Definitions containing the research քաղ : 2474 results

Պսակակիր

adj.

wearing a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ ածխանալ տեսանել զքաղաքն ակնունէր, պսակակիր տեսանէր. (Փիլ. յովն.։)


Պսակեմ, եցի

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզքեզ քաղաք Աստուծոյ ... անվախճանփառօք պսակեաց սուրբ հոգին։ Պսակէ զքեզ ի պատիւ ամենայն սրբովք իւրովք։ Քանզի թագաւորն քրիստոս պսակեաց զսա սքանչելի փառօքն իւրովք։ Որ պսակեացն զհայաստան նորասքանչ լուսաւորչօք . (Շար.։)


Պտղաբերեմ, եցի

va.

cf. Պտղաբերիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զէմմանուէլն պտղաբերեաց՝ քաղցրաճաշակ առիթ կենաց. (Տաղ խաչի.։)

Կամ Պտղաբեր եւ շահաբեր լինել. շահ գործել. եւ պտուղ կամ օգուտ քաղել.


Պտղազարդիմ, եցայ

vn.

to be adorned with fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Այգի տեառն պտղազարդեալ քաղցրահամութեամբ. (Ոսկիփոր.։)


Պտղահատ

adj.

fruit gathering.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հատանէ կամ քաղէ քանի մի պտուղս.


Պտղաւորեմ, եցի

va.

cf. Պտղաւէտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՏՂԱՒՈՐԵԼ. Առնուլ կամ քաղել զպտուղ վաստակոց.


Պտղիմ, եցայ

vn.

to germoliate;
*to imbibe.

· Calfa

NBHL (1)

Պտղաբերիլ. կամ պտկիլ եւ քաղիլ որպէս պտուղ.


Պտուտկեմ, եցի

va. vn.

cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու զեռանդ պտուտկէին՝ շրջան առեալ շուրջ քաղաքին. (Շ. եդես.։)


Պրաստ, ի

cf. Պրաստին.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՐԱՍՏ կամ ՊՐԱՍՏԻՆ. գրի եւ ՊՌԱՍՏ, ՊՌԱՍՏԻՆ. բառ յն. προάστιον . որ է արուարձան, առաջք քաղաքի կամ շինի.


Ջախջախիւն

cf. Ջախջախանք.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ջախջախումն, ման

s.

cf. Ջախջախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ջաղբ, ից

s.

suddenshower, heavy shower.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնժամ անձրեւք քաղցունք եւ շահեկանք. (իսկ այժմ անպիտանք եւ ջաղբք եւ թորթորեալք. Յհ. կթ.։)


Ջամբեմ, եցի

va.

to nourish, to give to eat or to suck, to feed, to suckle, to foster, to rear.

· Calfa

NBHL (1)

Հացիւդ երկնայնով ջամբեցեր, աստուածային արեամբդ արբուցեր։ Առ ոմն կակուղ պատառաւ մատուցեալ ջամբի։ Մեղր զքաղցր եւ զախորժակ վարդապետութիւնս կոչէ, որ ջամբին ի մարդիկ. (Նար. ՟Է. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. երգ.։)


Ջան, ից

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ջան է առ առաջի իմ, մինչեւ մտից ի սրբութիւն աստուծոյ։ Ամենայն բան ջանիւ։ Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ խռովութեան քաղաքին։ Յիշէր եղբարք, զվաստակն մեր եւ զջան.եւ այլն։


Ջերմաձայն

adj.

still small voiced, tenderly cooing.

· Calfa

NBHL (1)

Տատրակն ամուսնասէր երեւեալ՝ զջերմաձայն զքաղցրաձայն զլսելիս մարդկան լնու. (Ագաթ.։)


Ջերմութիւն, ութեան

s.

heat, warmth;
caloric;
fever, fever-heat;
calefaction, warming;
temperature;
թագուն՝ ճառագայթեալ՝ տեսակարար —, latent, radiant, specific heat;
— առաձգութեան կամ գոլորշացման, steam-generating heat;
— սփռեալ or ցրեալ, diffused heat;
— կեդրոնական, central heat.

· Calfa


Ջնար, աց

s.

cithern, harp, lyre.

· Calfa

NBHL (1)

Ջնար քնար տաւիղ՝ բամբ շարժողին՝ քաղցրաձայնեալ. (Նար. տաղ.։)


Ջորդան

s.

gutter.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՈՐԴԱՆ կամ ՋՐՈՐԴԱՆ, ՃՐՈՐԴԱՆ. Բառ ռմկ. որ եւ ճոլստրան. Ուրդ կամ անցք ջրոյ. խողովակ՝ ընդ որ հոսի ի տանեաց անձրեւաջուրն, որպէս եւ քաղցուն ի հնձանէ ի կարաս. (Վստկ. -ճիպ։)


Ստութիւն, ութեան

s.

falsehood, untruth, story, fib, falseness, falsity;
ցուցանել զ—, to give the lie to;
to belie.

· Calfa


Ստունգանեմ, եցի

vn.

not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ եւ զնա ստունգանել, եւ զբան ոչ առնել թուեսցի։ Ո՛վ բանաքաղ մարկիոն, որ զմին լսէ, եւ զմիւոն ստունգանէ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 202։ Եզնիկ.։)


Սրավար, աց

adj.

moving quickly, rapid, swift, impetuous, violent.

· Calfa

NBHL (1)

Սահեալ ի վերայ արշաւասոյր ալեացն սրավարաց մոլեգնելոց։ Ոչ եթէ ծայրաքաղ ինչ արարեալ՝ օդաբանս կամ սրավարս (կամ օրավարս, աւրավարս) ինչ խօսեցաւ. (Ագաթ.։)


Սրբակեաց, եցաց

cf. Սրբակրօն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐԲԱԿԱՑ ՍՐԲԱԿԵԱՑ. Որ կայ եւ կեայ սրբութեամբ. սրբակրօն. անարատ քաղավարութեամբ.


Սրբահամ

adj.

calm and gentle, clear and sweet.

· Calfa

NBHL (1)

Յստակ եւ քաղցրահամ.


Սրբապահութիւն, ութեան

s.

rigorous abstinence.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանել յամուր քաղաքն ապաստանի ի պահոցն սրբապահութեան։ Փոխանակ սրբապահութեանդ ձերոյ զերկնաւոր եւ զյաւիտենականն պարգեւեսցէ ձեզ կերակուր։ Զտիւ եւ զգիշեր մշտնջենաւոր սրբապահութեամբ. (Խոսրովիկ.։ Ճշ.։ Մեծոբ.։)


Սրբաջունջ

cf. Բնաջինջ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամէր զքաղաքն սրբաջինջ եւ ամայի առնել։ Չարաչար պարտեալ կոտորեցան, եւ գրեթէ՝ սրբաջունջ եղեն. (Մարթին.։)


Սրբաջինջ

cf. Բնաջինջ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամէր զքաղաքն սրբաջինջ եւ ամայի առնել։ Չարաչար պարտեալ կոտորեցան, եւ գրեթէ՝ սրբաջունջ եղեն. (Մարթին.։)


Սրութիւն, ութեան

s.

sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.

· Calfa


Սրտաբեկ

adj.

broken-hearted, discouraged, dejected, despondent;
astonished, frightened;
— առնել, to dishearten, to discourage, to deject, to take away a person's courage, to disconcert;
to dismay, to frighten, to strike with astonishment;
— լինել, to be broken-hearted, disheartened, down cast, dispirited, desponding, to lose or want courage;
to be frightened, dismayed.

· Calfa

NBHL (1)

Պահապանացն սրտաբեկ ոգէսպառ ի քաղաքն անկեալ։ Ելեալ անտի սրտաբեկ գնացին ի տաճար. (Ագաթ.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Ե.։)


Սրտապախ առնեմ

sv.

to strike with consternation, to terrify, to appall.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ թոյլ ետ սրտաբեկ սրտապախ լինել։ Մի՛ ինչ երկնչել եւ սրտապախ լինել իբրեւ զառաջինն։ Սրտապախ առնէր զբնակիչս քաղաքին տեսլեամբ զօրացն բազմաց. (Ոսկ. ես.։)


Սփռեմ, եցի

va.

to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Սփռեաց զնոսա տէր աստուած անտի ընդ երեսս ամենայն երկրի։ Ի նոցանէ սփռեցան ընդ ամենայն երկիր։ Սփռեցաւ ժողովուրդն ընդ ամենայն երկիրն եգիպտացւոց՝ ժողովել եղէգն առ ի յարդ։ Որպէս սփռեաց զորդիսն ադամայ։ Սփռեցա՛յք ընդ ժողովուրդդ, եւ ասացէ՛ք։ Սփռեցան ի քաղաքէն յայնմանէ այր իւրաքանչիւր ի բնակութիւնս իւրեանց.եւ այլն։


Սքանչելահրաշ

adj.

prodigious, stupendous, wonderful, marvelous, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Զօծումն սրբալոյս իւղով սքանչելահրաշ քաղաքին. (Մխ. այրիվ.։)


Սքեմարկէք

s.

the ceremony of giving or taking the habit or the veil.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ սքեմարկէքն՝ թէոդորոսի եպիսկոպոսի է արարեալ սիդարէ պամփիլացւոց քաղաքին. (Ոսկիփոր։)


Վաթսնաւոր

adj.

containing the number sixty.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորեցին ի հարիւրաւորն վկայական մահուամբ, եւ ի վաթսնաւորն ճգնօղ տեսութեամբ, եւ յերեսնաւորն ուղիղ քաղաքավարութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Վահանափակ, աց

adj. s.

protected by a buckler;
trench fortified with shields;
— առնել, to cover, protect or defend with a buckler.

· Calfa

NBHL (2)

Ի Վահանափակն յունաց իբր յամուր քաղաք մտանէին. (Խոր. ՟Գ. 37։)

Վահանափակ շերտաւորացն պատէին զթագաւորն Տիրան։ Եւ նոցա զվահանափակսն բացեալ՝ զնոսա իբրեւ ի քաղաքորմ պարսպաւոր ամրացեալ ընդունէին. (Բուզ. ՟Գ. 20։ ՟Ե. 5։)


Վաղամահ

cf. Վաղամահուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց որդիք չեն լեալ ամենեւին, եւ կամ վաղամահք եղեն՝ զորս ծնանն։ Պարտ էր վաղամահ լինել այնոցիկ, որք ընդ ուտելն՝ միանգամայն եւ քաղցնուն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 7։)


Վաղիւ, ղուի

s.

tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղիւ եղիցին։ Վաղիւն յայսմ ժամու։ Առ ե՛րբ արարից. եւ նա ասէ. առ վաղիւ։ Տօն տեառն առ վաղիւ։ Եւ եղեւ ի վաղիւն երթայր ի քաղաք մի։ Եւ եղեւ ի վաղիւն։ Եւ եղեւ ի վաղիւ անդր։ Երեւեսցի արդարութիւն իմ ի վաղիւ անդր (կամ ի վաղիւ օր)։ Կանխեալ ի վաղիւ անդր. եւ այլն։


Վիրաւոր, աց

adj.

wounded, ulcerated.

· Calfa

NBHL (1)

Մտին ի վերայ վիրաւորացն։ Մերձենայցէ ի վիրաւոր կամ ի մեռեալ։ Չափեսցեն շուրջ զվիրաւորաւն զվայրս քաղաքին։ Լցէք զճանապարհս ձեր վիրաւորօք։ Առաջի վիրաւորացն քոց։ Ննջեսցես ի մէջ վիրաւորացն սրոյ։ Մերկս եւ վիրաւորս փախչել.եւ այլն։


Վիրգ

s.

club, staff;
pebble, stone.

· Calfa

NBHL (1)

Վիրգս մահու ինձ իբր ի պատնշէ առաքէ։ Եւ ոչ քար ընդ վիրգս սալի առանց քաղցրութեան առ նոյն զարկուցեալ. (Նար. կ. Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Վկայեմ, եցի

va. vn.

to witness, to bear witness, to give evidence, to testify, to depose, to attest, to vouch, to certify;
to acknowledge, to own;
to approve;
to be martyrized, to suffer martyrdom;
սուտ —, to give false evidence, to bear false witness, to perjure;
վկայ անիրաւ վկայեաց զանիրաւութիւն, he has perjured himself, he has borne false witness;
վկայեմ օրինացն թէ բարւոք են, as the law is good I approve it;
պետրոս եւ պօղոս վկայեցին յամս ներոնի, Peter and Paul were tortured in Nero's reign;
վկայեն միտք իմ, I am convinced, I am conscientiously persuaded.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հռովմ քաղաքի յամս ներոնի վկայեաց։ Պետրոս եւ պօղոս առաքեալքն ի հռովմ վկայեցին. (Եւս. պտմ. եւ Եւս. քր. ստէպ։)


Վճիտ

adj.

clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.

· Calfa


Վտականի, նւոյ

s. pl. brooks, rivulets;
— վայրք, places interspersed with rivers or brooks.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւր քաղցրաճաշակ՝ կարկաչահոս վըտականին (կամ ի վըտակին)։ Զաղբիւր անդ ի վիմին՝ զերկոտասան վըտականին. (Մագ. ոտ.։)


Վրիժագործ, աց

adj.

evil-doing, spiteful, wicked, nefarious.

· Calfa

NBHL (1)

Այս քաղաք վրիժագործ։ Իշխանք ձեր ապստամբք ... վրիժագործք. (Սոփոն. ՟Բ. 15. կամ ՟Գ. 1։ Ես. ՟Ա. 23։)


Վրնջապապչեակ

cf. Վրնջապապչակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջավազիկն երկնաչու եւ վրնջապապչեակ զքօղն քաղեան։ Կռօնոս յայծի հեծեալ ի վրնջապապչակն քաղ սալասմբակ. (Մագ. ՟Լ՟Դ. ՟Ծ։)


Վրնջապապչակ

adj.

bleating.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջավազիկն երկնաչու եւ վրնջապապչեակ զքօղն քաղեան։ Կռօնոս յայծի հեծեալ ի վրնջապապչակն քաղ սալասմբակ. (Մագ. ՟Լ՟Դ. ՟Ծ։)


Տաղտկոտ

adj.

squeamish.

· Calfa

NBHL (1)

Որ փութով տաղտկայ. դժկամակ. չուզօղ, քաղուօղ.


Տաճար, աց

s.

temple, fane, church;
palace, court, hotel;
banqueting-hall;
banquet, feast;
— խորհրդոյ, council-hall, House of Parliament.

· Calfa

NBHL (2)

Շինօղքդ ո՛չ ի քաղաքաց քաղաքս առնեն, եւ ո՛չ ի տաճարաց տաճարս. (Եզնիկ.։)

Շինեաց ի քաղաքին տաճարս հիւանդանոցս. շինեաց եւ այլ տաճարս, եւ զծերս եւ զխեղս անդ հանգուցանէին. շինեաց եւ այլ տաճարս, եւ զամենայն կին ծննդական եւ աղքատ անդ հանգուցանէին. (ՃՃ.։)


Սեւազգած

cf. Սեւազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Սեւազգեստ

adj. s.

clothed in black, in mourning;
cf. Սեւազգած;
mourning suit.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց քաղաքն բազմորդի իբրեւ զմայր սեւազգեստ ի վերայ մանկունց իւրոց. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Սէգ, սիգաց

adj.

imperious, high, haughty, supercilious, arrogant, proud, superb;
— առ հանդերձ, fond of dress, smart, spruce, dandy;
— առնուլ, cf. Սիգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Աքաղաղ հպարտ է եւ սէգ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Սէզ, սիզոյ

s.

bentgrass, couch grass, squitch grass, dog's grass, weed.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատախիլ զվնասակար սէզն քաղեսցուք . (Եղիշ. մատն.։)