Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անյիշաչարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

NBHL (2)

Զանյիշաչարութիւնն աստուծոյ քարոզեսցէ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Անյիշատակ

See full entry →

adj.

forgotten;
immemorial.

NBHL (3)

Առանց յիշատակութեան. առանց մնալոյ յիշատակի.

Զորոյ եւ ո՛չ զառաքինութիւն առն պարտ է անյիշատակ թողուլ. (Նանայ. յռջբ։)

Յանյիշատակաց կատարել զպատարագ. իմա՛, առանց ունելոյ զյիշելիք կամ զողորմութիւն. (Կանոն.։)


Անյիշատակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

forgetfulness.

NBHL (1)

Տօն աստուծոյ՝ անյիշատակութիւն է ի չարեաց. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ.) իմա՛ դադարումն ի սպառ։


Անյիշելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

immemorable.

NBHL (1)

Անյիշատակելի. մոռացեալ. առանց յիշելոյ.


Անյիշողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

amnesty.

NBHL (1)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյիշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անյիշողութիւն.

NBHL (1)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյողդողդ

See full entry →

adj.

unshakeable, firm, immovable.

NBHL (2)

Որպէս թէ զանյողդողդ իրողութիւն կարծրագոյն գործարանաւ տնօրինել. (Յհ. իմ. ատ.։)

Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)


Անյուշ

See full entry →

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.

NBHL (1)

Անյուշ առնէր ի մտաց զայրւոյն եւ զորբոցն սուգ։ Յանյուշ մոռացումն երթայ։ Անյուշ եւ մոռացեալ են ի վերջնոցս մարդկան ազգէ. (Պիտ.։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

NBHL (5)

ἁέλπιστος. insperabilis. Ոչ յուսալի. անյոյս՝ ըստ ՟Բ նշ. յուսահատելի. եւ Անակնունելի. անկարծ.

Ոսկրն ցամաքեալ անասնոյն անյուսալի էր, թէ ջուր ելցէ ի նմանէն. (Եղիշ. դտ.։)

Ինձ մերժումն տարագրութեան անյուսալի։ Անյուսալի փրկութեան հոգւոյս. (Նար. ՟Ի. ՟Լ՟Ա։)

Անյոյս՝ ըստ ՟Ա նշ. չունօղ զյոյս. յուսաբեկ.

Յոյս՝ անյուսալի անձին իմոյ լինի՝ անսահման քո ողորմութիւնդ. (Բենիկ.։)


Անյուսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to despair.

NBHL (4)

Անյոյս լինել. լքանիլ. թերահաւատիլ. չյուսալ.

Ոչ ինչ յոյս ծննդեան յերկաքանչիւրսն խորհրդածեալ լինէր, այլ ամենայն ուստեք անյուսացեալք. (Կիւրղ. ղկ.։)

Անյուսացելոց հեծեալ հասանէ։ Ուրախութեամբ դարձուցանէ զանյուսացեալսն։ Ոչ անյուսացայց ի զօրագլուխն հաւատոյ. (Մագ. ՟Ձ՟Ա։)

Այլ ոչ անյուսացեալք երբէք յիւրաքանչիւրն լինին օգտութենէ. (Պիտ.) հայի ի ՟Ա նշ. չ. այսինքն ոչ անյոյս լինին։


Անյուսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

despair.

NBHL (3)

ἁπόγνωσις, ἁνελπιστία. abjectio spei, desperatio. Յուսահատութիւն. թերութիւն յուսոյ. լքումն. իւմիտսիզլիք.

Եթէ զբազմութիւն գթութեանն աստուծոյ թուել հնար է, անյուսութիւն լինիցի. (Բրս. հց.։)

Զի մի՛ արտաքոյ բարւոյն եւ առաքինութեանն անյուսոթեամբն անկանիցիմք. (Ածաբ. մկրտ.։)


Անյօդ

See full entry →

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

NBHL (5)

Զեզեկիէլեան տեսլեանն երեւոյթ անյօդն էութեամբ. (Նար. խչ.։)

Իսկ զմեզ անյարմարս եւ անյօդս, եւ ոչ երբէք կարացեալ ի նոյն գալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

Պակասեալ ի յօդելոյ զբարբառ, կամ զհեգ եւ զբառ նշանական.

Ձայն երկակի է. կամ յէդեալ, կամ անյօդ, որպէս անասնոյ, եւ կամ որպէս անշնչիցն հնչմունք։ Վասն անյօդ ձայնի. (Անց. պորփ։)

Առանց յօդելոյ.


Աննախանձ

See full entry →

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

NBHL (2)

առաւել, ըստ յն. ոճոյ, Առատ. ոչ ճշդող. ոչ խնայօղ. եւ ոչ ճշդեալ. ոչ կծկեալ. լիասիրտ. անխնայ առատաձեռնութեամբ. ճէօմէրտ, գընամազ, էսիրկէնմէզ.

cf. ԱՆՆԱԽԱՆՁԱԲԱՐ ԱՆՆԱԽԱՆՁԱՊԷՍ. ἁφθόνως. absque invidia եւ copiose, largiter. Առանց նախանձելոյ կամ խնայելոյ. առատապէս. լիով. անաչառապէս.


Աննախանձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աննախանձաւորութիւն.

NBHL (1)

Չունելն զնախանձ, կամ զմախանս եւ ըստ յն. ոճոյ, նաեւ առատաձեռնութիւն.


Աննենգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sincerity, simplicity, ingenuousness.

NBHL (1)

Լեզուոյս աննենգութեամբ. (Լմբ. սղ.։)


Աններգործելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not susceptible;
inefficacious.

NBHL (1)

Ի լքանել զնա հոգւոյն՝ յայսց ամենեցունց աններգործելի կայ մնայ։ Մեռեալ դնի աններգործելի բարւոյ։ Աններգործելի առ ամենայն բարեգործութիւնս։ Ուր անհաւատութիւն է, անդ անդ աններգործեալի կան մնան կամքն աստուծոյ. (Սարգ.։)


Աններելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unpardonable;
intolerable.

NBHL (3)

ἁνήκεστος. implacabilis, insanabiis, intolerabilis. Որում չէ՛ արժան ներել. անթողլի. անհրաժեշտ. եւ ըստ յն. ոճոյ, Անբուժելի, անդարմանելի, անհնարին. եւ Անտանելի, անտոկալի. (զի ներելն նշանակէ եւ տոկալ). աֆվ օլունմայաճագ.

Առանց ներողութեան. անխնայ. անտոկալի օրինակաւ, սաստիկ յոյժ.

Յոյժ աններելի դատապարտի քահանայն, որ ոչ սաստիցէ. (Մանդ. ի ցանկն.։)


Աննեցուկ

See full entry →

adj.

without support.

NBHL (1)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Իբր զնաւ աննեցուկ յեղեալ կործանեսցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 115։)


Աննիազ

See full entry →

adj.

not indigent;
opulent

NBHL (1)

Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)


Աննիազաբար

See full entry →

adv.

abundantly.

NBHL (1)

ἁδιαλείπτως. indeficienter. indesinenter. Առանց նուազելոյ. անսպառութեամբ. յաւեժաբար.


Աննիւթ, ից

See full entry →

adj.

immaterial.

NBHL (8)

αὑλός. materiei expers, immaterialis. Անմասն ի նիւթոյ. անմարմին. իմանալի.

Հիւթ՝ աննիւթից վեհագոյն. (Նար. խչ.։)

Յաննիւթոյ տարերէն։ Յիմանալւոյն եւ յաննիւթոյն. (իւս. կազմ։)

Իբր Անգոյ. ոչինչ.

Յաննիւթոյ՝ չքաւոր եւ յանկերպարան նիւթոյ. (Ագաթ.։)

Խաւար անգոյ է եւ աննիւթ. (Լմբ. սղ.։)

Արարեր յաննիւթից (կամ յաննիւթ գոյից). (Ճշ.։)

ՅԱՆՆԻՒԹՍ. Առանց գտանելոյ զնիւթ. առանց պատճառի. վայրապար.


Աննիւթական, ի, աց

See full entry →

cf. Աննիւթ.

NBHL (2)

Ի ձեռն աննիւթականի գրոյ. (Դիոն. եկեղ.։)

Մի՛ յաղագս նիւթականին հոգալոյ՝ յաստուածային առաքինութեանց աննիւթական հոգոց խափանեսցի։ Աննիւթական տանջանօք. (Շ. ընդհ. եւ Շ. ամենայն չար.։)


Աննիւթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immateriality.

NBHL (2)

ἁυλία. immaterialitas. Աննիւթն գոլ. անմարմնութիւն. վերացումն ի նիւթոյ. հոգեղինութիւն.

Պարտ է զնա իմանալ գերագոյն քան զմիտս եւ զբան աննիւթութեամբ։ Աստուածայնոյ գալստեան ամենայն անախտութեամբ եւ աննիւթութեամբ ընդունական. (Դիոն. եկեղ.։)


Աննկար

See full entry →

adj.

without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.

NBHL (2)

Մի է նկարեալն եւ աննկարն ըստ յուսոյ առնն՝ ծնանել կնոջն, թէ եւ բազում միջոց է նկարելոյ եւ աննկարի. (Մխ. դտ.։)

Բանականաց, անբանից, անշնչից, կենդանեաց, աննկար նիւթոյ. (Ոսկիփոր.։)


Աննկարագիր

See full entry →

adj.

indescribable.


Աննկարագրելի

See full entry →

cf. Աննկարագիր.


Աննման, ից

See full entry →

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

NBHL (3)

Խոյին գոլ տարացոյց առ իրն աննման. (Պիտ.։)

Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.

ԱՆՆՄԱՆՔ. գ. ըստ յն. անօմիի. ἁνομοίοι. anomoei. Անամեան հերետիկոսք, հետեւօղք այետիոսի եւ եւնոմիոսի, որք զորդին աստուծոյ աննման հօր ասէին.


Աննմանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

inimitable.

NBHL (1)

Որոյ նման ոչ լինի. աննման.


Աննմանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.

NBHL (1)

Մի՛ ինչ էութեանն աննմանութիւն իմասցի։ Ուրանօր էութեանն նոյնութիւն, զո՞ր կալցի տեղի աննմանութիւնն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Աննուազ

See full entry →

adj.

inexhaustible.

NBHL (2)

Որ աննուազ է եւ անբաւ։ Աննուազ բարիք։ Զի իցէ աննուազ տալ ո՛ւմ պիտոյ իցէ. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ. ՟Ի՟Գ։)

Զաննուազ լուսոյդ. (Ագաթ.։)


Աննուէր, ուիրաց

See full entry →

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

NBHL (5)

Խոտորումն է աննուէրն լինել, եւ յոյժ խոտորումն է ի յափշտակութենէ ընծայեալ յինքեան աստուծոյ. (Ոսկ. հռ.։)

Եւ Ոչ նուիրեալ. առանց նուիրելոյ.

Զմասն ինչ ի փորոտւոյն աստուծոյ նուիրել, եւ զայլն ամենայն թողուլ աննուէր. (Սարկ. լուս.։)

Անողոքելի ի ձեռն նուիրաց կամ աղաչանաց. անհամբոյր. անաղք. անամոք. անգութ. անհաշտ. ἅσπονδος. implacabilis.

Անագորոյնք, աննուէրք. (Հռ. ՟Ա. 31.)


Աննուիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

that cannot be offered, not sacred, profane.

NBHL (1)

ἁνίερος. profanus. Աննուէր՝ որպէս անսրբազան. անսուրբ. պիղծ. հասարակ. խառն. ոչ արժանի նուիրելոյ աստուծոյ.


Անշահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unprofitableness, uselessness.

NBHL (1)

Ի բաց կային յայնմ վաստակոյ վասն իրին անշահութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)


Անշաղախ

See full entry →

adj.

free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.

NBHL (1)

Թուղթ կնքեալ ամենայն իրօք անշաղախ սուրբ կոյսն է։ Այրի եղելոյ աշխարհի անշաղախ փեսայածին. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Անշարժ, ից

See full entry →

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

NBHL (7)

Անշարժք ի յուսոյ աւետարանին. (Կող. ՟Ա. 23։)

Անշարժն յառաջագոյն է քան զշարժունն. զի անշարժն սկիզբն է շարժման. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

Անշարժ խորհուրդ, կամ օրէնք, գիտութիւն, բարութիւնք, խաղաղութիւն, յոյս, հաւատ. եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 6։ Պիտ.։ Փիլ.։ Ագաթ.։ Ոսկ. հռ.։ Վեցօր. եւ այլն։)

Անշարժ լինել կամ պահիլ արդարութեան, թագաւորութեան, եկեղեցւոյ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 7։) (Շար.։)

Անշարժ գոլ սիրոյ անցաւորիս. (Սկեւռ. աղ.։)

անշարժաբար. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.

Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)


Անշարժաբար

See full entry →

adv.

immovably, firmly.

NBHL (2)

ԱՆՇԱՐԺ ԱՆՇԱՐԺԱԲԱՐ. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.

Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)


Անշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immobility, immovableness, stability, firmness.

NBHL (2)

Զանշարժութեանս (եկեղեցւոյ) յարակայութիւն. (Անան. եկեղ։)

Անշարժութիւն քարոզութեան կամ աթոռոյ. (Լմբ.։)


Անշեղ

See full entry →

adj.

not oblique, straight, direct.

NBHL (1)

Անայլայլելի անմահութիւն, եւ անշեղ եւ անխոտոր մշտաշարժութիւնն։ Անշեղս ի վատթարն կոյս. (Դիոն. ածայ.։)


Անշէն

See full entry →

adj.

uninhabited, desert.

NBHL (1)

Բլուր հողոյ անշէն յաւիտեան։ Անշէն լիցի տուն նորա։ Ի տունս անշէնս։ Անապատ անշէն. (Յես. ՟Ը. 28։ Յոբ. ՟Ը. 14։ ՟Ժ՟Ե. 28։ Իմ. ՟Ժ՟Ա. 2։)


Անշէջ

See full entry →

adj.

inextinguishable.

NBHL (5)

Անշէջ ճրագ, լոյս, կայծակն, եւ յիշատակ. (Եղիշ. դտ.։ Խոսր.։ Նար. կուս.։ Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)

Ի տարտարոսս հրոյն անշէջ. (Շ։)

Անշէջ եւ առանց մոռանալոյ է յիշատակ սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)

Առանց շիջանելոյ. առանց մարելու. սէօնմէյէրէք.

Անշէջ վառեալ զլոյս լապտերաց. (Շար.։)


Անշնորհ, աց

See full entry →

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

NBHL (1)

Անշնորհ առնէր զտալիսն եւ զբերելիսն կարասոյն. (Բուզ. ՟Դ. 10։)


Անշնորհակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

ungrateful, unthankful.

NBHL (5)

Յոյս անշնորհակալին իբրեւ զսառն ձմերայնոյ հալեսցի. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 29։)

Թողուլ անշնորհակալաց ընտանեացն զիւրեանց իւնչսն։ Անշնորհակալ լինել աստուծոյ. (Բրս. հց.։)

Գիշերոյ պահպանութեան անշնորհակալս առնէ. (Խոսր.։)

Զանշնորհակալի եւ գարշելեաց հրէիցն զհատու զյանդգնութիւնն. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)

Յանշնորհակալուս բազմերախտութեանն աստուծոյ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անշնորհակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingratitude.

NBHL (1)

Զբազում երախտիսն յաստուծոյ, եւ զնոցա անշնորհակալութիւնն. (Վրդն. սղ.։)


Անշնչական, ի, աց

See full entry →

adj.

breathless, dead;
inanimate, senseless.

NBHL (1)

Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անշնչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.

NBHL (3)

ἁψυχέω. exanimor. Պակասիլ ի շնչոյ. նուաղիլ. նուդգու դութուլմագ. եւ Հանել զոգի. մեռանիլ. ճանընը թէսլիմ էթմէք.

Տէրն մեր անշնչացաւ ի խաչին ըստ մարմնոյ. իսկ ըստ աստուածութեանն կենդանի եւ արթուն՝ զդժոխս աւերեաց. (Նիւս. երգ.։)

Որ ի խաչին անշնչացար։ Կամաւորապէս անշնչացար։ Որ զդատակնիք մահու ելոյծ իւրով անշնչացեալ մարմնով զհոցեալ մարդոյն. (Շար.։)


Անշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

expiration, death;
asphyxia.

NBHL (2)

Բրուտն անօթոցն, զոր անշնչութեամբն ի կաւոյն յարմարէ. (ՃՃ.։)

Զձեռն սրբոյն՝ որ անշնչութեամբն էր խափանեալ, շարժեաց. (Յհ. կթ.։)


Անշունչ, շնչից, ոց

See full entry →

adj.

inanimate, senseless.

NBHL (1)

Մատուցեալ շշնջէ առ անշնչին։ Յանշունչ կուռսն յուսացեալք։ Փափաքէ պատկերի մեռելոյ անշունչ տեսլեան։ Որպէս անշունչքն ձայն տայցեն. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 17։ ՟Ժ՟Դ. 29։ ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 7։)


Անշուշտ

See full entry →

adj. adv.

incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.

NBHL (6)

Իբր Անսուտ. որպէս եւ յն. ἁψευδής, ἅψευστος, ἁψεύστερος, -ον. infallibilis, certus, certte, sine mendacio. Հաւաստի. աներկբայ. ստոյգ. ճշմարիտ. անհրաժեշտ. անվրէպ. եւ Անքոյթ. հաստատուն. եւ Անստգիւտ. շիւպհէսիզ, թահգիգ, սահիհ.

Անշուշտ եւ անսուտ (յն. մի բառ) զնա ասասցուք գոլ։ Ստոյգ եւ անշուշտ կամօք. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ ՟Ա։)

Հրաման անշուշտ ի վերայ եդեալ։ Անշուշտ սիրոյ միակամութիւն։ Ըստ անշուշտ պատմագրին։ Անշուշտ նամակ, կամ ուխտ, հրովարտակ. (Յհ. կթ.։)

Միացոյց ինքեան անշուշտ խառնութեամբ. (Նար.։)

Անշուշտ (յն. անալէկոծ) յամենայն ժամ հաստատել զկեանս նոցա։ Հաստատեալ անշուշտ յն. անարատաբար) մերոյ իշխանութեամբ. (Եսթ. ՟Ժ՟Գ. 2. եւ 4։)

Գոյ իսկ անշուշտ՝ յարութիւն եւ դատաստան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20։)


Անշուք

See full entry →

adj.

inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.

NBHL (1)

ἅτιμος. inhonoratus. Յետնեալ ի շքոյ եւ ի վայելչութենէ. անարգ. անպատիւ. անփառացի. անզարդ. եւ անշքացեալ. հագըր, սէֆիլ, պայազը.


Անշրջելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unchangeable;
that cannot be overturned.

NBHL (2)

Հանգուցանէ յետ եօթնշրջական (կամ եօթն շրջագայ) կենցաղոյս յանշրջելին եւ ի հաստատունն. (Ճ. ՟Թ.։)

Իբրեւ զգոյն ի մարմնի անշրջելի մնայ. (Ասող. ՟Գ. 21։)