Definitions containing the research անիւ : 1012 results

Պատկառ

adj. s.

respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յանցաւորաց անտի խորշեսցէ մտօք եւ բանիւ, եւ ամօթով, եւ տեսութեամբ պատկառ. (Յհ. կթ.։)


Պատկերեմ, եցի

va.

to paint, to form, to figure, to put on a form;
to represent, to impress or imprint;
to conform;
— ի միտս, to picture or represent to oneself, to fancy.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեղծ ձեռօք, եւ պատկերեաց բանիւ. (Երզն. մտթ.։)


Պատմաբան, ից

s.

tale-teller;
cf. Պատմիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմօղ բանիւ. պատմիչ.


Պատմեմ, եցի

va.

to narrate, to relate, to recount, to recite, to tell, to report, to expose, to debit an account, to say by retail;
to publish, to manifest, to announce;
երկինք պատմեն զփառս աստուծոյ, the heavens proclaim the glory of God.

· Calfa

NBHL (1)

ἰστορέω, ἑξηγέομαι, διηγέομαι narro, enarro, expono, recenseo ἁναγγέλλω, ἁπαγγέλλω, δηλόω nuncio, denuncio, manifesto. Ճառել՝ բանիւ եւ գրով. ազդել. յայտնել. ծանուցանել, հռչակել. նագլ՝ իֆատէ՝ պէյան էթմէք, խապէր վէրմէք.


Պատուասիրեմ, եցի

va.

to covet, to be ambitious of, to seek glory, fame or distinction;
to make it a point of honour to, to treat generously or honourably, to oblige;
to honour, to glorify;
to compliment.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուասիրեն բիւրաբեղուն բանիւք գովեստից զսկզբնալոյսն կենացն գոյից։ Զաստուած հանդերձ հրեշտակօք ընկալան եւ պատուասիրեցին, (Նար. կուս.։ Շ. ընդհանր.։)


Պատուհասագոյն

adj.

very threatening, reproachful or scolding;
severe, punishing, chastising;
vendicative, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհասագոյն բանիւ ի դիմի հարկանի սուտ առաքելոցն։ Պատուհասագոյն բանից սկիզբն արարեալ՝ զսուտ առաքեալսն ի ներքս արկանէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Պատուհասակիր լինիմ

sv.

to be punished, to bear the punishment.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակին՝ յորում պատուհասկիրն եղանիւր մարդն, երադարձուցանէ զերկիր յառաջին կարգս. (Մամբր.։)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք զքեզ ի պատրանս արկանիցէ (յն. ի շնորհուկս). (Առակ. ՟Է. 5։)


Պատրողական, ի, աց

adj.

cf. Պատրող;
seductive, flattering, fawning.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրողական բանիւս, բանիւք, բանս, Եւն։ Տե՛ս եւ զպատրողական բանից նոցա զդաւաճանութիւն. (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Իղ։ Փարպ.։ Նանայ.։)


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկ եւ առանց պատրուարկի բանիւ յանդիման կացուցանել. (Պետ.։)


Պարապատեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to environ.

· Calfa

NBHL (1)

Անըմբերելի պարապատեն զդէմս իւրեանց բոցանիւթ թեւօք. (Բենիկ.։)


Պարապեմ, եցի

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւ եւ գործով ի թշնամանաց ոչ պարապէին. (Երզն. մտթ.։)


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Արբուցանել եւ պարարել զշայեկան երկիրն բանիւն կենաց։ Յուշլիցի քեզ աստուածեղեն խրատն՝ որով զքեզ պարարեցի. (Յճխ. ՟Ծ՟Ա։ Ագաթ.։)


Կամն, մին, մունք

s.

flail, roller to thrash corn or beat out grain.

· Calfa

NBHL (2)

Կոխիցէ ոք զկալ կամնասայլիւք։ Զանիւ կամնասայլին։ Իբրեւ զանիւս նորս սղոցաձեւ կամնասայլից. (Ես. ՟Ի՟Ե. 10։ ՟Ի՟Ը. 27։ ՟Խ՟Ա. 15։)

Ի կալ կամնասայլից անիւքն սղոցաձեւք զցորեանն չկտրեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Կամնասայլ, ից

cf. Կամն.

· Calfa

NBHL (2)

Կոխիցէ ոք զկալ կամնասայլիւք։ Զանիւ կամնասայլին։ Իբրեւ զանիւս նորս սղոցաձեւ կամնասայլից. (Ես. ՟Ի՟Ե. 10։ ՟Ի՟Ը. 27։ ՟Խ՟Ա. 15։)

Ի կալ կամնասայլից անիւքն սղոցաձեւք զցորեանն չկտրեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Կայան, ից

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռաբնակ կայանիւք զտտանել. (Պիտ.։)


Կառն, ռին

s. bot.

prickly artichoke;
hawthorn, may.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՌՆ կամ ԿԱՌ, ի. Փուշ՝ որ կառչի եւ կռուի ընդ անցաւորս. բոյս փշաւոր, որ տայ սերմն թաղիացեալ աղուամազիւք, որք իբրեւ անիւ հոլովին այսր անդր յերեսաց հողմոյ. որպէս եւ պ. խառ ՝ է փուշ։ Իսկ ի տեղիս տեղիս աշխարհին հայոց ԿԱՌ կոչի փուշ հաստ բնով, զոր կեղեւեալ ուտեն, որպէս եւ զԵրիժնակ կոչեցեալն.


Կատակեմ, եցի

va.

to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἑμπαίζω illudo καταγελάω irrideo εὑτραπελεύω facetiis vel scurrilitati deditus sum. Կատակ առնելով ծաղրել. խաղ առնել. հեգնել. երգիծանել. խաղալ բանիւք.


Կատակերգեմ, եցի

va. fig.

to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱԿԵՐԳԵՄ կամ կատակերգակեմ, կատակերգկեմ, կատակերգսարկեմ. κωμῳδέω comicum ago, mordeo, taxo. Կատակերգութեամբ ծաղրել. կծանել ճարտար բանիւք. հեգնել. այպանել. եպերել. ունչս առնել.


Կար, ոյ, ով

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

· Calfa

NBHL (1)

Չկայ յոք կար զբովանդակ բարերարութիւնս ի մեզ եղեալս բանիւ յառաջ բերել. (Խոսր. պտրգ.։)


Կար, ի, իւ

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

· Calfa

NBHL (1)

Չկայ յոք կար զբովանդակ բարերարութիւնս ի մեզ եղեալս բանիւ յառաջ բերել. (Խոսր. պտրգ.։)


Կարգ, աց

s. adv.

order, rank, rule, class, series, arrangement, disposition;
turn, succession, sequel, train, concatenation;
rank, state, condition;
religious order, institution, congregation;
orders, ordination;
hierarchy;
rank, line, battle-array;
stratum, layer, bed;
կարգաւ, ըստ —ի, — ըստ կարգէ, — ըստ կարգի, in order, orderly, regularly, systematically, by turns;
one after another, each in his turn, successively;
արտաքոյ —ի, extraordinary;
— բնութեան, order of nature;
—ք ուղղութեան, the laws of probity;
դաշնակեալ կարգք, harmony;
— կանանց, the menses;
— բանից, train, style;
անդրէն ի — բանին ի վեր ելանել, to return to one's subject, to take up a discourse anew;
դնել ի կարգի, ի — արկանել՝ ածել, to put or set in order, to set to rights, to order, to arrange, to settle, to regulate, to dispose;
to enumerate, to run over;
խանգարել, վրդովել զ—, to trouble, to disturb, to disarrange (the order);
զանձն ի —ի ունել, ի — գալ, to regulate oneself, to become discreet, orderly, methodical;
ի — անկանիլ, to prepare, to dispose oneself;
ի — անկեալ պատմել, to relate or narrate methodically;
դնել ի վերայ —, to impose penitence;
ի — աշխարհի մտանել, to get married;
եւ որ ի —ին, and so forth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կարգ անկեալ բանիւն առաջի դնէ։ Ի կարգ անկաք երկնաչու ճանապարհին. այսինքն սկսաք յառաջ խաղալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ. եւ ՟Թ։)


Չորեքանուեան

cf. Քառանիւ.

· Calfa


Պախարակեմ, եցի

va.

to blame, to reprove, to rebuke, to reproach, to find fault with, to reprobate, to disapprove, to condemn, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր բանիւ յայլս պախարակեցի, գործով զնոյն ես կատարեցի. (Խոսր.։)


Պակնում, եայ

vn.

to be amazed, surprised, petrified with astonishment;
to be frightened, appalled, terrified, dismayed, palsied or stupefied with fear;
to be struck with terror;
to shudder, to tremble.

· Calfa

NBHL (1)

Պակուցեալ հիացմամբ։ Կնոջն՝ որում բժշկութիւն ընդունելոյ՝ իբրու պակեցելոյ՝ պարտ էր, նա (զայրն) զպակուցեալն զօրէն դեղոյ բանիւք սփոփեալ մխիթարէր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. ի սամփս.։)


Պաղպաջ, ոյ

s.

shining pimple or eruption;
lustre, glitter, brilliancy.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ քառանիւթեայք՝ պաղպաջ երկնի փայլ ի փայլ. (Նար. տաղ.։)


Պաճուճազարդ

adj.

bedizened, bedecked;
adorned, embellished;
studied, affected, finical;
emphatic, elegant, pompous.

· Calfa

NBHL (1)

Պաճուճազարդ բանիւ արուեստախօսեալ. (Խոր. հռիփս.։)


Պաճուճեմ, եցի

va.

to deck, to attire, to embellish, to adorn, to beautify, to decorate, to bedizen, to bedeck;
to paint, to plaster;
to dissemble, to feign, to disguise;
to give oneself airs;
— զմարմին, to embalm;
—եալ, cf. Պաճուճազարդ;
— առասպելք, cunningly devised fables;
— կերակուր, skilfully dressed meats.

· Calfa

NBHL (2)

Առ որս բանիւ են պաճուճեալ՝ բանքս. (Առ որս. ՟Ա։)

Իմանամ զքո յապաղումնդ, թէպէտեւ պաճուճես բանիւք. (Բրս. գորդ.։)


Պայծառազգեաց, գեցից

adj.

dressed splendidly, wearing brilliant garments;
luminous, glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Որք նորափետուր բանիւ զարդարեալք՝ պայծառազգեցան եկեղեցիք Հայաստանեայց ի ձեռն սրբոյն Սահակայ. (Շար.։)


Պայծառազգենում, ցայ

vn.

cf. Պայծառազգեստիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք նորափետուր բանիւ զարդարեալք՝ պայծառազգեցան եկեղեցիք Հայաստանեայց ի ձեռն սրբոյն Սահակայ. (Շար.։)


Պանծացուցանեմ, ուցի

va.

to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ չքնաղ իմն զՅովնան պանծացուցանէ քան զայլ մարգարէս։ Ոչ միայն զաղաղակն բարձրացուցին, այլ եւ բանիւ պանծացուցին. (Երզն. մտթ.։)


Պաշտիմ, եցայ

vn.

to employ, to use, to make use of, to avail oneself of, to adopt.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ի մանկանց եկեղեցւոյ պաշտին նոքօք։ Յաւետարանն՝ որ կոչի հեբրայեցւոց՝ միայն պաշտին նոքա (եբիոնիտք)։ Վկայէ հեգիսիպոս՝ այն որ պաշտեցաք մեք բանիւ նորա ի բազում տեղիս։ Զի ի նմա (այսինքն յայն գիրս իւր) պաշտի նա ի վկայութիւն ի յայտնութենէ անտի Յովհաննու. (Եւս. պտմ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)


Ջրակիր

cf. Ջրկիր.

· Calfa

NBHL (1)

Լճակք ջրակիր՝ խաչանիշ եւ պղնձանիւթ. (որպէս զպղնձի ծով սողոմոնեան). (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Ջրաղաց, աց

s.

water-mill.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեցին զնա յանիւ ջրաղացի, եւ ջուրն արգելաւ. (Հ=Յ. մայ. ՟Ե.։)


Ջրայարկ

adj.

covered with water, inundated.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաստատութիւն ջրայարկ պղպջակին հաստատեաց բանիւ իւրով. (Ճ. ՟Գ.)


Ջրի

adj.

aqueous, liquid;
insipid, tasteless.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կորուսեալք ջրովք՝ ջրի բանիւք. (Լծ. ածաբ.։)


Ռամ, ից

s.

cf. Ռամիկ, cf. Րամ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրացն որ յռամին՝ բանիւ սաստեալ հալածէր. (Տաղ.։)


Ռամկավար, աց

s.

demagogue.

· Calfa

NBHL (1)

δημαγωγός orator in republica, ductor populi. Որ վարէ զռամիկս եւ տնտեսէ բանիւ եւ իշխանութեամբ.


Սակաւատող

adj.

composed of a few lines;
— բանիւք, in few words.

· Calfa


Սաղարթապատ

adj.

covered with leaves.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղարթապատ եղանիւ (ադամ)։ Սաղարթապատ եղանելով խուսափէր. (Թէոդոր. մայրագ.։ Գանձ.։)


Սայլակ, աց

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանէ ի մէջ գումակացն որպէս զանիւ սայղականց. (Պիտառ.։)


Պարզ, ի, ոյ

adj. adv. s.

simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն բանն պարզ եւ մեկն է. Սկսանիմք պարզ եւ յայտնի բանիւ ցուցանել. (Վրք. հց. ՟Բ։ Շ. ընդհանր.։)


Պարզաբան

cf. Պարզախօս.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԶԱԲԱՆՍ մ. Պարզ բանիւք.


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa

NBHL (2)

Պարզ բանիւ. յայտնապէս. մեկին.

ՊԱՐԶԱԲԱՐ. ԵՒ ՊԱՐԶԱԲԱՐ. ՄԻԱՆԳԱՄԱՅՆ ՊԱՐԶԱԲԱՐ. ՊԱՐԶԱԲԱՐ ԱՍԵԼ. ἀπλῶς simpliciter ἀπαξαπλῶς simul, universe, omnino, in summa. Միով բանիւ. միանգամայն ասելով. հուսկ յետոյ. մեկ խօսքով.


Պարզական, ի, աց

adj.

cf. Պարզ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւզի ոտիւք է պարզական, եւ ոչ բանիւ անչափական. (Շ. խոստ.։)


Պարզամիտ, մտաց

adj.

simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմբռնալ զախմարս զպարզամիտս ի մարդկանէ։ զի մ զպարզամիտս ի ժողովրդոց պատիր բանիւք ձգեսցեն ի կորստեան իւեանց խորխորատ. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Շ. ընդհանր.։)


Պարունակ, աց

s.

orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարունակ բանիւ ցուցանել ի իւրաքանչիւր էութենէ կամ զօրութենէ. (Դիոն. երկն.։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (2)

Պարունակեալ պահէին զճանապարհ ծառոյն կենաց։ Սերովբէն բոցեզէն հրանիւթ պարունակէր։ Հեզաբար թեւապարեալ՝ պարունակեալ ծածկեն զգէմս յահէ փառաց քոց (հրեշտակք). (Շար.։)

Ամենայաղթ զօրութիւն կենդանարմատ քո փայտին յառաջագոյն երեւեալ ի բաբելովն ի հնոցին քառակերպեան նշանիւ պարունակէր զբոց հնոցին ի սուրբ ի մանկանցն. (Հարցնափառ.։)


Պարսպափակ

cf. Պարսպաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Որովք շրջապատել պարսպափակ ամրութեամբ պահպանիւր սուրբ եւ կաթողիկէ եկեղեցի. (Անան. եկեղ։)


Պարտապահանջութիւն, ութեան

s.

exacting payment, exaction of a debt.

· Calfa

NBHL (1)

Անիրաւութիւն է ի հանգանակս պարտապահանջութեան առնուլ ջանիւ զփոքրն եւ զմի, իսկ զբազումսն (ի) նորայոցն աւանդից՝ ոչ տալ ի ձեռս. (Սարկ. հանգ.։)