Definitions containing the research քո : 5989 Results

Դռնչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to toll, to ring;
գռնչին ականջք իմ, my ears tingle.

NBHL (1)

κατακρούομαι adigor, repellor, fallor Բախմամբ թնդալ. շառաչմամբ սարսիլ. եւ Մեղմանալ, ճնշիլ. սովորիլ ականջաց ընդ ձայն սաստիկ. անկաճը խօսիլ, եւ սորվելով քոս կապել.


Դրախտ, ից, աց

See full entry →

s.

paradise;
garden, orchard;
— կորուսեալ, Paradise Lost.

NBHL (1)

Տնկեաց աստուած զդրախտն յեդեմ։ Եւ զծառն կենաց ի մէջ դրախտին։ Արձակեաց զնա ի դրախտէ անտի փափկութեան։ Իբրեւ զդրախտ աստուծոյ էր։ Դրախտս տնկեցէ՛ք, եւ կերա՛յք զպտուղս նոցա։ Պահապան դրախտին արքունի։ Պարտէզս եւ դրախտս։ Դրախտ նռնենեաց.եւ այլն։


Դրամ, ոց

See full entry →

s.

drachm;
coin, money;
penny;
—ովք վճարել, to pay ready cash — հատանել, հարկանել, կոփել, գրել զ—, to coin, to make money.

NBHL (1)

Դրամ առանձին զիւր պատկերն հարկանէր։ Զդրամ գտեալ ի գանձս արքունի. (Խոր. ՟Բ. 10։)


Դրամակոփ, ից

See full entry →

s.

forger, counterfeiter

NBHL (1)

Որ յանձնէ կոփէ զդրամ, այսինքն հարկանէ կամ հատանէ զապախտ դրամ, նման արքունի դրամոյ կնքելոյ. ստակ կոխօղ իր գլխէն.


Դրամեմ, եցի

See full entry →

va.

to buy or farm for money.

NBHL (1)

Եւ ոչ զծախս նաւու ուղղութեամբ դրամեալ է քո. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դրանդ, ից

See full entry →

s.

jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.

NBHL (1)

Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)


Դրանդի, դեաց

See full entry →

cf. Դրանդ.

NBHL (1)

Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)


Դրանիկ, նկաց

See full entry →

s.

courtier.

NBHL (1)

ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.


Դրանկ

See full entry →

adj. s.

beggar, that begs from door to door.

NBHL (1)

ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.


Դրացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

neighbour.

NBHL (2)

Ի դրացւոյ եւ յերդակցէ։ Զդրացի իւր եւ զընկեր իւր։ Դրացեաց քոց, կամ իմոց։ Դրացիք տան իմոյ եւ աղախնայք իմ։ Ի ներքուստ ջրոյ, եւ ի դրացեաց նորա.եւ այլն։

Ուտել եւ ըմպել, եւ ննջել, եւ քուն դրացի մահու. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դրժեմ, եցի

See full entry →

va.

to fail, to infringe, to contravene.

NBHL (1)

Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)


Դրոշմ, ից, աց

See full entry →

s.

character, mark, print, note, impression, stamp;
seal;
bodkin;
blemish;
confirmation.

NBHL (1)

Ի դրոշմէ խաչի քոյոյ նշանիդ. (Նար. ՟Ղ՟Դ։)


Դրոշմեմ, եցի

See full entry →

va.

to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.

NBHL (1)

Գրով կամ ի յարձանի դրոշմել։ Զանուանսն ի ներքոյ դրոշմեմք. (Խոր. ՟Ա. 2. 8. 21։)


Դրուագ, աց

See full entry →

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

NBHL (1)

Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)


Դրուագեմ, եցի

See full entry →

va.

to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.

NBHL (1)

Սպիտակ կտաւովք ի ներքոյ դրուագեալք զհանգստարան սրբոցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Եբենեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

ebon.

NBHL (1)

Եչն, Երրեակ անձամբ թիւ կատարեալ, զերրորդութիւնըն ծանուցեալ։ Երկնաւորացըն տայ ցանկալ, ի յերկրայնոցս ի բաց դառնալ։ Եչն՝ Երդէ զայս միշտ յականջըս քո, տալ ըզհամար պարտուցըն քո. (Շ. այբուբ.։)


Եգիպտուհի, հւոյ

See full entry →

s.

egyptian woman.

NBHL (1)

Եւ փրկեցեր յեգիպտուհւոյն՝ զհոգի մաքուր ողջախոհին. (Յիսուս որդի.։)


Եզական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

singular.

NBHL (1)

Թիւք երեք. եզական, երկական, յօգնական։ Եւ է եզականն, ո՛րզան, գանեմ ... ես, դու, նա, ... իմ, քո, նորա. (Թրակ. քեր.։)


Եզաձի

See full entry →

s. adv.

a cavalier, rider, horseman;
with a single horse;
small boat.

NBHL (1)

Յածեզաձի ասելով՝ նշանակեմք տեսակ իմն փոքու նաւի. եւ թէ զատուսցուք զմասնկունսն, եւ ասասցուք՝ եզաձի, նշանակեմք զոմն մեկնակաձի, որ ոչ երբէք կցորդութիւն ունի առ նաւ։


Եզր, զերք, զերաց

See full entry →

s.

border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.

NBHL (1)

Ի ծովուն եզեր՝ վարդապետեցեր. (Գանձ.։) Զեզերս բնակեալս ի ներքոյ երկնից. (Առակ. ՟Ը. 26։)


Եթէ

See full entry →

conj.

if;
provided, on condition;
perhaps;
be it so;
— սիրէք զիս, if you love me;
— ասեն քեզ, if you be told;
— արասցէ եւ — ոչ, whether he do it or not;
— իցէ, whether;
perhaps;
— ոչ, save, if not, except;
unless.

NBHL (1)

Ետես տէր աստուած, եթէ բազմացան չարիք։ Լուաւ, եթէ արքեղայոս թագաւորեաց։ Գիտասջիք, եթէ իշխանութիւն ունի։ Հաւատա՞յք, եթէ կարօղ եմ առնել։ Լա՛ւ է քեզ, եթէ (յն. զի) մի յանդամոց քոց կորիցէ.եւ այլն։


Ել

See full entry →

cf. Ելք;
—ի աղագ means, expedient;
—ի աղագս գտանել, to devise, to find means, to remedy;
ոչ էր նոցա ոչ եւ ոչ մուտ, they could not neither get out nor in;
ոչ գիտեմ զ— եւ զմուտ իմ, I do not know how to act.

NBHL (7)

ἑκόρευσις, ἕξοδος, ἑξοδία, ἑξόδιος egressio, egressus, exodus Ելումն արտաքս ի ներքուստ.

Ոչ էր նոցա՝ ոչ ել, եւ ոչ մուտ։ Եւ ոչ ել ումեք գոյր ի ներքուստ արտաքս, եւ ոչ մուտ արտաքուստ ի ներքս. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 49։ ՟Ժ՟Ե. 25։)

Յիշիցէք դուք զօրն ելից ձերոց յերկրէն եգիպտացւոց։ Ելք երիվարաց կամ կառաց յեգիպտոսէ։ Եւ եղեւ ի դառնալ տարւոյն՝ ի նոյն ժամանակ ելից թագաւորացն։ Ուրա՛խ լեր զաբուղոն յելս քո.եւ այլն։

Ի փոքունցն ի կատարելագոյնն առնէ զելն. (Նիւս. կազմ.։)

Յելս ասկաղոնի։ Ընդ ելսն ղովիթայ։ Յելս ճանապարհաց։ Ելք իմ են ելք կենաց։ Տէր պահեսցէ զմուտ եւ զել քո։ Ո՛չ գիտեմ զել եւ զմուտ իմ։ Եխից զելս ջրոցն.եւ այլն։

Զըմպելւոյն ելն այն, որ ի ձեռն թոքոցն զըմպելին առ երիկամունսն ի բուշտն մզեալ՝ արտաքս առաքէ. (Պղատ. տիմ. (ռմկ. ջրվաթի ճամբան )։)

Ժամս որոշէ ելեւմտից եւ խորհրդոց։ Լիցի սպասաւորաց արքունի եւ ամենայն ելեւմտից (այսինքն ելողաց եւ մտողաց) ճանապարհ. (Խոր. ՟Բ. 7. եւ 37։)


Ել, ոյ, ով

See full entry →

cf. Եմ.

NBHL (7)

ἑκόρευσις, ἕξοδος, ἑξοδία, ἑξόδιος egressio, egressus, exodus Ելումն արտաքս ի ներքուստ.

Ոչ էր նոցա՝ ոչ ել, եւ ոչ մուտ։ Եւ ոչ ել ումեք գոյր ի ներքուստ արտաքս, եւ ոչ մուտ արտաքուստ ի ներքս. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 49։ ՟Ժ՟Ե. 25։)

Յիշիցէք դուք զօրն ելից ձերոց յերկրէն եգիպտացւոց։ Ելք երիվարաց կամ կառաց յեգիպտոսէ։ Եւ եղեւ ի դառնալ տարւոյն՝ ի նոյն ժամանակ ելից թագաւորացն։ Ուրա՛խ լեր զաբուղոն յելս քո.եւ այլն։

Ի փոքունցն ի կատարելագոյնն առնէ զելն. (Նիւս. կազմ.։)

Յելս ասկաղոնի։ Ընդ ելսն ղովիթայ։ Յելս ճանապարհաց։ Ելք իմ են ելք կենաց։ Տէր պահեսցէ զմուտ եւ զել քո։ Ո՛չ գիտեմ զել եւ զմուտ իմ։ Եխից զելս ջրոցն.եւ այլն։

Զըմպելւոյն ելն այն, որ ի ձեռն թոքոցն զըմպելին առ երիկամունսն ի բուշտն մզեալ՝ արտաքս առաքէ. (Պղատ. տիմ. (ռմկ. ջրվաթի ճամբան )։)

Ժամս որոշէ ելեւմտից եւ խորհրդոց։ Լիցի սպասաւորաց արքունի եւ ամենայն ելեւմտից (այսինքն ելողաց եւ մտողաց) ճանապարհ. (Խոր. ՟Բ. 7. եւ 37։)


Ելանելի, լիք, լեաց

See full entry →

s. adj.

ladder, scale;
stairs, stair-case;
of going out or going up;
— շրջանակաւ, a round stair-case.

NBHL (1)

Ելանելիս երկաթիս ի ներքուստ ի վեր. (Խոր. ՟Բ. 36։)


Ելեփանդական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to elephantiasis;
affected with elephantiasis;
— ախտ, բորոտութիւն, elephantiasis.

NBHL (1)

ԵԼԵՓԱՆԴԱԿԱՆ կամ ԵՂԵՓԱՆԴԱԿԱՆ. բառ յն. էլէֆանդիգօ՛ս. ἑλεφαντικός այսինքն փղական, որ ասի զչարաչար բորոյ, որոյ քոսն երեւի որպէս մորթ փղաց.


Եկ

See full entry →

s.

act of coming, arrival.

NBHL (1)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.


Եկ, աց

See full entry →

s. adj.

alien, foreigner;
external;
—ք, income;
ի վերայ —ք, accident, misfortune.

NBHL (1)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.


Ե՜կ

See full entry →

int.

come on!come now!

NBHL (1)

(ի թանձրացեալն).) προσήλυτος advena, proselytus ἅποικος, γειῶρος peregrinus Եկեալ ոք արտաքուստ. օտարական յաւելեալ ի բնակս երկրին կամ ի ժողովուրդ աստուծոյ. եւս եւ Եկամուտ. պանդուխտ. գաղթական. դրսեցի՝ երկրցի եղած, կամ դարձած.


Եկելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Եկաւորութիւն.

NBHL (1)

Դու հաստատեցեր եկելութեամբ քո։ Զժամանակն եկելութեան տեառն. (Վրդն. սղ.։)


Եկքան

See full entry →

s.

thistle;
chard.

NBHL (1)

cf. ակքան, եւ ոքոզ։


Եղանիմ, եղէ, եղեայ

See full entry →

vn.

to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!

NBHL (1)

Եղիցի եւ աստանօր լնուլ մեզ զփափագ կամաց քոց (այսինքն լցցուք)։ Թագաւոր հրէաստանի յանտոնէ եղեալ (այսինքն կարգեալ). (Խոր.։)


Եղբայր, բօր, բարց

See full entry →

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

NBHL (1)

ԵՂԲԱՅՐ. նմանութեամբ, Եղբայրատեսակ. որ ոք կամ որ ինչ է կցորդ եւ նման այլոց իւիք օրինակաւ. ընկեր. զուգահաւասար. որ ըստ յն. լտ. է՛ զի եղբայր, եւ է՛ զի քոյր ասի. ἁδελφός, ἁδελφή frater, soror, socius, -ia


Եղեւին, եւնոյ

See full entry →

s.

pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.

NBHL (1)

Ընկէց զմանուկի ի ներքոյ միոյ եղեւին ծառոյ. (Ծն. ՟Ի՟Ա. 15։)


Եղիճ, ղճի

See full entry →

s. bot. bot.

nettle;
մշտան —, indigo;
եղճի սերմն, ivy.

NBHL (1)

Փոխանակ դժնկին նոճ ելցէ. սիմաքոս փոխանակ դժնկին եղիճ ասէ. (Ոսկ. ես.։)


Եղծանեմ, եղծի

See full entry →

va.

to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.

NBHL (1)

Գուցէ եղծանիցեմ զժառանգութիւն իմ։ Մի՛ եղծցես զանուն իմ ի տանէ հօր իմոյ։ Կազմելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Եղծանելով եղծցես զնոսա։ Յո՛ր կողմ եւ դարձցի ամպարիշտն, եղծանի։ Եղծաւ գեղ կանանց։ Գոյն երեսաց քոց մի՛ եղծցի։ Մի՛ եղծանիցի հրաման մարաց եւ պարսից.եւ այլն։


Եղծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եղծուած.

NBHL (1)

ԵՂԾՈՒՄՆ. ըստ հռետորաց՝ Ցրումն եւ հերքումն բանից այլոց.


Եղկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

misfortune, misery, disaster, calamity;
lukewarmness.

NBHL (1)

(ի ձայնէս Եղուկ). Եղկելի վիճակ. հիքութիւն. թշուառութիւն. աւաղումն. վայ. ողորմելութիւն, խեղճութիւն, վայ.


Եղուկ

See full entry →

s. adj. int.

disgrace, misfortune, disaster;
wretched, unhappy, miserable, unfortunate;
alas! what a pity! how unlucky! — զիս! — եմ ես! woe is me! wretch that I am! oh! how unfortunate I am! unlucky me! —ս կարդալ անձին, to believe one's self unfortunate;
յ— անկանել, to supplicate, to entreat, to beseech, to expose one's griefs, to pray, to implore on hended knees.

NBHL (1)

Եղո՛ւկ են քաղաքքն՝ որոց ծառայեսցեն մանկունք քո, եւ եղո՛ւկ է որ ընկալաւ զորդիսն քո. (Բարուք. ՟Դ. 31։)


Եղջերեայ, եաւ, եայց

See full entry →

adj. s.

horny, corneous;
trumpet, horn.

NBHL (1)

Գերագոյն քան զերիքովին փողն եղջերեայ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Եղջիւր, ջեր, ջերց, ջերաց

See full entry →

s. bot. fig.

horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.

NBHL (2)

ԵՂՋԻՒՐ կամ ԵՂՋԵՒՐ (որ նոյնպէս հնչի). κέρας cornu Զէն եւ զարդ գլխոյ ոմանց ի չորքոտանեաց՝ մանաւանդ եղին կամ եղջերուաց, արջառոց, խոյոց, ոսկրուտ պինդ քան զկճղակ. կոտոշ. .... ար. եբր. քէրն, քէրզ. պ. քէրանիա, սիւրու, սուր. (յորմէ սուռնա, զուռնա)։

Լի՛ց զեղջեւր քո իւղով։ Եւ առ սամուէլ զեղջեւրն իւղոյ, եւ օծ զնա ի մէջ եղբարց իւրոց. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 1. 13։)


Եղջիւրաբոյս

See full entry →

adj.

horned, cornigerous.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ (զոհելի չորքոտանեաց) եղջիւրաբոյս է. (Փիլ. ել.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

See full entry →

v. auxil.

to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

NBHL (2)

Քո՛ են երկինք, եւ քո՛ է երկիր։ Տեառն է երկիր լրիւ իւրով։ Իմ է վրէժխնդրութիւն։ Նոցա է արքայութիւնն երկնից։ Որ ինչ իմ է, ամենայն քո է. եւ որ ինչ քո՛ է, այն իմ է. եւ այլն։

Որ զնովաւն էին։ Եւ այլ ինչ բազում նման սոցին էր զաստուծով». այսինքն յաստուած, ի միտս աստուծոյ. աստուծոյ քովը. (Եզնիկ.։)


Եմակ, աց

See full entry →

s.

dark or obscure place, valley, side.

NBHL (1)

ԵՄԱԿ որ եւ ԾՄԱԿ, եւ ՇԵՄԱԿ. σκιώδης, -δει opacus, -um Վայր անարեւ ի լանջակողմն լերանց եւ բլրոց՝ կից հովտաց, մօտ ի ձորն. ըստ եբր. էմէգ. որ ի (Յես. ՟Է. 24.) գնի ի մեզ՝ ձոր աքովրայ. եւ ՟Ի 26. եմակ աքովրայ։


Ենթ

See full entry →

prep.

under;
cf. Ընդ.

NBHL (1)

ὐπό sub Նախդիր բաղադրիչ կամ բարդիչ ըստ հելլենաբանութեան նշանակութեամբ ձայնիս Ընդ՝ մանաւանդ ըստ որում ի ներքոյ. ստոր. տակը.


Ենթադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.

NBHL (2)

Որպէս Ընթադրել, ներքոյ արկանել. նուաճել. եւ Ի վայր դնել. Ὑποτίθημι subjicio

ըստ փիլիսոփայից, Ի ներքոյ դնել նախ ինչ մի որպէս հիմն բանից եւ իրաց. Ὑποτίθημι substituo, substerno, suppono


Ենթադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.

NBHL (1)

Իսկ ըստ ենթադրութեանս՝ ինձ իսկ ոչ թուի արտաքոյ շրջել ենթադրեալ բանիցն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Ենթակայ, ից

See full entry →

s.

subject.

NBHL (1)

ὐποκείμενος, -ον subjectus, -um Որ ինչ ի ներքոյ կամ առաջի կայ. ստորակայ. առարկայ.


Ենթակայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to subsist;
to exist.

NBHL (1)

Կամ որպէս Ենթակայ լինել, ներքոյ անկանիլ.


Ենթակայացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to subsist or exist.

NBHL (1)

Ենթակայ կացուցանել. ներքոյ արկանել. եւ Ինչ մի ձեւացուցանել.


Ենթաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

subjection, submission.

NBHL (1)

ὐπόζευξις subjectio, subjugatio Ի ներքոյ իրիք իբր լծոյ մտանելն եւ ձգելն. նուաճութիւն.