Definitions containing the research կուսան : 187 results

Մենաստան

cf. Մենարան.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց ի վերայ մենաստանեաց կուսանացն. կամ գրելի է՝ մենաստանաց, եւ կամ ուղղականն թերեւս իցէ Մենաստանիք, կամ Մենաստանեայք։


Մշտաբուխ

cf. Մշտաբուղխ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երբէք ժուժէին տեւել եւ մեկուսանալ ի մշտաբուղխ աղբերէ վարդապետութեան սրբոյն։ (Փարպ.։)


Մշտաբուղխ

adj.

flowing, gushing out continually, never failing, perennial.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երբէք ժուժէին տեւել եւ մեկուսանալ ի մշտաբուղխ աղբերէ վարդապետութեան սրբոյն։ (Փարպ.։)


Մշտարտօսր

adj.

always in tears.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանի արդարեւ տարակուսանաց, եւ մշտարտօսր կականման. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)


Մորոսամիտ

adj.

dull-witted, dull-brained.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքոյ մնան մորոսամիտ կուսանքն. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Համեստ, ից

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

· Calfa


Հանդէս, դիսի, սաց

s. adv.

feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհեալ տեսանէր զհանդէս կուսանացն։ Որք զհանդէս նահատակութեան առ բռնաւորսն ցուցին. (Շար.։)


Ծաղրական, ի, աց

s.

cf. Ծաղրալից;
risibility.

· Calfa

NBHL (1)

Այդ ծաղրական է։ ծղրական տարակուսանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19. 23։)


Լուսավառ

adj.

burning, shining, luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ լուսաւառ ղամպարաջահ վարուք իմաստուն կուսանաց. (Խոր. հռիփս.։)


Խոստանամ, ացայ

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

· Calfa

NBHL (1)

կուսանքսուրբք, որք խոստանան զանձինս իւեանց քրիստոսի։ Ո՛վ կուսանք, որ խոստանայք զանձինս ձեր քրիստոսի. (Մծբ. ՟Զ.) (տպ. խօսեցան, խօսեցայք։)


Խոստումն, ման

s.

promise, engagement, obligation;
word, word of honour, good faith;
offer, tender;
protestation, declaration;
profession;
— տալ, to give one's word, to promise;
պահել զ—, կալ ի խոստման, to keep one's word or promise;
չպատել զ—, չկալ ի խոստմանն, to break one's promise, to fail to keep one's word;
մեծամեծ խոստմունս առնել, to promise mountains of gold, wonders;
սնոտի խոստմունք, vain or empty promises, fair words only;
սնոտի խոստմամբք պարարել, to nourish with vain promises

· Calfa


Խուսեմ, եցի

va.

"cf. Խոյս տամ."

· Calfa

NBHL (1)

ἑκκλίνω declino ὐποχωρέω, ὐποφεύγω secedo, subterfugio. Խոյս տալ. ի մի կոյս մեկնիլ՝ խոտորիլ՝ երթալ. լռիկ մեկուսանալ, հեռանալ, փախչել. մէկ դի երթալ՝ քաշուիլ, կրզել.


Կարօտանամ, ացայ

vn.

cf. Կարօտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

եթէ կարօտանեմք ինչ (այսինքն իմիք), այլ ոչ տարակուսանիմք. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Կեղեստինեան

s.

celestin;
— կուսան, nun.

· Calfa


Կեղերջական, ի, աց

adj.

plaintive.

· Calfa

NBHL (1)

Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)


Համաշխարհական, ի, աց

adj.

universal, general, common, public.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զմասնաւոր ինչ, այլ զհամաշխարհականն եւ զյայտնին ամենեցուն։ Համաշխարհական ընթացից է քննօղ, եւ ոչ մասնաւոր ճանապարհի կուսանաց. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. ժղ. ՟Դ. 10։)


Համապատիւ, տուի

adj.

equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.

· Calfa


Կքեմ, եցի

va.

to curve, to bend, to bow.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Կքեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կքեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Կքիմ, եցայ

vn. fig.

to be bent, folded;
to be humbled, dejected.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Պատկառոտ, աց

adj.

bashful, coy, ashamed, sheepish, timid, shy.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զմամինն պատեաց պատկառոտն ի մանկունս եւ սուրբ կուսանն Յովհաննէս։ Պատկառոտն Մարիամ ոչ համարձակէր զաւետիսն ասել Յովսէփայ. (Տօնակ.։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակուսանք անյուսալի շուրջ զինեւ պարագրին. այսինքն պատին. (Արծր. Դ. 2։)


Կանանոց, ի, աց

s.

gynecaeum;
harem, seraglio;
nunnery, convent.

· Calfa

NBHL (1)

γυναικών, γυναικεῖον gynaeceum, mulierum conclave. Բնակարան կանանց, որոշեալ ի տունս մեծամեծաց՝ ուրոյն ի բնակարանէ արանց. եւ վանք կուսանաց կամ կանանց միայնացելոց.


Կառավարութիւն, ութեան

s.

act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.

· Calfa

NBHL (1)

Աղոթք՝ ճգնաւորաց մարտակից, կուսանաց կառավարութիւն. (Խոսր.։)


Չքութիւն, ութեան

s.

annihilation;
disappearance;
— խնդրոյ, the knotty point of a question.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορία inopia (rerum, et consilii), anxietas. Չիք լինելն. եւ Չքաւորութիւն. պակասութիւն, եւ վարանք տարակուսանաց.


Սակաւամարդութիւն, ութեան

s.

want of population.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւամարդութեամբն ընդ բազում տարակուսանօք գոլով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Սարկաւագուհի, հւոյ, հեաց

s.

deaconess;
abbess.

· Calfa

NBHL (1)

διακονίσσα, ἠ διάκονος diaconissa, famula. Կին պաշտօնեայ, կամ կուսան սպասաւոր ի գործս ինչ եկեղեցւոյ. եւ Մայր վանից կուսանաց. տես եւ ՍՊԱՍԱՒՈՐ.


Սարսուռ, սռոյ

s.

shivering, cold chill, chilliness, trembling, terror;
— առնուլ or ունել զոք, to quake with fear, terror or horror.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցէ զքեզ տէրտարակուսանօք, եւ ջերմամբ, եւ սարսռով. (Օր. ՟Ի՟Ը. 22։)


Սենեակ, նեկաց

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.

· Calfa

NBHL (1)

Զկուսանս ուսո պահել զինքեանս որպէս սենեակս քրիստոսի. (Ածազգ. ՟Ժ՟Բ։)


Պտղաբերեմ, եցի

va.

cf. Պտղաբերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհաս ընկալեալ՝ զոր ի մեզ պտղաբերեաց՝ ցաւս եւ տրտմութիւն, ապականութիւն եւ մահ։ Թշվառութիւն եւ հոգք եւ տարակուսանս ի նմանէ ինձ պտղաբերեցաւ. (Մագ. ՟Է. եւ ՟Զ։)


Ջահազգեաց, եցից

adj.

bearing or carrying light, luminous, splendid.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ջահազգեստ կուսանաց. (Թղթ. դաշ.։)


Ջահազգեստ, ից

cf. Ջահազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ջահազգեստ կուսանաց. (Թղթ. դաշ.։)


Ջահավառ

adj.

blazing, refulgent.

· Calfa

NBHL (1)

Ջահավառ անշէջ լապտէրօքն մտանել ի յառագաստ ընդ իմաստուն կուսանսն. (Տաղ.։)


Սքեմ, ի, աւ

s.

monk's dress, monkish habit;
cf. Ձեւ;
— առնուլ, to become friar, to turn monk;
(կուսանաց) to take the veil;
թողուլ զ—, to throw off the cowl;
ոչ եթէ — ինչ առնէ կրօնաւոր, it is not the cowl that makes the friar.

· Calfa


Վտանգ, աց

cf. Վտանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք պոռնկեցան ընդ կուսան հաւատաւորացն, զսպանողին կրեսցեն վտանգ. (Կանոն.։)


Վրիպական, ի, աց

adj.

faulty, fallible.

· Calfa

NBHL (1)

Վրիպական բանք ելին (ի բերանոյ յեփթայեայ) ի տագնապ ժամանակին։ Զանվրէպն առթէ նոցա տեղի ի հանգստեան ընդ վրիպական կենացս նեղութեանց։ Ոչինչ ունէին վրիպականքն (յիմար կուսանք) ի պատճառս մխիթարութեան. (Եղիշ. դտ.։ Շ. յկ. ՟Ծ։ Ոսկ. մտթ.։)


Տագնապ, աց

s. adv.

anxiety, anguish, restlessness, embarrassment, perplexity, agitation, alarm, trouble;
crisis;
haste, precipitation;
—աւ, in haste, hastily, with all possible speed, in a hurry, hurriedly, precipitately;
anxiously, with anxiety;
— մտաց, grief, anxiety, mental torture, constraint, heaviness of heart, oppression;
— մահու, pangs or agony of death, death-struggle;
արկանել, մատնել ի —ս անհնարինս, to embarrass extremely, to place in a strait, in a scrape, embarrassment or perplexity;
արկանել զանձն ի —, to embarrass oneself;
կալ ի —ի, to be in trouble, anxiety or embarrassment;
հասանել ի յետին —, to be reduced to extremities;
եղիցի — հեթանոսաց, the nations shall be plunged in consternation;
եկն յանկարծակի դողումն եւ —, a sudden fear fell on them;
ամենայն — հասցէ ի վերայ նորա, every kind of grief shall fall upon him;
ըմբռնեալ յանլոյծ — հասանէր, he found himself embarrassed by that insuperable necessity;
— էր նմա յամենայն կողմանց, he was hemmed in by necessities;
— մեծ էր նմա, he had extreme difficulty, he turned on all sides;
հարից զամենայն երիվարս —աւ եւ զհեծեալս նորա յիմարութեամբ, I will turn the horses into stone and their riders will I stultify;
յետին — կալաւ զնա, he was brought to the last extremity;
փոյթ եւ — եղեւ ի ջուրս, the waters rivalled each other.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ էր ի տագնապի։ Եւ յերկրի տագնապ։ Եղիցի տագնապ մեծ։ Ամենայն տագնապ հասցէ ի վերայ նորա։ Զգէր վախճանն յայնր վախճանի տագնապ։ Դողումն եւ տագնապ։ Համբաւք եւ տագնապք։ Վասն նեխոյն հոտոյ տագնապի։ Տագնապ է ինձ (յն. նեղ է ինձ) յամենայն կողմանց։ Հաստատեցից ի վերայ ձեր տագնապաւ տարակուսանս։ Հարից զամենայն երիվարս տագնապաւ։ Շտապ տագնապի։ Վարան տագնապի։ Խուճապ տագնապի. եւ այլն։

Զերկունս տագնապ տարակուսանաց. (Յհ. կթ.։)


Սննդական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

· Calfa

NBHL (1)

Պատանի մի կրօնաւոր՝ սննդական կուսանացն, անուն լիկարիոն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ.։)


Վաճառ, աց, ուց

s.

business, trade, commerce, dealings, merchandise, goods, wares, commodities;
market, sale, purchase;
market-place, hall, mart, fair;
—ք, provisions;
cf. Մեծաքանակ;
փոքրաքանակ —, retail trade;
ի — արկանել, to sell, to put up or offer for sale;
— լինել, to be sold, to be on sale;
cf. Հատանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ընդ մորոս կուսանացն զվաճառաւ ձիթոյն լիցիս. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Վանական, ի, աց

s. adj.

cenobite, monk;
prior, superior, abbot;
conventual, claustral, monastical, cenobitical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լերինս երթալ, եւ վանականս լինել։ Տեսանեն զվանական ոք։ Խաչն՝ վանականաց ճգնութիւն, կուսանաց զգաստութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. 23. եւ Ոսկ. խչ.։)


Վանք, նաց, նից, նուց

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

· Calfa


Վարան, ի

cf. Վարանք.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ այնչափ ի վարան տագնապի մտանէր այրն։ Ի վարանի եւ ի տարակուսի կային։ Եւ էին ի վարանս եւ ի մեծ տարակուսանս։ Լի եղեալ յիմարութեամբ՝ ի վարանս մտանէր։ Ու՞մ դժնդակութիւնք եւ վարանք.եւ այլն։

եւ ի սուրբ գիրս կից ընդ բայի. ՎԱՐԱՆ եւ ՎԱՐԱՆՔ. στενά angustiae ἑπήρεια molestia. եւ ի սուրբ գիրս կից ընդ բայի περικατάληπτος γίνομαι circumprehensus sum ἁθυμέω animum despondeo, consternor եւ ταπείνωσις humiliatio λέσχη futilis sermo. կամ λόχος եւ λοχεία insidiae եւ dolor puerperis. (լծ. որոնումն, եւ պարան, եւ վարակումն). Պաշարումն խորհրդոց ի դժուարութեանց. հոգ. տատամսութիւն. տարակուսանք. անձկութիւն. յոյզք. ծուփ. տագնապ. երկունք. շուարում, մտմտուք, յուսահատութիւն, ո՛ր դին դառնալը՝ ընելիքը չընելիքը չգիտնալը, չորս դին ջուր կտրիլը.


Սան, ուց

cf. Սանական.

· Calfa

NBHL (1)

Գտանէ զօտայ՝ սնուցեալ զքոյր իւր խոսրովիդուխտ։ Սան նորա խոսրովիդուխտ՝ կուսան համեստ. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Սան, ից

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

· Calfa

NBHL (1)

Գտանէ զօտայ՝ սնուցեալ զքոյր իւր խոսրովիդուխտ։ Սան նորա խոսրովիդուխտ՝ կուսան համեստ. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Վարանիմ, եցայ

vn.

to be beset, seized or caught;
to hesitate, to be uncertain, embarrassed, in suspense, to vacillate, to waver, to float, to haw, to boggle;
to lie in ambush, in wait for, to plot;
to apply one's thoughts or one's mind to;
վարանեալ կայր, he was at a loss how to.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορέω, ἁπορέομαι, διαπορέω in angustiis haesito, nescio quo me vertam ἑκτήκομαι maceror. Ի վարանս մտանել. յանհնարս մտանել. մատնիլ յանձկութիւն. մտայոյզ լինել. տատամսիլ. ծփիլ տարակուսանօք. տագնապիլ. հալիլ մաշիլ. տատանիլ. պարանիլ. պաշարիլ. վարակիլ. անճրկիլ, շուարիլ, նեղը ինկնալ, մտմտալ.


Վարանումն, ման

s.

cf. Վարանք.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեա՛ց ի վարանումն տարակուսանաց իմոց. (Եփր. աղ.։)


Տամոջէլ տամուժէլ

s.

damsel, girl, young lady.

· Calfa

NBHL (1)

Օրիորդքն կուսանքն են, որ ընդ թագուհւոյն լինին, եւ յոմանց տամոջել ասին. (Լծ. նար.։)


Տապ, ոյ, ով

s.

heat, ardour, warmth, solar heat;
inflammation;
over-excitement;
foaming or frothing of the sea, storm.

· Calfa

NBHL (1)

Տապ տագնապի տարակուսանաց հասանէր։ Անդ էր տեսանել զտապ մեծի տագնապի տարակուսանաց։ Զտապ տագնապի հասուցանէր մարգարէին. ((իբր շտապ, կամ եռանդն ոգւոյ) Մագ. ՟Ժ՟Զ։ Մեսր.։ Կոչ. ՟Թ։)


Դէպ, դիպի, դիպում

adj. prep. adv.

fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.

· Calfa

NBHL (1)

Է ժամանակ ի դէպ. եւ եթէ կորուսանիցեմք զդէպ ժամանակն, ոչ եւս այլ լինի մեզ ի դէպս առաքինութեան. որպիսի ինչ, որպէս կուսանք կորուսին զժամանակն ... եւ յետոյ խնդրէին ժամանակ ի դէպ. (Ոսկ. ես.։)


Ծովահեղձ

adj.

drowned;
— առնել, to drown;
— լինել, to be drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք առ վտանգի տարակուսանացն գետավէժ եւ ծովահեղձ լինէին. (Ղեւոնդ.։)