Definitions containing the research վերայ : 3205 Results

Դանակ, ի, աց

See full entry →

cf. Դան.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր արկ յակովբ իւղ ի վերայ վիմին. մա՛րթ էր եւ դանակաւ նշանակ ինչ առնել։ Թերեւս չունէր դանակ. զիւղն զիա՞րդ ունէր. (Կիւրղ. ծն.։)


Դանդաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

NBHL (1)

Յուսմունս պէսպէսս եւ յօտարաձայնս մի՛ դանդաչէք։ Դանդաչեցին յարբեցութենէ ցքւոյն։ Առ հասարակ մոլորեալք դանդաչեն ի վերայ լերանց։ Իբրեւ քնով դանդաչեալք. (Եբր. ՟Ժ՟Գ. 9։ Ես. ՟Ի՟Ը. 7. եւ ՟Ի՟Բ. 5։ Յուդ. 8։)


Դաշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to plain, to lovel.

NBHL (1)

Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)


Դոյն, դորին

See full entry →

pron.

this, that;
same.

NBHL (2)

Մեր դոյն խորհուրդ էր։ Ի վերայ դորին պատուհասի։ Ի դմին յամառութեան. (Եղիշ.։)

Ի դոյն միտս։ Դոյն են մեր կամք։ Ի վերայ դորին բանից. (Փարպ.։)


Դուար, ի, աց

See full entry →

s.

cattle.

NBHL (1)

Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դուրգն, դրգան

See full entry →

s.

potter's wheel.

NBHL (2)

Բրտի լմեալ զկակուղ կաւն՝ դնէ ի վերայ դրգան, եւ ստեղծանէ անօթ. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։)

Իջի ի տուն բրտին, եւ ահա նա գործէր ի վերայ վիմաց. ի լուսանցս դնի յոմանց, դրգան. (Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 3.)


Դոփեմ, եցի

See full entry →

vn.

to tap, to stamp with the foot.

NBHL (1)

Ուրախ եղեւ, դոփեաց ոտիւք ի վերայ (տառապանաց) նոցին. (Լմբ. ամովս.։)


Դռնապան, աց

See full entry →

cf. Դռնապահ.

NBHL (1)

Սաստիւ հրաման ի վերայ դռնապահացն առնէին. (Եղիշ. ՟Բ։)


Դրանդ, ից

See full entry →

s.

jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.

NBHL (1)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)


Դրանդի, դեաց

See full entry →

cf. Դրանդ.

NBHL (1)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)


Դրանիկ, նկաց

See full entry →

s.

courtier.

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրանկ

See full entry →

adj. s.

beggar, that begs from door to door.

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրգալ, ի

See full entry →

s.

spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.

NBHL (1)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.


Դրդուեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.

NBHL (1)

Իբրեւ զայն տունն՝ որ ի վերայ աւազոյն շինեալ էր, զոր դրդուեցին խռովութիւնք. (Ագաթ.։)


Դրոշմ, ից, աց

See full entry →

s.

character, mark, print, note, impression, stamp;
seal;
bodkin;
blemish;
confirmation.

NBHL (2)

Տացէ նոցա դրոշմ յաջու ձեռին, եւ ի վերայ ճակատու նոցա ... զդրոշմ գրոյն, եւ զանուն գազանին. (Յայտ. ՟Ժ՟Գ. 16։)

Դրոշմ զգայութեան եւ կնիք ի դէմս ամենից։ Դրոշմ զգայութեան օրինակեալ ի վերայ սեմոց դրանց նոցա. (Շար.։)


Դրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

NBHL (1)

Տե՛ս դարձեալ զառաջին ձեռաց դրութիւնն ի վերայ ժողովրդոցն ի ձեռն ահարոնի. (Մեկն. ղեւտ. այսինքն զձեռնադրութիւնն։)


Եզականապէս

See full entry →

adv.

singularly.

NBHL (1)

Եզականապէս որպէս ընդ մի դէմս խօսին։ Եզականապէս առ մի բարբառի։ Եզականապէս առնուլ ի վերայ անձինն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Եզակի

See full entry →

adj. gr. s. adv.

singular;
singular number;
singularly.

NBHL (1)

Եզականապէս որպէս ընդ մի դէմս խօսին։ Եզականապէս առ մի բարբառի։ Եզականապէս առնուլ ի վերայ անձինն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ել

See full entry →

cf. Ելք;
—ի աղագ means, expedient;
—ի աղագս գտանել, to devise, to find means, to remedy;
ոչ էր նոցա ոչ եւ ոչ մուտ, they could not neither get out nor in;
ոչ գիտեմ զ— եւ զմուտ իմ, I do not know how to act.

NBHL (2)

Եթէ անկանի ի վերայ ելից իշոյ, եւ կամ այլ աղտեղի իրաց. (Մխ. ապար.։)

Ի վերայ այսքանեաց գերութեանց ... մի զմիով ելեւելս առնելոյ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Ել, ոյ, ով

See full entry →

cf. Եմ.

NBHL (2)

Եթէ անկանի ի վերայ ելից իշոյ, եւ կամ այլ աղտեղի իրաց. (Մխ. ապար.։)

Ի վերայ այսքանեաց գերութեանց ... մի զմիով ելեւելս առնելոյ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Եկ

See full entry →

s.

act of coming, arrival.

NBHL (2)

Զսոցա պատերազմին ի վերայ եկս։ Զի վերայ եկս ջրոց լուտալով. (Փիլ. նխ.։)

Յորոյ վերայ ամենայն եկք ցաւագինք են եւ դժնդակք. (Շ. յկ. Ծ։)


Ե՜կ

See full entry →

int.

come on!come now!

NBHL (2)

Զսոցա պատերազմին ի վերայ եկս։ Զի վերայ եկս ջրոց լուտալով. (Փիլ. նխ.։)

Յորոյ վերայ ամենայն եկք ցաւագինք են եւ դժնդակք. (Շ. յկ. Ծ։)


Եկեղեցի, ցւոյ, եցեաց

See full entry →

s.

church, assembly of the faithful;
temple consecrated to God;
assembly;
զինուորեալ —, the church militant;
յազթական —, the church triumphant.

NBHL (1)

Դու ես վէմ, եւ ի վերայ այդր վիմի շինեցից զեկեղեցի իմ։ Ասասջի՛ր յեկեղեցւոջ (յն. եկեղեցւոյ). ապա թէ եւ եկեղեցւոյն ոչ լուիցէ, եւ այլն։ Հաստատէր զեկեղեցիս։ Կոչեաց զերիցունս եկեղեցւոյն։ Ամենայն եկեղեցիք հեթանոսաց։ Ամենայն եկեղեցիք քրիստոսի. եւ այլն։


Եղական, ի, աց

See full entry →

adj.

created, made.

NBHL (1)

Եղականիս բնութեան գտցի արարիչ։ Ի վերայ եղականացս՝ փոփոխումն ասելով. (Կիւրղ. գանձ.։)


Եղբայր, բօր, բարց

See full entry →

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

NBHL (1)

Ծնաւ զկային ... եւ զեղբայր նորա զհաբէլ։ Յարեաւ կային ի վերայ աբելի եղբօր իւրոյ։ Պատմեաց հօր իւրում, եւ եղբարց իւրոց։ Նախանձեցան ընդ նմա եղբարքն իւր.եւ այլն։


Եղբայրսիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

charity, brotherly love.

NBHL (1)

Զեղբայրսիրութիւն եւ այսու ծանիցես, յորժամ զքեզ սգաւոր ի վերայ եղբօրն յանցանացն տեսցես. (Կլիմաք.։)


Եղծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Եղծանեմ.

NBHL (1)

Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)


Եղծնում, եղծի

See full entry →

va.

cf. Եղծանեմ.

NBHL (1)

Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)


Եղկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

misfortune, misery, disaster, calamity;
lukewarmness.

NBHL (1)

Հարկաւորապէս զտեառնն եղկութիւնն բերելով ի վերայ մեր. (Լմբ. պտրգ.։)


Եղն, եղին, ղանց

See full entry →

s.

hind;
roe.

NBHL (1)

Որթուց եղանց ի վերայ լերանց. (Երգ. ՟Բ. 9։)


Եղջիւր, ջեր, ջերց, ջերաց

See full entry →

s. bot. fig.

horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.

NBHL (2)

Արար եւ զեղջեւրս նորա ի վերայ չորեցունց անկեանց նորա։ Անդստին ի նմանէ էին եղջեւրք նորա. (Ել. ՟Լ՟Ը. 2։)

Դիցէ քահանայն յարենէ զուարակին ի վերայ եղջերաց սեղանոյ խնկոցն. (Ղեւտ. ՟Դ. 7։)


Եմիփորոն, ի, աւ

See full entry →

s.

pallpallium.

NBHL (2)

ԵՄԻՓՈՐՈՆ որ եւ գրի ԵՄԱՓՈՐՈՆ, ԵՄԱՓՈՐՏ, եւ այլն. ուղիղն է ՈՄՈՓՈՐՈՆ. յն. օմօ՛ֆօրն. այսինքն ի վերայ ուսոց կրելի. ὡμόφορον humerale, pallium Ուսանոց եպիսկոպոսաց ի վերայ շուրջառի՝ խաչանիշ, եւ խաչաձեւ պատեալ զուսովք եւ զլանջօք. cf. ՊԱԼԻՈՒՆ՝ եպիսկոպոսապետաց սեպհական.

Քահանայապետն ունի ի վերայ իւր զպատուական եմիփոռոնն՝ ի փառս, որպէս եւ քրիստոս զխաչն ... Զարդարեալ խաչանկար եմիփոռոնովս. (Լմբ. պտրգ.։)


Ենթադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.

NBHL (2)

Բոլոր դիտումնս մեր, եւ նորին գրոյս ենթադրութիւն խաղաղութեան է ուղղութիւն. (Գերմ.։ Ի վերայ ճառիդ եւ երեւելոյ ենթադրութեանդ. Փիլ. իմաստն.։)

Յայնժամ առօղն եւ առեալն լինէին մի ենթադրութիւն եւ մի անձն. զի տեսակ մարդոյն կայանայր ի վերայ նախկին ենթադրութեանն, ոչ ինքեամբ. (Մխ. ապար.։)


Ենթակէտ

See full entry →

cf. Ստորակէտ.

NBHL (1)

ὐποδιστολή subdistinctio, interpunctio, coma, virgula Ստորակէտ. ստորատ. այն է կէտն (,) եդեալ յընթացս անկատար բանից. ըստ յունաց նաեւ ի վերայ սկզբնատառ ձայնաւորաց. այլ ի մեզ լոկ իբր մակակէտ տառիս ի. որ եւ գրի ի ի՝.


Ենթամնայ, ի

See full entry →

s.

hyphen, mark of division of a word.

NBHL (1)

Ի ձեռագիր մատեանս դնի եւ ի վերայ տառիս ը, ի նշանակ սղելոյ, կամ որոշ հնչելոյ. որպէս թէ զօրութեամբ եւս լինի իմանալ զեդեալն ներգործութեամբ. զոր օրինակ հ՟ըզօր, հ՟ընարք, անն՟ըման։


Եպարքոս, աց

See full entry →

s.

prefect;
viceroy, vizier.

NBHL (1)

Բառ յն. ἕπαρχος (ի վերայ այլոց կարգեալ իշխան) եւ ὔπαρχος (ընդ այլով իշխան կարգեալ). praeses, praefectus, dux, vicarius եւ այլն. Կուսակալ. բդեշխ. փոխարքայ. փաշա, վէզիր.


Գազպէն, ի

See full entry →

s.

honey-dew, manna.

NBHL (3)

ԳԱԶՊԷՆ կամ ԳԱԶԱՊԷՆ. ռմկ. գազպին, կազպին. պրս. կէզէնկիւպիյն, կէզէնպու. ῤητίνη resina, μάννα, αἱρόμελη manna Ռետին քաղցր որպէս զմանանայ թանձրացեալ ի ցօղոյ երկնից ի վերայ տերեւոց տնկոց եւ բուսոց. գուտրէթ պալը կամ հելվասը, մէնն.

Որպէս մանանայն աստ իջանէ ի վերայ անտառացն, զոր գազապէն կոչեմք. (Զենոբ.։)

Գազպէնն՝ որ իջանէր ի վիմացն վերայ. (Վրդն. օրին.։)


Գալարեմ, եցի

See full entry →

va.

to roll, to roll up;
to twist, to writhe, to bend;
to shrivel;
to curl.

NBHL (1)

Գալարէին աղիք նորա ի վերայ եղբօրն իւրոյ. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 30։)


Գահաւանդ, աց

See full entry →

s.

cf. Գահաւանդակ.

NBHL (1)

Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի վերայ գահաւանդի (լս. (տաբիրոն). Ովս. ՟Ե. 1։)


Գահաւանդակ, աց

See full entry →

s.

cap, height, ele vation, precipice, very high and steep place.

NBHL (1)

Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի վերայ գահաւանդի (լս. (տաբիրոն). Ովս. ՟Ե. 1։)


Գահեմ, եցի

See full entry →

va.

to heat, to strike.

NBHL (1)

Պողովատ թրովն ի վերայ սաղաւարտին գահեաց։ Գահեալ զերիվարն ուժգին. (Ուռհ. ՟Լ՟Թ. ՟Խ՟Ը։)


Գահոյք, հոյից

See full entry →

s. pl.

throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.

NBHL (1)

Ի յերկրի տեսանէին յաւանակի գահոյս արկեալ, նստեալ ի վերայ. (Գանձրն.։)


Գաղտակծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cheat, imposture.

NBHL (1)

Գաղտակծութեամբ իմն առաքէ դաւօղս ի վերայ նորա։ Զընկերակիցս իւրեանց գաղտակծութեամբ իմն իբրեւ զոչխար ի սպանդ վարեալ. (Յհ. կթ.)


Գաղտնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine

NBHL (2)

Ի գաղտնեաց իմոց սուրբ արա զիս տէր։ Նա քննէ զգաղտնիս սրտից մերոց։ Ի վերայ գաղտնեաց։ Գաղտնիք մարդկան, խաւարի, ամօթոյ.եւ այլն։

Տիրեսցէ ի վերայ գատնեաց ոսկւոյ եւ արծաթոյ։ Դան. (՟Ժ՟Ա. 43։)


Գաղտորսակ

See full entry →

adj.

that takes, pursues in secret.

NBHL (1)

Զերկս չարեացս, որ հասին ի վերայ իմ ի գաղտորսակ որոգայթից թշնամեաց. (Բենիկ.։)


Գայթագղեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Գայթագղիմ. to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.

NBHL (1)

Մի ելաներ ի վերայ ջրոյդ (սառին), զի կօշիկդ գայթակղեցուցանէ զքեզ. (Եփր. ի յհ. մկ.։)


Գայթագղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Գայթագղեմ.

NBHL (1)

Մի ելաներ ի վերայ ջրոյդ (սառին), զի կօշիկդ գայթակղեցուցանէ զքեզ. (Եփր. ի յհ. մկ.։)


Գայիսոն, ի, աւ

See full entry →

s.

lance.

NBHL (1)

Ձգեա զձեռն քո գայիսոնաւդ ... եւ ձգեաց յեսու զգայիսոնն եւ զձեռս իւր ի վերայ քաղաքին. (Յես. ՟Ը. 18. 26։)


Գանձ, ուց, ից

See full entry →

s.

treasure;
heap;
hymn;
— արքունի, exchequer, finances;
տուն —ու, treasure, treasury;
— արքայի, privy purse of the king.

NBHL (1)

Բարձեալ զգանձս իւրեանց։ Մարդ բարի ի բարի գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զբարիս։ Հանէ ի գանձէ իւրմէ զնոր եւ զհին։ Ի գանձ տեառն մտցէ։ Ի վերայ գանձուց արքային։ Ի գանձս արքունի։ Տուն գանձին, կամ գանձուն։ Զգանձի տամբ։ Գանձ բանայր, պարգեւս բաշխէր. եւ այլն։ Նմանութեամբ. Բացցէ քեզ տէր զգանձսն բարութեամբ իւրոյ զերկինս. (Օր. իը. 12։)


Գանձանակ, աց

See full entry →

s.

box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.

NBHL (1)

Տիրացոյց զհազարապետս իւր ի վերայ ամենայն գանձանակին. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)