amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.
ԵՐԿԲԱՆ. որպէս Երկբայական, երկդիմի, շփոթ, խարդախ. կամ խարդախութիւն.
cf. Երկդիմեան.
Մի՛ անջրպետեր ի մարդ առանձնապէս, եւ յաստուած բան, երկդիմի տպաւորելով մեզ զէմմանուէլ». այսինքն երկձայնեայ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)
Յերկդիմի վշտացն ... մարդկան եւ դիւաց. (Ոսկ. լուս.։)
Էր ասեն երկդիմի (սանդուխք երուանդայ). որպէս զի մինն լիցի սպասաւորաց ... իսկ միւսն գիշերոյ եւ մարդադաւաց. (Խոր. ՟Բ. 36։)
Դարձեալ՝ Անորոշ, ունակ կրկին հայեցուածոց հակառակաց. ներհական. խարդախ.
to intimidate, to frighten, to terrify, to cast down;
to startle.
Զորս երկեցուցանէր յաջողումն վարդանայ. (Փարպ.։)
cf. Երկթեւ.
Եւ մարդիկ երկթեւեանս ծնանել, եւ զայլս չորեքթեւեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)
heaven;
heavens, the sky, the firmament;
paradise, dwelling of the blessed;
air, ether;
ելանել յերկինս, to ascend up into heaven;
յերկինս ամբառնալ, to raise to the skies;
կապուտակ —, the blue sky;
կամար երկնից, the arch or vault of heaven;
հուր, շանթ երկնից, the bolts of heaven;
ցասումն երկնից, the wrath of heaven;
—ք եւ երկիր, heaven and earth;
—ք! արդար —ք, heavens! good heavens! ջինջ՝ պարզ՝ անամպ ամպամած —, clear, serene, cloudless, cloudy sky;
հրեզէն —, the Empyrean.
twice;
— անգամ, two times.
timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.
Երկեղած է արդարութիւն. (Փիլ. լին.։)
fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.
cf. Երկկերպ.
Չորքն երկկերպիք ի ծովէ ի ցամաք դիմեցին. (իբր երկակենցաղք, կամ մարդախառն գազանք). (Եւս. քր. ՟Ա։)
irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.
δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.
Ուր ոչ գոյ երկմիտ, դադարէ կռիւ». յն. երկսիրտ, իբր անմիաբան, կամ խարդախ. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 20։)
Լուաւ, թէ գողացեալ է. յերկմիտս եղեւ իբրեւ զմարդ, եւ տրտմեցաւ. (Բրսղ. մրկ.։)
that hastens, presses on towards heaven.
Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)
contemplating, meditating on divine matters.
Երկնախորհս եւ արդարագործս զամենեսեան կազմեաց. (Լաստ. ընթերց.։)
cf. Երկնագումար.
Զերկնախմբիցն ի նմա հարաշազարդեաց պարս. (Խոր. վրդվռ.։)
arch of heaven, vault, roof.
Հանգոյն երկնից կամարի, եւ զարդուց նորա. որպէս եկեղեցին.
cf. Երկնակենցաղ
Սա ընդ երկնակրօն մարդկան խօսի. (Տօնակ.։)
flowed or come from heaven, celestial.
Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)
that walks in heaven;
celestial.
(արմատն է ճեմել, եւ ճամուկ) Որ ինչ հայի ի ճեմարան կամ ի զարդս երկնից. երկնային.
two-footed, biped.
Որպէս մարդումն գոլ երկոտանի. (Պորփ.։)
both.
Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)
cf. Երկոքեան.
Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)
that has two cloaks.
Երկվերարկու շնորհազարդ շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)
having two masters.
Զիա՞րդ կոչեսցուք զնա. միթէ երկտիրեա՞ն արդեօք. (Սեբեր. ՟Դ։)
agriculturist;
planter, husbandman, labourer.
γεωργής, γεωπόνος agricola ἁροτήρ arator եւ այլն. Որ գործէ զերկիր. հողագործ. արդիւնարար. հերկագործ՝ մարդ, կամ եզն. երկիր բանօղ, վարօղ.
Երկրագործ մարդկանդ երկաթն է կենաց պատճառ. (Եղիշ. յես.։)
Մարդկային կեանք առաջին է յորովայնի մօրն ... եւ երկրորդ կեանք երկրագործ, որ յաշխարհիս քաղաքավարի ... իսկ երրորդ՝ կենդանեաց աշխարհն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
agriculture, tillage, culture.
produced by the earth, terrestrial.
γηγενεής terrigena Հողածնեալ. հողածին. հողեղէն. ադամ, եւ ծնունդք նորա. մարդ, մարդկային, երկրաւոր. ադամորդի.
Երկրածին մարդ, կամ մարմին, բնութիւն, բերան, եւ այլն. (Նար.։)
cf. Աշխարհակալ.
Զայրն արդար (զնոյ) աշխարհի հայր երկրակալ յաւիտենագիր ուխտիւն կացուցեալ. (Ագաթ.։)
that treads, walks on earth;
terrestrial.
Երկրակոխ բնութիւն, կամ մարդիկ. (Ճ. ՟Թ.։ Տօնակ.։)
geometrical;
—ն, geometry.
Երկրաչափական արդեօք շարագրութիւնքն օրէ՞նք են. այո՛. (Պղատ. մինովս.։)
second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.
Օր երկրորդ։ Անուն գետոյն երկրորդի գեհովն։ Յերկրորդ ամին։ Յերկրորդում աւուր։ Երկրորդի խառնուածոյն։ Հանդերձ երիտասարդաւն երկրորդաւ։ Երկրորդք չուեսցեն». այսինքն յերկրորդ կարգի, եւ այլն։
happy, blessed, prosperous, fortunate, lucky;
— լինել, to be happy.
Երջանիկ կարդան եղկելոյս։ Եզրի երջանիկ։ Երջանկին դաւթի։ Երջանիկն արքայից։ Երջանիկ խոստումն, կամ բան, հայցուած, փայտ, դշխոյ։ Կաճառք երջանկաց. (Նար.։)
cariosity, cancer, rottenness, mouldiness.
Դրդուեալ էր մարդկութիւնս եւ անհաստատ յերր եւ ի տատանումն։ Կայէն դատապարտեալ յերր եւ ի տատանումն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)
ի բարդութիւնս է Եռ, իբր երեք, երրորդ, երիցս։
third;
third part;
thirdly.
Նախ զառաքեալս. երկրորդ՝ զմարգարէս, երրորդ՝ զվարդապետս. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 28։)
ternary.
Յերիս երրորդական զարդս (այսինքն յիննեակ դասս) որոշէ. (Դիոն.։)
colour, hue, dye;
fashion, form.
Երփն երփն հատանէին յերեսաց նորա իբրեւ զվարդի. (Ճ. ՟Ա.։)
also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.
to cook, to dress, to do;
— ի փռան, to bake;
— ի տապակի, to fry;
— ի Կասկարայի, to broil.
Յաղբ մարդոյ եփեսջի՛ր զայն». իմա՛, ի վերայ կայծականաց աղբոյ.
sea-hedgehog, sea-urchin.
Եքինոս անուն զեռուն մի փոքրիկ՝ վարդապետ լինի ցածութեան եւ ամբոխելոյ ծովուն՝ նաւավարաց ... Երթայ եքենոս խթի ընդ քարիւն, եւ մածնու կայ ի նմա, զի մի՛ առնուցուն ալիքն. (Վեցօր. ՟Է։)
seven;
— անգամ, — times, many times.
ԵՕԹՆ ՀԱԶԱՐ, եւ եօթն հարիւր, եւ այլն. ոչ այնչափ բարդ համարին, որչափ կրկին բառք յայտնիք. նոյն եւ ռմկ։
having soven branchs or columns;
of seven stars.
Ուր են աստեղք եօթն, որպէս կամարք մոլորակաց. զի եւ ըստ հելլենացւոց եօթնարփի ասին եօթն գօտիք երկնից. կամ ուր են բազմութիւնք աստեղաց, որպէս հաստատութիւնն. կամ Բազմալոյս, պայծառազարդ իմանալի օրինակաւ, որպէս լուսեղէն խորան արքայութեան երկնից.
cf. Եօթնալոյս.
Կրկինս մարդ եօթնարփեան շնորհօք քո լցցի. (Մխ. աղ.։)
cf. Եօթնալոյս.
Կրկինս մարդ եօթնարփեան շնորհօք քո լցցի. (Մխ. աղ.։)
cf. Եօթնալոյս.
Կրկինս մարդ եօթնարփեան շնորհօք քո լցցի. (Մխ. աղ.։)
cf. Եօթնալոյս.
Կրկինս մարդ եօթնարփեան շնորհօք քո լցցի. (Մխ. աղ.։)
septenary;
week.
Եւ կատարեցան զարդք նոցա եօթներեկի. (Տօնակ.։)
Բանաւոր ասեն զմարդ ըստ առաջնում եօթներեկին ... իսկ ըստ երկրորդում եօթներեկին (՟ժդ ամաց) կատարելապէս յանգի ... երրորդ դարձեալ եօթներեկաւ (՟իա ամաց) յանգումն է աճման. (Փիլ.։)
ugly, deformed, slovenly;
dirty, filthy, indecent, impure, lewd, obscene.
Կախարդաց զազրաց. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 10։)
unchaste, lascivious, obscene;
luxurious, dissolute.
Սատակմամբ մարդկան զազրագործաց դարուն երկրորդի. (Խոր. ՟Ա. 3։)
having a bad voice;
of perverse doctrine.
Որոյ ձայնն կամ վարդապետութիւնն է զազիր եւ յոռի, գարշ եւ գարշեցուցիչ.
to loathe, to nauseate;
cf. Աղտեղանամ.
Զդին՝ որ յորդանց եւ ի թարախոյ զազրացեալ, այնպէս զարդարեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38.) տպ. զազրեալ. յն. ծախեալ կամ ծախելի։
Վասն մոլորութեան Եզաբելայ զազրացեալ ձանձրացեալ էր։ Որ ըստ սովորութեան զազրանային եւ գարշէին ի նոցանէ, զնոսա կարդաց պիղծս (ի մէջ կենդանեաց). (Եփր. ծն.։)
Երկիր զազրացեալ ի վարուց մարդկանն գարշեցեալ, եւ այլն. (Ագաթ. (որ ըստ այլ եւ այլ կետադրութեանց՝ բերի ի կրկին նշ)։)
nasty-looking, ugly, deformed, unpleasant to the sight.
Զազրատեսիլ զարդ. (Եղիշ. թաղմ.։)
cf. Զազրատես.
Զազրատեսիլ զարդ. (Եղիշ. թաղմ.։)