Definitions containing the research ինքն : 5288 Results

Այգուց

See full entry →
NBHL (1)

Որ երէկ սերմանեցան, յայգուցն ապականեալ՝ պատրաստեցան (այս ինքն բուսան յերկինս). (Թէոփիլ. Խ. Մկ։)


Այլաչափ

See full entry →
NBHL (1)

Չափոցն եւ թուոցն են ոմանք, որ ինքնաչափք եւ ինքնաթիւք են, եւ նոյնք այլաթիւք եւ այլաչափք են. (Սահմ. ՟Գ։)


Այրելի, լւոյ, լեաց

See full entry →
NBHL (1)

Զի իցէ մարդկան այրելի". յն. յայրումն. այս ինքն ի պէտս այրելոյ։ (Ուր եւ ԼԹ. 9.)


Անբաժանական

See full entry →
NBHL (1)

Զինքն գիտելով աստուածայինն իմաստութիւն՝ գիտասցէ զամենայն, աննիւթաբար զնիւթեղէնս, եւ անբաժանական զբաժանականս, եւ զբազումս միեղինապէս. (Դիոն. ածայ. ՟Է։)


Անգեղեցիկ, ցկի, կաց

See full entry →
NBHL (1)

Ամենատեսակ, անկերպ, անգեղեցիկ։ Անգեղեցիկ ասէ, որպէս գեղեցկութեան ի նմանէ եղելոյ. իսկ ինքն ի վեր քան զգեղեցկութիւն է. (Դիոն. ածայ.։ Մաքս. անդ։)


Անծածկոյթ

See full entry →
NBHL (1)

Զանծածկոյթսն զարդարէ, եւ կազմութեամբ իւիք տայ պատել զնոսա. (Դիոն. երկն.։) յն. անհովանի, այս ինքն հոլանի։


Անձնիշխանաբար

See full entry →
NBHL (1)

Զամնեայն օրէնսն անձնիշխանաբար փոփոխել ջանայք (ասես)։ Ասացեր, անձնիշխանաբար զթլփատութիւնն մեզ ի մկրտութիւն փոխել, զայս ո՛չ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն ի մկրտութիւն փոխել. զայս ոչ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն փոխեաց. (Ղեւոնդ.։)


Անպատիժ

See full entry →
NBHL (1)

Զդատողութիւնն (արա՛) անպատիժս. այսինքն առանց պատժի կամ պատժելոյ. (Նար. գանձ խչ.։)


Անվրիպութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Անմեղս եւ անվրիպութիւնս (այսինքն անվրիպութեամբ) ըստ քրիստոսի հետոցն ընթանայ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Ապրեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զի այնպէս կարգն իսկ ողջ ապրի (այսինքն պահի), եւ եբրայեցին ընդ ասորւոյն միաբանի. (Կիւրղ. ծն.։)


Աջոյ, Աջու

See full entry →
NBHL (1)

Որ ընդ աջմէն եւ ընդ ահեկէն է, այսինքն առ որդիսն աջու, եւ առ որդիսն ձախու. այսինքն աջակողմեան, կամ աջակողման. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Առաջնապահ

See full entry →
NBHL (1)

Նա ինքն է առաջնապահ եւ վերջնապահ. (Եփր. ծն.։)


Առեղծում, ծի

See full entry →
NBHL (1)

(Սողոմոն եւ քիրամ) առակս միմեանց առաքէին, եւ առեղծուլ հրամայէին։ Եւ որ չկարիցէ առեղծուլ, առեղծլեացն (այսինքն լուծանողացն) ինչս տուժիցէ. (Եփս. քր. ՟Ա։)


Առկայծեալ

See full entry →
NBHL (1)

Աչք առկայծեալք, այսինքն մերձեցեալք ի կուրանալ. (Մխ. երեմ. եւ Մխ. բար.։)


Աստեղական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Շուն ձայն՝ բերի ըստ երից. այս ինքն երկրային, աստեղական, եւ ծովային. (Դամասկ.։)


Աստուածարեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Յերկնային տռփանացն յափշտակեալք՝ աստուածազգեստք լինին։ Խնդալից զուարթանան եւ աստուածարեն։ Յորժամ աստուածարեսցէ ինչ ժամանակ, անդրէն դառնայ առ ինքն։ Մարգարէական ոգի ամենայն աստուածարի, եւ աստուածային մոլութեամբն օրէնսդրէ։ Ընդ ձեւով մարգարէութեան մտեալ ղօղեսցէ, աստուածարել եւ ըմբռնել թուելով. (Փիլ. ստէպ։)


Ատեամ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

այսինքն Ատեմ, ատէ ատէր.


Արեանառու, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

ԱՐԵԱՆԱՌՈՒ կամ ԱՐԵԱՆ ԱՌՈՒ որ եւ յոքնակի ասի Առուք արեան կամ տարեանց. Առօղ զմասն նոյն արեան, կամ ունօղ զնոյն առու արեան այլոյ. այսինքն ազգական համարիւն.


Արուեստագործեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Նա ինքն նոյն է (սատանայ), որ արուեստագործեաց զիրսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. (յն. արուեստ զիրն արար)։)


Բազմաբար

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ սեռ եւ ոչ տեսակ պարզաբար ասին, այսինքն ո՛չ միայնաբար, այլ բազմաբար. (Անյաղթ ի Պորփ.։)


Բամբասութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Զի՞նչ է բամբասողութիւն. ամենայն բան կամօք անպատուութեամբ ասացեալ՝ բամբասանք են, թէպէտ նոյն ինքն բանն կարծիցի ոչ լինել թշնամանօղ. (Բրս. հց.։)


Քերսոն, ի

See full entry →

s.

chersonese, peninsula, (Crimea).

NBHL (1)

ՔԵՐՍՈՆ կամ ՔԵՌՍՈՆ. (ի յն. խէ՛ռսօն, խէ՛րրոն. թ. գըռ, խըռ. այսինքն չոր եւ ցամաք, ամայի. յորմէ քէռսօ՛նիսօս, կամ քէրըընիսըս. խըռըմ, գըրըմ ). Ցամաք կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի, այլ կից ընդ ցամաք երկիր միով ծայրիւ. որպիսի են խըռըմ, եւ մօռա.


Քերքեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive away, to repulse.

NBHL (1)

Խռովեսցին կղզիք ծովու ի քերքերլոյն քումմէ. այսինքն ի հերքմտնէ, ի ելք կամ տարագրութիւն. ἕξοδος, ἑξοδία.


Քեցեմ, եցի

See full entry →

va.

to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.

NBHL (1)

Քեցեցէ՛ք զորդիսն (այսինքն զորթսն) ի հետոց նոցա ի տուն. (՟Ա. Թագ. ՟Զ. 7։)


Քթանոց

See full entry →

s.

oil-filter.

NBHL (1)

ՔԹԱՆՈՑ եւ ՔԹՈՑԱՆԻ կամ ՔԹՈՑՆԻ. Քամոցն ձիթոյ՝ թերեւս ի ձեւ հիւսուածոյ քթոցի կամ կթոցի, այսինքն կողովոյ, զամբիւղի.


Քթեթ

See full entry →

s.

flaxen cord.

NBHL (1)

Ի քթանէ՝ այսինքն ի կտաւոյ պատրոյգ եւ չուան. վուշ ոլորեալ կամ արձակ ի պէտս կապոյ. խծուծ.


Քթեր, ոյ

See full entry →

s.

flower end of fruits.

NBHL (1)

Հա՛ն զսիրտն (այսինքն զմիջուկն սերկեւլի), եւ զքթերն կտրէ՛. (Վստկ. ՟Մ՟Ը։)


Խափարաձայն

See full entry →
NBHL (1)

ԽԱՓԱՐԱԿԱՆ ԽԱՓԱՐԱՁԱՅՆ. (մօտ ի Խափշիկ եւ Խփտի ազգս. եւ ի հնչիւն Խաֆ տառի, եւ կամ խապա, այս ինքն թանձր) Ունօղ զհնչիւն կամ ձայն խոշոր եւ թանձր կամ դժուարալուր.


Խաքան, ի

See full entry →
NBHL (1)

Բառ պրս. որ եւ խան. այսինքն Թագաւոր. արքայ. իշխան ինքնագլուխ։ (Խոր. ՟Բ. 84. 86. եւ աշխարհ։)


Խոստովանաքոյր, քեռ

See full entry →
NBHL (1)

ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՔՈՅՐ որ եւ ԽՈՍՏՈՎԱՆԱԴՈՒՍՏՐ. Քոյր խոստովանութեան. այսինքն կին կամ օրիորդ, որ խոստովանի զմեղս իւր. որ եւ կոչի հոգեւոր քոյրկամ դուստր քահանային.


Խրոխտական, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

Խրոխտականն՝ անձնահաճական եւ սիգանձն լսի, որ ինքն զինքն ամբառնայ ի դսրով. (Երզն. քեր.։)

Գոգցես խրոխտական իմն կարծեօքն եւ ձեւով մարմնոյն այսպէս ցուցանէր զինքն ամբարտաւանութեամբ լի փքացեալ. (Պիտ.։)


Ծանրացուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

այսինքն Ծանրացուցանօղ. ծանտրցընօղ.


Ծարրաքար, ի

See full entry →
NBHL (1)

ԾԱՐԻՐ ՔԱՐ. ԾԱՐՐԱՔԱՐ. որ եւ ԾԱՐՈՒՐ ասի, եւ ԱՆԱՂԱԾ ԾԱՐՈՅՐ. նիւթ ծարրոյ. այս ինքն քարն չեւ աղացեալ. ... տե՛ս եւ ԹՈՒԹԻ ԱՉԱՑ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Հին բռ.։)


Ծնանելի, լիք, լեաց

See full entry →
NBHL (1)

Բարկութիւն հօր՝ որդի անմիտ, եւ ցաւք են ծնանելեաց (այսինքն մօր) նորա։ Չի՛ք զօրութիւն ի ծնանելիս. (յն. եզակ) (Առակ. ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 3։)


Ծնիմ, ծնայ

See full entry →
NBHL (1)

Որպէս Ծնանիմ կր. այսինքն ծնեալ լինիմ.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

See full entry →
NBHL (1)

Եկաց ի ծննդենէ։ Դժուարածին եղեւ ի ծննդեանն։ Ժամանակ ծննդեան յամուրաց։ Ոչխարի եւ արջառոյ ծնունդ արձակեալ է (այսինքն սկսեալ են ծնանել զգառինս եւ զորթս). եւ այլն։


Կամասէր

See full entry →
NBHL (1)

Կամասէր, կամագնաց, ինքնակամ մեղացն. (Ագաթ.։)


Կամարար, աց

See full entry →
NBHL (4)

ԿԱՄԱՐԱՐ. Ըստ յն. ոճոյ՝ սեպհական անուն միանձանց, որպէս երբեմն եսսեանց առ եբրայեցիս. յն. θεραπευτής , այսինքն պաշտօնեայ (աստուծոյ).

Յաղագս միայնակեցաց, այսինքն կամարարացն կարգի։ Ասէ զգայիոս կամարար. եւ է կամարարդ անուն ի վերայ միայնակեցաց. (Մաքս. ի դիոն.։)

Եւ կամ որպէս Սաբաւովթ, այսինքն (Տէր) զօրութեանց, որք անվրէպ կատարեն զկամս աստուծոյ.

(որ հայի ի պէսպէս առնումս եբր. ձայնիս, այսինքն սպայից, պաշտօնէից եւ այլն. եւ ի բանս սաղմոսին ՝ ուր ասի զհրեշտակաց,


Կարգալից

See full entry →
NBHL (1)

Ի բազում խաղաղութեան մանկունք քո, այսինքն յարդարեալք լիցին կարգալիցք. (Ոսկ. ես.։)


Կինաբառիս

See full entry →
NBHL (1)

Մաւրիտանիա. ի լերինսն յայնոսիկ ընտիր կինաբառիս, այսինքն դեղ կարմիր. (Խոր. աշխարհ.։)


Կորստախառն

See full entry →
NBHL (1)

Կորստախառն խոնարհութիւն աշխարհիս. այսինքն հետ զհետէ վատթարանա՝ն, որ տանի՝ ի կորուտ Եփր. (դտ.։)


Կուղբ, Կղբոց

See full entry →
NBHL (2)

ԿՈՒՂԲ (լծ. թ. քէլբ, այսինքն շուն). որ եւ ԿԱՍԴՐԻՈՍ. κάστωρ castor, lurda, fiber, beber. Ջրշուն. կենդանի ծովային եւ երկակենցաղ, լողակ սեւամորթ ի ձեւ շան.

Կղբու ձու, կամ կղբի ձուք, խունտուզ հայասի ասի։ Կղբու մորթի, որ է խունտուզն (այս ինքն մորթ նորա). (Բժշկարան.։)


Հակառակիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (2)

Յիմար է, որ ընդ վեհս քան զինքն հակառակէ։ Ոչ հակառակել ընդ փարթամին. (Պիտ.։)

Ընդդէմ թշնամւոյն հակառակողի (այսինքն սատանայի)։ Որով զլրբութիւն հակառակողին ըմբերանեալ ամաչեցուցէր. (Շար.։ Նար. ղ։)


Հանդիպիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (2)

Առ որս հանդիպի պղատոն. այսինքն դիմապատահէ. (Սահմ. ՟Բ։)

Կուսի ծնանել՝ ոչ հանդիպեցելոյ առն. այսինքն անփորձ եղելոյ յառնէ. (ՃՃ.։)


Հասութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Արքայութիւն աստուծոյ է գիտութիւն սրբոյ երրորդութեանն՝ ձգեալ ընդ հասութիւն միտս. այսինքն խորին եւ անբովանդակելի տեսութեամբ. (Եւագր. ՟Դ։)


Հետակորոյս

See full entry →
NBHL (1)

Առժամայն չքոտեալ հետակորոյս եղեւ հակառակորդն հպարտացեալ՝ ինքն եւ իւրքն ամենայն. (Արիստակ. ի մկրտ.։)


Հետէ

See full entry →
NBHL (1)

այսինքն Ի հետէ, որոյ նախդիրն դնի ի վերայ նախընթաց բառից. ἁπό, ἁφ’ ἦς, ἁπ’ ἑκεινού ex quo, ab exinde, jam inde, ab ... usque. Զհետ կամ զկնի անցելոց եւ այսր. անդստին, ի սկզբանէ ցայժմ. անընդհատ ցայս վայր. անկից ետեւ, ինչուան հիմա .... cf. ՅԱՅՆՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅԱՅՍՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅՈՐՍ ՀԵՏԷ, cf. Ի ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ.


Հերեսիովտայք, տայց, տաց

See full entry →
NBHL (2)

ՀԵՐԵՍԻՈՎՏԱՅՔ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՏԱՅՔ ՀԵՐԵՍԻՈՎՏՔ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՏՔ. Բառ յն. αἰρεσιώτης, -τες . այսինքն Հերետիկոսք. (Կոչ. ՟Զ. ստէպ։)

Այս սովորութիւն ասէ հերեսիովտացն է, այսինքն կերինթացւոցն. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)


Հիւղեայ, Հիւղէ

See full entry →
NBHL (3)

Զոր հիւղն կոչեն, որ թարգմանի նիւթ. միթէ եւ զինքն ընդ հիւղին ի զա՞րդս ածէր։ Զհիւղեայն ասեն։ Հարցցուք զհիւղեայն։ Զհիւղեայն խնդիր թողեալ։ Զհիւղեայն աստուածացուցանել. եւ այլն. (Եզնիկ.։)

Զնոյն զհիւղայն, այսինքն զնիւթն։ Ի չքաւոր բնութիւնն հիւղեայ։ Վասն ճառից հիւղեայ. (Վեցօր. ՟Բ։ Ըստ նմանութեան մանրամաղ փոշոյն հիւղէի. Ագաթ.։)

Մերթ որպէս յն. ի՛լիօս. ἤλιος այսինքն Արեգակն.


Հիւսիսի, սիսոյ

See full entry →
NBHL (2)

ՀԻՒՍԻՍ ՀԻՒՍԻՍԻ. βορρᾶς, βορέας, βορέης eptentrio, aquilo, boreas. գրի եւ ՀԻՒՍԻՒՍ. ՀԻՒՍԻՒՍԻ. ՀՒՍՒՍ. ՀԻՍԻՍԻ. այսինքն հիւսիւս. հիւսիւսի. Կողմն աշխարհի ընդ մէջ արեւելից եւ արեւմտից՝ դէմ ընդդէմ հարաւոյ, հեռի միշտ յարեգականէ, եւ ցրտագին։ Եւ Հողմն ցրտաշունչ յայնմ կողմանէ. հուսիս։

Հիւսիս արեւելից. յն. ապելիոդէս, այսինքն ապարեւական։