granting gratuitously;
given gratis.
Որ ձրի տայ զշնորհապարգեւատու.
graceful, handsome, charming, genteel, pretty, nice.
Շքեղ շնորհօք. շնորհազարդ. վայելչապանծ.
cf. Շնորհատրութիւն.
անապատ ծարաւի անպտուղ գոլով յաւէտ եւս ի հրէիցն շնորհատուուեանց՝ սուրբ հոգւոյն պարգեւաբաշխութեանց. (Անան. եկեղ։)
granting or granted gratis.
Տուեալ ի շնորհացն աստուծոյ. աստուածապարգեւ. երկնաձրի. եւ Շնորհական. ձրիական. եւ Պատճառ շնորհաց կամ գործի. շնորհատու.
"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."
Խնդրել ի բարձրելոյն՝ գոնէ զշունչն շնորհել նմա։ Վասն նորա քեզ տէր ի ձեռն նորա զոգիսն շնորհեաց։ Ոչ եսինչ զոգիսդ կամ զկեանսդ ձեզ շնորհեցի։ կուրաց բազմաց շնորհեաց տեսանել։ Աբրահամու աւետեօք շնորհեաց աստուած։ Եւ այդ յաստուծոյ է, որ ձեզ շնորհեցաւ վասն քրիստոսի։ Շնորհեաց զմարմինն յովսեփայ։ Զայր մի մահապարտ շնորհել ձեզ։ Չէ՛ օրէն հռովմայեցւոց՝ շնորհել ումեք զոք. (որ հային եւ ի բ. նշ)։ Որպէս ամենայն ինչ մեզ իւրոյ աստուածեղէն զօրութեանն առ ի կեանս եւ յաստուածպաշտութիւն շնորհեալ. եւ այլն։
thanks.
Զկրեալ զլանան զշնորհութիւնն աստուծոյ արարչի ամենայնի. յն. ապաշնորհեալք. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 25. կամ 29։)
canine nature;
adultery, fornication;
idolatry;
cf. Ըմբռնիմ.
Մանաւանդ՝ որպէս μοιχεία adulterium. Խառնակութիւն ընդ կնոջ օտարի՝ ըստ անխտրութեան շանց. նմանութեամբ՝ եւ Կռապաշտութիւն, ագահութիւն, խարդախանք, եւ այլն. զինա.
to begin to breathe, to fetch breath, to respire;
to become animated.
Մինչ ի խ օրն. եւ ապա շնչաբերի եւ հոգեւորի մանուկն։ Ի քառասուն օրն շնչաբերի մանուկն եւ կենդանանայ. էգ մանուկն յետ եղկուց քառասնից յութսունն շնչաբերեալ կենդանանայ. (Վրդն. աւետար.։ Կանոն.։)
Կերպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտիզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանանայ, եւ դառնայ յորդն. եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)
to be prodigal, to live lavishly, to squander, to waste, to dissipate, to lavish, to abandon oneself to debauchery, to lead a dissolute life.
Շռայլեցայց ի պոռնկութիւն (կռապաշտութեան)։ Մի՛ շռայլիր դու ի պէսպէս խորտիկս. (Երեմ. ՟Բ. 20։ Սիր. ՟Լ՟Է. 32։)
Յանապատի տատրակ ... ի շռայլեալ ժողով չարացն պարգեւ տուար իժին. (Տաղ.։)
humming-top, whipping-top, peg-top.
Զի շռնչան խելապատակին վերտառեալ դեդեւեսցին այսր անդր ոտնառութեամբ (յըմպելեաց). (Մագ. չ.) իմա՛ զսաւառակ գլխոյ, կամ զխոյր ծոպաւոր։
andantino.
cf. Շտապաձայնութիւն. ձայն երգոց գնա՛ց կամ յորդորական՝ հակակայ ստեղւոյ.
cf. Շտապեցուցանեմ.
ՇՏԱՊԵՄ ՇՏԱՊԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. պ. շիթապանիտէն. Ստիպել. փութացուցանել. հարկեցուցանել. նեղել. վտանգել. ահաբեկ առնել. ի վարանս արկանել.
to hasten, to press, to urge, to hurry, to precipitate.
ՇՏԱՊԵՄ ՇՏԱՊԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. պ. շիթապանիտէն. Ստիպել. փութացուցանել. հարկեցուցանել. նեղել. վտանգել. ահաբեկ առնել. ի վարանս արկանել.
to be quick, to hasten, to hurry, to precipitate.
ՇՏԱՊԻՄ որ եւ ՇՏԱՊԱՆԱԼ. պ. շիթապիտէն, շիթաֆթէն. Անկանիլ ի շտապ տագնապի. խուճապիլ. զահի հարկանիլ. աճապարել. փութալ. ... եւ իբրեւ կր. ստիպիլ.
magazine, storehouse;
butler's pantry;
larder, buttery, pantry, store-room, cellar;
secret chamber;
treasury;
bottom;
heart, the secrets of the heart, the affections;
— ցորենոյ, granary, loft;
— գինւոյ, wine-cellar, wine-vault;
— փայտից, wood-house.
Մո՛ւտ յշտեմարանս քո, եւ կա՛ց յաղօթս առաջի հօր քո ի ծածուկ։ Ոչ յշտեմարանս մտանել, եւ ոչ յանապատ ելանել. (Մծբ. ՟Դ։ Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
Կոծել զկուրծս իբրեւ զշտեմարանս չարեաց. զի այս է ձեւ ապաշխարողի։ Բախմամբ կրծից՝ չարեացն շտեմարանաց. (Գէ. ես.։ Տօնակ.։)
warehouse-keeper, store-keeper;
butler;
cellarman;
the Supreme Master.
ταμίας questor, promus, condus, arbiter, dispensator եւ այլն. Պետ կամ պահապան շտեմարանաց. տանուտէր. եւ անտես. մատակարար. հազարապետ. գանձապետ. առաւել նմանութեամբ, որպէս Տնօրէն, եւ տէր կենաց եւ մահու. եւ Մատակարար շնորհաց, եւ այլն. ... եւ այլն.
nose-baud;
twitch;
bridle;
cf. Շրուշանակ.
Դանդանաւանդ. պախուց. վարապան. կարթ եւ գելոց բերանոյ կամ կզակի կամ քթի.
Ունչս արար, անցոյց շրոշակ ընդ քիթս նորա. եւ եդ վարապան ի ցռուկ նորա. (Եփր. ծն.։)
to turn round, to rotate, to move circularly;
to revolve, to walk over, to take a round.
յանիւ տարածեալ զնա, եւ անուին ետ շարժել հանապազ. եւ է նա միշտ շրջաբերելով՝ եւ ստորաբերելով. (Նոննոս.։)
wandering, strolling, itinerant, prowling, vagabond;
turn, circumvolution;
circumference, periphery;
հազար ամաց —ս անցուցանել զինքեամբ, to live for a thousand years.
Ոչ ի հրապարակս ընթացաւ, կամ շրջագայլ գոլով տեղեաց ի տեղիս գնաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)
turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.
Խուռն ինչ ցամաքայտակ ճանապարհ առանց շրջագայութեանց ջրոցն. (Փարպ.։)
in the neighbourhood, neighbouring, adjacent;
—ք, the environs, the country roundabout, neighbourhood.
Անապատ զշրջակայն իւր առնէր։ Յարբուցմունս բուրաստանաց, եւ բովանդակ շրջակային յարբուցումն. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ 15։)
turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.
Ջուրք գնան ի նմա մանուածապատ շրջանօքն. (Վեցօր. ՟Դ։)
Իւղն օծութեան շրջան առեալ ի մէջ գետոյն՝ շուրջ զմարդկամբն խաղայր։ Շրջան առեալտ կոտորէր մինչեւ ի նոյն տեղին։ Շրջան առին յանապատին զքառասուն ամ։ Շրջան առեալ ընդ շամշուդէ եւ ընդ վրաց դաշտ. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Զ. եւ թաղմ։ Ասող. ՟Գ. 25։)
furnished with a circle or frame;
round, circular.
Որ ինչ կարէ շրջանակիլ. եւ Շրջապատօղ. գօտիաւոր.
to turn round;
to revolve, to move in a circle;
to frame, to border.
Յայսկոյս յայնկոյս բազիմապատիկ շրջանակեալ (յն. տարբերեալ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
cf. Շրջաչափումն.
ՇՐՋԱՉԱՓՈՒԹԻՒՆ ՇՐՋԱՉԱՓՈՒՄՆ. περίμετρον ambitus. Չափ շրջապատի. շրջանակ.
circuit, ambit, circumference.
ՇՐՋԱՉԱՓՈՒԹԻՒՆ ՇՐՋԱՉԱՓՈՒՄՆ. περίμετρον ambitus. Չափ շրջապատի. շրջանակ.
enclosed all round;
surrounded, invested;
enclosure, fence, close.
Շուրջ փակօղ, եւ փակեալ. շրջապատ.
to shut up all round, to hem round or in, to enclose, to encircle, to surround, to beset.
περικλείω circumclaudo, circumcludo. Շուրջ փակել. պարփակել. շրջապատել.
to shine on all round, to cover or surround with light.
Բարեբանեալն աստուածածին զերրորդութեանն ընդ տիեզերս շրջափայլէ հրաշապայծառ ճառագայթ։ Պայծառ լուսով շրջափայլեալ ի տան թորգոմայ։ Աւետարանին ճառագայթ լուսով շրջափայլեալ յընդհանուրս. (Խոր. վրդվռ. եւ Խոր. հռիփս.։)
to overturn, to upset, to turn over, to capsize, to throw down;
to change, to transmute, to convert;
to turn aside, to pervert, to subvert;
ի բաց —, to avert, to turn away, to divert;
— զմիտս, ի մտաց ի խորհրդոց, to deter, to dissuade, to dehort, to discouncil;
ի փախուստ — զզօրս, to rout, to put to flight, to chase, to pursue hotly;
— զգոյն, to discolour;
— զբանն, to retract, to recant;
cf. Միտ.
στρέφω verto, verso μεταστρέφω, διαστρέφω , καταστρέφω, τρέπω converto, transverto, commuto ἁλλοιόω, ἁλλάσσω mutuo եւ այլն. Շուրջ տալ. դարձուցանել. փոխել. յեղաշրջել. այլայլել. շրջանակել. հոլովել. տապալել. ժուռ տալ, կործել, փոփոխել, դարձընել.
Լուաց նա ի փոշւոյ անտի, եւ շրջեցաւ լուաց զնա յանօրէնութենէ իւրմէ։ Աղաչէր, ապա շրջեցաւ, եւ ասէ, եւ այլն. (Եփր. համաբ.։)
to walk, to take or lead about;
to turn, to twirl, to wind.
Շրջեցուցի զձեզ յանապատ ամս քառասուն։ Եւ զնոսա ընդ հրապարակսն առ առակէ, կամ շալակաւ շրջեցուցանէին։ Շրջեցոյց զիս ընդ չորս կողմանս սրահին։ Շրջեցոյց զիս շուրջ զոսկերօքն։ Զքորս կանայս շրջեցուցանել ընդ մեզ։ Զվրան ժամուն եւ զտապանակ կտակարանացն ընդ իւրեանս շրջեցուցանել.եւ այլն։
Ի չար ճանապարհս եւ թիւրս շրջեցուցանեմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. (որ հայի եւ ի ա նշ)։)
act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.
Միտքն երբեմն ի վար տուեալ զինքն զգայութեանցն՝ ընդ ամենեսին սովորեալ է շրջիլ. արդ այս շրջումն նմա մոլորութիւն եւ անճանապարհութիւն գործէ։ Աստեղացն շրջմունք։ Տարեւորական շրջմամբքն (այսինքն եղանակօք)։ Երգոց չափականաց, կայականաց, պարաւորաց, շրջմամբք եւ բազմաշրջմամբ գեղեցիկ եւ լաւ չափեցելոց։ Ոչ շրջեցաւ, եւ ի վատթար բարուց ի լահւութիւն ոչ փոխեցաւ. քարոզութիւնն շրջումն նշանակէր, եւ շրջումն քարոզեալքն ընկալան. (Փիլ.։)
to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.
Զարթեաւ ի քնոյ եղբայրն՝ շրտուցեալ ի տեսլենէն։ Եւ ահա գայր շրտուցեալ եղջերու մեծ յանապատէ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ը։)
cf. Խենեշանամ.
Ցոփանալ ամբարհաւաճութեամբ. խենեշանալ յանձնապաստանութեամբ. սնոպարծիլ. փքանալ. յոխորտալ. խրոխտալ.
cf. Խենեշութիւն;
taking away, ravishing.
Շփանալն. սիգութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն. պարծանք. ճոխութիւն.
cf. Շփոթ.
συγκεχύμενος confusus. Շփո՛թ. շփոթեալ. խառնակ. եւ Խուճապական.
cf. Շփոթումն.
Յապականութենէ շփոթանացն չարեաց լիրբ օձին. (Եփր. ծն.։)
very beautiful, august, most superb;
cf. Շքեղազարդ.
Ունօղ զշուք շքեղ. շքեղազարդ. մեծավայելուչ. մեծափառ. վեհափառ. վայելչապանծ. գեղեցիկ. պայծառ. փառաւոր.
the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.
Ո՜ տէր փրկե՛ա զանձն իմ։ Ո՜ տէր փրկեա՛, ո՜ տէր առաջնորդեա՛։ Ո՜ արք, ո՞չ ապաքէն զօրացեալ են մարդիկ։ Ո՜ քաղա՛ք արեանց։ Ո՜ հովիւք, որ կորուսին եւ ցրեցին զխարշինս։ Ո՜ հովիւք իսրայէլի, միթէ հովիւք զանձի՞նս արածեն.եւ այլն։
Կինս՝ զոր ետուր ինձ, սա ետ ինձ ի ծառոյ անտի, եւ կերայ. ո՜ պատճառ, որ իրաւունս ոչ ունի. ո՜ պատասխանի, որ ոչ արդարացուցանէ զմեղանչականն. ո՜ բարբառ դատապարտութեան, որ ոչ փրկէ զդատապարտեալն. (Ոսկ. ծն.։)
Ո՞յք եմք՝ աստուծոյ օրէնս դնելով. (Բրս. ապաշխ.։)
Գնասցեն յո՛վ եւ կամեսցին։ Ցրուեցան, յո՛վ եւ կարաց աճապարել փախչել այր իւրաքանչիւր։ Ցրուեցան՝ յո՛վ եւ աճապարեաց ոք. (Արծր. ՟Ա. 9. 13։ ՟Գ. 16։)
cf. Հոգեկորոյս.
ՈԳԵԿՈՐՈՅՍ կամ ՈԳԷԿՈՐՈՅՍ. ψυχοφθόρος corruptor vel perditor animarum. Հոգեկորոյս. կորուսիչ, կամ ըստ յն. ապականիչ՝ խանգարիչ հոգւոյ.
Մի ոք մօտիցի առ ոգէկորոյս մանիքեցիքն։ Ոմանք զսատանայ իսկ իշխեցին առնել հայր՝ զոգեկորոյսն զապականիչն. (Կոչ. ՟Զ. ՟Ե։)
love of life;
self-love.
Ի պատճառս ոգէսիրութեան կռապաշտել ագահութեամբ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)
out of breath;
exanimate, half-dead;
knocking down, killing.
Պահապանացն սրտաբեկ ոգէսպառ ի քաղաքն անկեալ՝ պատմելով քահանայիցն. (Ագաթ.։)
cf. Հոգեվար.
Նուազիմ ընդ ոգեւարիդ, տապանամ ընդ տքնեցելոյդ. (Կեչառ. աղեքս.։)
pea;
chick peas;
grain;
globule;
wood-worm, beetle;
— —, drop by drop;
պատիճ կամ կեղեւ ոլեռան, peascod, peashel;
նմանք են միմեանց իբր հատք ոլոռանց, they are as like as two peas.
Ետես ոլեռն (կամ ոլոռն) դալար փոքրիկ ի վերայ ճանապարհի. (Վրք. հց. ՟Ե.) մնայ նշանակութիւնն ընդհանուր եւ տարտամ։
cf. Ոլոր;
flexion of voice, accent;
tone — աւագ, mode major;
— կրտսեր, minor tune.
Պարտ էր նախ հմտանալ յամենայն իմաստասիրականս՝ բառից եւ ոլորակաց, եւ ապա համարձակել ի թարգմանութիւն. (Շ. բարձր.։)
fibula, perone, shinbone.
Յորժամ խօթանամք ինչ ի յոլոքոց, սակաւս շարժեմք զնա ի գնալ։ Կօշիկք՝ ոտից են պահապան. իսկ հանգրիճելն (զմէջս գօտեաւ, որով ամփոփի զգեստն ի վեր), մատուցանէ ոլոքոցն զդիւրաւ շարժմունս. (Փիլ. ել. ՟Ա. 19։)
spiteful, rancorous, malevolent, outrageous, malicious, harbouring hate, revengeful;
— լինել, to nourish hate.
Ճանապարհք ոխակալաց ի մահ. (Առակ. ՟Ժ՟Բ. 28։)
to create, to excite rancour, to exasperate, to provoke to enmity.
Դա ոխացոյց եւ գրգռեաց զարքայն յունաց ի վերայ թագաւորին պապայ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)
alas ! oh ! ah ! o !
վայեաց եւ ասէ, ո՜հ տէր, he cried out and said, oh! my Lord !
ո՜հ ինձ տէր, ah ! oh ! alas, oh dear ! woe is me !
ո՜հ անմտութեանն, ո՜հ կուրութեանն, oh what folly ! oh what blindness !
ո՜հ եւ աւաղ աւուրն այնորիկ, oh dreadful day !
ո՜հ հովիւք, woe to the shepherds !
ո՜հ մոլորութիւն, ո՜հ յիմարութիւն, oh what a mistake ! what nonsense !
ո՜հ թէ, would to God !
ո՜հ ո՜հ, ha ! ha !
ո՜հ, ո՜հ օր, woe, woe to the day !.
Ո՜հ որոց թողեալ իցէ զճանապարհս ուղիղս՝ գնալ ի ճանապարհս խաւարինս. (Առակ. ՟Բ. 13.)
Ո՛հ անագորոյն մտացն։ Ո՜հ թշնամանացս։ Ո՜հ ամբարտաւանութեանս։ Ո՜հ կուրութեանն։ Ո՛հ անտեղոյս եւ ահագին յիմարութեանս։ Ո՜Հ ապախտաւորութեանն։ Ո՜հ անմտութեանն. (Ոսկ. մտթ.։ Սեբեր. եւ այլն։)
to lament, to bewail, to groan, to complain, to weep, to deplore;
to wear mourning;
ողբամ զքեզ հայոց աշխարհ, ողբամ զքեզ հանուրց հիւսիսականաց վեհագոյն, I mourn for you, Armenia! I mourn for you, oh chief among the nations of the North !.
Ողբալով ողբայ զմարդկեղէն կեանսս։ Զաստի կեանսս բազում անգամ իբրեւ զստուեր ողբացաւ։ Զյանկարծակի ապականութիւնս ողբացաւ. (Իսիւք.։)