to enlist, to maintain soldiers;
to exercise in the art of war;
to arm.
· Calfa
Կամին զինուորել զիս ի դուռն թագաւորին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Զինուորեմ.
· Calfa
Կամին զինուորել զիս ի դուռն թագաւորին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
showing, indication, mark, index, sign, testimony;
demonstration, evident proof;
show, appearance, parade, ostentation;
spectacle, laughing-stock, butt;
հաստատուն —, plain proof;
— բարեկամութեան, show of friendship;
— մեծարանաց, demonstration of respect;
ի —, ի —ս, ի —ս ինչ, only for show, for pretence, for ostentation;
—ս առնել, to shew, to show off, to make parade or display of, to display;
առնել ինչ ի —ս մարդկան, to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere shew, to obtain applause fraudulently;
լինել ի —ս, to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of;
զոմանս — առնել ի խրատ այլոց, to hold up to opprobrium for example to others.
· Calfa
Ի ցոյց շրջին վասն յաղթութեան թագաւորին։ Ի ցոյց շրջեցուցանէ. (Սեբեր. ՟Գ։)
as long as, during, whilst;
ցո՞րքան, until when ? how long ?
· Calfa
Ցորքան ասացեալ հարկքս տուեալ լինին, կայ մնայ թագաւորացն հաստատուն զօրավիգն օգնականութեան։ Ցորքան եմք ի մարմնի, յայնպիսի եւ յայնքան բարիսն ոչ վայելեմք։ Ցորքան նափորտն սրբութեան փակէ զնա շուրջանակի, փոխանակ Աստուծոյ է. (Փիլ. իմաստն.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։ Յհ. կթ.։)
cf. Ցրուեմ;
to transgress, to violate, to break, to infringe;
— զխորհուրդս, to reveal secrets;
to thwart the projects, to counteract the designs, to baffle the devices of a person;
— ցինչս, to lavish, to waste, to squander, to run through, to dissipate;
— զմիտս, to distract, to divert, to call off;
— զխաւար, to dispel the darkness.
· Calfa
Ցրել զուխտն Աստուծոյ, կամ զպատուիրանս նորա, կամ զոր Աստուած խորհեցաւ։ Ցրել զհրաման թագաւորին, կամ զխորհւորդ աքիտոփէլայ։ Կամ, Զգունդնլ ամենայն յայսկոյս յայնկոյս ցրել։ Ցրեցից զձեզ ընդ ազգս.եւ այլն։
cf. Ցրուիչ;
divergent;
diffusive;
dispersive.
· Calfa
Ցրիչ եւ խայտառակիչ թագաւորին հրամանի. (Փարպ.)
dispersion, diffusion, scattering;
— մտաց, distraction;
— ուխտի, violation, transgression.
· Calfa
Եթէ իցէ ցրումն քո ի ծագաց երկրի մինչեւ ի ծագս երկրի։ Տաց զքեզ ի ցրումն ընդ ամենայն թագաւորութիւնս երկրի։ Ժողովեա՛ զցրումն գերութեան մերոյ։ Ի կատարել ցրման ձեռին ժողովրդեանն. (Օր. ՟Լ. 4։ Երեմ. ՟Լ՟Դ. 18։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 27։ Դան. ՟Ժ՟Բ. 7։)
Ցրումն ամպարշտաց՝ թագաւոր իմաստուն. (Առակ. ՟Ի. 26.) յն. ցրիչ, կամ հոսիչ. λικμήτωρ ventilator.
palisade, stockade.
· Calfa
Զկլայն ցցապատնիշօք ամրացուցանել տայ թագաւորին. (Յհ. պտմ. ՟Դ. առ Լեհ.։)
stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.
· Calfa
Զօրէն ցօղնոյ հալածին իբրեւ հողմով ի ձայնէ թագաւորին։ Ներէ սերմանողն ցօղնոյն մինչ ի կալն, զի սնուցիչ է ցորենոյն. (Շ. մտթ.։)
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
· Calfa
Պանդխտեսցին առ քեզ փախստականքն մովաբու։ Մինչեւ յե՞րբ տեսանիցէք փախստականս։ Ընդ հրէայսն փախըստականս առ քաղդէացիսն։ Փախստական է յերկրէս եւ ի թագաւորութենէ իւրմէ.եւ այլն։
Թողեալ զթագաւորութիւնն՝ փախստական անկանի ի կրիտէս. (Խոր. ՟Ա. 16։)
to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.
· Calfa
Ընդ որով փակեալ կային ժամանակք թագաւորաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
vn. va. cf. Փայլատակեմ.
· Calfa
Փայլակէր ի թուփն (մորենւոյ) հուրն։ Փայլակեսցէ սուր թագաւորի։ Քրիստոսիւ ապա փայլակեցելոյ՝ եմուտ արդարացուցիչ շնորհ։ Զի եւ փայլակեցելումն լուսոյ ճառագայթեալն իմասցի լոյս։ Լոյս ի լուսոյ փայլակեալ. (Պրպմ.։)
hatchet, axe;
hoe, mattock, spade, pick-axe.
· Calfa
Առեալ թագաւորին բահ եւ փայտատ՝ հատանել զգիրս հանգստարանաց սրբոցն։ Վաստակել եզամբք, եւ բրել ձեռամբ՝ փայտատօք եւ բահիւք. (Ագաթ.։ Շ. ընդհանր.։ եւս եւ Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
to pet, to take great care of, to nurse tenderly, to fondle, to caress, to make much of;
to fawn upon, to cajole, to flatter.
· Calfa
Զփիղիպպոս այնուհետեւ որբ մնացեալ փայփայէր ոստիկանութեամբ ոմն յազգէ թագաւորութեանն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to cover with glory, to load with honours, to render glorious.
· Calfa
Աստուածային բանիւն սնեալք եւ աճեցեալք՝ փառազարդեալ արքայն։ Արիստակէս մեծափառ եւ զարմանալի հրաշիւք անդ փառազարդեալ։ Մարգարտով փառազարդին թագաւորք երկրի։ Ի սուրբն սոփիա ի փառազարդեալ խորանին Աստուծոյ. (Ճ. ՟Ա.։ Երզն. լուս.։ Տօնակ.։ Ճ. ՟Ժ.։)
glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
· Calfa
Արար զքեզ անուանի եւ բարգաւաճ եւ փառաւոր։ Այր Աստուծոյ, այր փառաւոր։ Իշխան փառաւոր ես դու։ Այր փառաւոր՝ յազգէ թագաւորութեանն։ Արս երկոտասան ի փառաւորաց որդւոցն իսրայէլի։ Իջցեն փառաւորք եւ մեծամեծք եւ մեծատունք։ Քակել զամենայն ամբարտաւանութիւն փառաւորաց.եւ այլն։
with much honour, gloriously, magnificently, pompously.
· Calfa
Եւ մեք փառաւորապէս օրհնեսցուք զանուն քո ինքնակալ թագաւոր. (Յհ. կթ.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
· Calfa
Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Տեսջիք զփառսն տեառն։ Փառք տեառն երեւեցան ամպով։ Բազմութեամբ փառաց քոց մանրեցեր զհակառակորդս։ Ծագեսցէ Աստուած խորհրդովք՝ փառօք իւրովք յերկիր։ Լի է ամենայն երկիր փառօք նորա։ Փառք Աստուծոյ ծածկեն զբան։ Փառք թագաւորի պատուեն զհրամանս։ Ի հօր մերոյ ընչից արար իւր զայն ամենայն փառս։ Պատմեցէ՛ք հօր իմոյ զամենայն զփառս իմ։ Ետու քեզ զմեծութիւն եւ զփառս։ Պատմուճան սուրբ Ահարոնի ի պատիւ եւ ի փառս։ Հանդերձ կամ աթոռ փառաց։ Զփառս իմաստունք ժառանգեսցեն, իսկ անմիտք բարձրացուցին զանարգանս։ ՓԱռք են առն խոտորիլ ի հայհոյութեանց.եւ այլն։
Օրհնեսցո՛ւք զտէր, զի փառօք է փառաւորեալ։ Զխորհուրդ թագաւորի բարւոք է ծածկել, այլ զգործս Աստուծոյ յայտնել՝ փառօք։ Թաղեաց փառօք եւ պատուով։ Ընկալաւ զայրն, կամ ընդունել զարսն՝ մեծաւ փառօք.եւ այլն։
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
· Calfa
Փարելի եւ սիրելի թագաւորին։ Որ փարելին էր քրիստոսական հօտին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՃՃ.։)
in haste, hastily, diligently, promptly, rapidly, quickly, soon.
· Calfa
Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս։ Փութապէս տարաւ զդանիէլ առաջի թագաւորին։ Ելեալ փութապէս յերուսաղէմ։ Յայնժամ փութապէս յոտս հասանէին ոնեայ։ փութապէս յղեցի զնա։ Ամք նոցա փութապէս անցին.եւ այլն։
thorn, spine, prickle;
thistle;
an Armenian note;
— ձկան, bone, fish-bone;
— պսակ, crown of thorns.
· Calfa
Փուշ պսակ առեալ ի գլուխն։ Փուշ պսակ եդին ի գլուխ սուրբթագաւորին. (Գանձ.։)
to change, to alter, to turn, to convert, to vary, to modify, to permute, to transform, to transmute.
· Calfa
Մինչեւ զլերինս փոփոխելոյ։ Նա փոփոխէ զժամանակս եւ զժամս. կացուցանէ զթագաւորս, եւ փոփոխէ։ Յաւելից փոփոխել զժողովուրդդ զայդ, եւ փոփոխեցից զդոսա։ Փոփոխեն զսահմանս։ Ի նախնեացն օրինաց փոփոխեսցի։ Փոփոխիք յայնմանէ, որ կոչեացն զձեզ ի շնորհսն Քրիստոսի, յայլ աւետարան։ Ի փոփոխել քահանայութեանն՝ հարկ էր եւ օրինացն փոփոխումն լինել։ Եւ այլոց գաւազանացն իշխանութիւն փոփոխեցաւ։ Ըստ ազգաց յոդիս սուրբս փոփոխի. եւ այլն։
cf. Փոքրկութիւն.
· Calfa
Մի՛ կարծէք, թէ Աստուած զուրուք բարեգործութիւն վասն փոքրութեան արհամարհէ, որպէս թագաւորք զսակաւ ընծայսն. (Բրսղ. մրկ.։)
Saviour, Redeemer, saver, liberator;
թուական or թուականութիւն փրկչին, christian era.
· Calfa
Յամենակալզ հօրէն եւ յարարչէն, եւ ի փրկիչ թագաւորէն։ Փրկիչն, զի զանձն փրկանս տուեալ՝ փրկեաց զմեզ. (Յճխ. ՟Ե։ Խոսր.։)
priest, clergyman.
· Calfa
Մելքիսեդեկ արքայ շաղեմայ եհան հաց եւ գինի, քանզի քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ Աստուած՝ սրբեսցին։ Ահարոնի քահանայի (որ եւ քահանայպետ, յազգէ զեւտացւոց)։ Յազգէ յուդայ ծագեաց տէր մեր, յորմէ ազգէ վասն քահանայից Մովսէ՛ս ինչ ոչ ճառեաց. եւ ե՛ւս առաւել յայտ է, թէ ըստ նմանութեան մելքիսեդեկին յառնելոց է այլ քահանայ. քանզի վկայեցաւ, թէ դու ես քահանայ յաւիտեան ըստ կարգին մելքիսեդեկի։ Արար զմեզ թագաւորս, եւ քահանայս Աստուծոյ եւ հօր իւրոյ. եւ այլն։
priest, chief priest;
pontiff;
hierarchy;
—ն, հռովմայ, sovereign pontiff.
· Calfa
built with taste, embellished.
· Calfa
Ըստ մասանց գիտոյից օժնդակութեան քաղաքայարգար ապարանից թագաւորական պաղատի. (Արծր.)
wall of a town, fortification, rampart;
interval between two lines of defence.
· Calfa
Պարսպեալ փակեցին. եւ ապա զամենայն երէս եւ զգազանս հրամայեաց ժողովել թագաւորն, եւ լնուլ զքաղաքորմսն, զի լիցին նոցա տեղիք որսոց. (Բուզ. ՟Գ. 8։)
Chaldean;
caster of nativities;
astrologer, soothsayer.
· Calfa
Կոչեցէք զգէտս եւ զմոգս եւ զկախարդս եւ զքաղդեայս՝ պատմել թագաւորին զերազ իւր։ Մտին առաջի իմ գէտք եւ մոգք եւ իղձք եւ քաղդեայք։ Ի վերայ գիտաց եւ մոգուց եւ քաղդէից. (Դան. ՟Բ. ՟Դ. ՟Ե։)
hunger;
hungry;
— դժնդակ, ուժգին, անհնարին, violent, canine, ravenous, appetite, or hunger;
յուղել զ—, to excite, sharpen or quicken the appetite;
—իւ հարկանիլ, to be hunger-beaten, to be or feel hungry;
մեռանել առ —ոյն, to starve, to die of starvation;
հարկանել զ—, to stay or satiate hunger.
· Calfa
Սորա քաղցոյն լրումն է տենչանք թագաւորութեան եւ իշխանութեան. (Լմբ. սղ.։)
sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.
· Calfa
Քաղցր է տէր։ Դու միայն թագաւոր քաղցր։ Քաղցր է ողորմութիւն քո։ Քաղցր եղիցի նմա օրհնութիւն իմ։ Քաղցր քուն է ծառայի։ Քաղցր այր ողորմի, եւ տայ փոխ։ Քաղցր եւ բարերար եւ սիրելի էի զօրաց իմոց։ Առ քաղցր հեբրայեցիս ողջոյն յոյժ։ Որ քաղցր են բանիւք։ Ապականեն զբարս քաղցունս բանք չարք. եւ այլն։ Հեշտ եւ սիրելի ամենայնի, որպէս այնպիսին բժշկութիւն բուռն կրիցն լինելով, անուանեցաւ քաղցր. (Պղատ. տիմ.։)
agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.
· Calfa
Քաղցրալուր եւ հեզ թագաւորս։ Աստուածածին մարիամ՝ հեզ եւ քաղցրալուր՝ որոց առ քեզն յուսան։ Որ ես քաղցրալուր գրաւ աշխարհի. (Լմբ. պտրգ. եւ վերափոխ։ Նար. կուս.։)
to press, to squeeze, to extract, to wring;
to strain, to filter;
to drain, to cause to flow;
to exhaust, to drain, to use up, to empty;
— զբաժակ, to swallow up, to drain, the cup;
— զբաժակ մինչեւ ցմրուր, to drink the cup to the dregs, to swallow the pill;
— զամենայն մրուրս դառնութեան, բաղդին, to drain or exhaust the rigours of fate;
յինքն —, to suck, to imbibe, to draw in;
արտասուք յաչաց նորա քամէին, he wept bitterly;
հողմով —, to winnow.
· Calfa
Սկսան մի մի քամիլ (ոպէս քակիլ), եւ գաղտագողի գնալ առ թագաւորն. (Օրբել.։)
cf. Քանդակ.
· Calfa
Պատկերն արքունի նկարեալ արքունականն քանդուածով։ Զոսկիակոփ դրանցն եւ զստորակայ քանդուածոցն սքանչանս։ Մատանի տուեալ լինի, զի քանդուածով ականն զնոյն թագաւորական պատկերն նշանակէ։ Մատանի եդ ի ձեռին՝ տկանն քանդուածով. (Նար. ՟Ժ՟Ա։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։ Իգն.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։)
bravely, valiantly, courageously, boldly, heroically.
· Calfa
Զյաղթօղ մարտիւ ունելն դիւրոյն զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն։ Անվեհեր քաջաբար նման թռչնոց յերիվարն հեծանէր։ Գնացին ի բաց քաջաբար. վասն զի եւ քաջաբար փախուստ առն հզօրի սաստիկ ահ երկիւղի գուշակէ. (Փարպ.։)
government, direction, conduct;
triangular table of laws.
· Calfa
Ի զաւակէ անտի եկաց վարչութիւն առաջնորդութեան թագաւորացն։ Կարգ իշխանութեան յաշխարհ մտելոց, եւ վարչութիւնք մարդկայինք ունին օրէնս. (Մծբ. ՟Ժ՟Ե։ Սարկ. քհ.։)
sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.
· Calfa
Վեհից թագաւորն այսօր առ հայր մտանէ. (Տաղ անդրէի.։)
majestic, august, royal.
· Calfa
Նոր եւ չքնաղ, թագաւորաց վեհափառ, որ ոչ ցուցաւ ի դարս. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
sixteenth.
· Calfa
Ի վեշտասաներորդի ամի տէրութեան նորին թագաւորի. (Եղիշ. ՟Ը։)
above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.
· Calfa
Ի վեր եւ ի խոնարհ զայդ ասես, եթէ ածից զթագաւորն բաբելացւոց. (Ոսկ. ես.։)
cf. Վերագիր;
— անուն, surname.
· Calfa
Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)
to put in the highest seat, to place above all.
· Calfa
Օգոստոս զհերովդէս այլազգի՝ թագաւոր վերակարգէ ի հրէաստան. (Զքր. կթ.։)
to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.
· Calfa
Զստորանկեալս յոտս քո վերամբարձցես ամենաթագաւորին աստուծոյ. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։ (կամ որպէս գրի, վերամբարձեսցես. գուցէ իբր՝ տացես վերամբառնալ)։)
on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.
· Calfa
Եդ ի վերայ իսահակայ, կամ սեղանոյ. կամ վիմի, աւազոյ։ Ի վերայ հնացեալ ձորձոյ։ Ի վերայ երեսաց երկրի թագաւորել ի վերայ իսրայէլի, կամ յուդայ։ Ածել անձրեւ, կամ ծագել զարեւ ի վերա արդարոց եւ մեղաւորաց, կամ ի վերայ երկրի։ Գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Ետես թզենի մի ի վերայ ճանապարհին։ Ի վերայ իմ հասին։ Իբրեւ ի վերայ աւազակի ելիք։ Յարիցէ ի վերայ նորա։ Հեղից ի վերայ ամենայն մարմնոյ, եւ այլն։ կամ
to mount, to go up step by step, gradually.
· Calfa
Ի ստորուստ վերոտնելով՝ երթալ հասանել մինչեւ ի թագաւորական գահոյսն. (Յհ. իմ. ատ.։)
end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.
· Calfa
Վերջ բանիս այս։ Ի վերջ հասել է թագաւորութիւն. (Փարպ.։ Խոր. ՟Գ. 47։)
born after;
posthumous.
· Calfa
Հուսկ վերջածին է եւ կրսերագոյն։ Հաւատացեալ քրիստոնեայք՝ անախտ աւազանիս ծննդեամբ եղբարք են վերջածինք քրիստոսի։ Զդաւիթ ի վերջածին գառանց թագաւոր իսրայէլի վերակոչէ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 157։ Վրդն. աւետար.։ Տօնակ.։)
to remain back, to be behind;
to abandon, to leave off, to desist, to renounce;
to fail, to want, to be short of;
to die.
· Calfa
aforesaid, above-mentioned.
· Calfa
Այլեւ թագաւորքն վերստեայք ստէպ ստէպ օրինօքն՝ որ վասն քրիստոնէիցն էր, զպարգեւսն աստուծոյ հաստատէին մեզ. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 2։)