Definitions containing the research ել : 10000 Results

Թունաբեր

adj.

poisonous;
biting (speech).

NBHL (2)

Առ բնզումս ի բժշկանացն ասացին ոմանք գործակից լինել թունաբերացդ յօգուտ ինչ։ Սողնոցն, որ նշանակ թունաբեր ախտիցն է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 56։)

Որպէս ի թունաբեր վիրաց ի բաց փախչել. (Բրս. սղ.։)


Թունաթափ լինիմ

cf. Թոյն;
cf. Թափեմ.

NBHL (2)

ԹՈՒՆԱԹԱՓ կամ ԹԻՒՆԱԹԱՓ ԼԻՆԵԼ. Թափել յայլս զիւր թոյնս կամ զցասումն վնասակար.

Կամէր թիւնաթափ լինել ի գաղթականսն՝ որ ի բերդին. (Ուռհ.։)


Թունալից

adj.

full of poison, venomous, poisonous;
envenomed.

NBHL (4)

Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօձն թիւնալից. (Վրդն. ել.։)

Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօձն թիւնալից. (Վրդն. ել.։)


Թունաւոր, աց

cf. Թունալից.


Թունաւորութիւն, ութեան

s.

poisonous quality or state;
poisoning.

NBHL (1)

Թունաւորն գոլ. թունելն, եւ իլն.


Թունեմ, եցի

va.

cf. Թունաւորեմ.

NBHL (2)

Դեղել թունիւք (իրօք կամ նմանութեամբ). ի չարն գրգռել.

Առաւել եւս թունեալ ի Կղէոպատրայ. (Խոր. ՟Բ. 22։)


Թուրջ

cf. Թուրմ.

NBHL (3)

Արմատ Թրջելոյ, այսինքն թանալոյ, որպէս Թրջումն. թրջոց.

Ի թուրջ արկանել։ Ի թուրջ դնել. (Վստկ.։)

Դնել թրջոց։


Թռալիր

adj.

whose cheeks are full, puffy, bloated.

NBHL (1)

Իսկ փողն (ասել՝) միթէ եղջի՞ւր ինչ գոչիցէ փքոցուռոյց լնդօք, թռալիր օդով, փողիցն այտմամբ. (Ագաթ.։)


Թռանիմ

vn.

cf. Թռչիմ.

NBHL (1)

Թռանելն զանկարծն եւ զարագն յայտնէ. (Խոսր.։)


Թռթռեմ, եցի

vn.

to flutter, to flap, to fly about.

NBHL (3)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

Զնորափետուր ձագօքն միշտ թռթռելով. (Լաստ. ՟Ժ։)

Կաքաւն զանձն իւր առաջի դնէ որսորդաց, թրթռէ երթայ, ոչ ունել տայ որսորդացն. (զձագս իւր). (Սեբեր. ՟Ժ։)


Թռթռամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Թռթռեմ.

NBHL (3)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

Զնորափետուր ձագօքն միշտ թռթռելով. (Լաստ. ՟Ժ։)

Կաքաւն զանձն իւր առաջի դնէ որսորդաց, թրթռէ երթայ, ոչ ունել տայ որսորդացն. (զձագս իւր). (Սեբեր. ՟Ժ։)


Թռուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cause to fly;
to elevate, to raise, to exalt the mind;
— զթեւս, to spread out the wings.

NBHL (2)

ἁναπτερόω pennis seu alis instruo, excito ἑκπετάζω, διαπετάζω distendo, expando Տալ թռչել, իրօք կամ նմանութեամբ. եւ Բանալ զթեւս որպէս թռուցեալ. սաւառնիլ. թռցընել, թեւերը բանալ. կր. թռչիլ.

Թռուցանել զիս առ Աստուած. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Թռչան

s.

flight;
ի թռչանի, in flight, in flying.

NBHL (1)

Անդէն ի թռչանի անդ անցանեն զմիմեամբք։ Յառաջել քան զընկերն ի թռչանի։ Եւ ի թռչանի կուտ ջամբէ ձագուցն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Թռչարան

s. mech.

wing;
— նաւու, aail of a ship;
fly-wheel.

NBHL (2)

Ընդունակ կամ ընդունարան թռչելոյ՝ նմանութեամբ, որպէս հողմալից առագաստն.

Առագաստին թռչարան յանկարկատելի ծուէնս պատառեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Թռչիմ, եայ

vn.

to fly, to take flight, to soar;
— ի մտաց, to escape one's memory, to go out of one's mind, to be forgotten;
— բանին , to divulge immediately, to make public.

NBHL (3)

πέτομαι, πέταμαι , διαπέτομαι եւ այլն. volo, avolo, evolo, volito. Ասի եւ ԹՌԱՆԻԼ, ԹՌՆՈՒԼ. Թռիչս առնուլ. սլանալ թեւաւորաց. վերաթեւել. թեւապարել. սաւառնիլ. սրանալ. խոյանալ. նմանութեամբ՝ Երագ ընթանալ՝ սահելով յօդս, ի ջուրս, եւ այլն. արաբ. թայլըռ. թ. թէյռան էթմէք. սալմաք.

Ի թռչել սրտի իմոյ առաջի երեսաց նոցա. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 10։)

Թռեաւ ի դուրս ի տանէ իբրեւ զնետ։ Ես՝ ի սկզբանէ ոչ թռչել յերդմնասիրութիւն գովելի ասեմ. (Ոսկիփոր.։)


Թռչնաքաշտ, ից

s.

large black kite.

NBHL (1)

Թռչնաքաշտ, որ մեծամեծ են եւ սեւաթոյր, սլացաւ վերուստ ի վայր, եւ կամեցաւ յափշտակել ինչ ի սեղանոյն. (Ուռպ.։)


Թռչումն, ման

s.

the flight, the flying.

NBHL (2)

որ եւ ԹՌԻՉՔ, ԹՌՉԱՆ. Թռչելն.

Վարագոյրն ի թռչմանէն ի մէջ ածեալ է. այսինքն ըստ յն. բէ՛դասմա ծագէ ի բէ՛դամէ, որ է թռչել. (Փիլ. ել. ՟Դ. 96։)


Թրածեծ առնեմ

sv.

to strike with the flat of a sabre.

NBHL (2)

ԹՐԱԾԵԾ ԱՌՆԵԼ. Թրով ծեծել. կտրատել.

Հրամայեաց թրածեծ առնել զնա. (Հ=Յ. փետր. ՟Ա.։)


Թրեմ, եցի

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

NBHL (2)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.

Կնոջն հրամայեաց հայս թրել. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Թրթռեմ, եցի

vn.

to vibrate;
to shudder;
to tremble.

NBHL (3)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

Զնորափետուր ձագօքն միշտ թռթռելով. (Լաստ. ՟Ժ։)

Կաքաւն զանձն իւր առաջի դնէ որսորդաց, թրթռէ երթայ, ոչ ունել տայ որսորդացն. (զձագս իւր). (Սեբեր. ՟Ժ։)


Թրթռումն, ման

s.

vibration;
quake, tremour.

NBHL (1)

Նշոյլս իմն արեգակնայինս յորմս փայլակեալ ... եւ ապա արգելեալ ընդդիմարահաւն՝ թրթըռումն եղեւ հրաշափառագոյն. (Առ որս. ՟Զ։)


Թրթրակ

s.

good speaking, flattering, fawning, deceitful.

NBHL (1)

Ճարտարութեամբ եւ թրթրակ լեզուի խաբէութեամբն գորովեն զմեզ. (Կոչ. ՟Դ.) յն. բարելեզուութեամբ, կամ քաղցրաբանութեամբ εὑγλωττία suaviloquentia, facundia։


Թրթրական, ի, աց

adj.

creaking (wheels);
cf. Թրթռուն.

NBHL (1)

Ջանացաւ ի խռովել ի շաչիւն կառաց թրթրականաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ա։)


Թրիք, րքաց

s.

cow's dung;
manure, soil, compost.

NBHL (2)

Հրամմայեաց թրիք ժողովել, եւ արկանել ի գետն. (Սամ. երէց.։)

Արկանել ի յալիս գետ յոլով բեռինս թրքաց. (Վրդն. պտմ.։ Տե՛ս եւ Վստկ. ՟Ժ՟Դ։)


Թրծեմ, եցի

va.

to bake or burn (bricks or earthen vessels).

NBHL (1)

ὁπτόα asso, torreo, coquo Պնդացուցանել հրով զթրեալն կամ զթրջեալն. եփուն առնել ի փռան զկաւեղէնս.


Թրծոց

s.

brick-kiln.

NBHL (2)

κάμινος fornax Փուռն կամ հնոց բրտի ի թրծել զկաւեղէնս.

Տքնութիւն նորա՝ մաքրել զթըրծոց. (Սիր. ՟Լ՟Ը. 34։)


Թրծումն, ման

s.

burning, baking.

NBHL (1)

Թրծելն, իլն.


Թրմեմ, եցի

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

NBHL (1)

φυράω macero, ambigo Թո՛ւրմ առնել. թրջել եւ թրել. զանգանել, շաղել ջրով կամ իւղով. փափկացուցանել. խոնաւացուցանել. շաղուել, կակղցընել, թրջոց դնել.


Թրջած

adj. s.

bathed, wetted, moistened;
cf. Թուրջ.

NBHL (1)

Թրջեալ. թացեալ. գ. Թրջել. թանալն. թրմումն.


Թրջեմ, եցի

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

NBHL (5)

διαβρέχω, διαβρόχον ποιέω adspergo, humecto, madidum facio, irrigo, perfudo Ի թուրջ դնել, ջրով թրմել. թանալ. թաթախել. տամկացուցանել. ոռոգանել. թրջել, թրջոց դնել, խխում ընել, ջրոտել.

Թրջել զարմաւենին։ Թրջեսցես պաքսիմատս։ Թրջեցից եւ ես ինձ տերեւս հիւսելոյ։ Թրջեսցե՛ս եւ դու. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Ը։)

Թրջել զնա ի վերոյ եւ ի ներքոյ. (Վրդն. օրին.։)

Զանապակն ըմպելով՝ թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք. ( գինովութեան կամ գինիի մէջ թաթղուած) (Փիլ. տեսական.։)

Չամաչե՞ս չթրջի՞ս այնպիսի իրօք հպարտանալ. ամօթով թաթղուիլ կամ քրտնիլ. յն. լոկ, ամաչել. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Թրքաժողով

adj.

gathering manure.

NBHL (2)

κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.

Կոչեցաւ կաւալինոս, այսինքն թրքաժողով. զի հրամայեաց թրիք ժողովել, եւ արկանել յալիս գետ յոլով բեռինս թրքաց. (Սամ. երէց.։ Վրդն. պտմ.։)


Թքակոծեմ, եցի

vn. fig.

to spit upon;
to scorn, to despise, to shower down abuse on.

NBHL (4)

ԹՔԱԿՈԾ ԱՌՆԵԼ ԹՔԱԿՈԾԵՄ. Իբրու թքովք քարկոծել. թքանելով ձաղել. թուքումուր տալ.

Հրամայէ թքակոծ առնել. (Լաստ. ՟Զ։)

ԹՔԱԿՈԾ ԱՌՆԵԼ ԹՔԱԿՈԾԵՄ. Իբրու թքովք քարկոծել. թքանելով ձաղել. թուքումուր տալ.

Հրամայէ թքակոծ առնել. (Լաստ. ՟Զ։)


Թքանեմ, քի

vn. va. fig.

to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

NBHL (9)

ԹՔԱՆԻԼ. կր. Թուք ընդունել. թքով անարգիլ, եւ ի բաց մերժիլ.

եւ ն. πτύω, ἑμπτύω spuo, despuo, conspuo, inspuo, sputo Թուք ի դուրս տալ, եւ արկանել ի վերայ այլոյ. թքնել. թիւքիւրմէք.

Եթէ հօր իւրոյ թքանելով թքեալ էր ընդ երեսս նորա։ Թքցէ ընդ երեսս նորա։ Թքին ընդ երեսս նորա։ Թքեալ ի նա։ Եթուք անդր (յունկն)։ Եթուք յաչս նորա։ Եթուք ի գետին. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Բ. 14։ ՟Ի՟Ե. 9։ Մտթ. ՟Ի՟Զ. 67։ ՟Ի՟Է. 30։ Մրկ. ՟Է. 33։ ՟Ը. 23։ Յհ. ՟Թ. 6։)

Նմանութեամբ, Մերժել անարգանօք.

Ձեռի ներէց լինէր թքանել անարգել զպաշտօնս նոցա. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 19։)

Զվայելչութեամբ արհամարհեցին, եւ թքին զմեծութիւնս եւ զպատիւս. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

ԹՔԱՆԵԼ. Ի դուրս տալ, արտաքս արկանել զիմն ո՛ր եւ է օրինակաւ. ի բաց ընկենուլ.

Առաջին անկեալ սերմնն զայլսն իբրեւ զաւելորդս ի բաց թքանէ. (Եզնիկ.։)

Ի բաց տայ թքանել (հողոյ եւ ջրոյ) զմարմինս զոր կորուսին. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)


Թքթքեմ, եցի

vn.

to spit often, or continually, to be always spitting.

NBHL (1)

Ստէպ թքանել.


Թօթափեմ, եցի

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

NBHL (15)

ἑκτινάσσω, ἁποτινάσσω excutio ἁποσείω amoveo. կամ ἑκρυέω effluo, defluo ἑκπίπτω excido եւ այլն. կամ Թափելով թափել. ի բաց թափել. ի վայր հոսել ցնցելով կամ հարկանելով. ի բաց ձգել. ընկենուլ. մերժել. ցրուել. կր. մեկնիլ. ցրուիլ. ի բաց գնալ. մերկանալ. թափթփել, թօթվել, հովթփել, ձգել. ... կր. մէկ դի երթալ. ... եւ այլն.

Թօթափել զփոշի, զարկանելին, զտունկս, զտերեւս, եւ այլն։ Թօթափէ զձեռս իւր ի կաշառոց. (Ես. ՟Լ՟Գ. 15։)

Ի բաց թօթափել այսուհետեւ զամենայն չարութիւն. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 1։)

Թօթափեցան ի գանձից իւրեանց. (Եփր. ել.։)

Ծանր է թօթափել զքուն միջօրէի. (Կլիմաք.։)

ԹՕԹԱՓԵԼ, իլ. որպէս Շարժլել. սասանեցուցանել շարժմամբ. եւ Շարժլիլ յահէ. դողալ.

ԹՕԹԱՓԵԼ ԶՍՈՒՐ. որպէս Շրջշրջել.

Մերկացոյց զսուսերն ի վերայ առաջնոյն, եւ թօթափէր՝ զարհուրեցուցանել զնա. (Վրք. հց. ձ։)

ԹՕԹԱՓԵԼ ԶԱՐՏԵՒԱՆՈՒՆՍ. Ստէպ ստէպ թարթափել զաչս, բանալ եւ փակել.

ԹՕԹԱՓԵԼ (այսինքն թօթափիլ) ԱԿԱՆ. ῤιπή, ῤοπή Քթթել, թարթել, թարթափել աչաց. որպէս Վայրկեան. րոպէ. (յն. րիբի՛, րօբի՛, որ է ձգուած. ճօճումն) աչք բանալ գոցել մը.

Յանկարծակի յական թօթափել. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 62։)

Որպէս յական թօթափել անդրէն ամփոփին. (Յճխ. ՟Բ։)

Յական թօթափել ի ձեռն հրամանի կատարեցան գործք. (Եփր. ծն.։)

Զհարկ քնոյ ի թօթափել ական վճարէր. (Կորիւն.։)

Դիւրաւ ժողովին պտուղք արդեանցն, որպէս թէ ի թօթափել ական. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)


Թօթափումն, ման

s.

quake, shock;
— սրտի, palpitation;
— ական, wink of the eye.

NBHL (1)

τυναγμός, ἑκτυναγμός, ἑντυναγμός concessio, excussio Թօթափելն եւ իլն, ըստ ամենայն առման.


Թօնուտ

adj.

wet, showery, stormy.

NBHL (1)

Յորժամ խորշակ իցէ, առատ ջուրբ արբուցանել (զերկիր). իսկ յորժամ թօնուտ, զառաւելեալն արգելլով՝ ընդ այլ առնել զգնացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 14։)


Խաղող, ոյ

s.

grapes;
պտուղ —ոյ՝ —ապտուղ, a grape;
կուտ —ոյ, grape-stone;
խակ —, աղոխ, sour -;
կթել զ—, to gather -;
արիւն —ոյ, wine.


Խաղողեփեաց

s. zool.

staphylinus;
cricket.

NBHL (1)

ԽԱՂՈՂԵՓԵԱՑ κολεόπτερος cujus prunae involucro crustaceo velut vagina quadam includuntur. որ է ՊԱՏԵՆԱԹԵՒ. Մակդիր պատենաւոր ՃՃեաց թռուցելոց, որք կամ յաւուրս եփելոյ խաղողոյն ի վեր երեւն, կամ գունով նման են հասուն խաղողոյ.


Խաղտալեզու

adj.

guttural, rough, harsh, hard, unpleasing, grating to the ear (language).

NBHL (1)

Զձկնորսն մարդկա առնել որսորդ, եւ զխաղտալեզու քաղդեացին հրեղէն լեզու յարդարել. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Խամանամ, ացայ

vn.

to be unskilful or inexpert;
to leave off a habit, to break a custom.

NBHL (2)

Խամ լինել. անկիրթ գտանիլ. անգործ մնալ. յուլանալ. կորուսանել զմարզութիւն.

Ոչ թողուցուցանէ դրժօղ դատարկութեամբն խամանալ զիւրսն։ անվարժիցն եւ խամացելոց լսելեաց դժնդակալուր սրայն է պատմութիւն. (Պիտ.։)


Խամութիւն, ութեան

s.

ignorance, want of skill, or practice.

NBHL (2)

Զի մի՛ երբէք ի դրժօղն խամութենէն ի վերայ հասցէ պարտութենէն վտանգ։ Կորուստանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտելակաց խամութեանն։ Ամենայն ինչ բնական ստածումն կրթութեամբ աճէ, եւ խամութեամբ խամրանայ. (Պիտ.։)

Մաշել զխամութիւն մտացն, եւ կոչել ի կարգս վարժեցելոցն. (Երզն. քեր.։)


Խամրանամ, ացայ

vn.

to fade, to wither, to dry, to shrink, to waste away, to languish, to grow weak, to be stunted;
to spoil, to tarnish.

NBHL (1)

Աշխարհածուփ հոգօք խամրացելոյ մտաց. (Շ. ամենայն չար.։)


Խամրացուցանեմ, ուցի

va.

to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.

NBHL (4)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)

Ունէր ընտանի բոյս բուսուցանել, եւ խամրեաց զնա։ Խամրեն զսէր. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Նար. երգ.։)

Զմարդկային ծաղիկս ըստ գարնանային ժամանակի մանկութեան ցուցանէ. եւ ապա խամրեցուցանէ ի ձմերանի ծերութեամբն (յն. ծերութեանն) ապականելով. (Նիւս. կուս.։)


Խամրեմ, եցի

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (4)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)

Ունէր ընտանի բոյս բուսուցանել, եւ խամրեաց զնա։ Խամրեն զսէր. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Նար. երգ.։)

Զմարդկային ծաղիկս ըստ գարնանային ժամանակի մանկութեան ցուցանէ. եւ ապա խամրեցուցանէ ի ձմերանի ծերութեամբն (յն. ծերութեանն) ապականելով. (Նիւս. կուս.։)


Խամրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (4)

Ունէր ընտանի բոյս բուսուցանել, եւ խամրեաց զնա։ Խամրեն զսէր. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Նար. երգ.։)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խամրացուցանել զցանկալի ծաղիկն, կամ զգեղեցկութիւն այգեաց եւ բուրաստանաց. կամ զանթառամ կուսութեան վարդն. կամ զփթթեալ հաւատս. (Եղիշ. դտ.։ Պիտ.։ Խոր. հռիփս.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)

Զմարդկային ծաղիկս ըստ գարնանային ժամանակի մանկութեան ցուցանէ. եւ ապա խամրեցուցանէ ի ձմերանի ծերութեամբն (յն. ծերութեանն) ապականելով. (Նիւս. կուս.։)


Խամրիմ, եցայ

vn.

cf. Խամրանամ.

NBHL (1)

Արեւըն խեթիւառ նախնին հայի (ադամ), առժամանն այնպէս երեւելի յաճմունս բարւոյհամակեալ՝ ներկեալ խամրէին. (Փարպ.։)


Խայթահարեմ, եցի

va.

to sting, to spur, to goad.

NBHL (1)

ԽԱՅԹԱՀԱՐԵԼ. Որպէս խայթիւ կամ խայթոցաւ հարկանել.


Խայթեմ, եցի

va. fig.

to sting, to prick;
to nettle, to pique;
խիղճն խայթէ զնա, he feels remorse, he scruples at.

NBHL (3)

δάκνω mordeo եւ πλήσσω, -ττω (իբր πλάγω . յորմէ լտ. plaga) percutio, ferio. Խայթիւ կամ խայթոցաւ իւրք խթել հարկանել խոցել. որ եւ ասի ԽԱԾԱՆԵԼ. Խոթիլ, խածնել, կծել, կճել.

Հրամայեցից վիշապին խայթել զիոսա. (Ամովս. ՟Թ. 3։)

Սողեալ՝ եւ գայր նման օձին ... առ ի խայթել գարշապարին. (Շ. եդես.։)


Խայծեմ, եցի

vn. va.

to begin to ripen, to ripen, to grow ripe (grapes).

NBHL (1)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)