Entries' title containing աստուած : 171 results

Աստուածընտիր

adj.

chosen of God.

· Calfa

NBHL (2)

Վերահռչակեն աստուածընտիր պատուով (գիրք զՄովսէս). (Դիոն. թղթ.։)

Այր աստուածընտիր. (Նար. մծբ.։)


Աստուածիմաստ

adj.

that has the wisdom of God, instructed by heaven.

· Calfa

NBHL (3)

θεόσοφος divina sapiens Ընդունակ աստուածային իմաստութեան. խելամուտ աստուածայնոց.

Ամենայն աստուածիմաստքն, եւ ծածուկ խորհրդոցն մարգարէք (այսինքն գուշակք, թարգմանք). (Դիոն. երկն.։)

Եւ ոչ յաստուածիմաստիցն հարց ոք ասաց. (Մաքս. ի դիոն.։)


Աստուածիմաց

cf. Աստուածիմաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցանեն հարքն աստուածիմացք. (Լմբ. հանգ.։)


Աստուածխօսութիւն, ութեան

s.

oracle;
cf. Աստուածախօսութիւն.

· Calfa

NBHL (6)

Յաւուրսն յայնոսիկ սպառեալ էին աստուածխօսութիւնք. (Իգն.։)

Վասն աւետարանական աստուածխօսութեանն Յիսուսի. (Սարգ. ՟ա. յհ. յռջբ։)

Ի բեմբի աւետարանն զաստուածխօսութիւնն քրիստոսի առ սուրբս ցուցանէ. (Տօնակ.։)

ԱՍՏՈՒԱԾԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. Խօսք կամ վարդապետութիւն զԱստուած. աստուածաբանութիւն.

Կամի՞ս ճշմարիտ աստուածխօսութիւն ինչ ուսանել. (Սեբեր. ՟Ե։)

Ոչ խնդայ ընդ Աստուած խօսելովն, խթեալ ի խղճէ մտացն, որ դատէ զնա անարժան աստուածխօսութեան՝ վասն զբաղանացն. (Լմբ. պտրգ.։)


Աստուածորդի, դւու

s.

Son of God.

· Calfa

NBHL (5)

Ոչ այլ իւիք հնար է մատչել առ աստուածորդին, թէ ոչ անմեղութեամբ եւ սրբութեամբ։ Սոքա կատարեցին զկամս աստուածորդւոյն, եւ աստուածորդին ձգեաց զնոսա առ ինքն. (Ագաթ.։)

Զաստուածորդին ի գիրկս իւր բարձեալ մարմնով։ Խայտայր ալեօքն ծերունին աստուածորդւովն ի գիրկս իւր. (Շար.։)

ԱՍՏՈՒԱԾՈՐԴԻ. Ըստ հեթանոսաց՝ Ծնունդ, եւ պաշտօնեայ չաստուածոց.

Հսկայս կորովիս՝ աստուածորդիս իւրեանց անուանեցին. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)

Գնա՛ գնա՛ աստուածորդիդ պարսից։ Աստուածորդիդ պարսից, ահա հայր քո եւ Աստուած (կրակն), ընդէ՞ր զանգիտես. (Խոր. ՟Գ 55։)


Աստուածութիւն, ութեան

s.

divinity;
deity;
God.

· Calfa

NBHL (11)

θεότης, τὸ θείον divinitas Էութիւնն Աստուծոյ. աստուածային բնութիւն.

Ի նմա բնակէ ամենայն լրումն աստուածութեան մարմնապէս. (Կող. ՟Բ 9։)

Ոչ ընկալաւ փոփոխումն յաստուածութենէ իւրմէ. (Ագաթ.։)

Պարեգօտք Յոսեփու թաթաւեցաւ արեամբ, բայց մարմին նորա ինչ ոչ վնասեցաւ. սոյնպէս եւ զմարմին տեառն մերոյ կալան, եւ ոչ զաստուածութիւն նորա. (Եփր. ծն.։)

Երեք անձինք եւ մի բնութիւն, մի աստուածութիւն. (Ժմ. եւ այլն։)

Առ ձգեաց նախ աստուածութիւնն զյակովբ առ ջրհորն։ Ետես Մովսէս, թէ զօրագոյն է զէնն՝ զոր ետ աստուածութիւն։ Աստուածութիւն յայտնեցաւ ի վերայ զոհից։ Քրիստոս բան Աստուծոյ գոլով, ի Մարիամայ մարդ ծնանի ... յԱստուծոյ, եւ ի կուսէ Քրիստոս։ Մարիամ ծնաւ զաստուածութիւն՝ ամենայն արարծոցս զանհամեմատելին. (Եփր. ծն.։ Եփր. ել.։ Եփր. ղեւտ.։ Եփր. աւետար. եւ այլն։)

Շրջէր հոգի աստուածութեան ի վերայ ջուրցն. (Ագաթ.։)

Առ աստուածութիւնն բողոքեցից։ Ապաւինեցայց առ նոյն ինքն աստուածութիւնն. (Պիտ.։)

Զպատուական գլուխն դնէ ի գանձարանս աստուածութեան. (Յհ. կթ.։)

Դու ինքն աստուածութիւնդ մարդացեալ ըթներցար։ Գովաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)

Յարմարապէս աստուածութեան որովայնի սպաս տանին. (Ածաբ. ծն.։)


Աստուածուհի, հւոյ, հեաց, հեանց

s.

goddess.

· Calfa

NBHL (9)

θεά, ἠ θέος dea գրի եւ ԱՍՏՈՒԱԾՈՒՐՀԻ. Չաստուածուհի. կին ի պաշտօն առեալ առ հեթանոս.

Ընդ որ բարկացեալ յոյժ աստուածուհին. (Պիտ.։)

Չաստուածուհեաց (կամ զաստուածուհեաց) ունել զտեղի. (Խոր. ՟Ա 28։)

Առնէր զոհս աստուածոցն եւ աստուածուհեաց. (Ճ. ՟Ա.։)

Էին բագինք աստուածուհեացն՝ իռիասայ եւ աթինայ. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Ա.։)

Նոքա եւ զյարութիւնն Աստուած ոմն գոլ կարծէին, իբրու սովորեալք արուս ոմանս աստուածս, եւ էգս աստուածուհիս պաշտել. (Ոսկ. գծ.։)

Զաստուածուհին ի տօնիս ներբողեսցուք ... Ասացից ի սակս աստուածուհոյն. (Պաղտ. տիմ։)

Ո՛չ աղեղանց՝ իբրու ոմանք ամազոնք, արհեստիւ հնարաւորելով, եւ ոչ վահան եւ նիզակ առնելով՝ նմանել աստուածուհոյն (աթենասայ). (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Ասաց քրմակինն աստուածուրհեայ. ի բարի ժամու մտեր առ աստուածուրհիս. (Պտմ. աղեքս.։)


Աստուածունակ

adj.

that has received or embraced God.

· Calfa

NBHL (6)

Ունօղ զԱստուած յինքեան. աստուածընկալ. աստուածակիր. θεούδοχος , եւ այլն.

Աստուածունակ մարմին (կուսի)։ Այս տապան աստուածունակ (սուրբ կոյս). (Ճ. ՟Ժ.։)

Աստուածունակ. իբր Աստուածանման. աստուածային. աստուածապարգեւ. աստոածահաճոյ. սուրբ.

Ի չքնաղ նկարակերպութենէ աստուածունակ դիմացն. (Ճ. ՟Ա.։)

Հաղորդեսցուք աստուածունակ եկաւորութեան. (Մամբը։)

Զաստուածունակ կամիս անխոտորնակս զհայցողին հրատարակեցին. (Նար. խչ.։)


Աստուածուսոյց

adj.

instructed by God.

· Calfa

NBHL (1)

Զի դուք ինքնին իսկ աստուածուսոյցք էք առ զմիմեանս սիրելոյ. (՟Ա. Թես. ՟Դ 9։)


Աստուածուստ

adv.

heavenly, by God, of God, divinely.

· Calfa

NBHL (5)

Երկնաւոր աստուածուստ պսակօք պատուեալ։ Յերկնից աստուածուստ վկայեալ. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։)

Յաստուածուստ պսակեալ, կամ շարժեալ. (Յհ. կթ.։ Դիոն.։)

Յաստուածուստ անտուստ հանդերձ եւ այս։ Որք յաստուածուստ երեւեցաւ քեզ։ Ոչ ստեղծեալ յաստուածուստ. (Մագ. ՟Ա. ՟Ե։)

Սպասելով յաստուածուստ խաղաղութեան. (Յհ. կթ.։)

Յաստուածուստ ամենաբարի գանձուցդ։ Յաստուածուստ հնարաւորուեանց. (Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Խ՟Դ։)


Աստուածուրաց, ից

adj. s.

atheist;
apostate.

· Calfa

NBHL (5)

Եղեւ աստուածուրաց. (Արծր. ՟Գ 5։)

Վասն սուտ եղբարց աստուածուծացից. (Սարգ. ՟ա. յհ. յռջբ։)

Հարքն ձեր աստուածուրացք եւ մարգարէակոտորք. (Տօնակ.։)

Եւ ազդեցաւ այն բռնաւորին՝ յուլիանու աստուածուրացին. (Գանձ.։)

Ի բաց թողուլ զաստուածուրաց մոգութեանն դէն. (Կաղանկտ.։)


Աստուածպաշտութիւն, ութեան

s.

piety, religion, love or worship of God.

· Calfa

NBHL (6)

Լցաւ երկիր աստուածպաշտութեամբ քով. (Ագաթ.։)

Թէպէտեւ հեթանոսութիւնն եմուտ յաշխարհ, այլ աստուածապաշտութիւնն ոչ ամենեւին պակասեաց. (Եզնիկ.։)

Ընտրեցաք զմահ աստուածտուածապաշտութեամբ քան զկեանս ուրացութեամբ. (Եղիշ. ՟Գ։)

Որովք միանգամ աստուածապաշտութեանս մերոյ կատարին կամք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Գլուխ ամենայն առաքինութեանց աստուածապաշտութիւն է. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)

Հանդիպեցաք որոց առ ի քումմէ աստուածածապաշտութենէդ գրելոցս։ Քո աստուածպաշտութիւնդ, եւ այլն. (Աթ. ՟Է։)


Աստուածպետական, ի, աց

adj.

theocratical.

· Calfa

NBHL (6)

θεαρχικός summae divinitatis, divinissimus Սեպհական պետութեան Աստուծոյ. աստուածավայելուչ. եւ Ունակ աստուածային պետութեան, ամենիշխան. որ ասի զԱստուծոյ եւ զաստուածայնոց. ԶԱստուծոյ, զոր օրինակ,

Ինքն Յիսուս՝ աստուածապետականն միտ։ Աստուածպետականն զօրութիւն. (Դիոն.։)

Յայտնի եղեւ աստուածպետականին Յիսուսի կեանքն ի մարմնի մերում. (Եղիշ. դտ.։)

Րամից բոլորից տիրապէս աստուածպետական։)

Եւ զաստուածայնոց. զոր օրինակ,

Աստուածպետականացն արդարութեանց։ Աստուածպետականի ճառագայթին։ Ըստ աստուածպետականց օրինաց. (Դիոն.։)


Աստուածպետութիւն, ութեան

s.

theocracy;
divine majesty.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՍՏՈՒԱԾՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ԱՍՏՈՒԱԾՊԵՏՈՒԹԻՒՆ θεαρχία summa deitas, deus deorum Աստուածային պետութիւն ինքնիշխան ամենազօր. աստուածութիւն. Աստուած.

ԶՅիսուսին աստուածպետականութեան հանդէսս՝ որ ի կենցաղումս։ Զանճառելի նորա աստուածպետականութեան իմացուածս. (Մագ. ՟Ե։)

Մի՛ կարծեսցուք եւ աթոռս նիւթեղէնս աստուածպետութեան։ Գերագոյնն էութեամբ աստուածպետութիւնն. (Դիոն. երկն.։)

Ի նոյն ինքն յաստուածապետութենէն ուսանին միշտ զիմաստութիւն. (Շ. հրեշտ.։)

Զաստուածպետութիւնն, այսինքն զԱստուած. (Մաքս. ի դիոն.։)


Աստուածսիրութիւն, ութեան

s.

love of God, charity, piety.

· Calfa

NBHL (3)

φιλοθεία, θεοφιλία amor dei, amicitia cum deo, pietas Սէր Աստուծոյ. սիրելն զԱստուած. աստուածասէրն գոլ. աստուածպաշտութիւն.

Կառավար վարուց բարութեան աստուածասիրութիւնն է. (Յճխ. ՟Ե։)

Ըստ խնդրոյ աստուածասիրուեան խոհեմագունիդ անձին։ Եգիտ զքո աստուածխոհեմագունիդ անձին։ Եգիտ զքո ասստուածսիրութիւնիդոչ խիստ եւ կամ անընդուինակ առ իրսդ. (Շ. թղթ.։ եւ Միք. առ Շ։)


Աստուածտեսութիւն, ութեան

s.

vision of God, divine intuition.

· Calfa

NBHL (2)

Յաստուածտեսութեանցն բարձրութեանց. (Մաքս. ի դիոն. (իբր տեսական կամ հոգեւոր քաղաքավարութիւն։))

Արժան էր զերկնաւոր զայս աստուածտեսութիւն ոչ տալ լռութեան. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։ (իբր տեսիլ ցուցեալ յԱստուծոյ)։)


Աստուածօրէն

adv.

divinely, godly.

· Calfa

NBHL (3)

Իբր Աստուարաբար. աստուածավայելչաբար.

ԱՍՏՈՒԱԾՕՐԷՆ. ա. Աստուածակերպ. աստուածավայելուչ. աստուածային.

Որպէս աստուածօրէն կարգի օրինադրեցելոյ (այսինքն օրինադրողի) զնա. (Դիոն. երկն. ՟Դ։)


Աստուածք, ածոց

s. pl. heathen gods, false gods, idols.

· Calfa


Աստուածաբան, ից

s.

theologian.

· Calfa

NBHL (9)

θεολόγος theologus Որ խօսի զԱտուածոյ վարդապետական օրինօք. վարդապետ եկեղեցւոյ. եւ ըստ այսմ գրի որ նազիանզանցին մականունի Ատուածաբան՝ որպէս խորագոյն եւ զօրագոյն ի տեսական աստուածաբանութեան. եւ Յովհաննէս որդին որոտման կոչի Աստուածաբան աւետարանիչ, զի յայտնագոյնս եւ բարձրագոյնս ճառեաց զաստուածութենէ բանին.

Որպէս ասաց ոմն յաստուածաբանցն, շարժեցեալ կնիք անփոփոխելի, պատկեր հօր՝ սահման եւ բան. (Քեր. քերթ.։)

Որ համապատիւ հօր եւ որդւոյ քարոզեցին զքեզ աստուածաբանք եկեղեցւոյ. (Շար.։)

Աշակերտք հեղգ առ ի յուսումն, եւ փոյթ առ ի վարդապետել, որ նախ քան զտեսութիւն աստուածաբանք (որ է առեալ ի բանից աստուածաբանին)։ Մկրտէր զԳրիգոր զհայրն Գրիգորի աստուածաբանի. (Խոր. ՟Գ 68։ եւ ՟Բ 86։)

Յայտնութիւն սրբոյն Յոհաննու առաքելոյն, եւ աստուածաբան աւետարանչին. (Յայտ. Վերնագիր։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ այլն։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԲԱՆ. Որ խօսի զբանս Ատուածոյ, կամ գրէ եւ պատմէ զաստուածային պատգամս. cf. ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍ։ Ըստ այսմ աստուածաբան կոչին մատենագիրք սուրբ գրոց, մարգարէք, եւ առաքեալք, եւ աւետարանիչք, ըստ իմիք եւ նահապետք.

Վասն է՞ր աստուածաբանքն զամենայն երկնայինսն համանգամայն հրեշտակս կոչեն։ Առ ի սրբազանից աստուածաբանիցն։ Ոմն յաստուածանիցն զաքարիա։ Այլ ոմն յաստուածաբանիցն եզեկիէլ. (Դիոն. ստէպ։ եւ Շ. հրեշտ.։)

Յայտ ի յոլովից աստուածաբանիցն է. (Պիտ.։)

Ետ նոցա զգիտութիւն ճշմարտութեան հաւատոցն աստուածաբանիւ քարոզութեան. (Բուզ. ՟Գ 13։)


Աստուածաբանական, ի, աց

adj.

theological.

· Calfa

NBHL (7)

θεολογικός theologicus Սեպհական աստուածաբանից եւ աստուածաբանութեան.

Յայսց թուոց զխորանն՝ Աստուածաբանական ասէ կառուցանել։ Այլ ո՛վ տէր աստուածաբանակ։ Ո՛վ աստուածաբանակ. (Փիլ. ել. ստէպ։)

Ապականեալ են խորհուրդք եւ միտք, ոչ միայն ի տնտեսականսն, այլ եւ յաստուածաբանականն. (Խոսրովիկ.։)

Շրթունք հայհոյիչք՝ եղեն աստուածաբանականք. (Շ. յկ. ՟Խ՟Դ։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԲԱՆԱԿԱՆՆ. իբր Աստուածաբանական գիտութիւն. աստուածաբանութիւն.

Տեսականն բաժանի ի բնաբանականն, եւ յուսումնականն, եւ յաստուածաբանականն. ((որ է ըստ հեթանոսաց՝ դիցաբանականն). Սահմ. ՟Ա. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Է. ՟Ժ՟Ը։)

աստուածաբանականն cf. աստուածաբանականութիւն


Աստուածաբանեմ, եցի

vn.

to write, to discourse or speak theologically.

· Calfa

NBHL (8)

θεολογέω de deo loquor, de rebus divinus dissero Խօսել զԱտուածոյ եւ զաստուածայնոց՝ վարդապետօրէն, կամ մարգարէական հոգւով, կամ օրհնաբանութեամբ, դաւանութեամբ, եւ ո՛ր եւ է օրինակաւ.

ԶՅովհաննէս զաստուածաբանողն, եւ զսիրելի աշակերտն. (Նեւս. Թէոդոր.։)

Մարմինն նորա ընդ նմա աստուածաբանեցաւ։ Գոչեաց՝ տէր իմ եւ աստուած իմ, երկաքանչիւրովն աստուածաբանեալ։ Բան միոյն եւ միայնոյ այ սինքն՝ աստուածաբանեալ ի հօր, որպէս եւ հայր յորդւոջ աստուածաբանի. ըստ որում եւ եսայի ասէ՝ աստուածաբանելով զորդի ընդ հօր. (Աթ. ՟Ա. ՟Դ. ՟Ը. եւ այլն։)

Զքեզ աստուածաբանել ընդ հօր եւ սուրբ հոգւոյդ ի մի աստուածաբանել ընդ հօր եւ սուրբ հոգւոյդ ի մի աստուածութիւն. (Ճշ. հին.։)

Քահանայք աստուածաբանելով. (Շար.։)

Վասն ոչ գոլոյ պարտապան օրինին աստուածաբանել. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)

Զձիոյն աստուածաբանէ աստուած առ յովբ. (Քեր. քերթ.) իմա՛, աստուածաբար կամ բարձրագոյնս ճառէ, տիրաբանէ։

Աստուածաբանեալ գիրք. որպէս աստուածաբանական. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ.։)


Աստուածաբանութիւն, ութեան

s.

theology.

· Calfa

NBHL (12)

Հրաշալի աստուածաբանութեամբ սրբոյն ստեփաննոսի. (Շար.։)

Կատարեաց ի հրաշալի աստուածաբանութիւն. (Խոր ՟Գ. 65։)

Որպէս թէ հրեղէն լեզուաւն աստուածաբանութիւնս բարբառին. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)

Օրէնք, որպէս աստուածաբանութիւն ասէ, ի ձեռն հրեշտակաց պարգեւեցան մեզ։ Ամենիմաստ աստուածաբանութիւն զտեսիլն զայն վայելչաբար կոչէ Ատուածոյ երեւումն։ Զամենայն երկնայինսն էութիւնս աստուածաբանութիւն ինն յայտնաբանական մականունութեամբ կոչեաց. (Դիոն. ստէպ։ եւ Շ. հրեշտ.։)

Ըստ աստուածաբանութեան սուրբ մարգարէին. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)

Գլուխ աստուածաբանութեան հնոյն եւ նորոյս. (Լմբ. պտրգ.։)

Համաբաւ հեշտալուր բարեփառութեանն սոցա յայտ ի մեծաբոյս աստուածաբանութեանցն գոլ. (Պիտ.։)

Դաւանելն զաստուած, կամ օրհնաբանութիւն.

Զաստուածաբանութիւն տղայոցն վերաձայնաբար ճառեմք. (Մամբը։)

Զտղայս ստնդիացս շրջեաց յաստուածաբանութիւն. (Զքր. կթ.։)

Հեթանոսաց իմաստնոցն աստուածաբանութիւն սակս ատուածոցն իւրեանց՝ ամենայնն առասպել էր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)

Քան զհեթանոսականացն առասպելեալ աստուածաբանութիւնսն. (Շ. թղթ.։)


Աստուածաբանօրէն

adv.

theologically.

· Calfa


Աստուածաբար

adv.

godlike, divinely.

· Calfa

NBHL (5)

θεϊκῶς divine եւ divinus ԱՍՏՈՒԱԾԱՊԷՍ. Իբրեւ աստուած. ըստ որում աստուած. եւ Աստուածային. աստուածավայելուչ.

Որ փրկելն փութայ, աստուածաբար փրկէ. (Արշ.։)

Ամենայն նորա են, ե՛ւ աստուածաբարքն, եւ մարդկաբարքն. (Պրպմ. ՟Ի՟Զ։)

Տիրել, կամ իշխել աստուածաբար, կամ հատուցանել։ Աստուածաբար կենդանացուցիչ. (Պիտ.։ Փարպ. ստէպ։)

Տօնեսցո՛ւք, մի՛ աշխարհապէս, այլ աստուածաբար. (Ածաբ. ծն.։)


Աստուածաբարբառ

adj.

declared by God.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զաստուածայինս եւ զԱտուածոյ բարբառի հնչմամբ.

Զոր եւ աստուածաբարբառ տաւիղն հարկանելով դւիթ. (Պիսիդ.։)


Աստուածաբնակ

adj.

where God dwells.

· Calfa

NBHL (4)

Սուրբ կոյս աստուածաբնակ տաճար. (Տօնակ.։)

Խորանաց աստուածաբնակաց։ Խորանի աստուածաբնակի։ Յաստուածաբնակ յայս ելանել իմանալի լեռան. (Նար. ՟Լ՟Ա. եւ Նար. յիշ. եւ Նար. երգ.։)

ՅԱստուած խրախուսեալ սուրբ աստուածաբնակ զօրացն հայոց՝ կատարեցան ի Քրիստոս. գուցէ լաւ եւս՝ աստուածաբանակ, որպէս բանակ Ատուածոյ։ (Արծր. ՟Բ 1.)

Գառինս արածէր յելիկոնայ յաստուածաբնակ լերինն (եսիոդոս՝ ըստ ասելոյ իւրոյ). (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Աստուածաբուղխ

adj.

produced by God.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածաշունչ գիրք այսպիսի անուշահոտ եւ կենդանարար եւ աստուածաբուղխ աղբերօք լի են. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Աստուածաբուն

adj.

that partakes of the nature of God, that belongs to God, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ ըստ աստուածաբուն զօրութեան, զոր միայն միածինն ունի. (Ագաթ.։)


Աստուածագէտ

adj.

who has the knowledge of God.

· Calfa

NBHL (5)

Գիտակ այսինքն. աստուածանօթ.

Եւ արդ շինեցան քաղաքք, զի դտանին ի նոսա մարդք աստուածագէտք. (Ոսկ. ես.։)

Եւ Որ ինչ տայ գիտել զաստուած.

Չեթող ինչ ի միջի զաստուածագէտ իմաստութեանն պայման. (Ագաթ.։)

Ամենայն աստուածագէտ կրօնից արմատք, որ առ մեզ են, ի վերուստ են ի տեառնէ երկնից։ Որ այսչափ բարձրագոյն աստուածագէտ կրօնից գիտութիւն է. (Ոսկ. ես.։)


Աստուածագիծ

adj.

written or engraved by God.

· Calfa

NBHL (7)

Ընդ օրէնս այսինքն մարտնչիս, ընդ տախտակս աստուածագիծս. (Ածաբ. ի մակաբ.։)

Յառանուլ Մովսէսի զաստուածագիծ տախտակսն. (Արշ.։)

Տախտակս գիտութեան աստուածագիծ բերելով։ (Կլիմաք.։)

Տախտակ աստուածագիծ մարմնոյն Քրիստոսի. (Լմբ. ատեն.։)

Պատգամք աստուածագիծք ի տախտակս քարեղէնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Հոգւովն այսինքն ընկալաւ նա զօրէնս աստուածագիծս. (Լմբ. հանգ.։)

Ի տապանակն աստուածագիծ ոչ էր ապաւինել. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Աստուածագիր

cf. Աստուածագիծ.

· Calfa


Աստուածագնաց

adj.

who walks in the ways of God.

· Calfa

NBHL (2)

Վարդապես առաջնորդութեան յաստուածագնաց ճանապարհսն. (Ագաթ.։)

Վասն աստուածագնաց օտարութեան. (Կլիմաք.։)


Աստուածագործ

adj.

made by God;
that consecrates, that causes God to descend;
divine, sacred.

· Calfa

NBHL (6)

θεόκτιστος a deo creatus, traditus ՅԱտուածոյ գործեալ. որ ինչ է գործ այսինքն, եւ աստուածային.

θεουργός deificus իբր Աստուածացուցիչ. սրբարար. աստուածագործական.

Ըստ աստուածագործ սրբութեան օրինագիր կրօնից. (՟Բ. Մակ. ՟Զ 23։)

Ճառէ զպէսպէս նշանացն աստուածագործաց. (Տօնակ.։)

Որոց յոլովակի հաղորդք եղեն արք սրբազանք՝ աստուածագործից գալստեանց աստուածայնոցն լուսափայլութեանց. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։)

Քահանայագործն աստուածագործ է. (Ոսկիփոր.։)


Աստուածագործեմ, եցի

va.

to render godlike;
to consecrate.

· Calfa

NBHL (4)

Ետես ասէ զՅիսուս գերապատուեալ ընդ աջմէ հօրն լուսոյ, աստուածագործեալ զլուսոյն տաճար. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)

Լինի մշտնջենաւորն աստուածամարդ վասն մեր, զի զմեզ աստուածագոծեալ՝ հրաշափառս արտսցէ։ Սակս աստուածագործելոյ զմեզ. (Զքր. կթ.։ Թէոդոր. խչ.։)

Հոգւովն սրբով զեղականքս բանն աստուածագործէ, որով աստուածագործին ստացուածքս. (Աթ.։)

Լուսատեսակք եւ աստուածագործօղք, կատարեալք եւ կատարելագործօղք լինել կարասցուք. (Դիոն. եկեղ. ՟Ա։)


Աստուածագործութիւն, ութեան

s.

resemblance, conformity with God;
consecration.

· Calfa

NBHL (8)

Երեւեցելոյն աշխարհի, այրականին Յիսուսի աստուածագործութիւն աստուածագործութեանն. (Դիոն. երկն. ՟Դ։)

Երեւեցելոյն ի փրկութիւն աշխարհի՝ մարդացելոյն Յիսուսի աստուածագործութեան. (Շ. հրեշտ.։)

Ասելովն այրական, յայտնելով թէ կատարեալ մարդ եղեւ. եւ աստոածագործութեամբն, թէ Աստուած է եւ մարդ՝ նոյն ինքն զաստուածայինսն նշանագործեալ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Յիսուս զյաղագս մեր աստուածագործութեանցն՝ նոցա (հրեշտակաց՝) հանճար ուսուցեալ. (Դիոն. եկեղ. ՟Է։)

Բարւոք աստուածագործութիւնս կոչեաց զյաղագս մեր տնօրէնութիւնն. քանզի ճշմարտապես Ատուածոյ գործք են. Մաքս. (ի դիոն.։)

Օրհնեալ՝ ի նշանակականն (այսինքն ի խորհրդականն) իւրեանց աստուածագործութիւն գայ. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։)

Ո՛րեւէ գործ աստուածային կամ հոգեւոր.

Արժանի գտաք զաստուածագործութենէն բուռն հարկանել. (Ժող. հռոմեկլ։)


Աստուածագութ

adj.

who is divinely merciful

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցին սոքա աստուածագութ խնամածուք մերում որբութեանս. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Աստուածադիր

adj.

established or ordained by God.

· Calfa


Աստուածադրոշմ

adj.

imprinted or marked by God.

· Calfa

NBHL (3)

Տախտակք տիրագիծք եւ աստուածադրոշմք. (Նար. առափ։)

Ոչ զմկրտութիւն աստուածադրոշմ լուսաւորութեան կենացն. (Ագաթ.։)

Ի զարդն աստուածադրոշմ երեսաց։ (Նար.։ մծբ։)


Աստուածազան

adj.

divine.

· Calfa

NBHL (6)

θεῖος divinus, divus Աստուածանման (իբր այսինքն ալդակից գտեալ). աստուածազգի. աստուածատեսակ. աստուածարեալ. սրբազան. աստուածային. աստուածական.

Աստուածատեսք եւ աստուածախօսք եւ աստուածազանք լինէին. (Եփր. պհ.։ Մանդ. ՟Գ։)

Խրատեալք առ աստուածազան արս։ Աստուածազան ոգւոյն օրինադրէ։ Ուսեալք յաստուածազան գրոց. (Փիլ.։)

Ճշմարտութիւն արարէ՛ք ասեն աստուածազանն դիրք. (Սարկ. քհ.։)

Եւ զի՞նչ զարմանք են յաստուածազանիցն ոչ պատկառել քեզ արանց։ Աստուածազան խոնարհութեամբ իւրով. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յաթոռ աստուածազան վերադիտողութեան գաւառին կարգեսցուք. (Կաղանկտ.։)


Աստուածազարդ

adj.

adorned by God, or with the grace of God.

· Calfa

NBHL (5)

ՅԱտուածոյ կամ աստուածով զարդարեալ, շքեղացեալ, պատուեալ. եւ Աստուածարեալ. աստուածազան. աստուածավայել.

Ծնաւ աննա զաստուածազարդն Մարիամ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Մարգարէին աստուածազարդ. (Շ. յիշ. առակ.։)

Ամենայն աստուածազարդիցն լուսափայլութիւնք. (Երզն. լուս.։)

Թեւս աստուածազարդ պատրաստեցսէ առ ի վերացուցանել ի բարձրութիւնս երկնից. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Աստուածազարդեալ

adj.

cf. Աստուածազարդ.

· Calfa


Աստուածազգեաց, զգեցի, ից

adj.

that bears god;
carried by God.

· Calfa

NBHL (8)

θεόφορος theophorus, deifer;
deum in se ferens, gerens, portans Զգեցօղ զԱստուած յինքեան, որպէս թէ արկեալ զիւրեաւ, կամ բարձօղ յանձին. այն է ըստ յն. ոճոյ՝ զԱստուած կրօղ յինքեան. աստուածակիր. որ եղեւ իբր մականուն սրբոյն իգնատիոսի անտիոքայ հայրապետին. որ եւ ԱՍՏՈՒԱԾԱԶԳԵՍՏ.

θεόφορος a deo portatus, divinus, adflatus numine ՅԱտուածոյ կրեալ, այսինքն ընկալեալ. աստուածապարգեւ.

Իգնատիոս, որ է աստուածազգեաց. (Ածազգ. ի սկիզբն ամենայն թղթոցն. կամ ըստ Ճ.)

Որ է աստուածազգեստ։ (ըստ Ճ.)

Առաքելոց սրբոց եւ մարգարէիցն աստուածազգեաց պարուք։ Հարսն աստուածազգեաց. (Խոր. հռիփս.։)

Եթէ ոք իշխեսցէ ասել մարդ աստուածազգեաց զՔրիստոս, եւ ոչ Աստուած Ճշմարիտ, նզովեա՛լ եղիցի. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե.)

Այսբանք նեստորի, մարդ աստուածազգեաց կոչելով զՔրիստոս. այլ մեզ մի՛ լիցի աստուածազգեաց կոչել կամ իմանալ, այլ՝ Աստուած մարմնացեալ. (Դամակ։ Բայց ուղիղ մտօք ասի մարմինն Քրիստոսի աստուածազգեաց.)

Ծանուցեալ ադամայ աստուածազգեաց իմաստութեամբն. (Ագաթ.։)


Աստուածազգեստ, ի, ից, աց

adj.

cf. Աստուածազգեաց.

· Calfa

NBHL (9)

θεόφορος, ἕνθεος deifer, divinus, divus cf. ԱՍՏՈՒԱԾԱԶԳԵԱՑ. ըստ ՟Ա նշ. այսինք Զաստուած կրօղ յինքեան. աստուածարեալ. աստուածազան. լցեալ հոգւով աստուծոյ։

Նախասաց բարբառ աստուածազգեստից. այսինքն մարգարէից. (Զքր. կթ. հմբ.։) Եւ ըստ այսմ առաւել բայիւ վարի. ἕνθεος γίνομαι, ἑνθουσιάζω, ἑπιθειάζομαι cf. ԱՍՏՈՒԱԾԱՐԵԼ, իբր մարգարէանալ.

Որ յաստուածազգեստացն, եւ որ քաջն գիտեն։ Զոր եւ ոմն ի փոքր ինչ յառաջագոյն աստուածազգեստացն իմաստասիրեաց. (Առ որս. ՟Զ։)

Որպէս աստուածազգեստիցն էր ծանօթ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Յաստուածծազգեստիցն տուաւ. (Շ. հրեշտ.։)

Զաստուածզգեստին պանծանս. (՟Կ՟Ա։)

Զի մի՛ աստուածազգեստ իմանայցի Քրիստոս։ Ոչ բնակեալ ի մարդում եւ աստուածազգեստ, որպէս զայլսն՝ որք եղեն հաղորդ աստուածութեան նորա. (Պարամպմ. ՟Խ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Ե. եւ այլն։ Զայսոսիկ գրէ կիւրեղ ընդդէմ նեստորի. իսկ Ածաբ. առ որս. ՟Ժ. յուշ առնէ, թէ երբեմն ապողինարիտք չառնուին յանձն ասել զՔրիստոս աստուածազգեստ, այլ միայն մարմնազգեստ, զի չնդունէին զանձնաւորական միաւորութիւն աստուածութեան ընդ մարդկութեան։)

Ոչ կարեմ ունել զհեշտութիւնս, աստուածազգեստ լինիմ, փոքր ինչ եւ իբրեւ զՅովհաննէս աւետարանեմ. (Ածաբ. յայտն.։)

Աստուածազդեստ եղեալք արք եւ կանայք՝ մի պար եղեալք երգէին։ Յորժամ աստուածարէ եւ աստուածազգեստ լինի միտքն, ոչ եւս է յինքեան։ Ոգիք յորժամ աստուածազգեստք լիցին. (եւ այլն. Փիլ. ստէպ։)


Բազմաստուած, ից, ոց

adj. s. polytheist;
բազմաստուածք, idols, cf. Կուռք.

· Calfa

NBHL (8)

Հեթանոսք կուրացեալ էին ի բազմաստուած մոլորութիւնն. (Զքր. կթ.։)

Ի հաւատալոյ անտի (ի մի) յԱստուած՝ բազմաստուածոց մոլորութիւնս կարճեմք. (Կոչ. ՟Ը։)

Բազմաստուած կարծիք՝ եւ ընդ ականջս մի՛ հարցի։ Ի Բազմաստուած կարծեացն ոչ կացեալ ի բաց. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)

Ոչ կարացին փոքր գիտութեամբն հասանել ի մեծ գիտութիւնն՝ վասն բազմաստուած մոլորութեանն. (Իգն.։)

Ի ջնջումն բազմաստուած մոլորութեանն. (Լմբ. հանգ.։)

Բազմաստուած ուսմունք. (Ճ. ՟Գ.։)

ԲԱԶՄԱՍՏՈՒԱԾՔ, ոց. գ. Բազմութիւն սուտ աստուածոց. դիք հեթանոսաց. կուռք.

Յաղագս երկրպագութեան բազմաստուածոցն քոց։ Մահուամբն իւրով զբազմաստուածոց խռովութիւնն խաղաղացոյց։ Բագինք բազմաստուածոցն կործանեցան։ Իմ թագաւորութիւնս ի բազմաստուածոցն տուեալ է ինձ։ Ո՞չ կամիս բազմաստուածոցն զոհել. (ՃՃ.։)


Բազմաստուածեան

s. adj. cf. Բազմաստուած.

· Calfa

NBHL (2)

Այնմ՝ եւ որ բազմաստուածեան պաշտամունսն մուծին՝ վկայեն. (Եզնիկ.։)

Ի բազմաստուածեան մոլորութիւն՝ իբրեւ ի գբի ինչ եւ ի ներքին վիրապի (կապեալք). (Սեբեր. ՟Գ։)


Բազմաստուածութիւն, ութեան

s.

polytheism.

· Calfa

NBHL (10)

πολυθεία, πολυθεότης, δῆμος θεῶν multitudo deorum Բազմութիւն սուտ աստուածոց. մանաւանդ Մոլորութիւն դնելոյ զբազում աստուածս, զորս թուեն ոմանք մինչեւ ցերեսուն հազար. հեթանոսութիւն. դիցապաշտութիւն. կռապաշտութիւն.

Զի մի՛ բազմաստուածութիւն ըստ հեթանոսաց իմանայցեմք. (Աթ.։)

Զի մի՛ բազմաստուածութիւն աստուածոց ի ներքս ածիցեմք. (Ածաբ.։)

Կամ զաստուածեան կարծիս բերել ի վերայ արարածոցս, որ է բազմաստուածութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զմեզ լուծեալ ի կապանաց բազմաստուածութեանն. (Խոր. հռիփս.։)

Զբազմաստուածութեանն վրդովմունս խաղաղացուցանել. (Մամբր.։)

Բազմաստուածութեամբն մոլորեալք. (Զքր. կթ.։)

Զի՞նչ նմանութիւն է աստուածպաշտութեանս մերոյ առ բազմաստուածութիւնն հեթանոսաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ի ստապատիր կռոցն բազմաստուածութենէ. (Նար. ՟Զ՟Բ։)

Լուսաւորեալ լեզուօքն հրեղինօք՝ հրեղինօք՝ զբազմաստուածութեանցն վանեցին զմոլորութիւն. (Գանձ.։)


Զուգաստուած

adj.

equal to God;
(the Man-God).

· Calfa

NBHL (4)

Կատարեալ՝ ո՛չ վասն Աստուածութեանն միայն, քան զոր ոչինչ է կատարելագոյն, այլ եւ յաղագս առելոյն եւ օծելոյ աստուածութեամբն, եւ եղելոյ՝ որպէս որ էօծն, եւ համարձակիմ ասել՝ զուգաստուած. (Ածաբ. ի պասեքն. որ ի Լծ. գրի նաեւ Զոյգաստուած, եւ մեկնի խառն ընդ ՟Ա նշ.)

Հաւասարաստուած (ասէ) զմարդկութիւնն միաւորեալ ընդ աստուածութեան. փոխանակ ասելոյ՝ միանգամայն Աստուած.

Արար զուգաստուած՝ վասն անճառ միաւորութեանն. այն է, զոր այլուր ասաց նա ինքն Աստուածաբանն,

Աստուած մարդացաւ, մարդն աստուածացաւ. այսինքն Աստուած էառ զմարդկութիւն, որով մարդկութիւնն անձնաւորեցաւ Աստուածային ենթակայութեամբ բանին. նմին իրի ոչ յաւելաւ թիւ յերրորդութեան։


Միաստուածեան

adj. s. monotheist.

· Calfa


Միաստուածութիւն, ութեան

s.

monotheism.

· Calfa


Չաստուած, ոց

s.

false god, idol.

· Calfa

NBHL (6)

Նախանձեցուցին զիս չաստուածովք։ Երդնուին ի չաստուածսն. (Օր. ՟Լ՟Բ. 21։ Երեմ. ՟Ե. 7։)

Յորժամ կռապաշտութիւնն ճարակէր զերկիր, յորժամ աստուածն չճանաչէր, եւ չաստուածքն երկրպագութիւն առնուին. (Սեբեր. ՟Ը։)

Զայնպիսի աստուածս ոչ առ աստուածս պարտ է ունել, այլ առ չաստուածս. (Եզնիկ.։)

Ո՞ եղեւ նմա խորհրդակից. այս ոչ ընդ հայր եւ ընդ որդի անջրպետ է, այլ՝ ընդ աստուած եւ ընդ չաստուածս։ Աստուած հզօր, ընդ չաստուածսն է անջրպետութիւն, որ ոչինչ զօրեն առնել, եւ ոչ ոտն յոտանէ փոխել. (Գէ. ես.։)

Որպէս եւ քերթողն (հոմերոս) յայտ առնէ՝ ասելով, ոչինչ ցեղ նման է չաստուածոց անմահից, եւ գետնակոխողաց մահկանացու մարդկան». (Սահմ. ՟Ժ.) ըստ յն. դնի՝ աստուածոց, խառնելով ընդ ճշմարտին աստուծոյ եւ զսուտ աստուածս։ Տե՛ս եւ Աստուածք։

οὑ θεός, οὕκ ὧν θεός non deus, qui non est deus θεοί dii δαίμων daemon. Որ չէ աստուած. սուտ աստուած. դիք. դեւք. կուռք.


Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Այլաբանութիւն, ութեան

s.

allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.

· Calfa

NBHL (2)

Երեւելի՛ է ոչ միայն յայնմանէ, որ յայլաբանութեան տեսութիւնն է, այլ եւ ի ճառէ գրոյն։ Ըստ մտածութեան այլաբանութեամբ։ Փիլոնի (գիրք) աստուածային օրինացն այլաբանութեան. (Փիլ.։)

Գողացեալ զառ ի յաստուածոցն հուր, եւ շնորհեալ մարդկան. որ է այլաբանութիւն։ Զայլաբանութիւնն (երգոց) ճշմարտեսցուք. (Խոր. ՟Ա. 6։ ՟Բ. 46։)


Այլաբուն

adj.

of a different nature or kind, heterogeneous.

· Calfa


Այլակերպութիւն, ութեան

s.

transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլուն ճաճանչիւք ճառագայթեալ ի մեզ, որպէս յաշակերտսն յայնմ աստուածային աւուր այլակերպութեանն. (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)


Այլափառութիւն, ութեան

s.

heterodoxy.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ հանցէ զանձն իւր յաստուածեղէն գաւթացն որո՛վ եւ իցէ պատճառանօք այլափառութեան. (Շ. ՟գ. յհ.։)


Այլօրինակ

adj. adv.

different;
differently.

· Calfa


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

pron.

that, it, the.

· Calfa


Այնպէս

adv.

so, also, equally, as much, in like manner, likewise, as well as.

· Calfa


Այնքան, ոյ

cf. Այնչափ.

· Calfa


Այո

adv.

yes, even so, truly.

· Calfa


Այպանեմ, եցի

va.

to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.

· Calfa


Այսուհետեւ

adv.

henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.

· Calfa


Այսչափ, ի, ից, աց

adj. adv.

to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.

· Calfa


Այսպէս

adv.

thus, in this manner, in the same manner;
so.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս արասցեն ինձ աստուածքն, եւ այսպէս յաւելցեն, եթէ ոչ վաղիւ եդից զանձն քո իբրեւ զմի ի սպանելոցն. (Ոսկ. պետր. եւ Եղ.) որ է բացատրութիւն երդմանս ՕՆ ԵՒ ՕՆ։


Այրական, ի, աց

adj.

virile, manly.

· Calfa

NBHL (3)

Այրականին Յիսուսի աստուածագործութեանն։ Զայրականսն Յիսուսի աստուածագործութիւնս. (Դիոն.։)

Ասելովն այրական՝ յայտնելով թէ կատարեալ մարդ եղեւ. եւ աստուածագործութեամբն, թէ Աստուած է եւ մարդ՝ նոյն ինքն զաստուածայինսն նշանագործեալ. (Մաքս.։)

(Մկրտեալն՝ սպիտակ զգենու), վասն զի այրականիւ եւ աստուածատեսակաւ առաքինութեամբ ի հակառակիցն՝ անզարդն զարդարի. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Այրանամ, ացայ

vn.

cf. Այրիանամ;
cf. Արիանամ.

· Calfa


Այրասիրութիւն, ութեան

s.

love of the wife for her husband, conjugal affection.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսանել զաստուածսիրութեանն եւ զայրասիրութեանն երկիւղ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Այրութիւն, ութեան

s.

virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու թէ զուր տնօրինեալ սակս նորա բոլորն աստուածեղէն այրութիւն Յիսուսի. (Մագ. ԾԴ։)


Այց

s.

visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.

· Calfa


Այցելու, ուի, աց

s.

visitor;
inspector, bishop.

· Calfa


Այցելութիւն, ութեան

s.

visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբիծ այցելութեամբ ուշ եդեալ աստուածային գրոց. (Յհ. կթ.։)


Անագանեղ

adj.

produced, done, born, created too late.

· Calfa


Անախտաբար

adv.

without vices or passions, honestly, innocently.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկնայնոցն զօրութեանց անախտաբար ընդունելութիւնն աստուածպետականին լուսափայլութեանց. (Դիոն.։)


Անակնառու

adj.

cf. Անաչառ

· Calfa


Անայցելու

adj.

abandoned, forlorn, helpless.

· Calfa


Անանձն

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

· Calfa


Անանուն

adj.

anonymous;
ignoble.

· Calfa


Անանջատելի, լւոյ, լեաց

cf. Անանջատ.

· Calfa

NBHL (1)

Հօր համագոյն Որդի, եւ անանջատելի։ Անանջատելի գոլով Բանն ի Հօրէ ըստ աստուածայնոյն բնութեան. (Աթ. ՟Դ։)


Անանց

adj.

that passes not away, eternal;
impassable.

· Calfa

NBHL (1)

Անխափան կացցէ ընդ աստուածային անանց տօնին. (Եղիշ. ՟Գ։)


Անանքատ

adj.

free from want, rich, affluent.

· Calfa


Անաչեայ

adj.

blind;
without eyes;
blinded.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն աստուածատեսակ եղեալ՝ յանմատոյց լուսոյն ճառագայթս ձեռնարկէ անաչեայ ձեռնարկութեամբ. (Դիոն. ածայ.։)


Անապական, ի, աց

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ զմարմին իւր զերկնաւոր՝ զանապական եւ զհոգեւոր։ Զանապական զաստուածազգեաց մարմինն. (Շար. եւ այլն։)


Անապականութիւն, ութեան

s.

incorruption;
purity, chastity.

· Calfa


Անապաշխարութիւն, ութեան

s.

impenitence, obduracy.

· Calfa


Անասնազոհութիւն, ութեան

s.

cf. Անասնազետութիւն.

· Calfa


Անասուն, սնոյ, սնոց

adj. s.

irrational;
animal, brute.

· Calfa


Անարատ, ից

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ սուրբ. աստուածային. միւպարէք.


Անարատութիւն, ութեան

s.

purity, uprightness, integrity, entire state.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնարար կուսից անարատութեան։ Յանարատութիւն զիս պատրաստեսցես։ Վնասեալ է հաստուածոցն անարատութիւն. (Նար.։)


Անարատուհի

adj.

immaculate, pure, holy.

· Calfa


Անարգ, աց

adj.

worthless, contemptible, vile, abject, despicable, ignoble.

· Calfa


Անարգանք, անաց

s. pl. affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.

· Calfa


Անարգասաւոր, աց

adj.

infertile, unfruitful, poor, barren, sterile.

· Calfa


Անարգելութիւն, ութեան

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

· Calfa

NBHL (1)

Անարգելութեամբ յաստուածայինսն բարեկրութիւնս վերաբերեալ. (Դիոն. երկն. ՟Ը։)


Անարգեմ, եցի, եալ

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

· Calfa


Անարգութիւն, ութեան

s.

offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.

· Calfa


Անարդիւն

adj.

unproductive, fruitless, useless;
worthless.

· Calfa


Անարժանութիւն, ութեան

s.

unworthiness.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք ի ձէնջ անարժանութեամբ աստուածային խորհրդոյն սպասաւորեսցէ. (Շ. ընդհ.։)


Անարիւն, րեան, րեանց

adj.

that has no blood, bloodless;
that does not bleed.

· Calfa


Արկանեմ, արկի

va.

to cast, to throw, to shoot;
to put away, to reject;
to reduce to, to bring to;
to sow, to scatter, to spread;
to pour out, to shed;
to mix;
ի մէջ — զանձն, to intermeddle, to intrude, to enter;
— ի մէջ ի ներքս, to thrust in, to introduce, to mix;
— ի միտս, to insinuate;
— զանձն ընդ, ի ներքոյ, to undergo;
— զիւրեւ, զանձամբ, to endorse, to put on one's back;
to put on, to dress one's self;
— աղիւս, to make brieks;
— զկալ, to winnow corn;
— ողորմութիւն, to pity;
ընդ յեսան, ընդ սրոց —, to whet, to sharpen;
— ընդ սղոցաւ, to saw;
— ջուր, to pour water;
գութս —, to pity;
խունկ —, to cense, to perfume with incense;
ի խնդիր —, to seek, to trouble one's self to find;
ձայն —, to cry, to scream, to shriek;
վարձս, սակ —, to bargain, to make an agreement, to contract;
վիճակ —, to cast or draw lots;
ի կիր, ի վար, ի գործ —, to use, to employ, to make use of;
ձեռն —, to undertake;
— ընդ տարակուսանօք, to make doubtful, to doubt;
— ի մոռացօնս, to forget;
— զանձն ի վատնգ, to place one's self in danger;
— ի յուսահատութիւն, to reduce to despair.

· Calfa


Արկանիմ, արկայ

vp.

to throw ones self, to fall;
to dress one's self.

· Calfa

NBHL (1)

(Նեստոր զիւրեաւ) անաստուածութիւն արկուցեալ՝ ժանտ եւ անաստուած աղանդ կամեցաւ տիեզերաց ձօնել. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Արկղ, կեղաց

s.

chest;
caisson;
trunk, box;
դնել յարկեղ, to pack up, to put in a chest;
հանել յարկեղէ, to unpack.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի մի ի սրբոցն յիւրաքանչիւր արկեղ դնէր։ Զսուրբ աստուածընկալ արկեղօքն երանելի մարմնոցն. (Ագաթ.։)