Definitions containing the research արդար : 1623 results

Պեղեմ, եցի

va.

to hollow, to excavate, to dig, to delve;
to sap, to mine, to sink;
— գուբս, հորս, to open a trench, to sink a well;
զարտասուաց աղբիւրս —, to shed tears.

· Calfa

NBHL (1)

Կործանեցան՝ որ զարդար արիւն՝ իւրեանց անձանց պեղեցին ի գլուխս. (Ճ. ՟Գ.)


Պերճ, ից

adj. adv.

illustrious, famous, distinguished, celebrated, renowned;
elegant, magnificent, excellent;
pompous, sumptuous, fine, rich, superb;
proud, haughty, stiff and starched;
— or —ս, proudly, haughtily;
pompously;
— եւ պաճոյճ, richly and magnificently;
—ս խօսել, to speak elegantly.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Պաճոյճ. զարդարուն.

Սողովմոն արքայն մեծ՝ քերական պերճիւք յարդարեալ զսա (զտաճարն). (Նար. տաղ.։)


Սարսատիմ, եցայ

vn. va. to dry, to dry up.

· Calfa

NBHL (1)

երեւեսցի ցամաքն. զի մի կարծիցի, թէ պատճառք սարսատելոյն նորա յարեգականէ իցէ, յառաջագոյն քան զարեգակն սարսատէր ցամաքէր հրամանաւ ամենարդար իմաստութեանն. (Վեցօր. ՟Դ։)


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսէ ի գոչելսյն սաստիւ։ Եւ ես սարսեցի։ Պիղատոս սարսեաց յարդարութենէ փրկչին։ Սարսեցէք (ի մահուանէ), եւ սմին ակն կալարուք. (Եզնիկ.։ Դիոն. թղթ.։ իսուք։ Ոսկ. ննջ.։)


Սաւառնազարդ

adj.

adorned, furnished with wings.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴ ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴԵԱԼ. Զարդարեալ իբր թեւօք կամ փետրոք եւ սաղարթիւք. գեղեցկատարած, շրջազարդ, եւ թեւապարեալ. հովանաւորեալ.


Սեաւ, սեւոյ

adj. fig. s.

black;
sad, gloomy;
ink;
negro;
black;
— փայտ, cf. Եբենոս.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն մարդ՝ մի եւ նոյն ելով, է զի սպիտակ, եւ է զի սեաւ լինի։ Ներհական է անիրաւն արդարոյն, եւ սպիտակն սեւոյն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Սեթեւեթեմ, եցի

va.

to dress up, to trim or trick out, to bedizen, to bedeck, to embellish, to ornament;
to paint, to plaster.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵԹԵՒԵԹԵԼ. Պաճուճել. պճնել. արուեստակել. հայթայթել. յարդարել. յերիւրել. եւ Փերեւեթել.


Սեխաստան, ի, աց

cf. Սեխաստանի.

· Calfa

NBHL (1)

Իբեւ խուղ մի մրգապահաց ի սեխաստանի. եւ արդարեւ սեխաստանեօք լի էր տեղին մինչեւ ցայսօր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Սեխաստանի

s.

melon-bed.

· Calfa

NBHL (1)

Իբեւ խուղ մի մրգապահաց ի սեխաստանի. եւ արդարեւ սեխաստանեօք լի էր տեղին մինչեւ ցայսօր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Սեղանայօրէն, րինաց

s.

head waiter, butler, chief steward;
carver.

· Calfa


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Սերական, ի, աց

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երեւեալ որդի նախնոյն հօր սերական, արդարութեամբ անմեղ մեռաւ՝ նըմին նըման։ Անխտաբար է ծնունդն, եւ ոչ նախ հայ, եւ ապա որդի, որպէս հոսանուտ եւ սերական բնութեանս է օրէն. (Շ. ոտ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։)


Պիտակութիւն, ութեան

s. rhet.

abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.

· Calfa

NBHL (1)

Չափ ճշմարիտն եւ արդարն ... իսկ չարացն չափ՝ պիտակութիւն է սուտանուն, լի ամենայն անկարգութեամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցիչ եւ յարդարողի՝ մերս պիտանան մանկունք. (Սարկ. քհ.։)


Պիտաւորութիւն, ութեան

s.

want, indigence;
necessity;
witness, testimony.

· Calfa

NBHL (1)

ծարաւեցաւ արդարապէս, եւ ինքն գիտէ՝ մերով պիտաւորութեամբն ծանուցանիլ զինքն գոլ մարդ ճշմարիտ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Պիտիմ

v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

· Calfa

NBHL (1)

արեաց տէր որ լինի՝ արդար աչօք պիտի նայել յամենայն մարդ. (Փարպ.։)


Պղերգ, ից, աց

adj.

idle, lazy, supine, negligent.

· Calfa

NBHL (1)

Են պղերգք յամենայն գործս արդարութեան. (Շ. ընդհանր.։)


Պղնձալից

cf. Պղնձախառն.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղս եւ արդարութիւն որպէս պղնձալից արծաթ ոչ գործեսցի. (Սիր. ի վերջն։)


Պճղնաւոր

adj. s.

descending to the heels;
toga, long gown or robe.

· Calfa

NBHL (1)

եւ գ. ποδήρης, κόσυμβρος, κοσυμβώτος vestis talaris ad pedes usque dependens, tunica fimbriata, nodata. (գրի եւ Պճեղնաւոր). Մակդիր զգեստու՝ որ հասանիցէ մինչեւ ցպճղունս եւ ցթաթս ոտից, կամ ցգարշապարս. ըստ այլոց՝ եւ ծոպաւոր, կամ զարդարեալ վերջաւորօք.


Պճնազարդ

adj.

bedecked, ornamented, embellished.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեալ. պճնեալ. շքեղազարդ.


Պճնապաճոյճ

adj.

highly adorned, well dressed.

· Calfa

NBHL (1)

Հարսն սիրելի եւ գեղեցկատիպ՝ պճնապաճոյճ զգեստիւ զարդարեալ՝ զբնութիւնս մեր անուանելով. (Անան. եկեղ։)


Պճնապայծառ

adj.

brilliantly adorned.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառապէս պճնեալ. պճնութեամբ պայծառացեալ. աղուոր, զարդարուն.


Պճնեմ, եցի

va.

to embellish, to bedeck, to adorn, to beautify, to set off, to trim studiously, to bedizen, to trick out.

· Calfa

NBHL (2)

Զարդարէր զինքն եւ պճնէր առաւել քան զպատշաճն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

καλλωπίζω, ἑπισκοπέω decoro, exorno, faciem elegantem et venustam reddo. Պաճուճել. զարդարել՝ մանաւանդ արտաքուստ. գեղերեսել. ճիճի պիճի սազել.


Պճնիմ, եցայ

vn.

to bedizen oneself with coquetry and too great attention to effect, with studied neatness.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՃՆԻԼ. Պաճուճել. զարդարիլ.


Պճնութիւն, ութեան

s.

cf. Պճնումն.

· Calfa

NBHL (3)

ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.

Տան զինքեանս պճնութեան եւ զարդարուն զգեստուց. (Բրս. մկրտ.։)

Յարդարիչ ծածուկ պճնութեան, որ ի հոգին է վայելչութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Պճնումն, ման

s.

ornament, dress, embellishment;
cf. Պճնանք.

· Calfa

NBHL (3)

ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.

Տան զինքեանս պճնութեան եւ զարդարուն զգեստուց. (Բրս. մկրտ.։)

Յարդարիչ ծածուկ պճնութեան, որ ի հոգին է վայելչութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Պռուգեմ, եցի

va.

to portion, to give a portion, to endow.

· Calfa

NBHL (1)

προΐξασθαι dono, donis adornare. Օժտիւք զարդարել՝ ճոխացուցանել.


Պսակ, աց

s.

crown, diadem;
crown, prize, premium, reward;
circle, coping, top, crowning, brim, frame, edge, cornice, parapet, battlement;
coronation, achievement, accomplishment;
nuptials, espousals, marriage, nuptial blessing;
— դպրաց, tonsure, shaven crown;
— ծաղկեայ, wreath, garland, chaplet;
— ի փշոյ, crown of thorns;
սրբոց, halo, gory, nimbus;
— կուսին, chaplet, beads, string of beads;
— արեգական, halo around the sun;
— տարւոյ, the course of the year;
— պարծանաց, փառաց, crown of honour, of glory;
հիւսել —, to weave a garland or chaplet;
— դնել ումեք, to marry.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս զարդարէ զդեցողն, որպէս եւ ոչ զերկինս պսակն արեգական, եւ ոչ պարաձեւ բակք աստեղաց. (Ոսկ. ես.։)


Պսակազարդ

adj.

adorned with a crown, crowned.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակաւ նահատակութեան զարդարեալ. պսակաւոր.


Պսակազգեաց

adj.

bearing a crown, crowned.

· Calfa

NBHL (3)

Ի հանդերձեալն պսակազգեացզարդարի. (Լմբ. առակ.։)

Կամ բոլորովին զարդարեալ որպէս պսակաւ.

ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ԱՌՆԵԼ . ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ ՑՈՒՑԱՆԵԼ. στεφανόω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակել. Պսակազգեաց արար մարտիրոսօք (զեկեղեցի). Ճղ։


Պսակաձեւ

adj.

crossbreed, coronal.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակայեւ յօրինուածով զարդարեալ. (Պիտ.։)


Պսակեմ, եցի

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

· Calfa

NBHL (2)

ՊՍԱԿԵԼ. որպէս զարդարել. շքեղազարդել. փառաւորել. ճոխացուցանել.

στεφανόω, στέφω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակ տալ կամ դնել. վարձատրել փառօք.


Պսակիչ

s.

crowner;
achiever.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պսակէ կամ զարդարէ, կամ գլխաւորէ.


Պտղաբեր, աց

adj.

bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարութիւն՝ արդարեւ էապէս պտղաբեր, եւ ուրախ առնօղ զմիտս. (Փիլ. այլաբ.։)


Պտղազարդ

adj.

cf. Պտղազուարճ.

· Calfa

NBHL (1)

Պտղովք զարդարեալ.


Պտղազարդիմ, եցայ

vn.

to be adorned with fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարիլ պտղովք.


Պտղալից

adj.

full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.

· Calfa

NBHL (1)

Վարք աստուածահաճոյ կենաց հանդերձ բարեպաշտութեամբ պտղալից զարդարտին. (Կանոն.։)


Պտղաւորեմ, եցի

va.

cf. Պտղաւէտեմ.

· Calfa


Պտուղ, տղոց

s. fig.

fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ ի լուսոյ միայն զրկեալ, պտղոյ աչացն նուազութեամբ։ Պտղոյ աչացն եւ այլոց անօթիցն եւ գործարանացն յարդարմամբ. (Նանայ.։)


Պրակագեղ

adj.

wooded, planted with trees, bushy, leafy.

· Calfa

NBHL (1)

εὑθαλής virens. Զարդարեալ գեղեցիկ պրակօք անտառաց. տնկախիտ. սաղարթագեղ. դալարազուարճ.


Պրծանիմ, ծայ

vn.

to escape, to evade, to break, slip or get away or off;
— յուշոյ, to escape the memory, to be forgotten;
— ի ձեռաց, to escape from, to slip from between the fingers, to be lost.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թշնամեա՞ց ճողոպրեցար, եթէ ի դանէ պրծեար (կամ պրծար)։ Պրծանէին ամենայն արդարքն, զոր կլեալ էր մահու. (Կոչ. ՟Ծ՟Դ։)


Պրշակ, աց

s.

roof, ceiling.

· Calfa

NBHL (1)

Պշրակքն զգերանս զարդարեն զանազան քանդակօք. (Լծ. կոչ.։)


Ջահազարդեմ

va.

to illuminate, to light up.

· Calfa

NBHL (1)

ՋԱՀԱԶԱՐԴԵԼ ՋԱՀԱԶԱՐԴԻԼ. Որպէս ջահիւք զարդարել կամ իլ. լուսազարդել. պայծառացուցանել, պայծառանալ.


Ջահաւորեմ, եցի

va.

to illuminate, to enlighten, to render luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն արդարութեան արփիահրաշ ճառագայթիւք զստորինս ջահաւորեաց։ Լերինք պայծառացեալ ջահաւորին։ Լուսին զմթին գիշերն ջահաւորէ. (Զքր. կթ.։)


Ջահընկալ, աց

adj. s.

flambeau carrying;
acolyte.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն եկեղեցիք ջահընկալ եւ պայծառ զգեստուք զարդարեցաք. (Լծ. ածաբ.։)


Ջատագով, աց

s.

apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ ո՞վ ջատագով, զի՞նչ պատճառք, ո՞ր սուտ պատասխանի։ Բարի են մեզ ջատագով անդ տնանկքն, որոց արարաք ասա զողորմութիւն։ Առաքեալ մտանէ ջատագով տեառնն իւրոյ։ Զիա՛րդ եղեւ ջատագով քում աստվածութեանդ։ Առ երեսս՝ առաքիութեանն կեղծաւորին լինել ջատագովք։ Յովբայ ջատագովք էին (եւ բանք հակառակորդին)։ Ջատագովս արդարոցն զնոսա ցուցանէ։ Ջատագով լիցին ճշմարտութեանն։ Զերկնաւոր ջատագովն աղաչէ։ Եւ դուք աղօթիւք ջատագո՛վ լերուք. (Ածաբ. կարկտ.։ Ոսկ. համբեր.։ Եղնիկ. Սեբեր.։ Իսիւք. ստէպ։ Շ. թղթ.։)


Ջատագովութիւն, ութեան

s.

apology, defence, protection, justification, excuse, pleading.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ չմիաբանցի արդիւնքն բանիցն, ապա ի զուր է ջատագովութիւնս։ Բարի են մեզ ջատագովութիւնքն՝ որոց աստ արարք ողորմութիւն։ Զարմանալի ջատագովութիւն ջատագովութիւն տացէ ի վերայ ճշմարտին ... Զջատագովութիւնդ կեղծաւորելով՝ կարծիս արդարութեան զանձամբ կամիք արկանել. (Սեբեր. ՟Ը։ Ոսկ. ննջ.։ Իսիւք.։)


Ջատակիմ, եցայ

vn.

to be established firmly securely.

· Calfa

NBHL (1)

Ջատակեցար յանեղ աջոյն, զարդարեցար ի սմուրբ հոգւոյն. (Տաղ.։)


Ջեռուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

· Calfa

NBHL (1)

Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)