Definitions containing the research անիւ : 1012 results

Մեկնողական, ի, աց

adj.

explanatory.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսեցաւ մեկնողական բանիւ. (Սկեւռ. յար.։)


Մեղմ, ոյ, ով

adj. adv.

soft, mild, gentle, agreeable, tranquil;
—, —ով, softly, mildly, gently, agreeably.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղմով (այսինքն ողոք բանիւք) քաղցրացուցանել զխստութիւն իշխանին. (Եզնիկ.։)


Մեղմեխ, աց, ից

adj.

insinuating, alluring, enticing, smirking;
unsincere, deceitful, subtile, fraudulent, wicked, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՂՄԵԽ ὔπουλος, δολερός subdolus, dolosus, vafer եւ ի սուրբ գիրս ՝ ἁνεπιεικός immitis, durus, saevus, iniquus եւ ἑπινοέων excogitans, versipellis եւ այլն. գրի եւ ՄԵԽՄԵԽ, ՄԵՂՄԵՂ. Նենգաւոր. կեղծաւոր. երկլեզու. որ քծնի մեղմ բանիւք, եւ ոչ մեղմանայ ի չարութենէ. չարահնար. չարարուեստ. ժանտ. դժնեայ.


Մետասան, ից

adj. s. eleven.

· Calfa

NBHL (1)

Զմետաստան որդիս իւր։ Մետաստան աստեղք երկիրպագանէին ինձ։ Մետաստան աշակերտք։ Յարուցեալ պետրոս հանդերձ մետաստանիւքն.եւ այլն։


Մխիթար, աց

adj. s.

consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այսու մխիթար եւ քաջալեր բանիւք վառէր պատրաստէր զնոսա. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 21։)


Մկան, ի

s.

reins, loin, haunch, flank.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայ՝ որ ընդ ունկն ոչ լսէ, ընդ մկանունսն տան լսել նմա (գանիւ). (Եզնիկ.։)


Մղեմ, եցի

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւ առ ընկերն մղել, եւ ձեռամբ առ ինքն յանգուցանել։ Զնիւթ իբրեւ զանարգ ինչ անգոսնեալ ի բաց մղեն. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)


Մշտավայելեալ

adj.

enjoying or possessing continually.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ ծով մշտավայելեալ ինձ անկարօտութիւն շտեմարանիւր. (Պիտ.։)


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանեար ո՛վ մարիամ, որ ինչ հայրապետացն եւ մարգարէիցն մոռանիւր. (յն. ոճով. այսինքն ծածկիւր) (Ճ. ՟Գ.։)


Մովսիսագիր

adj.

written by Moses.

· Calfa

NBHL (1)

Զարձան մովսիսագիր քերեալ ի քարանց կարծրանիւթ վիմաց. (Նար. խչ.։)


Մուրացած

adj.

begged, mendicated, borrowed;
alien, foreign;
pieced, patched up, mended.

· Calfa

NBHL (2)

Կարկատուն մուրացածի բանիւք. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Ի բազմացն սակաւ ինչ բերաք ի մէջ մուրացածոյ բանիւք. (Ճ. ՟Ե.։)


Մուրացածոյ, ից

adj.

cf. Մուրացած.

· Calfa

NBHL (2)

Կարկատուն մուրացածի բանիւք. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Ի բազմացն սակաւ ինչ բերաք ի մէջ մուրացածոյ բանիւք. (Ճ. ՟Ե.։)


Մասնաւոր, աց

adj.

particular, special;
private.

· Calfa

NBHL (1)

Մասնաւորօք բանիւք ի հանդէս նորին ջանացի։ Միոյ մասնաւոր բարւոյ։ Ի մասնաւորի ինչ ճառելով նշանակել. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Բ. ՟Ղ՟Գ։)


Մատն, տին, տանց

s. mus. fig. va. vn.

finger;
finger's breadth, inch;
tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;
to defame, to laugh at, to scorn;
վաստակել մատամբք, to live by one's labour;
ի մատունս գնալ, to walk on one's toes, to walk tiptoe;
յոտն ի — յառնել, to stand tiptoe;
մոռացկոտաց զ— կապել, to resolvedly to forget, to make a memorandum;
մատամբ ցուցանել, to point at with the finger, to indicate;
ծայրիւ միայն մատին ճաշակել, to taste, to taste slightly;
դնել մատունս ի վերայ բերանոյ, to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed;
— անձին իւրոյ գործել, to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself;
— լինել իւրեանց արծաթոյն, to lavish, to waste, to squander;
արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս, to jamb one's finger in a door;
cf. Ճիւղ;
betraying;
— լինել, եղանիլ, to give or addict oneself to, to surrender, to give in;
— լինել, to betray;
— լինել անձին or անձամբ անձին, to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury;
— առնել, — եւ տուր լինել, to betray;
to be betrayed.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն՝ զոր գործեալ եմ խորհրդով եւ բանիւ, այլ զոր ի միտս անգամ ո՛չ է անկեալ, մատն լինի (չարախօս բանսարկու). (Վանակ. յոբ.։)


Մարգարէուհի, հւոյ, հեաց

s.

prophetess.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէուհի իմն վասն մանկանն կինն գտանիւր. (Յհ. կթ.։)


Մարդապատկեր

adj. s.

man-shaped, having the human form or figure;
human image.

· Calfa

NBHL (1)

Կառք՝ անիւք, մարդապատկեր, առիւծանման, արծուի եւ զուարակ։ Ի ձկանէ ասէ ուսեալ ի մարդապատկերէ (կամ ի մարդակերպէ). (Մագ. ՟Ե։)


Մարթանամ, ացայ

vn.

cf. Մարթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՄԱՐԹԵՄ, ացի. չ. Թռչուն մի անասուն անբան, որ ոչ երբէք մարթանայ բանիւք օրհնել զաստուած. (Կոչ. ՟Ժ՟Ը։)


Հերկեմ, եցի

va.

to plough, to till, to cultivate.

· Calfa

NBHL (1)

Ամոլք հաւատոյ (գր. եւ տրդ) զբանաւոր երկրի հայոց զխստութիւն հերկեցին բանիւ. (Տաղ.։)


Մարմնապէս

adv. fig.

bodily, corporally;
materially;
carnally, sensually, lustfully;
essentially, really, substantially.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնապէս բանիւքս զհոգեւոր շնորհն ձեւացուցանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Մարմնատիպ

adj.

corporeal, of a form.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնատիպ բանիս իմաստք այսպիսի է։ Մարմնականացս՝ մարմնատիպ բանիւ՝ օրինակաւ վարդապետէր. (Երզն. մտթ.։)


Համատարր

adj.

composed of the same element or matter.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμόστοιχος ejusdem elementi similis. Որ է ի նոյն տարերաց. համանիւթ. համանման.


Համարձակագոյն

adj. adv.

more openly;
—, —ս, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակագոյն բանիւ զմեղուցեալսն յանդիմանէր. (Նախ. ես.։)


Համբոյր, բուրից

s. fig. gr. adj.

kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.

· Calfa

NBHL (1)

Միմեանց սիրելի եւ համբոյրք են։ Հաշտ եւ համբոյր բանիւ. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Համեմեմ, եցի

va.

to season, to flavour;
to scent, to aromatize, to spice, to powder;
— աղիւ, to sprinkle with salt, to salt.

· Calfa

NBHL (1)

Զանհամութիւնս իմոյ անձին՝ համեմեսցես բանիւ քոյին. (Յիսուս որդի.։)


Հայհոյական, ի, աց

adj.

blasphemous;
— բան, blasphemy.

· Calfa

NBHL (1)

Հայհոյական բանիւ, կամ ձայնս, բարս. (Գր. հր.։ Պրպմ. ՟Ծ՟Դ։ Արծր. ՟Ա. 1։)


Հայհոյեմ, եցի

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

· Calfa

NBHL (1)

(ի ձայնէս Հա՛յ հո՛ւյ, յա՛յ յո՛ւ. պրս. հայահույ, հայահայ. իբր ղավղա. կագ) βλασφημέω blasphemo. իբր կագ) Թշնամանել, անարժան բանիւք անարգել, նախատել զաստուած, կամ զմարդիկ. որ եւ Անիծանել. յիշոցնատու լինել. ասի եւ եբր. ոճով Օրհնել. քֆրել, գէշ բան զուրցել.


Հայրենատուր

adj.

left by a father, transmitted from the ancients;
paternal, ancestral.

· Calfa

NBHL (1)

Վրթանէս՝ լի հայրենատուր շնորհօք, եւ բանիւ վարդապետութեամբ. (Կաղանկտ.։)


Հանապազորդութիւն, ութեան

s.

assiduity, perseverance, persistence.

· Calfa

NBHL (1)

Իմովս բանիւ առ աստուած կադալ հանապազորդութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Հանդիսակից, կցի, կցաց

s.

companion in an assembly or solemnity;
companion in arms, fellow-soldier, comrade.

· Calfa

NBHL (1)

Հրանիւթիցն ի հանդերձեալսն գտաւ հանդիսակից. (Կաղանկտ.։)


Հանճարաբար

adv.

ingeniously, wisely, judiciously.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք հանդերձեալ է հանճարաբար բանիւ վարիլ. (Բրս. յուդիտ.։)


Խօսակցիմ, եցայ

vn.

cf. Խօսակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հեզ բանիւ առ համազգին՝ խօսակցեցայ ըստ հրամանին. (Յիսուս որդի.։)


Ծաղր, ղու

s.

laugh, laughter, laughing;
derision, mockery, raillery, banter;
sneer;
— առնել, դնել, հեղուլ, to laugh;
to joke, to jest;
to laugh at, to scorn, to deride, to make sport of, to ridicule;
— լինել՝ կալ՝ մնալ, to be laughed at, derided, ridiculed, made a jest of, to make oneself the laughing-stock of;
— առնել զոք յայտ յանդիման, to scorn, to deride one to his face;
զծաղու գալ, ի — հատանիլ, to laugh, to hurst out laughing, to suffocate with laughter;
cf. Ծանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղր (յ)երաստս յոքնազան հաւուցն եղանիւր. (Պիտ.։)


Ծանրաբան

adj.

rigid, severe, biting, sharp, bitter, pungent.

· Calfa

NBHL (1)

ծանր բանիւ, խիստ, դժուարալուր.


Ծանօթանամ, ացայ

va.

to take or acquire knowledge of, to inform oneself, to know;
to be acquainted, to become or get acquainted with, to make the acquaintance of.

· Calfa

NBHL (1)

Գովելեացն մասանց վերբերական բանիւս ծանօթասցուք։ պարատեսօղ խոհականութեամբ ծանօթանայր իւրեանն երանգի. (Պիտ.։)


Ծաւալային

cf. Ծաւալական.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՒԱԼԱԿԱՆ ԾԱՒԱԼԱՅԻՆ. διχυτικός fusilis liquidusque. Որ ինչ է ծաւալե՝լի, կամ ծաւալեալ. հեղանիւթ, եւ ընդարձակատարած.


Ծիծեռն

cf. Ծիծառն.

· Calfa


Լիացուցանեմ, ուցի

va.

to fill up, to fill with;
to satiate, to fill to overflowing, to load with;
to satisfy;
to perfect, to finish, to ultimate.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԶօրութիւն հացի բառնայ, որ ոչ լիացուցանէր բանիւք զլսօղսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)


Լիցք

s.

stuffing;
any thing used to fill up a vacancy;
knuckle-bones;
dice;
— խաղալ, to play at knuckle-bones.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զմանկաւոյ խաղ համարին, եւ իբրեւզանիւս, եւ իբրեւ զլիցս, եւ զգունդս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)


Լճակ, աց

s.

pool, pond, marsh;
molten-sea, laver

· Calfa

NBHL (1)

Լճակ ջրակիր եւ պղնձանիւթ, ի գաւիթ ծոցոյ սողոմոնեան խորանին յարկի. (Նար. առաք.։)


Լոյծ

adj.

liquid, fluid;
loose, free;
soft, mellow, tender;
— որովայն, open, easy in the bowels;
— լինել բնութեան, to be easy in the bowels;
to have the diarrhoea, flux, looseness;
— հանդերձք, immodest dress;
— կեանք, debauchery, dissolute life.

· Calfa

NBHL (1)

Թոյլ եւ լոյծ բանիւք պատուհասեաց զնոսա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Լուռ, լռի, լռաց

adj.

mute, silent, taciturn;
— բերանով, in silence;
լուռ հաւատք, absolute, blind faith;
լուռ լինել՝ կալ, to be silent, to keep silence, to remain mute, cf. Լռեմ;
լուռ լինել ի թշնամութենէ, to cease from being enemies;
to conceal enmity;
լուռ լինել յաստիճանէ, to be deprived of, to be degraded, deposed;
լուռ լե՛ր, silence! hush! hold your tongue! ի լուռ լե՛ր, do not celebrate;
չկարէր լուռ կալ, he could not refrain from speaking.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցա գոլ բանիւ լռացն՝ բնախօսութիւն է սիրելութիւն. (Պիտ.։)


Լուսաբանեմ, եցի

va.

to speak early;
to explain, to make clear.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւոր բանիւ յայտնել. յայտնաբերել. պայծառ ծանուցանել.


Լուսաբեր, աց

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաբերս զաչսն շարանիւթեցին. (Պղատ. տիմ.։)


Լուսազարդ

adj.

furnished with light, well lighted.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսազարդ բանիւք հերքեալ զհերձուածս. (Շար.։)


Լուսաշաւիղ

cf. Լուսագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխաբար հետեւեցան լուսաշաւիղ ընդ պողոտայն։ Լուսաշաւիղ յերկինս ելին հողանիւթեայ սուրբ հրեշտակին. (Շար.։)


Լուսատարր

adj.

lucid, very clear.

· Calfa

NBHL (1)

լուսանիւթ. լուսեղէն. եւ Տարրացեալ լուսով. լուսալիր.


Լուսաւորագոյն

adj.

very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւորագոյն բանիւք, կամ իմացուածովք. (Պիտ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)


Լուսեղէն, ղինի, նաց

adj.

bright, celestial, angelic;
—ք, angels.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լուսոյ կազմեալ. լուսանիւթ. հրանիւթ. լուսաւոր.


Լուսնական, ի, աց

adj.

lunar, lunary;
monthly;
lunatic;
epileptic;
— ամիս, տարի, lunar month, lunar year.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանէր բանիւն զչարն զայն զլուսնականն դեւ. (Նիւս. երգ.։)


Լռութիւն, ութեան

s.

silence, secrecy;
taciturnity;
calm, quiet, tranquillity;
պատուել զ—, to preserve silence;
լուծանել, աղմկել զ—, to break silence;
նստել ի լռութեան, to live in tranquillity, to lead a peaceful life;
ընդ լռութեամբ անցանել, to pass over silently;
ի խոր լռութեան գիշերոյ, in the deep silence of night;
եթէ խօսքն է արծաթի՝ —ն է ոսկի, words are silver, silence is gold;
— ! silence ! hush !

· Calfa

NBHL (1)

Յոմանց բանիւ, եւ ի կիսոց լռութեամբ. (Պիտ.։)