cf. Գորովագին.
Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
cf. Գորովագին.
Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
cf. Գորովագին.
Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.
Գուցէ գորովեալ առ միմեանս ազդացն ըստ օրինի եղբարց (հաւատակցաց), ապստամբեսցին ի մէնջ. (Փարպ.։)
cf. Գուժկան.
Հեմինացի երիտասարդին նման գոլով իմ՝ գուժարկու եղէ. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.
Ձայն գուժեաց ի հռամայ. այսինքն մինչեւ ի հռամա. (Մտթ. ՟Բ. 18։)
that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.
Զայս գուժկան իբրեւ տեսին միաբանեալ սուրբ եպիսկոպոսքն. (Եղիշ. ՟Գ։)
handful.
Ա՛ռ սպիտակ հող՝ գունձ մի. (Վստկ. ՟Ճ՟Ծ։)
glebe, clod.
ԳՈՒՂՁ ԳՈՒՂՁՆ. βῶλος bolus, gleba, massa Զանգուած կամ կոշտ ինչ հողոյ. սակաւ մի հող՝ ձեռնաչափ, ոտնաչափ.
to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.
συνάγω congrego, colligo, cogo Հաւաքել. ժողովել. խմբել. բովանդակել. կուտել. ի մի վայր կոչել. պատրաստել ի պատերազմ, եւ այլն. ժողվել, մէկտեղել.
Զնախնեաց պատմութիւն գումարեալ։ Ի մի վայր գումարեաց զմատենադարանս։ Զթագաւորացն անուանս գումարել գումարէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Գումարեն իմն թիւ ամաց։ Գումարէ ամս շհդ։ Զթիւ ամացն գումարէն մինչեւ ցկայսր։ Չորք եւ վեց գումարին ի տասն. (Փիլ.։ Եւս. քր.։ Խոր. ՟Ա. 3։ Յհ. իմ. ատ.։)
to colour.
Գունագեղէ եւ զերկրորդն ըստ չափոյ զգալոյ եւ վերնահայեաց աչաց մարմնեղինաց։ Գունագեղի յիւր մարմինն եւ յարիւնն կենսատու. (Վրդն. ծն.։)
similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.
Ի մի վայր գումարել զգունակ գունակս եղելոցն. (Կիւրղ. ծն.։ Իսկ յասելն.)
Ոչ մի միայն է ճանապարհ կորստեան, այլ բազում եւ գունակ գունակ։ Ապա եւ զառաքինութեան ընծայեցուցանէ զգունակ գունակ կերպարանս. (Ոսկ. մ. Բ. 19. 20։)
to dye, to colour.
Բազում կերպարանս նման նմին գունաւորել. այսինքն զմոլորութիւն իբր ճշմարտութիւն երեւեցուցանել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)
struggle, wrestling, fight;
duel;
war;
dispute;
— դնել, to fight, to attack.
Գուպարած եդեալ մաքառէր ընդ պօղոս։ Ստադին միայն մրցութիւն էր. եւ ապա յետոյ եւ այլեւս գուպարածքն մի ըստ միոջէ յաւելան։ Այնուհետեւ այլոցն գուպարած կայր վասն թագաւորութեան փիլիպպեայ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ եւ Եւս. քր. ՟Ա։)
to make war, to fight;
to dispute.
Ընդ առն հայհոյողի մի՛ գուպարիցէ. (Մծբ. ՟Զ։)
Յաղագս իրաց՝ որ ոչ քո իցեն, մի՛ գուպարիր. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 9։)
cf. Գուպարեմ.
Ընդ առն հայհոյողի մի՛ գուպարիցէ. (Մծբ. ՟Զ։)
Յաղագս իրաց՝ որ ոչ քո իցեն, մի՛ գուպարիր. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 9։)
where a singer or musician enters;
— առնել, to receive opera-singers into one's house;
— լինել, to visit the opera-singers.
perhaps;
for fear of, lest.
ԳՈՒՑԷ, ԳՈՒՑԷ ԵՐԲԷՔ, ԳՈՒՑԷ ԹԷ. Առեալ ի բայէս՝ Գոլ. Առ նախնիս հասարակօրէն նշանակէ, Մի՛ գուցէ. մի՛ արդեօք. զի մի՛. զի մի՛ երբէք. զգուշանիլ, զի մի՛ լիցի. չըլլայ թէ ... որպէս յն. μήπως, μή ποτε, μή ne
plebeian, clownish, rude, coarse;
peasant, clown.
ἁγοραῖος, ἁγοραῖος plebejus, forensis Ռամիկ՝ որ ի գռեհս շրջի. սոսկական. շինական. աշխարհիկ. տխմար.
cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.
Խնդրեալ դահեկան մի՝ եդ ի ներքոյ գտակին ի պահեստի. (Հ=Յ. նոյ. ԻԹ.։)
Որպէս թէ գտակ կարմիր դիցէ ի գլուխ կրօնաւորն. (Շ. ընդհանր.։)
to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.
εὐρίσκω invenio, reprio, compeio, assequor Ի ձեռս բերել զխնդրելին գիւտ. ստանալ զկորուսեալն կամ զպակասեալն. հնարել. հանդիպել, հասանել իմիք. գտնել, գտնալ.
Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։
finder, inventor.
Թէ այլ ոք էր լեալ ի մարգարէից սմին գտիչ. (Լմբ. սղ.։)
book-learned, literate, lettered.
Տայցեն ցայր մի գրագէտ. (Ես. ՟Ի՟Թ. 11։)
cf. Նշանախեց.
cf. Գրախեց.
Յովտ մի, որ է գրակէս, ոչ կորիցէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)
Խերեւէշ մի, որ է գրակէս մի, ոչ կորիցէ յամենայն օրինակաց եւ ի մարգարէից. (Եփր. յղ. գող.։)
Գրակէս մի ի պատուիրանացն աստուծոյ պատուականագոյն է քան զերկինս եւ զերկիր. (Խոսր.։)
Գրակէս մի, որպէս պատիւն, որ զՏիւնն եւ զՐէն տր առնէ. (Տօնակ.։)
phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.
Առ ընդելուզման գրապանակին կազմի բանակն, եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 110։)
Եհան գաղտ մազ մի ի գլխոյն, եւ եդ ի գրապանակ. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Թ.։)
to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.
Ընդ սահմանաւ, կամ ընդ գրով, կամ ընդ մասամբ ախտից գրաւիլ։ Ի մահ գրաւեցայ։ Շահավաճառութիւնք ողբոց զերկինս գրաւեն։ Գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի. (Նար.։)
to cluck;
to cocker.
Ընդունիս (զզղջացեալս), եւ գրգաս. իբրեւ զհայր կաթոգին ի վերայ միածնի իւրոյ. (Բենիկ.։)
to irritate, to excite, to provoke;
to incite, to alarm, to inflame, to instigate, to move, to foment, to nettle, to urge, to rekindle, to revive, to rouse, to rebel.
Ընդէ՞ր գրգռեցեր զպատերազմ ի մէջ իմ եւ կայսեր։ Յայտնի այնուհետեւ գրգռէր խազմն։ Ի մարտ պատերազմի ընդ նմա գրգռելով։ Գրգռեալ զնա կորստեանն իւրոյ՝ հալածեաց զտերենտիանոս. (Խոր. ՟Ա. 5. 28։ ՟Գ. 39. 42։)
incitement, impulse, provocation;
contest, quarrel.
Գրգռութիւն ընդ միմեանս ի ձեռն կանանցն։ Նախանձ բերելով ընդ նմա եղբարցն ի գրգռութենէ կանանցն իւրեան. (Խոր. ՟Բ. 46. 50։)
books;
writings.
Դիւրագիւտ լիցին միտք ճառիս, որպէս եւ զայլ գրենոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.
Գրել նոյնպէս եղնգամբք իւրովք արծուիս ( ի վերայ վիմի). (Խոր. ՟Բ. 7։)
Ոչ ի թիւս մարդկան գրիլ։ Գրեալս ընդ անմարդիս։ Որդիս թշնամի գրեցայ։ Իբր զայր մի ի նզովս գրեալ։ Զվնասն մեր քեզ գրեցեր։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Որ է աստուծոյ մեծ գրեցեալ. եւ այլն. (Նար.։)
cf. Գրթախաղաց.
Ընդ վայրակոշկոճ գրթաղաց քարանցն եւ փայտից յիմարութիւնքն. (Ագաթ. յռջբ. (մի ձեռ. գրթախաղացք)։)
cheater, sharper.
to knock, to strike.
Ո՛վ խաշինք գէրք, մի՛ ոգորայք. գրթցէք, հարկանէք զհիւանդացեալսն. (Մծբ. ՟Է։)
writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.
Գրիչ ոմն հելլենական դպրութեան հռոփանոս անուն։ Ուսուցանելով մանկանս գրիչս նմին դպրութեան. (Կորիւն.։)
"to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."
Բարք սիրելեաց այս են, զի զմիմեամբք գրկախառնին. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
fathom.
Գտի ջրհոր մի ցամաք վաթսուն գրկաչափ խոր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
to assault, to storm.
Գրոհ տուեալ դիմիցին ի մահ։ Գրոհ տուեալ ընթանային ի հօտ ոչխարացն ժամանել։ Գռոհ տուեալ անդր ընթանային. (Եղիշ. ՟Գ։ Փարպ.։ Երզն. մտթ.։)
Զմիմեամբք գրոհեալք՝ խնճոյս կացուցանէին. (Ագաթ.։)
bushel.
μόδιος modius Աման՝ որ տանի գրիւ մի, կամ քանի մի գրիւս. անօթ չափելոյ զարմտիս. մոգ.
Զի մի՛ ի ներքոյ գրուանին ստորածածկեցայց. (Նար. ՟Լ՟Ե։)
written;
manuscript.
Ո՛չ է միապէս ամենայն սաղմոսարան. որպէս յայտ է յերկաթագիրս եւ ի գրչագիրսն, եւ յայլ միջակսն։ Պատմութիւնք ի մագաղատ եւ ի թուղթ՝ երկաթագիր եւ գրչագիր. (Մխ. ապար.։)
to bite, to sting;
to mangle, to lacerate.
Մի՛ կեղեքեր զգիշատեալս, մի՛ գօշեր զմորմոքեալս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
Պատեալ զյովհաննու (վիշապացեալ դեւն) գօշէր զմարմինսն, եւ գոչէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
to dry.
Առ ի չտալ բերել զպտուղսն, նա եւ միանգամայն իսկ ի գօսացուցանել. (Ագաթ.։)
girdled, girt.
ἑζωσμένος cinctus Որ ունի զմիջով զգօտի.
to gird one's self.
Քեւ գօտեւորեալ միջապինդ ամրութեամբ բան մարմնացեալ. (Նար. խչ.։)
Սակաւ մի կազդուրեալ, եւ գօտեւորեալ՝ չուեցի գնացի յաշխարհն տարոնոյ. (Յհ. կթ.։)
that, this.
ԴԱ գրի եւ ԴԱՅ. cf. Դոյն. Դերանուն ցուցական՝ որ յայտ առնէ զմիջինն եւ զառաջիկայն ի յոլովից երրորդ դիմաց, զորոց բանն է. ատ, ատի, տըվի, տվինակ չու. որոյ նմանն չիք ի յն. եւ լտ. այլ անխտիր է առ նոսա ասել, սա, կամ դա, յայլեւայլ սեռս. οὔτος, αὔτη, τοῦτο hic, haec, hoc;
is, iste եւ այլն.
Դովաւ եւ ի դմին մեծն եւ հրաշալին կայ ծածկեալ. (Անյաղթ բարձր.։)
Դա՛ աւադիկ քո՛ է գազանդ, եւ չկամիս տիրել։ Իսկ դա՛ աւադիկ, ուստի եւ կամիցիմ զքեզ ճանաչել, ամենայն ուրեք ի նորուն հակառակաց գտանեմ զքեզ երեւեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.
Ոչ դադարէ ի մէնջ (դեւն), մինչեւ վնասեսցէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)
cessation, desistance, repose, rest, pause;
discontinuance, vacation;
extinction, redemption, act of stanching;
silence;
interruption;
inaction.
Այս կարգ զրուցաբանութեան դադարումն առցէ։ Ի սկզբան թագաւորութեանն պարթեւաց մինչեւ զդադարումն։ Դադարումն եղեւ ուստերաց նորա. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 66։ ՟Գ. 51։)
Տիւըն մինչեւ ի նա յանգեալ՝ դադարումն ընդունի. (Յհ. իմ. ատ.։)
harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.
Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)
to endeavour, to study, to labour.
Նայեսցիս ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն, տեսանե՞ս զիա՛րդ դալակիցի, տկար զօրութեամբն առնիցէ դադար անձին. (Վեցօր. ՟Ը։)