scrivener, writer, clerk.
· Calfa
Չէ՛ եւ այս փոքր գովութիւն, յորժամ Պօղոսի ոք թղթագիր լինիցի. (Ոսկ. հռ.։)
cf. Թղթագիր.
· Calfa
Չէ՛ եւ այս փոքր գովութիւն, յորժամ Պօղոսի ոք թղթագիր լինիցի. (Ոսկ. հռ.։)
of paper, like paper;
epistolary, literary;
dative.
· Calfa
ἑπιστολικός epistolaris Որ ինչ հայի ի թուղթս։ Այլ որպէս Տրակական՝ նոյն է ընդ Տրական հոլով, որ ի յունաց կոչի ἑπισταλτικός, -κή իբր Առաքական յումեմնէ առ ոք, կամ թղթով պատուիրական. եւ յայս միտ գրեն (Մագ. եւ Երզն. եւ Նչ. ի քեր.)
to offend, to enrage, to insult, to shock, to affront, to jure;
to reprove, to scold, to upbraid;
— զայլոյ ամուսնութիւն, to violate or defile another's bed.
· Calfa
Յորժամ թշնամանիցիս, մի՛ թշնամաներ զոք. (Եւագր. ՟Ժ։)
offensive, insulting, injurious, outrageous, insolent, saucy, impertinent;
—նիկ բանք, offensive words or expressions.
· Calfa
Զբանս թշնամանիկս, եւ զլեզու յանդուգն։ Յողոքչացն մանաւանդ, եւ ոչ ի թշնամանչացն պարտ է խորշել. (Ոսկ. մտթ.։)
cf. Թշնամանիկ.
· Calfa
Զբանս թշնամանիկս, եւ զլեզու յանդուգն։ Յողոքչացն մանաւանդ, եւ ոչ ի թշնամանչացն պարտ է խորշել. (Ոսկ. մտթ.։)
cf. Թշնամանիկ.
· Calfa
Զբանս թշնամանիկս, եւ զլեզու յանդուգն։ Յողոքչացն մանաւանդ, եւ ոչ ի թշնամանչացն պարտ է խորշել. (Ոսկ. մտթ.։)
to render miserable.
· Calfa
Վա՛յ այնոցիկ՝ որ թշուառացուցանեն զձեզ. բայց զձեզ ոչ ոք կարէ թշուառացուցանել. (Ես. ՟Լ՟Գ. 1։)
to stammer, to stutter;
to lisp, to speak thick.
· Calfa
Զի մի՛ ի սկզբան անդ զյոռութեան խորհուրդս զանպատեհս զմտաւ ածել յանձն առնուցու ոք, թո՛ղ թէ զպղծութեանցն՝ ի մտի եդեալ, թոթովել գտանիլ. (Վրք. հց. ձ։)
young one, little one;
— արջոյ, bear's cub;
cf. Կորիւն.
· Calfa
Եւ այլ ոք զարջոյ թոժիւն սնուցեալ՝ կաքաւիչս ուսուցանէ. (Եզնիկ.։)
languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.
· Calfa
Թո՛յլ տուք զայն (այսինքն թողէ՛ք), մի՛ ոք շարժեսցէ զոսկերս նորա. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 18։)
poison, venom;
spite, virulency, venom;
թափել զ—, to remove or extract the venom, to give antidotes;
թափել զ—ս յոք, to give vent to one's anger, rage, malice, to grow fierce or ferocious;
cf. Թափեմ;
— առնուլ, to take poison;
— մահացու, mortal poison;
— մահու արբուցանել, to cause one's to drink a mortal poison;
— դառնութեան, bitter poison.
· Calfa
provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.
· Calfa
Շա՛տ լիցին ձեզ թոշակքն ձեր։ Ո՞ ոք զինուորիցի իւրովք թոշակօք. (Ղկ. ՟Գ. 4։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 7։)
cf. Դիւթեմ.
· Calfa
Հանապազորդ կայ յողոքել (կամ ի բողոքել) եւ ի թովել զգազանացեալ բնութիւնս մարդկան. (Եփր. զղջ.։)
cf. Թորեցուցանեմ.
· Calfa
Մի՛ զկայծակունս բարկութեան հոսման հրեղինաց թորացուցաներ ի վերայ հրաբորբոք մարմնոյս. (Բենիկ.։)
to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.
· Calfa
Բարւոք կամ բարի, կամ լաւ, կամ հաճոյ, կամ չար թուի ինձ, կամ յաչս իմ, եւ այլն։
to be numbered, counted, enumerated;
to be numbered among, aggregated;
to seem, to appear;
to esteem, to believe, to imagine, to fancy;
թուի իմն, թուի թէ, it seems, it appears that;
թուէր զի, it seemed, it appeared that;
թուի ինձ, ինձ այսպէս թուի, it seems to me, I think, I fancy, I believe;
զիա՞րդ թուի քեզ, what do you think of it ? բարուք թուի ինձ, I think it good, I think well of it;
բարւոք թուեցաւ նմա, he thought it proper, right, fit, meet, he deemed it expedient;
չար թուեցաւ առաջի աչաց նորա, he did not approve of it, he was very indignant at it;
եթէ բարւոք թուի քեզ, if you agree to it, if you think fit;
արա որ ինչ բարի թուի առաջի աչաց քոց, do as you think fit;
որպէս ճշմարտութեանն եւ ինձ թուի, as it is in fact, so it seems to me;
չար —, to displease;
չար թուեցաւ նմա or յաչս նորա, it displeased him.
· Calfa
cheek;
act of baking or burning bricks and earthen vessels;
cf. Թրծուն.
· Calfa
Ստամոքք, լեզու, շրթունք, թուրծք. (Սարկ. հանգ.։)
cf. Թուրմ.
· Calfa
Որպէս զգայռիւ ոք իւղս անոյշս ցանիցէ, եւ զթուրջ աղիւսով զբաղսամովնն ազնուականն. ընթերցի՛ր կամ շուրջ զաղիւսով, կամ զթուրծ աղիւսով. (զի յն. է լոկ, զաղիւսով)։
tuft of shrubs, bush, bramble;
thicket, copse, underwood.
· Calfa
φυτόν, ξυλώδης virgultum, arbusta, arbusculum Տունկ փոքր, եւ ցած ի բնէ. եւ եւս Թաւ ոստ, ճիւղ. թուփ, թփեր.
to fly, to take flight, to soar;
— ի մտաց, to escape one's memory, to go out of one's mind, to be forgotten;
— բանին , to divulge immediately, to make public.
· Calfa
Թռիցեն նաւք այլազգեաց։ Ո՞վ են սոքա, որ իբրեւ զամպս թռուցեալ են. (Ես. ՟Ժ՟Ա. 14։ ՟Կ. 8։)
cf. Թքանեմ.
· Calfa
Եթէ փչեսցի կայծ, բորբոքեսցի. եւ եթէ թքեսցի ի նա, շիջցի. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 14։)
well ordered, regular, methodical;
ecclesiastic, clergyman.
· Calfa
Որք կարգաւորքն են ի վարս իւրեանց, սոքա երանեսցին. (Յճխ. ՟Ժ։)
to call, to call aloud, to send forth or utter cries;
to cry to, to call upon, to invoke, to implore;
to call, to name;
to call, to invite;
to raise up, to evoke;
to read;
— զանուն ուրուք, to call on the name of;
— յօգնութիւն, to cry out for help;
— զօգնականութիւն, to implore, to crave the aid of;
երջանիկ — ումեք, to call any one happy;
վաշ վաշ —, to insult, to revile;
աւաղ or ողբս —, to deplore, to lament for.
· Calfa
Կարդացին զաքիովը ի տանէ ոզիայ։ Կարդացին նոքա զքահանայսն եւ զծերս.եւ այլն։
cf. Կարեկիր;
— լինել cf. Կարեկցիմ.
· Calfa
Ոչ ոք է որ կարեկից լինի քեզ։ Մանդ. (՟Ժ՟Զ։)
to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.
· Calfa
Եթէ կարիցէ ոք թուալ զաւազ երկրի։ Կարասցես տոկալ։ Թեր եւս կարասցուք հարկանել։ Ոչ կարեմք հակ առակ ինչ չար ասել բարւոյ։ Ոչ կարեմ ես միայն կրել զժողովուրդս զայս։ Ոչ կարացից անցանել զբանիւ տեառն։ Ոչ ոք կարէ երկուց տերանց ծառայել։ Կարօղ է աստուած յարուցանել։ Որ կարօղն է տանել, տարցի։ Կարօղ ես զիս բժշկել։ Սեղանն պղնձի ոչ կարեր ընդունել զօղջակէզսն. եւ այլն։
Յով եւ կարաց ոք զերծանել. (Արծր. Դ. 11։)
necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.
· Calfa
Կամ զայլ ոք ի կարեւոր բարեկամաց տեսանէիր մեռեալ. (Փարպ.։)
necessity;
importance, urgency.
· Calfa
Տենչամք արեգակնային եւ արփիականն բաղկացուցանելոյ զյոքնականն կարեւորութիւն. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.
· Calfa
Կարի յաճախել, կամ ծանրանալ, ճմլել, տագնապել, ամպարշտել։ Կարի իսկ ծերանալ։ Կարի շատ ստիպել։ Կարի զօրաւորոգոյն քան զմեզ եղեր։ Կարի զօրաւորք են յոյժ։ Կարի բարւոք իմաստութեամբ։ Կարի չար առնէ։ Մի՛ կարի արդար լինիր։ Էր տեղին կարի բացարձակ ի նոցանէ։ Բազում էր կարի յոյժ։ Եւ էր հեխելազօրն կարի յոյժ։ Կարի իսկ տագնապ է ինձ. եւ այլն։ Կարի իմն զարհուրեալ եմ։ Թէեւ կարի շատ կէի։ Կարի յոյժ սաստկանան։ Կարի յոյժ ուրախ եղէ. (Եղիշ. թղմ.։ Փարպ.։ Իգն.։ Մագ.։)
Զկարին իսկ զոք շռայլեալ. (Եզնիկ.։)
Եթէ կարի յանարգաց ոք իցէ։ ոչ միայն ի կարի չարսն։ Կարի իմն նմանագոյնս։ Կարի իմն նմանագոյնս։ Կարի հմտագոյն գրոց։ Ի կարի կարեւորացն։ Իկարի մեծագունից. (Ագաթ.։ Փիլ.։ Խոր. ՟Ա. 30։ Ճ. ՟Ա.։ Խոսր.։)
ԵՒ ԿԱՐԻ ՅՈՅԺ. ԵՒ ԿԱՐԻ ԻՍԿ ՔԱՋ. ԵՒ ԿԱՐԻ ՅՈՅԺ. մ. καὶ μάλα profecto, et quidem. ամենայն իրոք. արդարեւ. յիրաւի. հապա.
remarkable, considerable, conspicuous;
acoredited, authorized;
—ն իմաստունք, self-styled, would be or self dubbed wise men, pretended philosophers.
· Calfa
ԿԱՐԾԵԱԼ որ եւ ԿԱՐԾԵՑԵԱԼ. δοκοῦν, -τες, -τα qui vel quod videtur aliquod esse. Համարեալն մեծ ոք կամ մեծ ինչ. մեծահամբաւ. անուանի. երեւելի։ տե՛ս (Գաղ. ՟Բ. 2=9։)
hard, rough, harsh;
stiff;
solid, firm, steady;
harsh, severe.
· Calfa
Կարծերս որպէս զադամանդ. (Մաքս. ի դիոն.։ Սոքա ե՛ւս կարծունք քան զնոսա։ Կարծունք ինչ իցեն. Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)
hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.
· Calfa
Թէ գիտիցէ ոք զանձին կարծրութիւն ընդ սատանայի մարտնչել. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
heap of stones.
· Calfa
Ի փոքր վիմամէջս, ի կարկառս հովտաձեւս. (Արծր. ՟Ա. 10։)
to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.
· Calfa
Կարկառ զբազուկս քո առ խաչն, զի կարկառեսցի առ քեզ բազուկն տեառն խաչելոյ. զի այն՝ որ ոչն կարկառու զձեռն իւր առ խաչն նորա, ոչ կարէ հպել զձեռն իւր առ սեղանն նորա։ Փոխանակ զի ուրախ արար զնոսա անոյշ գինովն իւրով, կարկառին նոքա քացախ. (Եփր. համաբ.։)
to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.
· Calfa
Զոր աղաչէ ոք, պա՛րտ է զամենայն ի բաց թողուլ, եւ ի նա միայն կարկառիլ. (Երզն. մտթ.։)
hail.
· Calfa
Տեղացից կարկուտ։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Հուր բորբոքեալ ի մէջ կարկտին։ Որ մնացի կարկտէ անտի։ Քարինս կարկտի։ Ի քարանց կարկտին։ Հար կարկտիւ զայգիս նոցա։ Դարձոյց զանձրեւս նոցա ի կարկուտ.եւ այլն։
ship, vessel;
boat;
caracore.
· Calfa
Անցին նոքա ընդ ծովն առանց կարկուրէից. (Եփր. ել.։)
impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.
· Calfa
Զի եթէ միաբանէին տարերքս, գուցէ ոք ի կարճամտաց եւ աստուած անապական զնոսա կարծէր. (Եղիշ. ՟Բ։)
Կարճամտացն եւ հակառակասիրացն թուի ի բաց բառնալ զանձնիշխանական կամս։ Այսոքիկ կարճամտացն ո՛չ ըստ կանխի բանիցն իմացեալ լինին։ Մի՛ արդեօք կարճամիտք զուգակշիռ եւ հաւասարապէս զհայրութեան եւ աստուածութեան իմասցին զասացուածն ի մէջ մեր եւ քրիստոսի. (Նանայ.։)
to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.
· Calfa
Կարճեցան նոքա այնուհետեւ դառնալ անդրէն յերկիրն հրէաստանի. (՟Ա. Մակ. ՟Է. 24։)
Կարճել զոք ի մեղաց, կամ յերկրպագութենէ պաշտամանց։ Կարճիլի մեղաց, յանօրէնութեանց, ի զեղխ յարձակմանէ, ի չարաչարն օցտելոյ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Մծբ. ՟Ժ՟Զ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ե։ Ագաթ.։ Պիտ.։)
pusillanimity;
impatience.
· Calfa
ԿԱՐՃՄՏՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԿԱՐՃԱՄՏՈՒԹԻՒՆ. ըստ յն. փոքրոգութիւն. ὁλιγοψυχία, μικροψυχία pusillanimitas. Նեղսրտութիւն. անհամբերութիւն. վհատութիւն. անժուժութիւն. եւ գժտութիւն.
to redden, to become red;
— յամօթոյ, to blush, to redden with shame;
— ի սրտմտութենէ, to flush, to colour up, to redden with vexation.
· Calfa
որպէս ոք վասն ամօթոյ կարմրագունի՛, կամ վասն ահի դեղնի. (Դամասկ.։)
cf. Կարմրանամ.
· Calfa
Եթէ ոք սակաւ ինչ կարմրեսցի, զնա այնպէս մշտնջենաւոր կարմի՞ր կոչեսցուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)
to be able, capable, to be in a state or a way to.
· Calfa
Ոչ ոք է, որ կարողանայ տիրել. (Արծր. ՟Ե. 3։)
in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.
· Calfa
Թագաւոր կարօտ մտօք՝ մեծ զրպարտօղ։ Եւ ոչ ոք կարօտ էր ի նոսա. (Առակ. ՟Ի՟Ը. 16։ Գծ. ՟Դ. 30։)
Ոչ եթէ կարօտ ինչ ոք իւիք էր. (Եզնիկ.։)
Յոչ ոք արար կարօտ ապաստանի. (Շիր.)
cf. Կարօտիմ.
· Calfa
Ծարաւի են մահուան եւ չարչարանաց, զոր օրինակ ոք հացի եւ ջրոյ կարօտանայ. (Ճ. ՟Ա.։)
to be in want of, to be in needy circumstances, to be indigent or necessitous;
to want, to need;
to desire, to wish, to long or sigh for, to pant after;
չ— իմիք, to want for nothing, to possess in plenty, to revel in abundance, to be in the enjoyment of every good thing;
ոչ եւս — ումեք, to dispense with one's aid or assistance, to do without one;
— հացի, ջրոյ, քնոյ, to be hungry, thirsty, sleepy.
· Calfa
լի, եւ ոչ կարօտեալք։ Նոքիմբք՝ սոքա կարօտեալք՝ գտին օգնականութիւն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ Իմ. ՟Ժ՟Ա. 6։)
solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.
· Calfa
Ի գլխաւոր կացուրդս եւ ի խումս։ Յարկադիա կացուրդ եղանել աթանայ։ Խորհրդականք ատեանք. եւ այլ եւս յօրինեալ կացուրդք։ Զկացրդոցն կատարելով բարւոք յարմարեսցես գովասանական հանդէս. (Պիտ.։)