամն.

NBHL (1)

Զկանայս եւ զմանկտիս հանէին ընդ ցից սայլից, զկէսս՝ զոր ի ներքոյ կամացն արկեալ կասուին. (Բուզ. ՟Դ. 24։)


Կայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be composed;
cf. Կամ.

NBHL (1)

Օդ ծանր գոլով քան զհուր, ի ներքոյ հրոյն կայացաւ. (Վրդն. ծն.։)


Կայարան

See full entry →

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.

NBHL (1)

Տեղիք կայարանացն են ի ներքոյ հաստատութեան. որպէս ռամկականն կայանք մոլար կարծեաց հազարամեայց։


Կայթ, ից

See full entry →

s.

basket, pannier;
cf. Կայթիւն;
—ք դրուատեաց, rounds of applause, plaudits;
—ս հարկանել, տալ cf. Կայթեմ.

NBHL (1)

γομόρ, μέδιμνος gomer, medimnus, modium. Իբրեւ արմատ Կթելոյ՝ է Կթոց. քթոց. կեղթ. կողով խաղողոյ, չամչի, կամ ողկոյզ նոցին. չափ արմտեաց. գրիւ. քոռ. արդու. գոմոր. մոդ. ... եբր. գօմէր.


Կայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to clap the hands or stamp the feet in sign of joy, to applaud, to load with applause;
to dance, to leap, to jump, to caper, to cut capers.

NBHL (1)

Կայթեցեր դու ձեռամբ քով, եւ տոփեցեր ոտամբ քով. (Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 6։)


Կայթիւն

See full entry →

s.

clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.

NBHL (1)

Եւ ոչ կուրետացն հնչմունք, կայթմունք, եւ կաքաւն զինուք զաստուծոյ լալոյն զձայնն թաքուցանելով. (Ածաբ. ի ծն.։)


Կայլակ, աց

See full entry →

s.

drop, globule.

NBHL (1)

Կայլակօք արեան որդւոյգ սիրելոյ։ Կողից քոց կայլակք։ Կայլակ կողիդ։ Ոմն՝ եւ կայլակք իւր. (Նար.։)


Կայլականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to drop, to flow by drops, to fall drop by drop, to trickle;
to leak, to run out;
to stream, to flow.

NBHL (1)

Մատռուակեա՛ զարեան քո վտակ՝ անմեղ կայլակեալ. (Լմբ. սղ.։)


Կայլակեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կայլականամ.

NBHL (1)

Մատռուակեա՛ զարեան քո վտակ՝ անմեղ կայլակեալ. (Լմբ. սղ.։)


Կայծակն, կան, կունք, կանց

See full entry →

s. med.

lightning, thunder;
thunderbolt;
spark;
live or burning coal, glowing embers;
carbuncle, anthrax;
հրացայտ —կունք, lively sparks;
—կունս արձակել, թօթափել, to emit sparks;
to launch thunderbolts, to blast with lightning.

NBHL (1)

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայլատականց պղնձոյ։ Իբրեւ կայծակն ընդ եղէգն ընթասցին։ Որ սաստիկ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Լի բուրուառաւ կայծակունս հրոյ։ Շիջուցանիցեն զկայծակն իմ զմնացեալ։ Կայծակամբք կաղնւոյ։ Կրակարան կամ կրակեաղ կայծականց։ Փքովք կայծակունս արծարծանէ.եւ այլն։


Կայսերական, ի, աց

See full entry →

adj.

imperial.

NBHL (1)

Յանկաւոր կայսեր կամ կեսարու. արքունի.


Կայսր, սեր, սերք, սերաց

See full entry →

s.

emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.

NBHL (1)

Յօգոստոս կայսերէ։ Տիբերեայ կայսեր։ Ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջի՛ր։ Տո՛ւք զկայսերն՝ կայսեր։ Չի՛ք մեր թագաւոր բաց ի կայսերէ. (եւ այլն։ Իսկ ՟Ա. Մակ. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 27.) ուր ասի ի մեզ աղեքսանդր կամ անտիոքոս կայսր, ի յն. թագաւոր դնի, կամ ոչինչ։


Կանանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

womanish, feminine.

NBHL (1)

Ազգ կանանցական։ Կանանցական շողոքորդութիւն. (Ոսկ. յհ.։ Լմբ. առակ.։)


Կանգուն, գնոց

See full entry →

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

NBHL (2)

πῆχυς եւս եւ κύβιτον cubitus, -um . Անուն չափոյ, եւ ձող չափողական, ըստ հասարակ առման՝ Չափ միջոցի յարմկանէ ցծայր միջամատին, որչափ է եւ յուսոց ցարմուկն. այսինքն երկու թզաչափ. բայց սրբազան կանգունն էր կրկինն հասարակ կանգնոյ, այսինքն որչափ է ամբողջ բազուկն. ա՛յլ է եւ հսկայից կանգունն, եւ արքունին, եւ երկրաչափականն, եւ ազգայինն, եւ գաւառականն. զոր օրինակ Գ. Թագ. Է. 15. բարձրութիւն պղնձի սեան ասի լինել ԺԸ. կանգուն. որ ԼԵ դնի ի Բ. Մնաց. Գ. 15. եւ Երեմ. ԾԲ. 21. իսկ Փիլ. ել. Բ. 1. վեց թզաչափ դնէ զկանգունն, որպէս եւ զթիզն քիլ կոչէ. կանկուն .... եբր. ամմա.

Երկիր ի շինութեան լինելով եւ ի խաղաղութեան՝ հարկք արքունի կանգուն երթիցեն. այսինքն ուղղորդ եւ անթերի լինին. (Արծր. Բ. 6։)


Կանխագէտ

See full entry →

adj. s.

foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.

NBHL (1)

Դատաստանք քո կանխագէտք են. յն. ի կանխագիտութեան. (Յուդթ. ՟Թ. 5։)


Կանխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

NBHL (1)

Ողորմութիւն նորա կանխեսցէ առիս։ Կանեսցուք առաջի նորա խոստովանութեամբ։ Կանխեցի տարաժամու։ Պարտ է կանխել նախ քան զարեգակն ի գովութիւն քո։ Կանխեսցեն հարկանել ղամուրսն.եւ այլն։


Կանոն, աց

See full entry →

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

NBHL (2)

ԿԱՆՈՆ. Սահմանեալ վճիռք ժողովոց. որոց հաւաքումն կոչի Գիրք կանոնաց, կամ Կանոնգիրք.

Ըստ այսու կանոնի։ Ի չափու իւրում կանոնին կացցէ։ Յայսմ կանոնէ ուխտի։ Ի բարեվիճակդ քո կանոնաց։ Ոչ փակեալ ես ընդ օրինօք, ոչ պարունակեալ ես ընդ կանոնաւ. (Նար.։)


Կանոնական, ի, աց

See full entry →

adj.

canonical.

NBHL (1)

Ի կանոնականացն քոց հաւատամք յօծեալդ. այսինքն ի գրոց սրբոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Կանոնեմ, եցի

See full entry →

va.

to regulate, to determine, to order, to dispose, to arrange;
to prescribe, to decree, to constitute, to establish;
to canonize.

NBHL (2)

Արտաքոյ մերոց կանոնելոցս այլազգ նիւթեն. (Կանոն.։)

Շնորյիւ քո լցցուք, զմեզ կանոնեսցուք, զայլըս խրատոսցուք. (Գանձ.։)


Կաշառ, աց

See full entry →

s.

bribe, present;
fees;
— օք, by force of bribery, through corruption;
— խթել՝ տալ to bribe, to corrupt, to grease the palm;
to suborn;
—ս առնուլ, to take bribes.

NBHL (1)

Բայց դու ինձ մի միայն զարծաթ կաշառ առդներ, զի բազումք եւ զբան փաղաքուշ սովոր են տալ կաշառ, եւ զգովութիւնս նանիրս. (Լմբ. սղ.։)


Կապ, ոց, ից

See full entry →

s. gr. fig. adj.

tie, fastening, knot;
ligature, lace, lashing, band, withe, bandage, swath;
rope, cord, string;
spelling;
tie, bond, link, obligation;
sour, sharp, harsh, tart.

NBHL (2)

Լո՛յծ զկապ պարանոցի քոյ։ Իբրեւ որթք արձակեալք ի կապոյ։ Կապիցես զնա իբրեւ զձագ կապով։ Զամենայն ուխտ եւ զամենայն երդումն կապոյ. (Ես. ԾԲ. 2։ Յոբ. խ. 24։ Թուոց. լ. 14։)

Զգուշանայ (քսակի ոսկւոյն) կապով եւ կնքով եւ պահպանութեամբ։ Գրաւեցեր ընդ կապով բանի զանձն իմ եղկելի. (Խոսր.։)


Կապակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to unite, to join together.

NBHL (2)

Կապակցել լծով հաւանականաւ զվեհն ընդ փոքուն. (Նար. ՟Խ՟Զ։)

Զայրիացեալքս ի քէն դարձեալ՝ կապակցեսցե՛ս սիրով քոյին. (Յս. որդի.։)


Կապակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bond, conjunction, connexion;
coherence, relation, concatenation.

NBHL (1)

Շարայարութիւն մեծամեծ քարանց եւ փոքունց, եւ կապակցութիւն խճիցն եւ այլոց նիւթոց զհաւատելոց ունի նշանակ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Կապարճակիր, կրաց

See full entry →

s.

quiverbearer.

NBHL (1)

Թէեւ յարքունական զարմէ է, կապարճակիր լինի իշխանին, եւ սպասաւոր բաժակի նորա. ապա լինի ձիաւոր, եւ ի կարգ իշխանացն հաւասարի. (Լմբ. պտրգ.։)


Կապեմ, եցի

See full entry →

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

NBHL (1)

Զլեզու քո կապեցից կապեցից ի քիմս քո. (Եզեկ. ՟Գ. 26։)


Կապեալ

See full entry →

adj.

bound;
imprisoned, enchained;
կապեալ ձեռօք եւ կապեալ ոտիւք, bound hand & foot.

NBHL (1)

Արձակեցեր զկապեալս քո։ Զամենայն կապեալս երկրի։ Կապեալք խաւարի։ Կապեալ մի՝ զոր կամէին։ Կարծէր փախուցեալ զկապեալսն։ Կապեալն պօղոս կոչեաց զիս։ Պօղոս կապեալ յիսուսի քրիստոսի.եւ այլն։


Կապիկ, պկաց

See full entry →

s.

ape;
— փոքր, marmoset;
— մեծ, baboon;
— երկայնաձետ, monkey.

NBHL (1)

(լծ. այլազգ. շէպէք, քէպպի. սանս. քափի. եբր. գօփ. որպէս եւ յն. գի՛վօս, ազդ ինչ կապկի։) πίθηξ, πίθηκος simia, simius. Չորքոտանի վայրի՝ դիւրընտել, ճարտար եւ միմոս, տգեղ, այլ քան զամենայն կենդանիս մօտ ի նմանութիւն դիմաց մարդոյ. ... cf. ԱՊՈՒԶՆԱՑ.


Կառաձիգ

See full entry →

cf. Կառաբարձ.

NBHL (1)

Կառաձիգ ջորւոցն արքունականաց. (Ոսկ. ապաշխ.։ Կամ Կառաձիք, որպէս ձիք կառաց.)


Կառաբոյս

See full entry →

s.

zoophyte, horses.

NBHL (1)

(ի Կառ. պ. խոռ, այսինքն փուշ. որպէս եւ լտ. գա՛րքուուս է ազգ փշոց) Փշատեսակ բոյս՝ ծովային, ունօղ զնիշ իմն կենդանութեան.


Կառավարեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

NBHL (1)

Կառավարեա՛ ի վերայ իմ զողորմութեան քո պարգեւս. այսինքն տնտեսեա՛. (Բենիկ.։)