Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Տիրագէտ

adj.

knowing the Lord.

· Calfa

NBHL (2)

Որ գիտէ այսինքն ճանաչէ զաստուած. աստուածածանօթ.

Որք (մոգքն) միանգամայն տիրագէտ եւ աստուածածանօթ եղեալ՝ դարձան. (Ագաթ.։)


Տիրագիծ

cf. Տիրագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Տախտակք տիրագիծք եւ աստուածադրոշմք. (Նար. առաք.։)


Տիրագոյն

cf. Բուն.

· Calfa

NBHL (1)

Անիրաւի՝ ոչ ուրուք եղելոյ մարդ, այլ իսկագոյն եւ տիրագոյն ասել՝ մարդակերպ գազանի։ Եղիայ ի վեր հետեւեալ, եւ կամ տիրագոյն եւ իսկապէս ասել՝ համբարձեալ։ Մինչ զի իսկապէս եւ տիրագոյն ասել, չափ ամենեցուն՝ եւ՛ իմանալեացն եւ՛ զգալեացն՝ աստուած մի. (Փիլ.։)


Տիրական, ի, աց

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

· Calfa

NBHL (2)

Յաստուածայնոցն գրոց, եւ ի տիրական գլստենէ։ Տիրական յաթոռ նստիս։ Ըստ տիրական անճառ խորհրդոյն։ Զտաղաւարն տիրական, եւ զխորան աստուածական։ Տիրական ծննդեանն սպասաւորք՝ դասք վերնոցն. (Աթ. ՟Բ։ Շար.։ Նար.։ Շ. հրեշտ.։)

Պատմել հանդերձեալ զօրինակն զսկզբան զաստուածոցն. եւ զժամանակին զերկայնութիւն, որ հաստատէ զտիրականն. (Բրս. գոհ.։)


Տիրակիր

adj.

carrying, bearing or containing the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհ այս երկիր՝ եղեալ տիրակիր։ Տաճար տիրակիր (սուրբ կոյս)։ Զմարմին տիրակիր աստուածածնին. (Նար. կուս.։ Գանձ.։ Վրդն. յանթառամն.։)


Տիրաձիր

adj.

given or granted by God.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեառնէ առատաձեռնեալ. աստուածապարգեւ. տիրապարգեւ.


Տիրամայր, մօր

s. fig.

Mother of God, the Holy Virgin, mother of our Lord;
a priest's mother.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրամայր աստուածածնին. (Շար.։)


Տիրամարտութիւն, ութեան

s.

fight, war against God.

· Calfa


Տիրամեծար

adj.

honoured by the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեառնէ մեծարեալ. աստուածապատիւ.


Տիրանենգ

adj.

plotting against one's master.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տիրանենգ անշնորհութեանց, յաստուածընդդէմ հերձուածութեանց. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Տիրանուէր

adj.

dedicated or consecrated to God.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրական տեառն. սրբանուէր. աստուածանուէր.


Տիրապատիւ

cf. Տիրամեծար.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուեալ ի տեառնէ. տիրամեծար. աստուածապետիւ.


Տիրապարգեւ

cf. Տիրաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեառնէ պարգեւեալ. տիրաձիր. աստուածապարգեւ.


Տիրապէս

adv. adj.

lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ հայր (ասի յաստուած) տիրապէս, որդի տիրապէս. վասն զի մերքս ոչ տիրապէս, զի եւ երկոքեան. (այսինքն կարեմք որդի լինել, ապա եւ հայր). (Առ որս. ՟Գ։)


Տիրավաճառ, աց

adj.

selling one's master.

· Calfa


Տիրաւանդ

adj.

transmitted or handed down b y the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեառնէ աւանդեալ. աստուածաւանդ. քիրիստոսաւանդ.


Տիրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Տիրացուցանեմ.

· Calfa


Տիրութիւն, ութեան

s.

domination, authority, power.

· Calfa

NBHL (1)

Զտիրութիւնն ունի բոլորիցս՝ բոլոր աստուածութիւն։ Ո՞ւմ տացուք զտիրութիւնն։ Նմա՛ վայել է ամենայն տիրութեանն անուն եւ իր. (Դիոն. ածայ.։ Պրպմ. ձ։ Նոյնպէս եւ Լմբ. սղ.։ Վրդն. ծն.։ Բրսղ. մրկ.։ Նչ. քեր.։)


Տիք, տիոց

s.

age, years, time of life;
century;
— մանկութեան, infancy, tender age, first period of life;
անլիութիւն տիոց, immaturity, unripe age;
— ծերութեան, old age;
ի տղայ տիոց, անդստին յառաջին տիոցն, from one's infancy;
from one's boyish or girlish days, from boyhood or girlhood;
ի մատաղ or ի մանուկ տիոց, from one's earliest years;
ի հասակ եւ ի տիս հասեալ, grown up;
ի կատարեալ տիս հասեալ, arrived at years of discretion;
յերեքտասանամեան տի, thirteen years old;
մանկագոյն տիովք, young, in infancy;
ի նոյն տիս հասակաց, հաւասար տիօք, of the same age, coetaneous;
cf. Մատաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Համբուրեալ (մոգուց) զոտսն յիսուսի, եւ դնելով զաստուածային ոտսն ի վերայ տից եւ երեսաց իւրեանց. (Եպիփ. ծն.։)


Տկար, աց

adj.

feeble, weak, debilitated;
powerless, impotent, infirm, languid, faint;
small, slight, slender, trifling;
fragile, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երեք, աստուածք, եւ ոչ մի անձն տկար յառատութիւն. (Սարկ. հանգ.։)


Տղայ, ոց

s. fig.

infant, baby, child;
stripling, youth, lad;
simple-minded, innocent;
novice, ignorant;
— մանուկ, little child.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնեցաւ առաքելոցն տղայոց։ Տղայք գոլով արհեստի բանարարութեան։ Տղայ գոլով աստուածային իմաստիցն. (Լմբ. պտրգ.։)


Տղայահեղձ

adj.

smothering, drowning children.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայահեղձ նենգութեանն տոյժս հատոյց աստուած եգիպտացւոցն. (Նախ. իմաստ.։)


Տղայանամ, ացայ

vn. fig.

to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելով ի գիրկս իւր զտղայացեալն աստուած մեր։ Յառաջեալ տղայք տղայացելոյն. (Վրք. հց.։ Շ. տաղ.։)


Տմարդի, դւոյ, դեաց

cf. Տմարդիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զտմարդի դատաւոր ած յիրաւունս, ո՞րչափ եւս զկամեցող ողորմութեան եւ զփափագողն փրկութեան աստուած. (Մեկն. ղկ.։)

Զամպարշտացն առ աստուած, եւ զտմարդեացն կորուստ. (Սարկ. հանգ.։)


Տմարդութիւն, ութեան

s.

impoliteness, incivility, ungraciousness, rudeness, grossness, rusticity, brutality, barbarity, inhumanity;
տմարդութեամբ, disobligingly, uncivilly, roughly, rudely, churlishly, boorishly, brutally, cruelly, barbarously, inhumanly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասէր է աստուած, եւ տմարդութեան թշնամի. (Կլիմաք.։)


Տնանկանամ, ացայ

vn.

to lose wealth, to decay, to go to ruin, to become poor, needy or necessitous;
to be expelled, driven out or deprived of one's house, to be forsaken, abandoned;
to fail, to become a bankrupt.

· Calfa


Տնկագործեմ, եցի

va.

to cultivate, to plant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ տնկեսցես, յորժամ աստուած տնկագործէ. (Փիլ. այլաբ.։)


Տնկակից, կցի, կցաց

adj.

springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.

· Calfa


Տնկասաղարթ

adj.

well adorned with leaves.

· Calfa

NBHL (1)

Տնկասաղարթ մարմնոյ աստուածութեանն խառնարան. (Նար. կուս.։) (իբր ծառ կենաց, որոյ պտուղն է աստուած՝ հանդերձ սաղարթիւք մարմնոյ իւրոյ)։


Տնկեմ, եցի

va.

to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.

· Calfa

NBHL (1)

Տնկեաց աստուած զդրախտն յեդեմ ընդ արեւելս։ Նոյ տնկեաց այգի։ Տնկեաց աբրաամ տունկ առ ջրհորովն երդման։ Մի՛ տնկեսցես անտառս զամենայն փայ տի առ սեղանովն տեառն աստուծոյ քոյ։ Ես տնկեցի, ապօղոս ջուր ետ, այլ աստուած աճեցոյց.եւ այլն։


Տնտեսեմ, եցի

va.

to manage, to have the direction, to regulate;
to economize;
to govern, to rule, to dispose;
to dispense, to distribute, to provide, to administer.

· Calfa


Տնտեսութիւն, ութեան

s.

economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.

· Calfa

NBHL (1)

Այցելութիւն երկնաւոր տնտեսութեանն։ Այս ամենայն անքննելի աստուածային տնտեսութեան խորհուրդ. (Եղիշ. ՟Ա։ Իգն.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

· Calfa

NBHL (2)

Նա ըստ տնօրէնութեան եւ վասն մեր որդի եղեւ ադամայ, իհսկ մեք ըստ բնութեան եմք որդիք ադամայ։ Աստուած իմ, եւ աստուած ձեր. աստուած նորա եղեւ ըստ տնօրէնութեան, վասն զի մարդ է. իսկ մեր ըստ բնութեան տէր է եւ աստուած։ Ի ձեռն չար չարանացն եւ յարութեան, եւ ամենայն տնօրէնութեան. (Աթ. ՟Ա. ՟Դ։)

Ստորագրեցեր զտնօրէնութեան քո զտեղի։ Զտնօրէնութեան քում էակցին։ Զոր ի տնօրէնութեանն խոնարհութեամբ ընթերցեալ։ Որ զտնօրէնութիւն աստուածորդւոյն ի յարգանդի ծանեար հոգւովն. (եւ այլն. Շար.։)


Տնօրինաբար

adv.

cf. Տնտեսաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպացեալ զմերս ի սրբոյ կուսէն տնօրինաբար։ Զանճառելի զլոյս աստուածութեանն տնօրինաբար յորովայնի քում կրեցեր մարտամ։ Տնօրինաբար յերկրի երեւեալ։ Տնօրինաբար արտասուելով. (եւ այլն։ Շար.։)


Տնօրինեմ, եցի

va. vn.

cf. Տնտեսեմ;
to dispose;
to dispense with, to exempt from;
— բարւօք զկեանս, to lead a more regular life;
cf. Մարդանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Զլաւագոյն նոցա զօգուտն տնօրինէր։ Զփրկութիւն անձինն ի նմանէ տնօրինեալ հոգայր։ Զայս տնօրինէր բարի արուեստաւորն։ Զի թէ տնօրինեսցէ աստուած խօսել մեզ առ միմեանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Շ. թղթ.։)

Եթէ բարւոք զկեանս մեր ոչ տնօրինիցեմք։ Զի եթէ սերմանեացդ՝ որ վասն մարդոյն, աստուած այնպէս հոգացաւ տնօրինել, մարդոյն ապա՝ յաղագս որոյ ամենայնքս գոյացան, ո՞չ տնօրինէր մեռելութեամբ զկենդանութիւն։ Տեսչութիւն հոգւոյն՝ որ զմերս տնօրինէր փրկութիւն. (Սարգ.։)


Տոկ, ոյ

s. adj. adv.

persistence, resistance, patience;
duration;
resisting, persisting, durable, lasting;
ի — or —ս, long, a long time;
ի — անկանել, ձգել, to be prolonged, protracted, to last;
— ունել, to have duration;
ի — կտտել or տանջել, to subject to lingering torture.

· Calfa

NBHL (1)

Վկայիցն հանդէսք ... արտաքոյ է տեւողութեան մարմնոյ ... (աստուած) տոկ շնորհէ նոցա. (Նար. երգ.։)


Տոկամ, ացի

vn.

to resist, to persist, to support, to endure, to bear, to maintain, to suffer.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացուսցէ զքեզ աստուած, եւ կարասցես տոկալ. (Ել. ՟Ժ՟Ը. 23։)


Տոհմակից, կցի, կցաց

cf. Տոհմային.

· Calfa


Տոյժ, տուժի, տուժից

s.

cf. Տուգան;
damage, loss, disadvantage, prejudice, injury, wrong;
տուժիւք անձին, at one's expense;
փոխարինել տուժիցն, to indemnify, to recompense.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երանի թէ ցայսվայր միայն տոյժն տուգանաց եւ վնասն հասանէր։ Գնաց աստուածապաշտն յակոբ ի նոցանէ խաղաղութեամբ եւ առանց տուժի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։ Լմբ. իմ.։)


Տոչորեմ, եցի

va.

to burn, to set on fire, to fire.

· Calfa

NBHL (1)

Բորբոքեալ մեղքն ի նմանութիւն հրոյ՝ տոչորեցան եւ բարկութիւնքն եւ սրտմտութիւնքն աստուածութեանն։ Ընդէ՞ր դուք ընդ նոսա այրեալ տոչորեցայք (կամ տոչորիք). (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Գ։)


Տուժեմ, եցի

va.

to amerce, to fine, to mulct, to punish with a fine.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տեսանիցէ երկայնմտութեամբ զաստուած տուժեալ. մանաւանդ եթէ զաստուած տուժէ։ Բայց ինձ ոչ անվտանգաւոր՝ տուժել զաստուածութիւնն։ (Առ որս. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)


Տուիչ, տըւչի, չաց

s.

giver, donor.

· Calfa

NBHL (1)

Փառաւոր առնէին զաստուած՝ զտուիչն այնպիսի իշխանութեան՝ մարդկան. (Մտթ. ՟Թ. 8։)


Տուն, տան, տանց

s.

house, habitation, home;
house, family, race, nation;
family, household;
goods, fortune;
house, commercial house;
couplet, strophe, stanza, verse;
— ադամայ, the human race, mankind;
— թորգոմայ, the Armenian nation;
— թագաւորի or — արքայի, the king's household;
— մատենագրաց, library;
— պղատոնեայ, Plato's Academy or school;
փայտակերտ, աղիւսակերտ, քարաշէն, քարուկիր —, wooden, brick, stone house;
հանգիստ, բնակելի, լաւ, մեծ, փոքրիկ, գեղեցիկ, տձեւ or անպիտան —, commodious, inhabitable, good, large, small, fine, wretched house;
հիմունք, որմունք, տան, the foundations, the walls of a house;
վարձելի կամ վաճառելի —, house to be let or sold;
— ի տանէ, տանէ ի —, from house to house;
արտաքոյ տան, ըստ — ն, out, not at home;
ի տան, at home;
կալ ի տան, to stay, to be at home;
ելանել ի տանէ, to go out;
մեկնել ի տանէ, չուել, to remove, to move;
դառնալ, գնալ ի —, to go home again, to come home, to go home;
— վարձել, to let a house;
վարձել զ— իւր, to let his house;
— շինել, կառուցանել, քանդել, to build, to pull down a house;
ական հատանել զտան, to break into a house;
շրջել տանէ ի —, to wander from house to house.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զիս յանցեաւ տուն սաղմոսին։ Տունս եռմոսիս։ Տունս հելլենացիս ... Ի տունս եւ ի բանս եւ ի ղօղանջմունսն յայնոսիկ։ Տունս ինչ յաստուածապատում սաղմոսերգութենէն արգէր ի տանջանս. (Վրք. հց.։ Նիւս. թէոդոր.։)


Տուր, տրոյ, տրոց

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

· Calfa

NBHL (4)

Նուիրիիցեն ըստ ամենայն տրոց սրբութեանցն իւրեանց։ Ի պտղոյ տրոցն նորա յամենայն նուիրաց որդւոցն իսրայէլի։ Արասցե՛ս զտուրսն՝ զոր խոստացար բերանով քով։ Պատուական է քան զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Զտուրս զուարթառատս սիրէ աստուած. (այժմու յն. զզուարթ տուիչն)։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն. իսկ որ խնայէ ի տուրս, սասատիկ բարկութիւն յարուցանէ։ Մի՛ մոռանար զամենայն տուրս նորա. (յն. զհատուցումն)։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք։ Տրովք տնանկաց. եւ այլն։

Աստուծոյ է տուր եւ շնորհ՝ թողութիւն մեղաց, որդէգրութիւնն։ Տուր ետ մեզ աստուած զիւր միածնին մահն. արդ ես զի՞նչ ասէ այսմ կշռեցից փոխարէն։ Անզղջական տուր, ամենաբաշխ աջ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Գ։) Զօդ, զառատն հոսումն, զանարծաթն տուր.

Եւ որպիսի ինչ աղքատն ի տրոցն ողորմուըենէ։ Ոչ եթէ ի չափս տրոցն հայի աստուած, այլ ի կամս տուողին. (Մանդ.։)

Ոչ ընդ չափ տրոց (յն. տուելոց) տայի աստուած, այլ ընդ կամս տալեացն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Տուփ, տփոց

s. arith. phys.

box, case, chest;
cf. Խնկաման. book-case;
small square;
— սահուն, movable, running or drop-box;
չքնաղագիւտք ի յակունս՝ պահին ի —ս մանունս, precious things are packed in small parcels.

· Calfa

NBHL (2)

Գիւտ պատուական ափին, յորում էր ամենասրբուհւոյ աստուածածնին գլխագիրն. (Հ=Յ. յուլ. ՟Բ.։)

Տօն գիւտի ափոյ սուրբ աստուածածնի. (Տօնաց.։)


Տպաւորեմ, եցի

va.

to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ այս է աստուած, որպէս երեւեցաւն, կամ տպաւորեցաք, կամ բանն նկարագրեաց. (Առ որս. ՟Է։)

Մի՛ անջրպետեր ի մարդ առանձնապէս եւ յաստուած բան՝ երկդիմի տպաւորելով զէմմանուէլն. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Իցեն տպաւորեալ յաստուածային սէրն։ Տպաւորելով ի դէմս (զնշան խաչին)։ Տպաւորեսցուք ի հոգիս մեր զաստուածային լուսոյն կերպարան։ Ի մի նիւթ զբնաւիցն որակս համոյն տպաւորեցեր. (Ագաթ.։ Շ. բարձր.։ եւ մտթ։ Լմբ. իմ.։)


Տպաւորութիւն, ութեան

s. fig. chem.

impression, stamp, print, mark, figure, form;
impression;
— գործել յոք, to produce an impression on a person;
fixation

· Calfa

NBHL (2)

Սկիզբն առնէ այլոց աստուածազանագոյն տպաւորութեանց. (Փիլ. այլաբ.։)

Կրթարան աստուածեղէն տպաւորութեան առ ի նմանութիւն. (Աթ. ՟Ը։)


Տռփամ, ացայ

vn.

cf. Տռփանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Տռփացան ի գեղ պատկերին ... Որում ի գթութենէն տռփացեալ՝ ասես, ծարաւի է անձն իմ առ քեզ աստուած. (Լմբ. իմ.։)


Տռփանամ, ացայ

vn.

to love to distraction, to be madly in love with;
to love tenderly, to covet, to long for, to desire ardently, to wish eagerly, to burn for, to be athirst for.

· Calfa

NBHL (1)

Տռփացան ի գեղ պատկերին ... Որում ի գթութենէն տռփացեալ՝ ասես, ծարաւի է անձն իմ առ քեզ աստուած. (Լմբ. իմ.։)


Տռփանք, նաց

s.

amours, amorous desire, concupiscence;
cupidity, strong desire, ardent wish;
եղանակ —նաց անասնոց, rutting-season, rutting-time.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել եղեւ տռփանք աստուածային դեղոյ։ Առաքինութեան տռփանօք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)