generally, universally.
Յատուկ, եւ սեռաբար։ Որոց սեռաբար երկիրս այս տիրեաց։ Նիւթ գոլ սեռաբար. (Մագ. ՟Ծ՟Բ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)
generic;
general, universal;
genitive.
ՍԵՌԱԿԱՆ ՀՈԼՈՎ՝ ըստ քերականաց. γενική (πτῶσισ) genitivus (casus). Նշանակ սեպհական գոլոյ ազգի իրաց կամ անձանց. ստացական. իւրական. արաբ. զիւրիյէ.
clearness, cleanness, purity.
Սեռն գոլն. յստակութիւն.
the being of the same progeny or race.
Ազգ. գոլն ի նոյն սեռնէ.
largeness, thickness.
Ստուարն գոլ. հաստութիւն. թանձրութիւն. հոծութիւն. ... պ. սիդէպրի, իւսդիւվարի. որպէս յն. στερεόης soliditas παχύτης crassitudo.
certainly, truly, verily, in truth, without doubt.
Զոր ստուգապէս երկին կոչեմք՝ առ ի սահման վերնոյն զնոյնն գոլով. (Արիստ. աշխ.) իմա՛ ըստ յն. ուռանօ՛ս, իբր օ՛ռօս դօ՛ն ա՛նօ. սահման որոց ենն ի վեր. (լծ. ընդ հյ. Վրան, ի վերայ մեր)։
falsehood, untruth, story, fib, falseness, falsity;
ցուցանել զ—, to give the lie to;
to belie.
ψεῦδος, ψευδή, ψεύσμα mendacium, falsitas, fallacia. որ եւ ՍՈՒՏՔ. Բանսուտ. եւ Սուտն գոլ բանից կամ գործոց. ստախօսութիւն, եւ խաբէութիւն, խարդախութիւն, նենգութիւն, կեղծաւորութիւն, կեղծաւորութիւն, սնոտիք.
slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.
δουλεία servitus. Վիճակ ստրկաց. ստրուկն գոլ. ծառայութիւն. աղախնութիւն. գերութիւն.
sacred;
His HoliNess, His Grace.
Եւ հիւանդութիւն՝ վստմական (յն. սրբազան) գոլով բնութեանն (գլխոյ՝) իրաւապէս սրբազան կոչի. (Պղատ. տիմ.։)
cf. Նուիրական.
Զսրբազնականօք մերով աւանդութեամբք։ Հաղորդ գոլ սրբազնականին գոհութեան (այսինքն սուրբ հաղորդութեան)։ Իրիք սրբազնականի կոչման արժանաւորեաց զնոսա (զկրօնաւորս). (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
holy-minded, pure, pudic.
Սրբամիտ գոլով (նորա) յոյժ, խորհեցան արատ ինչ յարել յանարատն. (Ճ. ՟Ա.։)
holiness;
purification;
purity, cleanliness, neatness;
expiation;
offering;
sanctuary;
*Communion;
chastity, modesty;
innocence, integrity, candour;
abstersion;
սրբութեանց or — սրբոց, the Holy of Holies;
— սրբութեանց or սուրբ սրբութեանց, most sacred;
յարկ սրբութեան, temple, church;
— ձեր, Your Holiness;
սրբութեամբ, holily.
ἀγίασμα, ἀγιασμός, ἀγιότης, ἀγιωσύνη, ἄνεια, καθαριότης, καθαρισμός, κάθαρσις , ὀσιότης եւ այլն. sanctificatio, sanctimonia, sanctitas, puritas, purificatio, munditia, purgatio եւ ἄγιον, ἀγία sancta (sanctorum) եւ այլն. Սուրբ գոլն. անմեղութիւն. ամբծութիւն. սրբելն եւ սրբիլն. մաքրութիւն յամենայն կարգի. քաւութիւն. նուիրումն. նուէրք. ընծայ տեառն. սրբարան.
rapid course, impetuosity.
Սրընթացն գոլ. արագընթացութիւն. արագ ընթացք.
sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.
ὁξύτης, ὁξεία, τὸ ὁξύ, ἁκμή acumen եւ acor եւ velocitas. Սո՛ւր գոլն՝ ըստ ամենայն առման. որպէս ռմկ. սրութիւն, սրընթացութիւն. կտրուկ ըլլալը, բարակութիւն, բարկութիւն.
disheartened, dismayed, struck with consternation.
Սրտաթափ գոլով (հերովդի՝) զմանկունսն կորոյս։ Սրտաթափ էին վասն հեռանալոյն ի նոցանէ (տեառն). (Նիւս. մկ. բեթղ.։ Արշ.։)
cf. Սփիւռ.
Կամ որպէս մ. Սփռեալ գոլով. արձակաբար. ընդ ամենայն կողմն.
excellence.
Սքանչելի գոլն յոր եւ է կարգի. լաւութիւն. շքեղութիւն. մեծութիւն. սքանչելի վիճակ. առիթ սքանչանաց. եւ Սքանչացումն.
to run swiftly, impetuously;
to leap, to bound, to spring or dart forward, to clear at a single bound;
to overstep, to surpass, to transgress, to trespass;
— սրտի, to flutter, to throb, to palpitate;
— զոմամբ, to revolt against;
to despise;
ի բաց —, to pass away, to fly away;
յօրէնսն —, to inveigh against the law;
վազեալ անցանել, to overpass, to cross, to leap over, to outleap;
յազատութեանն փառս, to lift up the horns against, to rebel, to rise in rebellion;
to get proud, to become presumptuous.
Բնութեանն ամենայն համբակաց ջերմագոյն գոլով՝ բարբառի միշտ, եւ վազէ անկարգաբար. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Ո՛չ ծառայ գոլով՝ յազատութեան վազեաց փառս։ Յօրէնսն վազէ (իբրու վրայ քալել). եւ չէ զօրինացն ամբաստան, այլ զհրէիցն. (Կիւրղ. հանգ.։ Ոսկ. հռ.։)
of sixty cubits.
Վաթոնականգնեան գոլով ըստ երկայնութեան հասակին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
sooner;
prior, before;
քան զբանն — եղեւ գործն, no sooner said than done.
Վասն զժամանակն աւելի գոլ՝ երիցագոյն եւ հնագոյն եւ վաղագոյն ասի. (Արիստ. նախկին.։)
prematureness, precocity.
Վաղահաս կամ վաղահասուկն գոլ պտղոյ.
General commanding the cavalry.
Պատուով առաջին գոլ հեօելազօրացն որ կոչի յունարէն պռտօստռատօր։ Ալեքսի մեծի պռտօոստրատորի։ Ի սիրեցեալ փեսայէն մերմէ պռոտոստրատորէն. (Ժող. հռոմկլ.։)
fructification;
fertility;
offering, oblation.
καρποφορία fructuum productio, foecunditas եւ oblatio. Պտղաբերն գոլ. պտղաբերելն. արգասուորութիւն.
cf. Պտղաբերութիւն.
թէ ի բաց հանցես յաստուծոյ զգոլն հայր, ի բաց բառնաս յաստուծայնոյն բնութէան զպտղածնութիւնն ... Արդ ճանաչումն կատարելութեան նորա է պտղածնութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
abundance of fruits;
fertility.
Պտղաւէտն գոլ. արգասաւորութիւն.
cf. Պտղալի.
Երկու են ծառոց առաքինութիւնք, քաջուղէշ գոլ, եւ պտղեղ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 9։)
fertility, abundance.
Պտղեղն գոլ. պտղաւէտութիւն.
to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.
Ջղուտն ինքն յինքենէ բնաւորապէս պրկի. մինչ զի ի ձեռն պրկելոյ՝ թանձրացեալն ի գոլոշեաց մասն անօրսանալ. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Բ։)
rush, bulrush;
papyrus.
Ոչ պրտու պրտուի պիտանացու լինի յընդդիմակացութիւն. իսկ քրիստոս զօրաւոր գոլով՝ պրտուով զվիշապն խափանեաց. (Եփր. աւետար. կամ Եփր. յենովք. եւ Եփր. յեղիա.։)
hood, cowl, frock.
Յեկեղեցին գոլով ի պաշտօնն՝ կարմիր սկառլատ ջաբրունս տարցեն ի գլուխս իւրեանց։
warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.
Հակառակք, որպէս ջուր՝ հրոյ, ցուրտ գոլով եւ գէջ՝ ջերմոյն եւ չորին. եւ երկիր՝ օդոյ, ցուրտ գոլով եւ չոր՝ ջերմոյն եւ գէջին. (Նիւս. բն.։)
hot.
Ընդ քիթն եւ ընդ բերանն առ հասարակ գոլորշի ջերմախառն ելանէր. (Եղիշ. ՟Բ։)
very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.
ՋԵՐՄԱՋԵՐՄ. մ. θερμόν, θερμότερον calidum, calidius, ardenter. Ջերմ գոլով. ջերմութեամբ. ջերմապէս. եռանդեամբ. սրտի մտօք. ստիպաւ. փութով. տաք տաք, սրտանց, շուտով.
furnished with nerves, sinewy, nervous.
Լի եղեալ գոլորշովք ջղուտն՝ ինքն յինքենէ բնաւորապէս պրկի։ Բոլորակագոյնք են զկոկորդիւն մասունքն, եւ յոլով է ի սոսա ջղուտն։ Որ զխելսն շուրջ ունի ջլուտ միզնն։ Սրատեսակին անուանեցելոյ ջղուտ մարմնոյն. (Նիւս.։)
lowest rank;
extremity;
posteriority.
ἑσχατία, τὸ ἕσχατον extremitas եւ humilitas, vilitas. Յետին՝ յետնեալն գոլ. վերջին ծագ. նուաստութիւն.
oh !
— մարգարէ, oh prophet!
— տառապեալ, ah wretch!
Ընդէ՞ր զմարդն, յէ՛ մարգարէ, ոչ է բարւոք գոլ միայն. (Փիլ. այլաբ.։)
alienation of mind, craziness, folly, madness;
fatuity, silliness, simplicity;
fury, intoxication;
հոգի յիմարութեան, spirit of infatuation.
μωρία stultitia ἕκστασις exstasis παραφρόνησις , παραπληξία amentia, vesania եւ այլն. Յիմարն գոլ. յիմարիլն. անմտութիւն. խելագարութիւն. շամբշութիւն. մոլեգնութիւն. ափշութիւն. խենդութիւն, խեւութիւն.
memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.
Յիշատակարան արարեալ արուեստաւոր բանս։ Յիշատակարան արարեալ արուեստաւոր բանս։ Երեւեցուցանել զեդեալ օրէնսն՝ ոչ այլ ինչ, այլ յիշատակարան գոլ կենաց վարուց հնոցն. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. իմաստն.։)
memory;
cf. Յիշումն;
սուր յիշողութիւն, a good or happy memory;
տկար յիշողութիւն, unhappy memory.
μνήμη mentio, memoria, recordatio, commemoratio. Յիշօղն գոլ. յիշելն. յիշելութիւն. յիշումն. յիշատակ. եւ Յիշեցուցանելն. անմասը.
cf. Յղութիւն.
ՅՂԱՑՈՒԹԻՒՆ ՅՂԱՑՈՒՄՆ Յղանալն, եւ յղացեալ գոլն. յղութիւն (ծնողին, եւ զաւակին).
cf. Յղութիւն.
ՅՂԱՑՈՒԹԻՒՆ ՅՂԱՑՈՒՄՆ. Յղանալն, եւ յղացեալ գոլն. յղութիւն (ծնողին, եւ զաւակին).
conception, pregnancy, the being with young;
breeding;
տօն Յղութեան, Feast of the Conception;
անարատ —, Immaculate Conception.
σύλληψις, κύησις conceptio, conceptus, praegnatio. Յղանալն. յղի գոլն, եւ յղացեալ լինելն. տե՛ս եւ ՅՂԱՑՈՒԹԻՒՆ, ՅՂԱՑՈՒՄՆ. ծոցւորութիւն.
polyophtalmous;
polyopic;
polyommatic.
Յաճախս ի գիտութիւն, եւ առատս յիմաստութիւն ըստ յոգնաչեայն գոլոյ. (Սկեւռ. աղ.)
Յաճախք ի գիտութիւնս իմաստից ըստ յոգնաչեան (կամ յոգնաչեայն, կամ բազմաչեան) գոլոյ։
more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.
Տգէտ գոլով ուղղապէս ասացելոցն առ ի յեսիոդոսէ, թէ կէսն բազում անգամ քան զբոլորն յոլովագոյն լինիցի։ Յորժամ իցէ զբոլորն իսկ առնուլն տուրժական, եւ զկէսն՝ չափաւոր, յայնժամ չափաւորն քան զանչափն յոլովագոյն վարկանի, եւ վեհագոյն գոլ, եւ միւսն վատթարագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Գ.)
low-born, ignoble, base.
(Ո՛վ Նեստոր) որչափ ի վեր ելեր ի բարձրութիւնս, գարշելի գոլով եւ յոռածին, յանչափս իջեր ի վիհս հայհոյութեան անկեալ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
when;
since, as;
— or յո՞րժամ, when ?
Յո՞րժամ ճանաչեմք որդիս Աստուծոյ գոլ զմեզ, եւ յո՞րժամ սատանայի. (Նախ. ՟ա. յհ.։)
jewish, judaical.
Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)
Jewish;
—ք, the tribes of Israel.
Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)
idleness, laziness, slowth, negligence;
cowardice.
ՅՈՒԼՈՒԹԻՒՆ կամ ՅՈՒՂՈՒԹԻՒՆ. ῤᾳθυμία, ἁμελεία desidia, segnities, ignavia, vecordia, negligentia χαυνότης mollities եւ այլն. Յոյլ գոլն, եւ յուլանալն. դանդաղութիւն. դանդաղանք. ծուլութիւն. պղերգութիւն. թուլամորթութիւն. անհոգութիւն. անգործութիւն. յօրացումն.
in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.