Chamberlain.
Սուլտանացաւ բեգիարուխն ի վերայ պարսից եւ հայոց, որ եւ զքեռին իւր զիսմայիլն արարեալ հեջուպ. (Վրդն. պտմ.։)
far, distant;
removed far away.
Հեռագնաց ճանապարհօք մաշէին զաւուրս իւրեանց։ Զհեռագնաց ճանապարհն հատեալ. (Փարպ.։ Ճ. ՟Գ.։)
absence;
distance.
Թէեւ միոյ հեռակայութան ընդմիջելով։ Յառաջ քան զբազում հեռակացութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29։)
far off, distant, remote;
distant place or country, the distance;
ի — է, from afar, afar. off, at a great distance.
Յորժամ վեցիւք կենդանակօք են հեռաստան, հարիւր ութսուն աշտիճանք են բացական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Դիտէր քոյրն նորա ի հեռաստանէ։ Եկին հասին ի հեռաստանէ։ Ի հեռաստանէ ժողովէ իւր գանձս։ Միթէ չիցէ՞ լուեալ ի հեռաստանէ զայդ, զոր արարի յաւուրց առաջնոց։ Ի հեռաստանէ առնու զհոտ պատերազմի.եւ այլն։
who are remote or distant.
Թղթովն իւրով հաճել եւ հաւանեցուցանել զհեռաստանեայսն, որք բացագոյն էին ի տեսլենէ անտի նորա. (Եփր. եբր.։)
remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.
Տանին բերեն զերկաքանչիւր գաւառաց զգիւտս, եւ միաւորեն զհեռիսն. (Վրդն. ծն.։)
Ճակատէր ոչ հեռի յիւրմէ բանակէն. (Խոր. ՟Բ. 43։)
cf. Հեռաւորութիւն.
Ծեր ոմն ձանձրացեալ ի հեռութենէ ջրոյն, զի մղոնաւ հեռի էր, խորհեցաւ մերձ ջրոյն առնել զկայս իւր. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Հեստիմ.
Հեստէին (կամ հեստ էին) ասէ սահակայ եւ հռեբեկայ կանայքն եսաւայ. իսկ ասորին չասէ՝ թէ հեստէին, այլ թէ չէին հաճոյ. (Կիւրղ. ծն.։)
transgression, disobedience, refusal, contumacy, opposition, resistance;
rebellion.
Անջատեն խոնարհք զանձինս իւրեանց ի նախանձուէ, ի հեստութենէ. (Մծբ. ՟Թ։)
trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.
Դաւիթ զարդար ո կոչէ, որ զհետս դաւթի ողջ յանձին ցուցանիցէ. (Կիւրղ. թագ.։)
cf. Հետազօտ.
to draw behind or after.
ՀԵՏԱՁԳԵԼ ՀԵՏԱՁԳԻԼ. Զհետ իւր ձգել. եւ ձգիլ՝ բերիլ զհատ այլոց.
to pursue, to run after;
to accompany, to go with, to attend, to compete.
Հետամտելոց մանկանց աւետաձայնէ վասն իջման իւրոյ յաշխարհս. (Համամ առակ.։)
to set off in pursuit, in search of, to pursue.
Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)
to send after, to cause to pursue.
Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)
syllogism.
Ասէ նախ զհետեւաբանութիւն ուսանել, զի՛նչ է, եւ ուստի՛։ Ամենայն իրք հետեւանք ունի. մարդոյն հետեւանք է սահման իւր ... զի՛նչ սահմանել կամիս, նախ զհետեւանքն գիտեա՛։
consequently, in consequence, of course.
Իմաստնոյն մի բան բաւական է՝ զիւրն բերել զկնի հետեւաբար. (Մագ. ՟Գ։)
Բարւոք եւ հետեւաբար ասէ, ես ի հայր, եւ յիս հայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.
Վեցհարիւր հազար այր հետեւակ։ Քսան հազար արանց հետեւակաց։ Զօրս բազումս հեծեալս եւ հետեւակս։ Զհետեւակն եւ զհեծելազօրն։ Ամենայն զօրականի հետեւակաց իմոց։ Ել արքայ, եւ ամենայն ծառայք նորա հետեւակք, եւ այլն։ Հետեւակ զօրօք։ Մարտիկ հետեւակօք։ Ընդ հեծեալ եւ ընդ հետեւակ. (Փիլ.։ Պիտ.։ Եղիշ.։)
Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)
triviality, vulgarity.
Զնիզակն իւր ձգեալ ի հետեւակուց՝ խորագոյնս նստոյց. (Խոր. ՟Բ. 8։)
to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.
Ամենայն իրօք հետեւեսցի (ձեռնարկութեամբ). (Կիւրղ. թղթ.։)
to cause to follow, to induce;
to infer, to conclude, to draw a conclusion.
ՀԵՏԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ՀԵՏԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ, ՀԵՏԵՒԵՄ. Տալ հետեւիլ՝ ըստ ամենայն նշ. զհետ իւր ածել, ձգել. հետեւաբար եւ ըստ կարգի բերել. մակաբերել. շարունակել. յարել. յարմարել, ընծայել, ի վերայ բերել.
going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.
Հրաման հանէր ամենայն զօրաց իւրոց հետեաց եւ հեծելոց. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 1.) (ոմանք ընթեռնունն, հետեւակաց։) cf. ՀԵՏԻՈՏՔ, կամ cf. ՀԵՏԻՈՏՍ։
Սակաւ հացիւ կերակրել զբիւրս, եւ հետի գնացն ի վերայ խորոց. (ՃՃ.։)
cf. Հետիոտից.
Փախեաց հետիոտս։ Գնաց հետիոտս. (Դտ. ՟Դ. 15. 17. յն. ոտիւք իւրովք։)
"hair;
—ք, head of hair;
cf. Մազ;
անբոյս ի —աց, bald;
հոպոպիք —աց, curls, ringlets;
հիւսք —աց, tress or lock of hair, tresses, plait of hair;
cf. Հիւսք;
բուսանել —աց, growth of hair;
թափիլ —աց, falling of the hair;
փոքրել, հատանել, խուզել, կտրել զ—ս, to cut the hair;
to crop;
to shave the head;
ճողել, փետել զ—ս առ ցաւոյն or յուսահատութեան, to tear one's hair for grief or despair;
ունել, կալնուլ, ձգել զ—աց, to hold, to pull one by the hair;
զմիմեանց ձգձգել զ—ս, զմիմեանս ձգել զ—աց, to take one another by the hair;
խոպոպել, գանգրել, ծնրել զ—ս, to curl, to put on ringlets, to frizz the hair;
սանտրել զ—ս, to comb one's hair;
ներկել զ—ս, to dye one's hair;
խրձացուցանել, խոզանել, հարթուցանել զ—ս, to cause the hair to stand on end;
to ruffle the hair;
cf. Ծառ;
քստմնիլ, խրձանալ —աց, to bristle, to stand on end;
թափել զ—ս, to destroy hair, to depilate;
—ք նախաբոյսք են քան զմօրուս, the hair grows before the beard;
դեռաբոյս —ք ի ծնօտս տիգեալ, new beard;
—ք ծնրեալ եւ գանգրեալ, —քն ծալ ի ծալ, curly, frizzed hair;
—ք քստմնեալ ի վեր դիզացեալ, with bristling hair;
with hair upstanding;
քստմնեալ դիզանին —ք զգլխով, the hair stood on end;
blood ran cold;
սպիտակին, ծաղկին —ք իմ, my hair grows grey, I begin to grow grey-haired, I begin to get grey."
Հեր գլխոյ։ Հերով կամ ի հերոյ գլխոյ։ Հերով իւրով։ Ի փոքրել զհերս իւր։ Հերք նոցա իբրեւ զհերս կնոջ։ Կալաւ զհերաց նորա։ Ի գիսոյ հերաց իւրոց։ Հերոյ վարսից նոցա.եւ այլն։
Զգագաթն (այսինքն զարմատն) հերոյն գնացելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր։ Գագաթն հերոյ ոչ կատարեալ հեր. (Եփր. աւետար.։)
tillage, plough, culture, tilth;
ploughed land;
— or —ս հարկանել, —ս հերկել, cf. Հերկեմ.
Ո՛չ հարցես հերկ աս եզամբ եւ իշով ... զի չունի իւր զուգան. (Կիւրղ. ել.։)
arrow, dart.
Երեքկնեցից ասէ հերձակօք։ Հերձակ կա՛մ զնեան կոչէ, կամ զնպատակն՝ յոր ձգէր։ Ահա հերձակ ի քէն եւ այսր է. (Կիւրղ. թագ.։)
cf. Հերձեմ.
Որ զվէմն հերձեաց։ Զմուրհակ չարին հերձեա՛։ Անօթ փայտեղէն ... դիւրաբար հերձի (այսինքն հերձան)։ Որ հերձեսցէ զծիրանի թագաւորի. (Խոսր.։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ժ։)
to split, to rive;
to crack, to chop, to cut, to tear.
Որ զբազուկսն հերձատեն դանկօք. (Կիւրղ. ղեւտ.։)
chief of a schism, of a sect;
heresiarch.
Կոչեցեալ զհերձուածապետն նոցա՝ հարցանէր զխոստովանութիւնն իւրեանց. (Վրք. ոսկ.։)
to be divided, separated.
Ընդդէմ բերին հերձուածեալքն. (Կիւրղ. գանձ.։)
to repulse, to reprove, to refute, to contradict;
ի բաց —, to refuse, to reject;
to suffice, to be sufficient.
Հերքեցին զիշխանն անօրէն իւրեան գործակցօք։ Հերքեցին զչար հերձուածսն. (Շար.։)
unhappy, unfortunate, miserable, wretched.
ՀԷՔ ταλαίπωρος, ἅθλιος, δειλός miser, miserabilis, infelix, aerumnosus. որ եւ ՀԷԳ. եւ ՀԻՔԱՑԵԱԼ. կամ ՀԻԳԱՑԵԱԼ. (որպէս թէ Հեծ, այսինքն հեծեծելի) Թշուառ. թշուառական. ապերջանիկ. աւաղելի. եղկելի. ողորմելի. տառապեալ. տարաբախտ. մանաւանդ եղեալն անձամբ անձինի պատճառ տարաբախտութեան իւրոյ. խեղճ, ողորմելի.
to be founded, established, built.
Եկեղեցեաց հիմնանալ։ Եկեղեցիք հիմնացեալ գոն. (Աթ. խչ.։ Կիւրղ. կուս.։)
Յորոյ վերայ երկիրս հիմնացեալ հաստատեալ է. (Կիւրղ. ծն.։)
cf. Հիմնեմ.
Ի սկզբանէ զերկիր հիմնացուցեր։ Յորժամ հիմնացուցանէր զերկիր. (Կիւրղ. գանձ.։ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
Յայսմ ի սուրբ լերանս վերայ տէր մեր հաստատեալ հիմնացոյց զեկեղեցի իւր. (Եպիփ. սղ.։)
cf. Հիմնեմ.
Զիւրաքանչիւր ոք ճանաչէր՝ նախ քան զաշխարհս հիմնաւորել. (Խոսրովիկ.։)
five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.
Ամօք իննհարիւր երեսուն եւ հնգիւք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Հնգիր հարիւրոց դենարաց. (Նար. ՟Ժ՟Է։)
sulphur, brimstone;
պտաել, օծանել ծծմբով, to dip in, or to mix with sulphur.
ԾԾՈՒՄԲ գրի եւ որպէս ռմկ. ԾԾՈՒՄ, ԾՐԾՈՒՄ. θεῖον sulphor հանք դեղին՝ գարշահոտ, լուցկիք հրոյ, դիւրաւառ, եւ դժնդակ բոցով. ... եբր. կաֆրիթ.
Ծծումբ եւ հուր։ Զծըծուոմբն եւ զաղն այրեցեալ։ Իբրեւ զձոր լի ծծմբով բորբոքեալ։ Հրդեհեալս ծծմբով։ Ի լիճ հրոյ այրեցելոյ դիւրաշունչ հողմոյ. (Յհ. կթ.։)
spinage;
beetroot.
Դարձեալ այլ բանջար անհամ, դիւրաբոյս, բազմասերմն. ըստ յն. βλίτον , լտ. blitum իէմաիյէ.
to become lean, extenuated, weakened, debilitated.
Ծիւրեալս, ծմրդեալս, եւ կասեալս ի զօրութենէ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to be grieved, cast down, disheartened, unnerved;
to take to heart, to fret;
ծմրեալ ի տրտմութենէ, weighed down with sadness, sorrowful, oppressed with grief.
Որք միշտ յախտիցն ցանկութիւնսն ծիւրին եւ ծմրին եւ ծորան. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.
իսկ ծնցես, ն. Ծնցիս. ն. ծնեաւ, ծնիցեալ. τίκτω pario γεννάω, γένναμαι, γίνομαι gigino, genero, gignor, nascor, fio, factus sum. Արտադրել կենդանւոյ զնման իւր. ի լոյս ընծայել. ծագել. յառաջ բերել, եւ գալ. եղանիլ. լինել. ծնանիլ, ծնիլ. (եբր. եալատ. իբր ելանել, ելուզանել. ուստի՝ վէլէտ, էվլատ, եւ այլն)
Տխրութեամբ ծնցես որդիս։ Յղացաւ, եւ ծնաւ զկային։ Եւ յաւել ծնանել զեղբայր նորա զհաբէլ։ Սէթ ծնաւ զենովս։ Ծնեաւ ուստերս եւ դուստերս։ Ծնան իւրեանց որդիս։ Օրն, յորում ես ծնայ (ի մօրէ)։ Մարդ աշխատութեամբ ծնանի։ Զամենայն արու՝ որ ծնանիցի եբրայեցւոց, ի գետ ընկեսջիք։ Ոչխար կամ այծ՝ յորժամ ծնանիցին.եւ այլն։
Կին քո եղիսաբէթ ծնցէ քեզ որդի. (Կիւրղ. ղկ.։)
յառաջ քան զամենայն եւ զբնաւ յաւիտեանս ծնաւ անծինն զծնունդ իւր հանգունակ. (Սեբեր. ՟Ա։)
Ո՞վ է՝ որ ծնաւ զշաղս ցօղոյ. զեղեամն ո՞ծնաւ յերկինս։ Երկիր ծնանիցի արդիւնս շահեկանս։ Ոչ գիտես, զի՞նչ ծնանիցի քեզ վաղիւն։ Պշուցեալ հայիցի ընդ երեսս իւր, որ ծնանիցին ի հայելւոջ. եւ այլն։
generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.
Որդին միածին ծնեալ՝ գիտէ զծնիչն իւր, եւ ծնօղն գիտէ զծնեալն իւր։ Նման է ամենայնիւ ծնչին իւրում։ Է՛ է առաջնորդ մեղաց բանսարկուն, եւ ծնիչ չարեաց. (Կոչ.։)
Յառաջագոյն նկարեալ եւ դրոշմեալ էր մահն նորա ի խորհուրդս ծնչի իւրոյ։ Զի զաքարիայ էր ծնիչ յովհաննու։ Մարիամ միայն էր ծնիչ անդրանկանն։ Կցորդէ (զբանն) ընդ ծնչի իւրում յամենայն գործ որ ի նմա եւ արտաքոյ քա զնա։ Փախստեայ գնալ յերեսաց հօրն՝ որ ծնիչն էր ամենայնի. (Եփր.։)
to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.
ԾՆԿԵՄ կամ ԾՆԳԵՄ, ԾՆԿԻՄ կամ ԾԳՆԻՄ, եցայ. ձ. φθίω, φθείρω , τήκω, -ομαι corrumpo, -or;
macero, tabefacio, tabeo κατέχομαι teneor ὐπομένω subjaceo եւ այլն. Առնել եւ լինել որպէս ծունկ կթուցեալ. ի գուճս իջուցանել, եւ իջանել. ընկճել, իլ. կամ որպէս ծնկակապ առնել. խսշտանգել. ճնշել. ճգնել. նեղել, իլ. կթուցանել, կթոտիլ, ծիւրել, հաշենլ մաշել, եղծանել, կորանալ. վարակիլ. ըմբռնիլ. կապիլ.
Յաշխատութիւն քննութեան, որով ծիւրեցին ծնկեցին զանձինս իւրեանց փիլիսոփայքն. (Վեցօր. ՟Գ։)
Թմրութիւն մեղաց եւ զանմեղս եւս ընդ միգով իւրով լծեալ ծնգէր։ Ծնգեալք ի սովոյն, ծարաւով ծնկեալ. (Յհ. կթ.։)
to engender;
to give birth to;
to conceive, to form an idea.
Արարիչ չորեքկին նիւթոցս, յորմէ ամենայքն ծննդագործին հրամանաւ արարչին իւրեանց. (Եղիշ. ՟Բ։)
Արքայ ծննդագործեալ ի միտս իւր՝ բարեաւն յաղթել չարին. (Յհ. կթ.։)
lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.
Վասն ամլութեան եթող զկին իւր, եւ առնէ կին ծննդական. (Կանոն.։)
generative faculty;
fecundity, fertility.
γονιμότης fecunditas. դիւրածին կամ բազմածինն գոլ. բեղնաւորութիւն. ծննդագործութիւն. որդեծնութիւն. սերունդ.
eating or devouring its young.
Ուտելն զիւր ծնունդս՝ զպտուղս որովայնի իւրոյ
loving, fond of one's parents.
Սիրօղ զծնօղս իւր. հայրասէր. մայրասէր.
childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.
Օտար ամլութեան ծնունդ ընդունել. (Կիւրղ. ղկ.։)
Ե՛րթ յերկիր ծննդեան քոյ։ Տօն ծննդոց էր փարաւոնի։ Ի ծննդենէ իմմէ մինչեւ ցայժմ։ Օր մահուան իւրոյ քան զօր ծննդեան իւրոյ։ Գիրք ծննդեան յիսուսի քրիստոսի։ Բազումք ի ծննդեան նորա խնդասցեն, եւ այլն։
Ծնունդ չար զհայր իւր անիծանէ։ Ծնունդք եւ որդիք ձեր։ Ծնունդք նոցա ընդ նոսա։ Զծնունդս ենակայ։ Ի ծննդոցն ռափայ կամ սկայից։ Ծննդեամբք որովայնի, եւ ծննդեամբք խաչանց քոց։ Օձք ծնունդք իժից։ Եւ ահա ծնունդ մարախոյ գայր։ Մի՛ եղիցի ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ իցէ սոցա. եւ այլն։
Ի ծնունդ եւ ի բախտ ակնարկէ վիճակելով։ Ազատեա՛ ի կապոյ ծննդեան։ Անփախչելի աստեղացն ծնունդ։ Ի չար իշխանագոյն ծննդենէն ընդ հարկաւոր կապանօք անկեալք։ Զի մի՛ իւրաքանչիւր ուրուք ազատ խորհուրդքն ընդ ծառայութեամբ ծննդեանն անկցին. (Փիլ. նխ. ՟ա.)
birth;
midwifery, obstetrics.
Որդի հօր, այն որ ի սկզբանէ յաւարտենից առանց փոփոխելոյ է նա ընդ հօր իւրում ի ծնչութեան. (Եփր. ՟ա. կոր.։)