cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
of, or for two days.
both, each, every.
Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)
ԵՐԿԱՔԱՆՉԻՒՐ ՈՔ, ուրուք, ումեքէ. (եզ. եւ եթ) գ. Նոյն ընդ վ.
uncertainly, doubt-fully.
cf. Երկբայիմ.
Մի՛ ոք ընդ այս երկբայացեալ տարակուսեսցի. (Խոր. ՟Ա. 13։)
that has two apertures;
two edged, double-biting, two-bladed.
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
cf. Երկբերան.
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
cf. Երկբերան.
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
born or produced doubly, double;
having two qualities.
Զչարութիւն ընդ պտղաբերին տնկել առաքինութեան՝ բորոտութեան եւ պիսակութեան է՝ երկբուսին եւ խառնակին ընտանի։ Իժն իբր երկբոյս եւ երկկերպի եղեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)
cf. Երկդիմեան.
ԵՐԿԴԻՄԻ. διπρόσωπος ըստ քերականաց է դերանուն, որ ընդ դիմի անձին ի մէջ բերէ եւ զդէմն իրին. զոր օրինակ իմ, մեր, իմոյ, մերոյ.
Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)
heaven;
heavens, the sky, the firmament;
paradise, dwelling of the blessed;
air, ether;
ելանել յերկինս, to ascend up into heaven;
յերկինս ամբառնալ, to raise to the skies;
կապուտակ —, the blue sky;
կամար երկնից, the arch or vault of heaven;
հուր, շանթ երկնից, the bolts of heaven;
ցասումն երկնից, the wrath of heaven;
—ք եւ երկիր, heaven and earth;
—ք! արդար —ք, heavens! good heavens! ջինջ՝ պարզ՝ անամպ ամպամած —, clear, serene, cloudless, cloudy sky;
հրեզէն —, the Empyrean.
Ի սկզբանէ արար աստուած զերկին եւ զերկիր։ Գիր արարածոց երկնի եւ երկրի։ Ի հաստատութեան երկնից։ Ի ներքոյ երկնից։ Թռչնոց երկնից։ Եկաց արեգակն ի մէջ երկնից։ Երկինք երկնից տեառն են։ Արքայութիւն երկնից։ Գանձեցէ՛ք ձեզ գանձս յերկինս։ Որպէս փայլակն փայլատակեալ ի ներքոյ երկնից՝ ընդ երկնիւք ծագիցէ։ Անդ առ երկնիւք քերէր, եւ այսր յերկիր հասանէր.եւ այլն։
frightful, dreadful, terrible;
timid.
Փակեալ ընդ երկիւղագին ահիւ։ Են պէտք երկիւղագին պատրաստութեան. (Փարպ.։)
cf. Երկիւղալիր.
Կամ ա.մ. Խառն ընդ երկիւղի. երկիւղախառն. ահաբեկ. եւ Ահաբեկութեամբ.
mixed with fear, with fear.
Խառն ընդ երկիւղի. վախվըխելով.
enclosed or placed between two seas.
διθάλασσος, -ττος bimaris, qui utrinque mari adluitur Ուր են կրկին անցք կամ կիրճք ծովու. ... իքի տէնիզ կամ պօղազ արասը. որպէս ընդ մելիտենէ եւ ընդ գոդդոս, այսինքն ընդ մալթա կղզին, եւ ընդ կօցցօ կղզեակն.
diphthong;
discordant.
Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)
irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.
Եւ եթէ յերկմիտս ոք իցէ, ոչ հաճեսցի ընդ նա անձն իմ. (Եբր. ՟Ժ. 38։)
Այլ յերկմիտս եմ, գուցէ ոչ ընդունիցի զիս։ Յերկմիտ եղեալ՝ զուղիղ ճանապարհն ոչ գիտեմ. (Ճ. ՟Ա.։)
to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.
Եւ եթէ երկմտեսցէ ոք, ոչ հաճեսցի ընդ ննա անձն իմ. (Ամբակ. ՟Բ. 4։)
Թե՛րահաւատ, ընդէ՞ր երկմտեցեր. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 31։)
irresolution, vacillation, doubt, distrust.
Չի՛ք երկմտութիւն աւետարանացն ընդ միմեանս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)
that hastens, presses on towards heaven.
Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.
that cries to heaven.
Դէպ յերկինս վերաձայնեալ, կամ ընդ երկնայինս ձայնակցեալ (ովսաննա երգն).
that flies, rushes to heaven.
Որ թռչի ընդ երկինս. երկնագնաց. երկնասլաց.
contemplating, meditating on divine matters.
Ի վերին արքայութիւնն փութայ ընդունել զերկնախորհսն. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Երկնակենցաղ
Սա ընդ երկնակրօն մարդկան խօսի. (Տօնակ.։)
sky, firmament.
Միջոց երկնից. ընդարձակութիւն հաստատութեան եւ եթերաց.
celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.
Յառագաստիս երկնայնում ընդ անմահ փեսային իցեմք. (Խոսր. պտրգ.։)
that goes, that leads to heaven, celestial.
Որ չուէ, կամ ընդ որ լինի չուեալ յերկինս.
cf. Երկնահայեաց.
Որ պշուցեալ հայի ընդ երկինս. եւ որ ինչ տայ այնպէս պշնուլ.
that flows, that falls from heaven abundantly.
Յերկնից առատացեալ. յորդեալ ընդ երկինս.
celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.
Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)
to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.
Կրկին ինձ երկնէ մարտից յարուցմունս։ Պաղատանս բազմադիմիս ընդ իմս երկնեսցի։ Եւ ոչ արեան արտասուս երկնեաց. (Նար. ՟Ա. ՟Գ. ՟Ի՟Թ։)
cf. Երկոտասանամեան.
of twelve years, twelve years old.
that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.
δίδυμος geminus, gemellus Երկաւոր. զոյգ ընդ այլում ծնեալ.
cf. Երկուորեակ.
Միակի նմանի, ոչ ընդ ումեք բոլորովին խառնեալ այնոցիկ՝ որ ի հասարակութեան միաբանութեան են երկուորւոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 29։)
both.
Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։
cf. Երկոքեան.
Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։
duplicity, state of that which is double or doubled.
Որ էապէսն է բարի, պարզ եւ մեկնակայ տեսիլ է բնութեամբ, ամենայն երկպատկութեան եւ առ ընդդէմն լծորդութեան օտար. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Բ։)
Կիտոսն ընդ ազգի ազգին ծառովք ննջէ ... վասն երկպատկութեան արտաքս ելանէ յեզերս ծովու». ա՛յլ ձ. երկպագութեան, կամ երկպակութեան. իմա՛, կա՛մ երկակենցաղն գոլ, եւ կամ զուգաւորութիւն, կամ կեղծաւորիլն ի նոյն միտս։
that walks on the earth.
agriculturist;
planter, husbandman, labourer.
Զընդհանուր երկրագործացն ազգս». այսինքն հողածնելոց. (Պիտ.։)
agriculture, tillage, culture.
produced by the earth, terrestrial.
Եդ ... ընդ երկրածինս զշաւիղս իւր։ Երկրածինք առ նմա կորնչին. (Առակ. ՟Բ. 18։ ՟Թ. 18։)
terrestrial.
cf. Երկրային.
ἑπίγειος, γεϊνός, γεώδης terrenus, terrestris κοσμικός mundanus Երկրային. երկրական. հողեղէն. աշխարհային. աշխարհական. որ է յերկրի կամ յերկրէ, կամ կապեալ ընդ երկիր.
worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.
Որ ընդ երկիր քարշի. որպէս բոյս գետնատարած, կամ սողուն. գետինը քըսուօղ, գետնի կպած.
Մեղօք երկրաքարշ եղեալ իբրեւ զօձ թիւրեալ ամենայն զգայութեամբք ընդ երկիր սողայ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)
ԵՐԿՐԱՔԱՐՇ ԼԻՆԵԼ. Քարշիլ ընդ երկիր, եւ կոխոտիլ.
worldliness;
sensuality.
Թարթափումն ընդ երկիր. անասնաբարոյութիւն. յետսամտութիւն.
cf. Երկիր պագանեմ.
Փշովք պսակեսջի՛ր (ընդ քրիստոսի) ... երկրպագեցի՛ր ի խաղ արարողացն զճշմարտութիւնն. (Ածաբ. ծն.։)
worshipper.
Խառն ընդ երկրպագուքս հոգւոյ։ Զերկրպագուքումդ նշանի։ Գոհաբանութիւն յերկրպագուացս. (Նար.։)
happy, blessed, prosperous, fortunate, lucky;
— լինել, to be happy.