Definitions containing the research ինքն : 5288 results

Մկնդահար

adj.

struck with a halberd.

· Calfa

NBHL (1)

Մկնդահար այսինքն գեղարդեամբ կամ աշտէիւ հարեալ.


Մկրատ, ի, աց

s.

scissors;
— մեծ, shears.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձեւ մկրատէ (այսինքն յոդ ձեւելոյ մկրատաւ), եւ յանկար ասղանէ՝ հանդերձ առաքէ (աբգար յիսուսի). (Գանձ.։)


Մկրտութիւն, ութեան

s.

baptism;
washing, ablution, purification;
martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ մարտիրոսութիւն ինքնին գիտէ մկրտութիւն անուանիլ. (Կոչ. ՟Գ։)


Մղեմ, եցի

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

· Calfa

NBHL (2)

Բանիւ առ ընկերն մղել, եւ ձեռամբ առ ինքն յանգուցանել։ Զնիւթ իբրեւ զանարգ ինչ անգոսնեալ ի բաց մղեն. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)

ՄՂԵԼ. որպէս զտրմուղ կենդանիս. այսինքն Վարել ի գործ. վարժել. կրթել. բանեցնել, սորվեցնել.


Մղոն, ի, աց

s.

mile.

· Calfa

NBHL (1)

Մղոնն՝ եօթն ասպարէզ է (այսինքն ձիընթացք). որպէս զի լինել գետնաչափութեամբ մղոնն հազար քայլ. եւ խրասախն է երեք մղոն. (Խոր. աշխարհ.։)


Մմկիմ, եցայ

vn.

to soil, dirt or pollute oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ ինքն իգանայր այլոց, եւ այսպէս մմկեալ թաւալեալ էր. (Բուզ. ՟Դ. 44։)


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (3)

Ետես զնա՝ թէ ոչ մնայ ի խնդրուածոց իւրոց. (Եփր. ել. այսինքն ոչ զետնի, ոչ յետս կայ։)

Գիտէ ի միտս իւր՝ թէ մնացելոց է ի կործանումն (այսինքն պահեալ կայ). (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 23։)

Մնացայ ես յառաջին ուղեցոյց անտի. այսինքն լքպալ թողայ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Մշակ, ի, աց

s.

husbandman, farmer, tiller, cultivator;
man-servant, domestic, servant.

· Calfa

NBHL (1)

γεωργός, γεώργιος (որ է գէորգ). agricola, vinitor. Երկրագործ, հողագործ. գործաւոր կամ վարձկան յանդի. այգեգործ. արդիւնաւոր. աշխատաւոր. ... (իսկ պրս. միւշագ ՝ է սպասաւոր, ծառայ. որպէս թ. ուշագ ՝ է մանուկ, եւ ծառայ. գործաւոր). ա՛յլ է թ. ըրզաթ որ է բառ յն. էրղա՛դիս. այսինքն գործաւոր. ամէլլիւ, րէնճպէր ).


Մշտածին

adj.

ever fruitful;
constantly producing.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի մշտածին ինքնաւոր անարօրադիր բոյսս բիւրաստեղունս. (Նար. մծբ.։)


Մշտակն

s.

never failing spring.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն (այսինքն աչք, կամ աղբիւրակն) մշտնջենաւոր.


Մշտաշարժ

adj.

perpetually in motion.

· Calfa

NBHL (6)

Հուր մշտաշարժ՝ ինքնաշարժ, շարժօղ այլոց. (Դիոն. երկն.։)

Ինքնաշարժ մշտաշարժ, ինքնիշխան, ինքնազօր, ամենազօր. (Ածաբ. ի պենտեկ։ եւ Շար.։)

Իսկ զարարածոց՝ իբրու հաղորդ իմացականութեան առաւելապէս. կամ դիւրաշարժ. դիւրաշրջիկ. դիւրափոփոխ. եւ մշտայած. կամ ինքնաբերեալ. յօժարափոյթ.

Հոգի՝ ինքնաշարժ. ինխնաշարժն՝ մշտաշարժ. մշտաշարժն անմահ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)

Մշտաշարժ իշխանութիւն. այսինքն անձնիշխանութիւն. (Ոսկիփոր.։)

ἁεικινήτος sempiternum motum habens, perpetuo motus vel mobilis. Միշտ շարժուն, կամ շարժեալ։ Զաստուծոյ ասի՝ որպէս անշարժ շարժօղ, կամ ինքնաշարժ, միտք բոլորովին՝ ամենայնիւ ներգործական.


Մշտնջենաբար

adv.

perpetually, eternally, to eternity, for ever, without end.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեկնելիք մշտնջենաբար ընդ աստուածն բանում միացեալ մարդկայինքն. (Խոսրովիկ.։)


Մշտնջենաւորութիւն, ութեան

s.

perpetuity, perpetuation, continuation, permanence, eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտնջենաւորութիւն ի տեսիլ (այսինքն ի տեսութիւն) մեծամեծ եւ զարմանալի իրացն։ (Ախտարաց) մշտնջենաւորութիւնն ի սնոտիս. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Զ։)


Մոգ, աց, ուց

s.

magician, astrologer;
diviner, enchanter, wizard, sorcerer;
fire-worshipper, follower of Zoroaster;
wise man of the East.

· Calfa

NBHL (1)

Մոգաց եւ մոգպետաց։ Մոգպետն ինքնին մոգօքն հանդերձ։ Բռնի մոգ արար զնա։ Ի բնէ մոգք էին, եւ դու քրիստոնեայ արարեր. (Եղիշ.։ եւ Փարպ. ստէպ։)


Մոգեան

s. pl. magi or magicians.

· Calfa

NBHL (1)

Այսինքն Մոգք. մուղանի.


Մոլաթզենի, նւոյ

cf. Մոլաթուզ.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյ ի թզենիս, որ անուանեալ կոչի կատաղենիս, այսինքն վայրի մոլաթուզ. զթուզն մոլաթզենւոյն քաղեն բերեն կախեն ընդ ընտանի թզենւոյն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մոլաթուզ, թզոյ

s.

s. bot. sycamore;
caprificus;
sycamore figs or fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյ ի թզենիս, որ անուանեալ կոչի կատաղենիս, այսինքն վայրի մոլաթուզ. զթուզն մոլաթզենւոյն քաղեն բերեն կախեն ընդ ընտանի թզենւոյն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մոլեգնիմ, եցայ

vn.

to be furious, to get into a rage, to fly into a passion, to be mad with rage;
to be beside oneself, to go mad, to become deranged, to fall into extasy.

· Calfa

NBHL (1)

Թշնամիք ճշմարտութեանն այնչափ մոլեգնեցան, (մինչեւ) ասել, եթէ այսպէս գիտեմք զնա, որպէս եւ ինքն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։)


Մոլեգնութիւն, ութեան

s.

cf. Մոլեգնուցք.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակագո՛յն՝ մոլեգնութիւն կատաղութեան խորհրդոյ՝ մոլեգնութեան բնական (այսինքն քան զբնականն). (Փիլ. տեսական.։)


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (1)

Առնուլ վարձս ըսի մոլեկան խորհելոյն իւրոյ (այսինքն խորհրդոց) զթագաւորութիւնն իսկ հայոց. (Փարպ.։)


Մոլիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.

· Calfa

NBHL (1)

Փուշ եւ տատասկ մոլեցան յիս իբրեւ ի խոպանի. (Սարկ. աղ. այսինքն կատաղաբար բազմացան։)


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Ոլոմպիա մոլորականս կրեաց (այսինքն պատրեցաւ) ի կախարդական զօրութենէն. (Պտմ. աղեքս.։)


Մոլորիմ, եցայ

vn.

to go out of one's way, to ramble, to rove, to wander, to stray, to go astray, to lose oneself, to be bewildered, to err, to fail;
to fall into error, to be deceived, seduced, perverted;
cf. Մոլիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորեցան, զի այն ինքն է յիմարութիւն. (Ես. ՟Ի՟Ը. 7։)


Մոլորեցուցանեմ, ուցի

va.

to turn out of the way, to mislead, to lead astray;
to bewilder, to deceive, to beguile, to seduce, to pervert, to suborn, to corrupt.

· Calfa

NBHL (1)

Զազգս մոլորեցուցանէ եւ կորուսանէ. ոչ ինքն մոլորեցուցանէ, այլ թողացուցանէ առ ի մոլորել, եւ անկանիլ ընդ կորստեամբ ի մոլորութեանն, որք ոչ կամին դառնալ. (Իսիւք.։)


Մոլորութիւն, ութեան

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ. μανία, ἁπόνοια dementia. Մոլութիւն, այսինքն մոլեգնութիւն. ցնորումն. բանդագուշանք. խելագարութիւն. յիմարութիւն.


Մոխրախառն

adj.

mixed or soiled with ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Երեկ (այսինքն եկն) ձիւն սպիտակ եւ մոխրախառն. (Ուռհ.։)


Մոխրամորթ

adj.

dark skinned, sunburnt, tawny, brown.

· Calfa

NBHL (1)

Մոխրամորթ եւ սեւ եւ դիւանման կոչեաց զինքն։ Մոխրամորթ եւ սեաւ դեւանման դու. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Մոխրաշունչ լինիմ

sv.

to inhale ashes, to be suffocated with ashes.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԽՐԱՇՈՒՆՉ ԼԻՆԵԼ. Զմոխիր ձգել յինքն ի տեղի կամ ընդ շնչոյ.


Մոխրապաշտութիւն, ութեան

s.

fire-worship.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտօն մոխրոյ՝ այսինքն մոխրելի կրակի. հրապաշտութիւն.


Մոխրեմ, եցի

va.

to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Այրեցին զոսկերս թագաւորացն եդովմայեցւոց ի մոխրել. այսինքն զմոխրիլ. յն. ցմոխիր. (Ամովս. ՟Բ. 1։)


Մոմ, ոյ, ով

s.

wax, bee's wax;
wax-candle, wax-light, taper;
սպեղանի ի —ոյ, cerate, medicated wax;
— ճարպական, stearine candle;
cf. Ճրագ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոմ եթէ լուծեալ մչ ճմլեսցի, ոչ ընդունի յինքն զգիր կնքոյն. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Մոմակերտ

adj.

made of wax;
գուբ —, cell, alveolus.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեղրն ի խորս մոմակերտ գրոցն համբարեալ դնէ։ Բազում գուբք մոմակերտք զմիմեամբք հոծծք (այսինքն բճիճք)։ Ծածկեալ խաղաղեալ մոմակերտ ծեփօքն. զի յողդողդեալք խորտակեսցին մոմակերտ հիմունք մաղոցն. (Վեցօր. ՟Ը։) յն. φρέαρ , գուբ. եւ κοιλότης κηρίων , խորք մոմոյ։


Մոշայ, ից

cf. Մոշենի.

· Calfa

NBHL (1)

Մուրիկ, մոշի։ Եւ յն. աղրիօմիրիգի՛, թարգմանի ի մեզ Մոշավայրի, կամ մոշայ վայրի. (Երեմ. ժէ՝. 6. 31։) յն. ձայն մռիգի՛, է որպէս թէ մեռոնական, այսինքն իւղային, խժային, կամ իբրեւ զմրտենի։


Մոշավայրի

cf. Մոշենի.

· Calfa

NBHL (1)

Մուրիկ, մոշի։ Եւ յն. աղրիօմիրիգի՛, թարգմանի ի մեզ Մոշավայրի, կամ մոշայ վայրի. (Երեմ. ժէ՝. 6. 31։) յն. ձայն մռիգի՛, է որպէս թէ մեռոնական, այսինքն իւղային, խժային, կամ իբրեւ զմրտենի։


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (3)

Արարե՞ր բարի ինչ. մոռա՛. զի տօրն քո ինքնին յիշեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Ծանեար ո՛վ մարիամ, որ ինչ հայրապետացն եւ մարգարէիցն մոռանիւր. (յն. ոճով. այսինքն ծածկիւր) (Ճ. ՟Գ.։)

Թոյնք իժի արկեալ ի փոր՝ ոչ կարեն մոռաանիլ ի բազում ժամս. (այսինքն թաքչել) (Իսիւք.։)


Մոռացումն, ման

s.

forgetfulness, want of memory;
ի — գալ, անկանել, to fall into oblivion;
ի խորանկանել, ի մոռացմունս խորոց մատնիլ, to be buried in oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Մոռացումն արարեալ մանուկ՝ ընկէց զինքն ի հուր. (Ճ. ՟Ա. իմա՛ թողեալն մոռացմամբ։)


Մոռացօնք

s.

forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրանալն է զինքն՝ ամենեւիմս անցելոցն մոռացօնքն, եւ կամաց իւրոց մերժումն. (Բրս. հց.։)


Մովպետան մովպետ

sn.

the chief of the Magi.

· Calfa

NBHL (2)

ՄՈՎՊԵՏԱՆ ՄՈՎՊԵՏ. Որպէս պրս. մուպէտան մուպէ՛տ. այս ինքն Մոգպետաց մոգպետ։ Եղիշ. ՟Ը։ Իսկ Հին բռ. մեկնէ, իշխանաց իշխան, կամ պարոնաց պարոն։

ՄՈՎՊԵՏԱՆ ՄՈՎՊԵՏ. Որպէս պրս. մուպէտան մուպէ՛տ. այս ինքն Մոգպետաց մոգպետ։ Եղիշ. ՟Ը։ Իսկ Հին բռ. մեկնէ, իշխանաց իշխան, կամ պարոնաց պարոն։


Մորթազերծ

adj.

skinned, deprived of the skin;
— առնել, to skin, to deprive of the skin;
to excoriate.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ մորթն է զերծեալ՝ այս ինքն քերթեալ.


Մորթաղ, ից

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն տաշտի, կամ թափուրի (այս ինքն տեփուրի), կամ մորթաղի։ Ի վերայ մորթաղի կամ քրձի՝ յորս իցէ կերակուր։ Այլ թէ ի մորթաղին գտանիցի՝ որ չոր եւ ցամաք իցէ։ Եթէ դալար եւ խոնաւ իցէ մորթաղ, խորտակեսցի. (Կանոն.։)


Մորթեան

s. pl. skins, hides.

· Calfa

NBHL (1)

այս ինքն Մորթք. մորթիներ.


Մորթի, թւոյ

cf. Մորթ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ռմկ. ոճճվ. այսինքն Մորթ.


Մու, ի

s. bot. meum, meum Athamaticum, spignel, foeniculum alpinum perenne.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանեալ է միակն (այսինքն միութիւնն) ի միոջէ. ցոյց է միակն, եւ նմանութիւն միակին՝ մու. ցոյց է միակն, եւ նմանութիւն միակին՝ մու. (Փիլ. լին. ՟Դ. 110։)


Մուշկ, մշկոյ

s.

musk;
— երէ, moschifer.

· Calfa

NBHL (1)

μόσχος muscus, moschus moschiferus. թ. միւք, ... յն. լտ. մօսխոս, մօ՛սքուս, մուսգուս . (ի պրս. բառէ մուշ, որ է մուկն) Մկնաձեւ եւ մկնաչափ կենդանի ի հնդիկս՝ անուշահոտ, եւ իւղ նորա. եւ լայնաբար ամենայն անուշահոտ իւղ եւ պտուղ եւ ըմպելի. որպէս եւ բէշկ մշկոյ՝ է փիսիկ, այսինքն կատու մշկաբեր. (ուստի եւ միւսքէթ, մուշքաթ եւն)


Մօրատ

cf. Մուրատ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՕՐԱՏ կամ ՄՈՒՐԱՏ. որ եւ ՄՕՐՏ, իբր Մօրուտ. այսինքն տղմուտ. եւ խոնաւ տեղի.


Մուրց

s.

fist;
— առնել ընդ միմեանս, to box, to cuff, to fight with fists.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատ Մրցելոյ. որպէս պ. միւշտ. ռմկ. մուշտա, էումրուգ. այսինքն Կռուփ. բուռն. եւ Բռնամարտութիւն.


Մուրցացի

adv.

with the fists, with fisticuffs.

· Calfa

NBHL (1)

Մուրցացի տանջել զպարանոց նորա եւ զկզակս։ Կոյս մի ընդ միւսոյ կուսի (այսինքն կողմն ընդ կողման) մուրցացի ընդհարեալ. (Յհ. կթ.։)


Մռայլ, ից

s. adj.

mist, darkness, obscurity;
shadow, shade;
foggy, obscure, dark, dusk;
shady, woody.

· Calfa

NBHL (1)

Մառնամուտ, այսինքն է մթին, մռայլ առձայնի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Մռուտ

adj.

surly, cantankerous, crabbed.

· Calfa

NBHL (1)

Թուի Մռուղ. այսինքն իբր մռմռացող, մականուն ուրումն սահակայ՝ մռուտն կոչեցելոյ, առ Ասողկայ։ Տե՛ս եւ զյաջորդ բառս։


Մանրիկ, նրկան, կունք, կանց

adj.

minute, little, very small, tiny.

· Calfa

NBHL (1)

Առ հասարակ ծակոտեցաւ մանրիկ մարմինք (այսինքն մասունք մարմնոյ) նորա. (Ագաթ.։)