Your research : 1 result for կաթսայ

Կաթսայ, ից exact entry

s. mech.

copper, caldron, kettle, pot;
boiler.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «խալ-կին, պղինձ, մէջը բան եփելու կամ եռազ-նելու մեծ աման» ՍԳր. Եփր. փես. 420-421, Վեցօր. 79, 80. գրուած է կատսանք Վկ. գէ. էջ 30. ստացել է «Հոնաց իշխան թագաւոր» նշանակութիւնը Կղնկտ. «Դար-ձոյց զերեսս իւր կատսայն հիւսիսոյ ւետս ընդդէմ որդւոցն իւրոց» (Շահն. Ա. 284. է-մին, էջ 133 կաթսայն.-Շահն. համարում է յատուկ անուն). այս նշանակութիւնը յառա-ջացած է Երեմիա մարգարէի մի այլաբա-նական պատկերից ազդուելով (Երեմ. Ա. 13). հմմտ. Լաստ. էջ 82՝ «Կաթսայն որ Երե-միայի յեռանդն ցուցաւ, որ ի հիւսիսոյ ի հարաւ ձգէր յայնժամ զցնցուղս եռանդեանն, այժմ ի հարաւոյ ի հիւսիսի ահագին եռան. դեամբ...» (տես Աճառ. Հյ. նոր բառեր հեն մատ. Ա. 19, Բ. էջ 286)։

NBHL (3)

Կաթսայ մսոյ։ Ի ներքոյ կատսայի։ Կատսա յեռանդան, կամ կատսայ եռանդան. ( յն. կաթսայ եռացեալ։) Կաթսա լի ժանգով։ Կառո՛ զկաթսայդ։ Տապակս եւ կատսայս։ Կաթսայիւք եւ սանիւք։ Եռացուցանէ զանդունդս իբրեւ զկատսայ. եւ այլն։

Իբր զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ. (Նար. ՟Կ՟Գ։)

Քան զեռանդն կաթսայից. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)


Entries' title containing կաթսայ : 2 results

Կաթսայագործ, աց

s. mech.

coppersmith, brazier;
boiler-maker.

· Calfa


Կաթսայագործութիւն, ութեան

s. mech.

coppersmth's calling;
boiler manufacture.

· Calfa


Definitions containing the research կաթսայ : 33 results

Կասկարայ, ից

s.

gridiron;
trivet, tripod;
խորովել՝ եփել ի վերայ —ի, to broil, to grill, to cook upon the gridiron;
միս ի —է, broiled meat.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «միս խորովելու վան-դակաձև գործիք. 2. կաթսայի եռոտանի» ՍԳր. Ոսկ. ա. թես. հնապէս գործածուած է միայն անեզաբար, ներկայ գրականի մէծ երկու թուով էլ կարող է գործածուիլ։ Ըստ Վրդ. և Տաթև. հրց. 357 «կասկար է պու-տուկ պղնձի»։

NBHL (1)

Զոհ ի կասկարայից։ Ի կասկարայս կամ ի տապակի։ Զկաթսայս եւ զկասկարայս սեղանոյն։ Պատառ մի ի կասկարայից. (Ղեւտ. ՟Բ. 7։ ՟Է. 9։ ՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 11։ ՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 19։)


Պոյտն, պուտան

s. bot.

pot, earthen or metal pot, broth-pot;
cf. Պուտ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ն հլ. (պուտան, -տունք, -տանց) «պտուկ, հողէ աման» ՍԳր. Եփր. թգ. 359. որից պուտնարդ «մեծ կաթսայ» ՍԳր. գրուած նաև բոյտն Ագաթ. յետնաբար պոյտ Սիր. (նոր) ժգ. 3. Վրք. հց. որից պուտուկ Ագաթ. Եւագր. Վրք. հց. Յայսմ. պիտուկ Բժշ. պր-տուկ Վրք. հց. Վստկ. պտեկ «փոքր փարչ» ԱԲ. որ և պտեակ Նիւս. մեկն. հայր մերի (ըստ Հացունի, Ճաշեր էջ 77)։ Անշուշտ այս-տեղ է պատկանում նաև պոտին «պտուկ» Դրնղ. 502, որ գտնւում է նաև արդի գաւա-ռականներում. ինչպէս են Սվ. «լայն բերա-նով փոքր կուժ», Հմշ. «ջրի փոքրիկ տակառ փայտեայ»։

NBHL (3)

Եփէին ի պուտան զարգանակն արկ ի պոյտն։ Ի սան մեծ պղնձի, կամ ի պոյտն։ Յօչեցին զմիս նոցա իբրեւ ի պուտունս։ Ամենայն դէմք իբրեւ զայրեցած պուտան։ Զի՞նչ հաղորդ իցէ պոյտն ընդ կաթսայի. սա ընդհարկանի, եւ նա փշրի. (Թուոց. ՟Ծ՟Ա. 8։ Դտ. ՟Ղ. 19։ ՟Ա. Թագ. ՟Բ. 14։ Միք. ՟Գ. 3։ Յովէլ. ՟Բ. 6։ եւ Նաւում. ՟Բ. 10։ Սիր. հին. ՟Ծ՟Գ. 3։)

Ու՞ր պուտանց մխիթարութիւն, ու՞ր կոկորդաց քաղցրութիւն։ Երիս ժամս ի պոյտն եփել զայն (որ եւ զկնի կաթսայ կոչի). (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի։)

χύτρα olla. իտ. pignatta, pentola. որ եւ ՊՈՅՏ, եւ ՊՈՒՏՈՒԿ ասի. ռմկ. պտուկ. Սան կաւեղէն, խեցեղէն, կամ կաթսայ փոքր.


Սան, ուց

cf. Սանական.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի հլ. (բայց Նորագիւտ բ. մն. լե. 13 ունի գրծ. սանուք, որ կարելի է ուղղել սա-նիւք) «մեծ կամ փոքր կաթսայ» ՍԳր. Պիտ. Մագ. որից սանակալ «կասկարայ» (Կ. Սա-ռաֆեան, Բանալի գիտութ. 1788 Սանկպ. էջ 226, ռուս. магант)։

Աւռերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. 157 թերևս պրս. (թրք. և արաբ.) [arabic word] sahn, sahan «կաթսայ»։ Հիւնք. արառ-սահն։ Bugge KZ 32, 86 փոխառեալ է Կովկասից. հմմտ. հիւրկ. šang, ավար։ hag, օսս. ag «սան»։


Սան, ից

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի հլ. (բայց Նորագիւտ բ. մն. լե. 13 ունի գրծ. սանուք, որ կարելի է ուղղել սա-նիւք) «մեծ կամ փոքր կաթսայ» ՍԳր. Պիտ. Մագ. որից սանակալ «կասկարայ» (Կ. Սա-ռաֆեան, Բանալի գիտութ. 1788 Սանկպ. էջ 226, ռուս. магант)։

Աւռերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. 157 թերևս պրս. (թրք. և արաբ.) [arabic word] sahn, sahan «կաթսայ»։ Հիւնք. արառ-սահն։ Bugge KZ 32, 86 փոխառեալ է Կովկասից. հմմտ. հիւրկ. šang, ավար։ hag, օսս. ag «սան»։


Անուշութիւն, ութեան

s.

sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայլ հումն հանդերձ անուշութեամբ եփեցին ի կաթսայս. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 12։)


Ժանգ, ոյ

s.

rust, verdigris, oxyde;
rustiness;
venom, poison;
moss;
blight, mildew;
plague, pestilence.

· Calfa


Եռամ, ացայ, ացի

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

· Calfa

NBHL (2)

Եռաց (կաթսայ, այսինքն ջուր կաթսային), զեղաւ, քաջ եռաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 5։)

Իբրեւ զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ։ Իբր ի քրայս ընտրութեան փութոյ քոյ սիրոյ հանապազ եռամ, եւ ոչ երբէք պարզիմ. (Նար.։)


Եռանդն, անդեան

s.

ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.

· Calfa


Թ (tho)

s.

the ninth letter of the alphabet and the fifth of the consonants;
nine, ninth.

· Calfa

NBHL (1)

Լծորդ եւս է ընդ նոսա. զի ասի թակարթ եւ թակարդ. քաղիրթ, քաղիրդ. շողոքորթ, շողոքորդ. կաթսայ, կատսայ. ընդհանուր, ընթանուր կամ ընթհանուր. որպէս եւ Ընդ եւ Ենթ են նոյն՝ իբր ի ներքոյ։


Զովանամ, ացայ

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զովասցի (կաթսայն), յայնժամ ժողովեալ լնուն զնա ճանճք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Միս, մսոց

s.

flesh;
meat;
— դնդերային, muscular flesh;
— մարդկային, human flesh;
— երէոց, venison;
— հաւուց, white meats, poultry;
— նապաստակի, brown meats, game;
— սպանդանոցի, coarse meat, butcher's meat;
— որսոց, fowls and game;
— պտղոց, pulp;
հում, պախ, խորովեալ —, raw, boiled, roast meat;
— ի կասկարայէ, broiled or grilled meat;
մսոյ ջուր, broth;
— ածել, to fatten, to make fat;
կաթսայ մսոյ, flesh-pot.

· Calfa


Կուտակ, աց

s.

heap, pile, accumulation, mass;
vault, roof;
swelling;
wave, surge;
globe, globule.

· Calfa

NBHL (1)

Կուտակք եռանդանն (կաթսայի) մի զմիով ելանէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Ներքոյ

adj. s.

under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքոյ հաստատութեանն։ Ի ներքոյ երկնից։ Ի ներքոյ թզենւոյն։ Ի ներքոյ կաթսային այրեսջիք։ Նեցուկ ի ներքոյ նորա։ Ի ներքոյ քո մէցս տարածեսցեն, եւ ի վերայ քո որդն յարկցի.եւ այլն։


Նորոգ

cf. Նոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ նորոգ ինչ շինեալ են տունքս, այլ սա է կաթսայ, եւ մեք միս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Յորձան, աց

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

· Calfa

NBHL (1)

ῤύσις, ῤεῦσις, ῤύμη , ῤεῦμα, ῤείθρα, πλημμύρα, χύσις, ἕκχυσις, χείμαρρος fluxus, profluvium, inundatio, redundatio, effusio, irruptio, torrens. (որպէս թէ Յորդանք) Յորդումն կամ յորդութիւն ջուրց՝ եռացմամբ հանդերձ որպէս զեռանդն կաթսայի. գրգանք. հոսանք. շրջանք. պտոյտք. ալիք. ուղխք. հեղեղ. զեղումն. վազք. յարձակումն. սէլ, կիրտապ.


Խուփն, խփան

s. mech.

lid, cover;
cap, head.

· Calfa

NBHL (1)

Դնեն սպունգս մեծամեծս ի խուփն կատսայիցն, կամ խփունս կաթսայիցն. (Վեցօր. ՟Դ. յորմէ եւ Շիր.։)


Կառուցանեմ, ուցի

va.

to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.

· Calfa

NBHL (1)

Կառո՛ զսանն, կամ զկաթսայդ. (՟Դ. Թագ. ՟Դ. 38։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 3։)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զարծաթ սրբեալ եւ պարզեալ եօթնպատիկ ի հողոյ։ կաթսայ լի ժանգով. եւ ժանգն ի նմանէ ոչ պարզեցաւ. (Սղ. ՟Ժ՟Ա. 7։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 6։)


Խափուցանեմ, ուցի

va.

to hinder;
to shut;
to extinguish;
to blind;
— զճրագ, to put out the candle, to blow out the light;
— զհուր, to quench the fire, to extinguish the conflagration.

· Calfa

NBHL (1)

Որ իբր զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ՝բանիւ կամաց քոց խափուցանես. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Ընդհարկանեմ, հարի

va.

to knock, to clash, to strike, to heat;
— զերկաթ, to strike fire.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ իցէ պոյտն ընդ կաթսայի. սա ընդհարկանի, եւ նա փշրի. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 3։)


Ընդհարկանիմ, հարայ

vn.

to fight, to smite, to knock, to strike, to thump at;
— ընդ միմեանս, to knock against each other;
to encounter each other;
— գլխոյն ընդ որմն, to knock one's head against a wall;
— ընդ ճանապարհ, to be on the way to ...;
— ի խղճէ մտաց, to have remorse.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ իցէ պոյտն ընդ կաթսայի. (սա ընդհարկանի, եւ նա փշրի. Սիր. ՟Ժ՟Գ. 3։)


Ցնցուղ, ցղոյ

s.

pipe, conduit, duct, tube;
watering-pot;
besprinkling;
dispersion.

· Calfa


Տապակ, աց

s.

frying-pan;
cf. Վահանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանել զոմանս յեռացեալ կաթսայս, եւ զայլս խորովել ի տապակս։ Խորովէր զձուկն ի տապակ։ (Վրք.հց. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի։)


Տապակ

cf. Վահանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանել զոմանս յեռացեալ կաթսայս, եւ զայլս խորովել ի տապակս։ Խորովէր զձուկն ի տապակ։ (Վրք.հց. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի։)


Կուր, կրի, կրաւ

s.

skiff;
boat, barge, bark;
hod, tray;
cf. Կեր.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Աւգերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. էջ 118 պրս. քիւր՝ որ անծանօթ է։ Հիւնք. կո-րիւն բառից։ Bugge KZ 32, 51 հիռլ. čurach «նաւակ» բառի հետ։ Schefte. lowitz BВ 28, 304 սանս. kundá-«կուժ, պտուկ» բառի հետ։ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 78 յն. γωρντός «աղե-ղակալ»։ Գ. Փառնակ, Անահիտ 1906, 233 հայերէնից փոխառեալ է դնում ալ-բան. korité «նաւակ»։ Lidén, Arm. Stud. էջ 117 հնխ. geu-«ծռիլ, կորա-նալ» արմատից. հմմտ. յն. γυρός «ծը-ռած, կլոր», γῦρος «կորութիւն». նոյն արմատից ուրիշ մասնիկով կազմուած ձևեր են՝ հբգ. kiol «նաւ», իռլ. guala «կաթսայ», յն. γαιλός «կաթ կթելու աման, կուժ, փեթակ» ևն։ Boisacq 142 և 160, Pokorny 1, 557 և 2, 575 դնում են Lidén-ի մեկնութիւնը՝ մեր-ժելով Bugge-ի և Pedersen-ի մեկնու-թիւնները։


Շոգ, ոյ

s.

solar heat, hot vapour.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(յետնաբար ո հլ.) «տաքութիւն, տօթ» Լմբ. առակ. և Բենեդ. Վանակ. յոբ. «շոգի, գոլորշի» Պիտառ. «տաք» էֆիմ. 110. որից շոգի «գոլորշի». Եւս. պտմ. Եզն. «շունչ» Եզն. Ագաթ. «լոյսի ճառագայթ» Եփր. հա-մաբ. Երզն. մտթ. «գիտութեան նշոյլ» Եփր. ա. կոր. 75. շոգանալ «շոգիանալ» Նիւս. բն. օոգալիք կամ շոգլիք «գոլորշի» Երզն. մտթ. էջ 570. (որ և շոգլի Երզն. երկն. զ. շոքլ Վրդ. առ. 115. շուքիլ «vapor» Cl. Galano, Gr. et log. inst. Romae 1645, էջ 21 ա, շոգոլի «գո-լորշի» Վրդն. ծն. Փիլ. լին. 289. «հառա-ւանք» Նիւս. կազմ.), շոգեալ «տաքազած» Յայսմ. յնվ. 11 (չունի ԱԲ), շոգիամէգ Նար. շոգեակ Վրդն. սղ. շոգէտեսակ Նիւս. բն.-Նոր բառեր են շոգեկառք, շոգենաւ, շոգենաւակ, շոգեշարժ, շոգեմեքենայ, շոգեմակոյկ, շոգե-կաթսայ, շոգելից, լիաշոգի։-Շոգ և շոգի բառերի նշանակութեանց զարգացման հա-մար հմմտ. գոլ և գոլորշի։


Խար

s.

grass, hay, forage;
food for cattle, pasture;
— or խառ, thorn;
—ի պտուղ, hips, haws.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

րովել=սանս. caru «կաթսայ, պտուկ». հհիւս. hverr «պտուկ, թաս», իսկ ՀԱ 1910, 93 խոր բառի հետ՝ հնխ. seqa «կտրել» արմատից։ Karst, Յուշարձան 427 խարել, խարոյկ, խարշել=թթր. yar «փայլիլ, այրել, բոցավառիլ»։ Թի-րեաքեան, Բազմ. 1913, 341 խարկել = թրք. qavur-maq «խորովել»։ Scheš telowitz BВ 29, 68 դնում է եբր. ha-rā «այրել» ևն ձևերից փոխառեալ։ Ղա-փանցեան, Արարատ 1917, 217 խորո-վել կցում է վրաց. խուրվեբա «տաքու-Ռեւն» բառին։ Petersson KZ 47, 278 և Ar. u. Arm. Stud. 43 խորովել և խար-շել մեկնում է վերի ձևով (չի յիշում խարել)։ Պատահական նմանութիւն ու-նին ասոր. [syriac word] xaurā «հանռած ա-ծուխ», [arabic word] xarek «այրել», ❇ ︎ օ-xurāka «հրդեհ», արառ. * harr «ջերմութիւն», [arabic word] harīq «հրդեհ», ասուր. aräru «այրել», եբր. [hebrew word] hārā «այրել, վառել», [hebrew word] harhur «այրումն, ջերմ», [hebrew word] harērīm «կի-զիչ տաքից այրած հող»։


Կապիճ, պճաց

s.

cab, bin, ephah, bath;
bezel, mounting, setting;
—ք աչաց, socket or orbit of the eye;
—ք կօմկաց, vamp of a shoe;
iron greaves, armor for the legs;
— ատամանց, socket, alveolus.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Աւգերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. էջ 108 յն. ϰάβος բառից։ ՆՀԲ վրաց. կաբի՛-ծի, եբր. և թրք. գապ, որ և կաբոս, յն. ϰάβος, լտ. cabus։ Ուղիղ մեկնեց նախ Lag. Urgesch. 907 և Gesam. Abhd 81. Պատկ. Истор. Монголовъ 1874, էջ 2 պրս. և արաբ. ձևերի հետ նաև յն. ϰάβος։ Հիւնք. յունարէնից։ Իլիա Ճղ'ո-նիա, Սիտղ'վիս-Կոնա Clleт. 1910, էջ 25 կապիճ բառին է կցում վրաց. ❇-ჭანა կապճանա «փոքր կաթսայ»։ Ղա-փանցեան, Տեղեկ. ինստիտ. 2, 96 հա նում է կապարճ բառից!


Պղինձ, ղնձոյ

s.

copper;
coppercoin;
— ծխեալ, yellow copper, brass, bronze, tombac;
— հրաքարային, copper pyrites, yellow copper-ore;
— երփներանգ, variegated copper-ore, phillipsite.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

. ո հյ. «պղինձ մետաղը» ՍԳր. «ստակ, դրամ, փող» ՍԳր. «կաթսայ» Երզն. երկն. զ. Վստկ. 81, 161. որից պղնձի ՍԳր. պղնձագործ Իմ. ժե. 9. Եզն. Ոսկ. մ. ա. 20. Ագաթ. պղնձահատ Եւս. պտմ. և քր. պղրն-ձաձոյլ Ագաթ. պղնձատ «պղնձէ դրամ» Բրս. մրկ. 168 (նորագիւտ բառ) (Այրին որ զեր-արկ երկու պղնձի փող. անդ՝ էջ 235). պղըն-ձանիգ Գ. թագ. դ. 13. պղնձապատ ՍԳր. Ոսկ. մ. գ. 16. պղնձուր (նորագիւտ բառ) «պղնձագոյն» Զենոն. իմաստ. (ըստ Հ. Ա-կիսեանի հաղորդագրութեան). անագապը-ղինձ, պղնձամորթ (նոր բառեր) և այլն։

ԳՒՌ (dialectal) Պահուած է «պղինձ (մետաղը) կամ կաթսայ» նշանակութեամբ. այսպէս՝ Ալշ. Երև. Մկ. Մղ. Շմ. Ջղ. Սլմ. Վն. պղինձ և Ախց. պղինծ «մետաղը և կաթսայ», Տփ. պղինձ, Կր. պղինծ, Մրղ. պիղինձ «կաթսայ». Ռ. Սեբ. բղինձ «մետաղը», Ակն. Խրբ. Հմշ. Սչ. Տիգ. բղինձ «կաթսայ», Գոր. Ղրբ. պր-ղէնձ «մետաղը», Սվեդ. բղէնձ «կաթսայ». Ագլ. պղայնձ «մետաղը», Հճ. բmղինձ «մեծ կաթսայ» (նշանակութեան զարգացման հա-մար հմմտ. գւռ. խալկին «կաթսայ»<յն. γαλϰίον «կաթսայ»՝ χαλϰός «պղինձ (մետա-ղը)» բառից)։ Նոր բառեր են պղնձի «սուր ականջով», պղնձահամ, պղնձահոտ, պղնձա-ռեխ, պղնձկալ, պղնձկալք կամ պղնձկարգ, պղնձեղէն «բոլոր պղնձէ ամանները միա-սին» (-եղեն հաւաքական մասնիկով. ինչ. քարեղէն, ոսկեղէն, արծաթեղէն, երկաթե-ղէն, փայտեղէն ևն)։


Ջեր, ոց

s. adj.

fine weather;
heat, caloric, warmth;
warm, hot;
serene, fine, clear.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. «տաքութիւն» Սիր. գ. 12 «տաք, տաքուկ» Եզն. «պարզ, բարեխառն և պայծառ օդ» Մտթ. ժզ. 2. Ոսկ. մ. ա. 6, բ. 28. Սեբեր. որից ջերանիլ «այրիլ, հիւան, դութեամբ, ցաւով կամ մոլութեամբ տոչո-րիլ» Ա. մկ. ա. 6. Եւս. քր. Սեբեր. Ոսկ. ա. տիմ. մտթ. ես. ջերիլ Անան. եկեղ. ջերին ատաթուկ» Եզն. «պարզ օդ» Պիտ. փիլ. ջե-րոտ Ագաթ. ջերոց Վստկ.։ -Այս արմատե միւս ձևերն են՝ ՋԵՌ-, որից կազմուած են ջեռնուլ կամ ջեռանիլ ՍԳր. Եփր. թգ. ջեռու-ցանել ՍԳր. Ոսկ. մտթ. ջեռումն Ոսկ. ռ կոր. ջեռիլ Տօնակ. ջեռացուցանել Խոր. Պե-րիարմ. Ասող. ջեռլի Ոսկ. ես. ջեռուցիչ «կաթսայ» Գ. թագ. է. 40, 45. ոտնջեռեալք «հանդէսի վերջաբանը» Նորագիւտ բ. մն. է, 9. դիւրաջեռ Դիռն. երկն.-ՋԵՐՄ, ո հլ. (յետնաբար նաև ի հլ.) «տաք» ՍԳր. Ոսկ ս. տիմ. Ագաթ. Կիւրղ. ել. «օդի տաքու-թիւն» Ագաթ. Եղիշ. «մտերիմ, ընտանի» Ոսկ. մ. բ. 2. Փիլ. 15, 518, «ջեր օդ» Ոսկ. մ. ա. 24. որից ջերմագոյն Ոսկ. ես. ջերմա-նալ Մրկ. ա. 30. Ոսկ. յհ. ա. 3, բ. 33. ջեր-մաջերմ Տոբ. բ. 11, 18. Ոսկ. մտթ. Կիւրղ. ել. Եւագր. Եփր. գ. կոր. ջերմագութ Ոսկ. ջերմակիծ Ագաթ. Վեցօր. ջերմն «տենդ» ՍԳր. (յգ. ջերմանք Եղիշ. Կանոն. 364) ջերմնակալ «ջերմոտ» Ոսկ. բ. տիմ. ա. ջեր-մեռանդն Ագաթ. Սեբեր. Եփր. թգ. ջերմ-նոտ Ոսկ. մտթ. բ. տիմ. ջերմնեակ Մծբ. ջերմուկ Եւս. պտմ. Վեցօր. ջերմակաջուր (ուղղել ջերմաջուր) Վեցօր. դ. 79. ջերմիկ Վրք. հց. նոր բառեր են ջերմել, ջերմոց, ջերմանոց, ջերմաչափ, ջերմագին, ջերմա-միզութիւն ևն.։


Սանդ, ից

s.

pounding-mortar;
— հրեղէն, petard.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ սան «կաթսայ» բառից, «որպէս թէ ի ձև սանի»։ Հիւնք. լտ. sanitas «ա-ռողջութիւն» բառից։ Պատահական նը-մանութիւն ունի ասոր. [syriac word] aseϑ-ϑa «սանդ», որի հետ համեմատւում. է


Կաթ, ից

s.

drop;
— մի, a —, a little;
— մի ջրոյ, a — of water;
— մի քուն, a nap, short sleep.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«պղինձ». ունի միայն Բառ. երեմ. էջ 152. -արդեօք կաթսայ բա՞ռն է։


Տիկ, տկաց

s.

leather bottle, goat's skin;
— գինւոյ, a skin of wine;
— հովուաց, bagpipe.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ արաբ. զիգգ։ Հիւնք. տէգ ռա-ռից։ Patrubány ՀԱ 1906, 366 հնխ. de-kā' dē. «կապել» արմատից։ Ու-ղիղ մեկնութիւնը տուաւ Liden, Arm. Stud. էջ 10-14, որ ընդունում է նաև Meillet MSL 15, 356։ Բ. Խալաթեանց ՀԱ 1908, 87 ասուր. ziqqu, ասոր. [syriac word] zeqa, քաղդ. [hebrew word] zīqā, արաբ. [arabic word] ziqq «տիկ»։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 362 պրս. [arabic word] dīk «կաթսայ» բա-ռից։ Pictet, բ. տպ. Ա. 446 «այծ» ի-մաստով կցում է պրս. takah «բուծ», takal «խոյ», հինդ. takka «խոյ» բառե-րին։