Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Ջեռուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

· Calfa

NBHL (1)

Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)


Ջերմագոյն

adj. adv.

very hot;
impassioned, ardent, fervent;
warmly, eagerly, fervently, passionately.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զնոսա ջերմագոյն յաստուածապաշտութիւնն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ջերմեռանդ

adj.

warm, ardent;
devout, fervent.

· Calfa

NBHL (1)

ՋԵՐՄԵՌԱՆԴ ՋԵՐՄԵՌԱՆԴՆ. calidus, fervidus, devotus. Ջերմութեամբ եռացեալ. ջերմ եւ եռանդուն. կարի ջերմ. եւ Եռանդագին. փոյթ յաստուածապաշտութեան.


Ստուարամած

cf. Թանձրամած.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագել աստուածային ճառագայթիցն՝ փարատեցոյց զխաւար թանձրամած եւ ստուարամած. (Լծ. կոչ. ՟Ձ.) (տպ. ստուերամած)։


Ստուգաբանեմ, եցի

vn. va. to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հանդերձիցիմք զծառայակցացն մերոց ստուգաբանել, զնոյն եւ աստուած գործէ ի մեզ. (Ոսկ. պհ.։)


Ստուերագրեմ, եցի

va.

to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.

· Calfa

NBHL (2)

Սիք իմն (շնչեալ՝) զաստուծոյ մերձաւորութիւնն, ոչ զբնութիւնն աստուծոյ ստուերագրեաց։ Արժանաւոր զոհիւք ստուերագրելով զհանդերձեալսն։ Ստուերագրեաց զաստուածային հրոյն յերկնից զգալուստ. (Առ որս. ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։ Ոսկ. յաւետիս.։)

Զայս երկուս փրկութեան խորհուրդս եւ յառաջագոյն ստուերագրեաց աստուած յիսրայէլ։ Զնոյն խորհուրդ ստուերագրեն (կամ ստուերադրեն)։ Մովսէս ստուերագրէ յինքեան զքրիստոսի փրկութեանն խորհուրդ գործով։ Լեառն սինեայ ստուերագրէր օրինակօքն եւ կարգօքն՝ որ ի նմա եդան, զլեառն սիովն՝ ուր փրկիչն կատարեաց զճշմարտութիւնն. (Արշ.։)


Ստրջանամ, ացայ

vn.

to repent, to regret, to rue, to be seized with repentance, touched with contrition.

· Calfa

NBHL (1)

Ստրջացաւ աստուած, զի արար զմարդն։ Ստրջացաւ իսահակ։ Ստրջացաւ յերեսաց տեառն, կամ իմոց. (Ծն. ՟Զ. 7։ ՟Ի՟Բ. 38։ ՟Լ՟Դ. 7։ Ղեւտ. ՟Ժ. 4։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 27. 19։)


Սրաթռիչ

adj.

flying swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբամատոյց եւ սրաթռիչ որ առ աստուած աղօթիւք. (Դիոն. թղթ.։)


Սրբաբան, ից

adj.

singing the Trisagium.

· Calfa

NBHL (1)

Միասնական աստուածութեան, որում սրովբէքն են սրբաբան. (Պտրգ.։)


Սրբաբանեմ, եցի

va.

to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Սրբագիր

s.

hagiographer;
—ք, hagiographic books.

· Calfa

NBHL (1)

ἀγιόγραφος hagiographus, a divinis viris scriptus, hagiographa, scripta santa. Սրբազան գրիչ, եւ գրեալն յայնպիսւոյն. սուրբ գիրք. որ եւ ՍՐԲԱԳՐԵԱԼ ԳԻՐ. իսկ ըստ որոշման եբրայեցւոց՝ Սրբագիրք կոչին առանձինն (եբր. սէթուպիմ, այսինքն գրեանք, մատեանք) երրորդ հատուած աստուածաշնչի, այսինքն գիրք յովբայ, սողոմոնի, դանիէլի, եզրի, եսթերայ, եւ մնացորդք կրկին.


Սրբագործութիւն, ութեան

s.

consecration;
sanctification.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ աստուածային սիրով ի սրբագործութիւն ձգտիմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Սրբագրութիւն, ութեան

s.

correction.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ յովհաննէս. բե՛ր մեզ այլ եւս մագաղաթ յաղագս սրբագրութեան աստուածական տեսլեանն. (Ճ. ՟Ա.։)


Սրբազան

adj. s.

sacred;
His HoliNess, His Grace.

· Calfa

NBHL (3)

Սրբազանիցն միայն է սրբազան վայելչութեամբ առ սրբազանսն կցորդութիւն։ Որպէս սրբազանն ասաց բան։ Սրբազանն գիր։ Գտցէ յաստուածաւանդն ասացեալ սրբազան տառի. (Դիոն.։ Պրպմ.։ Մագ.։)

Զիւրաքանչիւր անկողինս ամուսնութեանն սրբազան եւ ամբողջ պատեսցեն։ Ծախելով զսիրոյն մեծարգի ջերմութիւն ի կոչեցեալն սէր ի սրբազանին յաստուած. (Պիտ.։)

ἰερός, ἰερόν sacer, sacrum, sanctus, -a, -um ἰερώτατος sacratissimus, divinus . Որ է ի սուրբ անէ ի տեսակէ՝ ի կարգէ. սրբանուէր. նուիրական. աստուածազան. աստուածային. հաղորդ սրբութեան. սուրբ. եկեղեցական. հոգեւորական. արգոյ. յարգական. նազելի. պարկեշտ. մաքուր. (անձն, կամ բան, կամ գիր, կամ իր)


Սրբազանեմ, եցի

va.

to consecrate;
to deify, to idolize.

· Calfa

NBHL (1)

Կամելով աստուածքն սրբազանել զնա։ Ի ձեռն աստեղաց սրբազանեցին յերկինս։ Էր կաղնի մի սրբազանեալ զեւսի։ Կամեցեալ սնափառել, եթէ սրբազանեալ՝ յերկինս վերացաւ. (Նոննոս.։)


Սրբազգեստ, ից

adj.

clothed in a holy or white raiment;
holy, pious, godly, divine.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՐԲԱԶԳԵԱՑ ՍՐԲԱԶԳԵՍՏ. Որ կրէ յանձին զսուրբ զգեստ, զսրբազան կարգ, զսրբութիւն. սրբակրօն. աստուածարեալ.


Սրբազնաբանութիւն, ութեան

s.

hagiology.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազնաբանութեանց եւ նուիրագործութեանց։ Սաղմոսականին սրբազնաբանութեան։ Սաղմոսացն սրբազնաբանութիւն։ Քահանայականօքն սրբազնաբանութիւնք։ Ոչ զմտաւ ածել աւելի քան զաստուածայնաբար ի սրբազնաբանութեանցն (ի սուրբ գրոց) ասացեալսն մեզ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)


Սրբազնական, ի, աց

cf. Նուիրական.

· Calfa

NBHL (1)

ἰερατικός, ἰεροτελεστικώτατος, ἁφιερωτικός sacer եւ այլն. Սրբազան. նուիրական. քահանայական. սուրբ. աստուածային. խորհրդաւոր.


Սրբազնութիւն, ութեան

s.

holiness;
— ձեր, Your Holiness.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի նմանէ ասէ զայս՝ ամենայն սրբազնութեամբ օրինադրիլ։ Խոստովանել զքրիստոս ամենայն աստուածաւանդ սրբազնութեամբ (բանից սուրբ գրոց). (Դիոն. երկն.։)


Սրբամատոյց

adj.

offered piously, with reverence.

· Calfa


Սրբամտեմ

vn.

to have a pure heart or mind.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին սուրբ աղաւնակերպ իջանէ, զի ուսուսցէ տեսողացն՝ սրբամտելով առ աստուած մերձենալ. (Ագաթ.։)


Սրբամտութիւն, ութեան

s.

holy-mindedness.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի գնալ ձեզ աստուածապաշտութեամբ եւ նազելի սրբամտութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Սրբարար, աց

adj.

sanctifying, saving, wholesome;
— շնորհք, sanctifying or saving grace.

· Calfa

NBHL (1)

Զսեղանն սրբարար աստուածային խորհրդոյն. (Արծր. ՟Ե. 12։)


Սրբեմ, եցի

va. med.

to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեաց աստուած զօրն եօթներորդ, եւ սրբեաց զնա։ Յիշեսջի՛ր զօր շաբաթուն սրբել զնա։ Սրբեսցես զղեւտացիսն։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ աստուած, սրբեսցին։ Սրբել զտուն։ Բարապան տանն սրբէր ցորեան։ Սրբէր զենջակաւն։ Սրբէ զնա (զուռն), զի առաւել եւս պտղաբեր լիցի։ Ո՞վ իցէ՝ որ ձգիցէ զձեռն իւր յօծեալ տեառն, եւ սրբիցի։ Զի որ սրբէն՝ եւ որ սրբին, ի միոջէ էին ամենեքին։ Սրբեցէ՛ք զձեռս մեղաւորք։ Որով կամօք եւ մեք սրբեցաք։ Միով պատարագաւ կատարեաց զսրբեալսն ի մշտնջենաւորս.եւ այլն։


Սրսկարան, աց

s.

perirrhanterium;
holy-water pile.

· Calfa

NBHL (1)

Մանրեաց զաստուածս նոցա, եւ զսեղանս նոցա, եւ զսրսկարանս նոցա եհեղ։ Ճ. (՟Բ.։)


Սրտաբեկութիւն, ութեան

s.

faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.

· Calfa

NBHL (1)

Խրախոյս իսրայէլի տայր նովաւ աստուած, եւ սրտաբեկութիւն թագաւորին՝ որ լսէր. (Կիւրղ. ել.։)


Սրտագէտ

adj.

knowing all hearts.

· Calfa

NBHL (4)

Դու տէր սրտագէտ ամենայնի։ Սրտագէտն աստուած վկայեաց. (Գծ. ՟Ա. 24։ ՟Ժ՟Ե. 8։)

Սրտեգէտն աստուած ի սիրտն եւ ի միտսն, եւ ոչ ի բերանն հայի. (Խոսր. պտրգ.։)

Աստուած սրտագէտ։ Սրտագէտդ աստուած։ Սրտագէտն աստուած։ Դու տէր սրտագէտ ամենեցուն. (Ճ. ՟Գ.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։ Եղիշ. ՟Գ։)

καρδιογνώστης qui corda novit, scrutator animi. Գիտակ սրտի. քննիչ գաղտնեաց սրտի. ծածկագէտն աստուած.


Սրտառուչ

adj.

touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ մերժեսցուք զնա ի մէնջ, զի մի՛ սրտառուչ զհայրն մեր կացուսցուք զաստուած. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)

Սրտառուչ կամօք կրկնեն առ աստուած. (Լմբ. պտրգ.։)


Սփիռ

cf. Սփիւռ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարածն եւ սփիռ խանչումն (լուսոյ)։ Սփիռ եւ տարած լոյսն։ ժողովեաց զսփիռ լոյսն յանօթ արեգականն։ Զի աստուած ի չորրորդ աւուր ժողովեաց զսփիւռ լոյս, եւ երեւեցաւ արեգակն. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Խոսր.։ Տօնակ.։)


Սփոփանք, նաց

s.

relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ ես տէր աստուած, տնանկաց ապաւէն, սգաւորաց սփոփանս. (Մաշտ.։ 1)


Սփռեմ, եցի

va.

to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Սփռեաց զնոսա տէր աստուած անտի ընդ երեսս ամենայն երկրի։ Ի նոցանէ սփռեցան ընդ ամենայն երկիր։ Սփռեցաւ ժողովուրդն ընդ ամենայն երկիրն եգիպտացւոց՝ ժողովել եղէգն առ ի յարդ։ Որպէս սփռեաց զորդիսն ադամայ։ Սփռեցա՛յք ընդ ժողովուրդդ, եւ ասացէ՛ք։ Սփռեցան ի քաղաքէն յայնմանէ այր իւրաքանչիւր ի բնակութիւնս իւրեանց.եւ այլն։


Սքանչելագործ

s. adj.

thaumaturgus, wonder-worker;
miraculous, prodigious, wonderful.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելագործ աստուած։ Սուրբ աստուած՝ հզօր եւ սքանչելագործ։ Աստուած մեծ՝ հզօր եւ սքանչելագործ. (Շար.։ Ժմ.։)


Սքանչելագործեմ, եցի

vn. va. to do wonderful things, to work miracles;
to do miraculously or wonderfully well.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս ո՞յր իրիք այսոքիկ սքանչելագործեալք լինէին։ Տեսաք տէր զբազում նշանս եւ զարուեստս աստուածապէս ի քեզ (այսինքն քեւ կամ ի քէն) հրաշագործեալ։ Հաստատեալք ի նշանացն գնացին, որ առժամայն սքանչելագործեցան. (Փիլ. իմաստն.։ Մագ. ՟Ե։ Երզն. մտթ.։)


Սքանչելազօր

adj.

of prodigious power, wonderfully strong, admirable in strength;
omnipotent.

· Calfa

NBHL (1)

Դու միայն ես աստուած յիսուս սքանչելազօր. (Վրդն. սղ.։)


Սքանչելածին

adj.

miraculously bringing forth.

· Calfa


Սքանչելապէս

adv.

admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.

· Calfa


Սքանչելարար

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ տէր սքանչելարար եւ փրկագործ։ Իսկ եթէ սքանչելի է, թողցուք զբան սքանչելարարին՝ տեառնն։ Գովեսցէ զսքանչելարար տէրն։ Թողին զսքանչելարարն աստուած. (Զքր. կթ.։ Ճ. ՟Գ. Ը։ Գէ. ես.։)

θαυμαστοποιός, θαυμαστά ποίων miracula edens, miracula faciens παραδοξοποιός inopinata agens, vel mirabilis. Որ առնէ սքանչելիս միայն. սքանչելագործ (աստուած, եւ զօրութիւն եւ շնորհք եւ ողորմութիւն նորա). եւ Սքանչացուցիչ. ի վեր քան զամենայն միտս.


Սքանչելարուեստ

adj.

admirable, stupendous.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելարուեստ հրաշիւք ներգործեալ քեւ ի մեզ։ Սուր աստուածամուխ, նշան սքանչելարուեստ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)


Սքանչելափառ

cf. Հրաշափառ.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառն մերոյ յիսուսի քրիստոսի աստուածահրաշ նշանքն՝ գերահրաշ եւ սքանչելափառ։ Իբր զխաչին տէրունի նշան բարեբազդ պանծալի սքանչելափառ. (Զքր. կթ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։ 8)


Սքանչելի, լւոյ, լեաց

adj.

admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելի է աստուած ի վերայ սրբոց իւրոց։ Սուրբ է տաճար քո սքանչելի արդարութեամբ։ Սքանչելի փառօք, որ առնես զնշանս։ Սքանչելի ես դու տէր ի բարձունս։ Սքանչելի եղեն զբօսանք ծովու։ Զարհուրեսցին ի վերայ սքանչելի փրկութեան նորա։ Եւ որ ինչ նորանշան սքանչելի էր։ Սքանչելի երեսօք. եւ այլն։


Վախ, ից

s. adj.

steep place, precipice;
— ի —է, steep, cragged;
ի —ից արկանել, ընկենուլ, մղել or հոսել, to precipitate, to throw headlong down;
անկանիլ or մղիլ ի —ից, to be cast down a precipice.

· Calfa


Վախ

cf. Երկիւղ.

· Calfa


Վահանակ, աց

s.

small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.

· Calfa

NBHL (1)

(Բանսարկուն) զթագաւորն անօրէն իբրեւ զվահանակ երեսաց գտեալ, նովաւ մարտուցեալ ընդ աստուածաշէն եկեղեցիս. (Ագաթ.։)


Վաղ

adj. adv. s.

ancient, old, former;
anciently, formerly, once on a time;
early, betimes, soon, quick;
tomorrow;
— քաջ, very early;
— քաջ ընդ առաւօտն, at the break of day or of dawn, at the peep of day, very early in the morning, at dawn;
— ուրեմն, in bygone times, of old, long ago, a long time ago;
ի — ժամանակս, anciently, formerly;
ի — ժամանակաց, time out of mind;
— ընդ փոյթ, soon, quick;
forthwith, directly;
— կամ անագան, եթէ — եթէ անագան, sooner or later;
ոչ կարի — ոչ յոյժ անագան, neither too soon nor too late;
ո՞չ — իսկ ասացի քեզ, did I not tell you before ?.

· Calfa


Վիշապաձուկն, ձկան

s. zool. otterpike, sea-dragon;
shark;
orc.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապ ձուկն. կէտ. լեւիաթան. եւ Դագոն չաստուածն ի ձեւ կիտի.


Վիշտ, վշտի, վշտաց

s.

inconvenience, discomfort, displeasure, vexation, pain, trouble, grief, affliction, sorrow, suffering, torment, tribulation;
—ք ամպրոպաց, tempest, foul weather;
— դառնութեան, bitter grief, desolation;
դժնդակ —ք, great hardships, misfortunes;
ի վշտէն, առ վշտի, առ վշտի վտանգին, through affliction, tribulation or grief;
—ս հասուցանել, to grieve, to pain, to concern, to distress, to cause sorrow, to afflict, to vex;
ի —ս մտանել, to grieve at, to be pained at, to take to heart, to sorrow for, to be afflicted;
— է ինձ, I am greatly concerned at, it is with pain that I;
բազում —ք ի վշտաց հասանէին ազգին, many disasters successively fell on the nation;
ամենայն փափկութիւն հայոց եհաս ի —ս վտանգի, all the pleasures of the Armenians were changed for extreme dangers;
ի վշտի մաշեն զանձինս, they consume themselves with mourning;
չիք ինչ հեշտի առանց վշտի, no joy without alloy.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հանել ոգւոյն՝ կոչեաց զանուն նորա որդի վշտաց իմոց։ Մոռացոյց ինձ աստուած զամենայն զվիշտս իմ, եւ զամենայն վիշտս հօր իմոյ։ Վիշտք դժոխոց պաշարեցին կամ գտին զիս։ Առ վշտի բռնութեան ծառայէին։ Առ վշտին ոչ բանայ զբերան իւր։ Վիշտս ի գետոց, վիշտս յաւազակաց եւ այլն։ Ի մեծամեծ վշտացս ապրեալքս յաստուծոյ։ Ոչ թեթեւ վիշտ պատերազմի.եւ այլն։


Վիպասան, աց

s.

romancer;
novelist;
cf. Վիպագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա լինել աստուածաբան, եւ անճառիցըն վիպասան. (Շ. խոստ.։)


Վկայաբանութիւն, ութեան

s.

martyrology.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեդրուատելին գրիգոր (լուս) վկայաբանութեամբ ճառագրեաց, թէ անօրէն իշխանն իբրեւ աստուածակալն կամեցաւ՝ ասէ մաքուր առաքեալն եւ այլն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Վկայական, ի, աց

adj. s.

testifying, testimonial;
belonging to martyrs;
certificate, diploma.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսակ երդման՝ է որ վկայական կոչի, յորժամ ասեն, աստուած վկայ է. (Տօնակ.։)


Վկայումն, ման

s.

cf. Վկայութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծ եւ զճշմարիտ վկայումն աստուածային խնդրէ. (Եղիշ. թաղմ.։)