door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.
· Calfa
Դուռն քաղաքի, տան, խորանի։ Փակեցաւ դուռնն։ Զդուրս տապանի։ Առ դուրս կամ առ դրան խորանի։ Դրանէ ի դուռն բանակիդ։ Դրօքն փակելովք։ Կափարիչ դրան գերեզմանին։ Դուռն կամ դրունք երկնից։ Մերձ է առ դուրս։ Դրունք դժոխոց.եւ այլն։
Ի դուրս ի դուրս երերեալ եւ դադարեալ կառանչէ. իբր ռմկ. դռնէ դուռ. (Մանդ. ՟Ե։)
Մեք ոչ ուսաք փակել զդուռն փայտի, այլ եւս առաւել զդուռն լեզուի։ Բանից նոցա դրունք ոչ գոն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Է։)
ԴՈՒՌՆ ԱՐՔՈՒՆԻ կամ ԻՇԽԱՆԻ. Պալատն. արքունիք՝ հանդերձ բնակչօքն.
Ի դուռն կոչեցան. յն. յարքայէ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 28։)
duke;
general, chief.
· Calfa
Զչորից պատրկաց նորա, զիպատիոսէ դքսէ, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
to tap, to stamp with the foot.
· Calfa
ψοφέω strepo, sono Բախել ոտամբ զերկիր, տրոփել. դրնդել. դռնչել, կայթել. կաքաւել.
stamping of feet.
· Calfa
ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.
cf. Դոփիւն.
· Calfa
ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.
protonotary;
chancellor;
chief lecturer.
· Calfa
Գլուխ դպրաց, եւ գրչաց. ատենադպիր. տե՛ս (՟Բ. Թագ. ՟Ը. 17։ ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ ՟Ի՟Բ. 3։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Է. 32։)
office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.
· Calfa
Որպէս ի դպրութենէ դպիր կոչի. (Եզնիկ.։)
Զի՞նչ դպրութիւն եւ գործ նորին։ Թէ ի դպրութեանն, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ.։ Կանոն.։)
wicket;
door of a carriage, etc.
· Calfa
Դռնակ մի երկբացիկ քանդակագործ, յորում կայր խաչ մի արծաթեղէն. (Կաղանկտ.։)
cf. Դռնապահ.
· Calfa
Ո՛չ կէս սարկաւագ, դռնապան. (Լմբ. պտրգ.։)
ԴՌՆԱՊԱՆ. πυλωρός ostiarius Մի ի չորից փոքր աստիճանաւորաց.
cf. Գռոյթ.
· Calfa
Խառնաղանճ ամբոխիւն դռոթ տուեալ։ Եւ ցրուեալքն դռոթ տուեալ դարձան յիւրաքանչիւր տեղիս. (Արծր. ՟Գ. 6. 13։)
adopted daughter.
· Calfa
Որդէգրօղն ոչ կարէ առնել պսակ ընդ դստերագրին։ Որդէգիրն եւ դստրագիրն ոչ կարեն առնել պսակ ընդ միմեանս. (Մխ. ապար.։)
cf. Դսրով.
· Calfa
Անդուստ առնու զդսրովանացն զկոչումն. (Խոսր.։)
Փոխանակ երկիր պագանելոյ՝ դսրովանս եւ նախատինս. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
Բազումս ունին դսրովանս, որք յայլոց իրաց զպէտս իւրեանց վճարեն, եւ ոչ յիւրեանց վաստակոց. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)
to blame, to condemn, to reprove.
· Calfa
Դսրովեն զմեզ հեթանոսք եւ հրէայք։ Դսրովեն (կամ դրսովեն) հերեսիովտայք։ Ոչ եթէ դսրովեմք ինչ զմարգարէսն։ Դսրովել զյարութիւն։ Մանիքեցիքն դրսովեն զարարիչն կերակրոցս։ Դրսովեալ է եւ այլն. (Կոչ. ստէպ։)
Փոխումն գազանացն բնութեան դսրովէ զնոսա։ Դսրովեալ ամաչեցին ամբարտաւանքն. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ.։)
Յորժամ դսրովեմ, յայնժամ զարդարեմ զարուեստ արարչին. (Ոսկ. մարգար. ՟Բ։ (այլ Ոսկ. յհ. ՟Ա. դրսովել։) Դսրովել՝ գրի, Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փիլ. իմաստն.։ Շ. թղթ.։ Նար. ՟Ի՟Թ։ Նար. կ.։)
cf. Դսրով.
· Calfa
Եկեաց ագամ զիննհարիւր ամ վասն դսրովութեան չարախօսին, եւ աստուած ոչ եղեւ։ Շատ իցէ այս վասն դսրովութեան ժողովրդեանն. (Եփր. ծն.։)
Գործովք չարեօք պատճառ եղեւ դսրովութեան ուխտիս սրբութեան։ Բազում դսրովութիւն է անհաւատիցն. (Կոչ. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Զ։)
positive.
· Calfa
Բնութեան անուն ոչ գիտեմք աստուծոյ. իսկ դրական անուանցն ոչ գոյ բաւ. վասն զի կոչի տէր եւ աստուած, արարիչ, թագաւոր, լոյս. (Խոսր.։)
Ոչ վայրապար ինչ դրական ունակութեամբ ունելով զբնակութեան գերակայութիւն. (Անան. եկեղ։)
դրական մակբայ կոչի ըստ յն. Ապառնի դիմազուրկն. զոր օրինակ.
cf. Դրականաբար.
· Calfa
Դրական օրինակաւ. դրութեամբ. ո՛չ ի բնէ, այլ յետոյ յաւելեալ.
neighbourhood.
· Calfa
Ի սկզբնատիպ գեղեցկութենէն օտարացեալ վատթար դրակցութեամբ չարին. (Նիւս. երգ.։)
Զի՞նչ դրակցութիւն տաճարի աստուծոյ եւ կռոց. (Ճ. ՟Գ.։)
half-penny;
half a drachm;
two pence half-penny.
· Calfa
Տայր տասն փող, եւ յետ ժամու ինչ տայր դրամակէս, եւ երկու դրամս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
drachm, penny.
· Calfa
δραχμαῖος, δραχμιαῖος drachmae pretium seu pondus aequans Փող՝ կամ ինչ մի, որ կշռէ տրամ մի, եւ արժէ մի դրամ. որ, եւ երկու ունկի, մի դրաքմայ ըստ ատտիկեցւոց, եւ ըստ աղեքսանդրացւոց երկու, եւ ըստ այլոց այլազգ.
Դրագմէն երկու դրամակշիռ է. դիդրաքմայն չորս դրամակշիռ է. (Անան. չափ եւ կշռ.։)
to buy or farm for money.
· Calfa
Եւ ոչ զծախս նաւու ուղղութեամբ դրամեալ է քո. (Վրք. հց. ՟Թ։)
adj. s. neighbour.
· Calfa
Զդրացի ազգսն կոչէ ատելիս. (Մխ. երեմ.։)
Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի. (Բրս. յուդիտ.։)
Ամենայն ամք՝ իւրեանց արմտեօք չափին եւ լցեալ են. եւ չեն կարօտ փոխ առնուլ ի դրացւոյ. (Իգն.։)
neighbourhood.
· Calfa
Վասն դրացութեանն հպելով որոց ոչ է արժան։ Դրացութեանն միանգամայն եւ ազգակցութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)
spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.
· Calfa
Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)
to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.
· Calfa
Զոր ինչ սատանայ դրդէ, զայն խօսիմք։ Ուրուք դրդեալ իցէ զնոսա յայն կարծիս։ Ոչ միայն ի բարեացն (խոստմամբ), այլ եւ ի հակառակորդացն դրդէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. եւ 6. ՟Բ. 9։)
Յորդեալք եւ դրդեալք հասանէին։ Դրդեալ յիւրոց բարեկամաց։ Ի մեծամեծ չարիս դրդիմք։ Մի՛ կարի դրդիք ընդ պէսպէս հանդերձից զարդս. (Ագաթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Լմբ. սղ.։ Երզն. մտթ.։)
cf. Դրդուեմ.
· Calfa
Դրդուեցոյց զբազումս ի սուրբ ուխտէն։ Եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանեն. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
suggestion, instigation.
· Calfa
Ի դրդումն ամենայն չարեաց է խորհրդակից։ Զդրդումն մեր յամենայն ամբոխմանց հաստատէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)
cf. Դրդումն.
· Calfa
Ի դրդումն ամենայն չարեաց է խորհրդակից։ Զդրդումն մեր յամենայն ամբոխմանց հաստատէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)
infringment, contravention, faithlessness.
· Calfa
Դժրանօք չարին, կամ աւազակաց. (Լմբ.։ Տօնակ.։ Շ. ՟ա. յհ.։)
Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)
Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)
Եւ ոչ նուազ ի դժրանաց, ի սուտանուն քրիստոնէաց. (Յիսուս որդի.։)
Զայս ամենայն դժրանս դաւաճանութեան ոչ ծանեաւ արկադէոս։ Զդժրանս եւդոքսիայ. (Վրք. ոսկ.։)
to fail, to infringe, to contravene.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ ἑπιβουλεύω insidior, βλάπτω noceo (արմատն դրուժ. ոմանք գրեն Դժրել (զոր տեսցես), որպէս թէ արմատն իցէ դժ. դժուար) Դաւել ի մահ. դաւաճան, եւ ուխտազանց լինել. խարդախել. նենգել. ժխտել. դարանիլ. անիրաւիլ. վնասել.
Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)
cf. Դրժանք.
· Calfa
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
cf. Դրժանք.
· Calfa
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
cf. Դրժանք.
· Calfa
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
stamping with the feet;
tinkling.
· Calfa
Շաչիւն կառաց, եւ դրընդիւն երիվարաց. (Միք. ՟Ա. 13։)
ψόφος strepitus, sonitus Դղրդիւն, դոփիւն. շաչիւն շառաչիւն.
medal.
· Calfa
Դրոշմեալ ինչ. նկարագիր. պատկեր.
Զի՞նչ է գեղեցկութիւն. նկար բարութեան, ծաղիկ՝ որ թարշամի, դրոշմած շնչաւոր, տեսիլ ցանկալի. (Պիտառ.։)
marked.
· Calfa
Ի հովուաց, որ զիւրեանցն արածեն զհօտս դրոշմաւորս, եւ ո՛չ զօտարաց եւ աննշանս. (Իգն.։)
to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.
· Calfa
ԴՐՈՇՄԵԼ. Կնքել խորհրդով եկեղեցւոյ, եւ խաչիւ.
Աներկբայ եւ անպղտոր ոգւով դրոշմեսցո՛ւք զմեզ (խաչիւն). (Խոսր.։)
incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.
· Calfa
Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)
to praise, to give praises, to celebrate.
· Calfa
Դոյզն ինչ դրուատել զշնորհս կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Նանայ.։)
cf. Դրուատ.
· Calfa
Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)
cf. Դրուատ.
· Calfa
Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)
act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.
· Calfa
ԴՐՈՒԹԵԱՄԲ, ԸՍՏ ԴՐՈՒԹԵԱՆ. θέσει, κατὰ θέσιν որ եւ ԴՐԻՒ. իբր Ո՛չ ի բնէ, կամ բնութեամբ, այլ յետոյ եդեալ. ստացական, շնորհօք, որդեգրութեամբ (որ ըստ յն. որդեդրութիւն).
Ըստ հասակին անվայելուչն դրութեան. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Թ։)
Ի ձեռն անուանցն դրութեան։ Պէսպէս դրութեամբ անուանցն։ Դրութիւն ասի եւ անուանակոչութիւնն. (Փիլ. լին.։ Լմբ. սղ.։ Անյաղթ պերիարմ.։)
Դրութիւնք յօգնաթախանձ բանից։ Յիշատակարան մատենիս դրութեան։ Դուն ինչ դրութիւնս համառօտագիր դրուատից. (Նար.։)
Այս ո՛չ դրութեանն է, այլ ի բաց բառնալոյ ասի. (որպէս յորժամ ասէ ոք, թէ երկու հինգն ութ ո՛չ է. Վահր. երրդ.։)
Որոց մանկունք ոչ իցեն դրութեամբ, այլ ճշմարտութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
Իշխանական՝ բնութեամբ, եւ ոչ դրութեամբ։ Բնութեամբ, եւ ո՛չ դրութեամբ որդի է յիսուսս քրիստոս։ Երեւիմք որդիք աստուծոյ, յա՛յտ է զի ըստ դրութեան. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
(Աստուած) կատարեալ է. ո՛չ ստանալով եւ դրութեամբ, այլ՝ էութեամբ։ Չար ի բնութենէս՝ ո՛չ արարչութեամբ, այլ դրութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)
cf. Դսրով.
· Calfa
Ոչ զծերս դսրով առնելոյ վասն ասեմ զայս, այլ զլկտիս. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)
ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.
· Calfa
Գունդ զօրացն յառաջանան դրօշակիրքն եւ նշանաւորքն. (Ոսկ. ի խաչել.։)
to sculpture, to make images.
· Calfa
Իւրաքանչիւր ոք իւրով արուեստիւ զնոյն դրօշէր. (Եզնիկ.։)
Ո՞ր դրօշող, ո՞ր նկարիչ կարիցէ ճարտարութեան մեղուաց նմանել. (Ոսկ. փիլիպ.։)
sculpture, image.
· Calfa
Շինեալ եւ տուն հովանոց մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք. (Խոր. ՟Բ. 87։)
ebon.
· Calfa
Փոխեցին զկենն առ եչ». իմա՛ ըստ յարմարութեան փափուկ տառիս յն. γ . զոր օրինակ ἄγιος որ է սուրբ, բացատրի յայլ լեզուս հնչմամբս՝ ա՛յիօս, ա՛ղիօս, ա՛կիօս, հա՛ճիօս. յորմէ եւ ἄγια σοφία , այա սօֆիա։ Որպէս եւ յայլազգականն գրեալ բառքդ էկէր, էկրի, կիւվէկիւ, առաւել հնչին էյէր, էյրի, կիւվէյի։
Գիր անուանեալ Եչ, ունակ զօրութեան կրկին ձայնաւորացս ի մի յարելոց սղելով, իէ՛. որպէս ձայնաւոր կիսաձայն, կամ երկբարբառ անկատար, յար եւ նման յ տառի անկելոյ ի մէջ բառի. եւ Օ ե տառի դաղմ. ըստ ձեւոյն եւ ըստ հնչման. նման է եւ արաբ. եէ՛. եւ լտ. j, որ ասի ի՛ երկայն, եւ ընդ բաղաձայնս գրի։ Սորին վասն առ նախնիս մեր անխտիր գրեալ տեսանեմք՝ լեալ, կամ լիեալ. եւ եթէ՝ ըստ յն. գրի էիթէ, եւ վերծանի ի՛թէ։
ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։
ե. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. --, եւ ո՛չ --, որ լինի է. իսկ յն. --, ի մեզ լինի ի։
Եչն, Երրեակ անձամբ թիւ կատարեալ, զերրորդութիւնըն ծանուցեալ։ Երկնաւորացըն տայ ցանկալ, ի յերկրայնոցս ի բաց դառնալ։ Եչն՝ Երդէ զայս միշտ յականջըս քո, տալ ըզհամար պարտուցըն քո. (Շ. այբուբ.։)
heblew;
— բարբառ, hebrew, the hebrew language;
— ոճ, hebraism, hebrew idiom.
· Calfa
Եբրայական գիրք, ընթերցուած, լեզու, եւ այլն. (Եւս. քր.։ Նար. խչ.։) եբրայականք. իբր Եբրայեցիք. (Ագաթ.։)