Definitions containing the research անիւ : 1012 results

Խաչակնքեմ, եցի

va.

to make the sign of the cross, to cross.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ խաչիւս տեառնագրեսցուք, զարեւմտեան կողմանս օրհնեսցուք. զաւետարանս ի վեր ամբարձցուք, սորին բանիւ խաչակնքեսցուք։ Զհարաւային գաւառս այս օրհնեա՛, քոյին շնորհիւ զսա խաչակնքեա՛։ Զքրիստոս յիշէ, յօգըն կոչէ, զդէմս երեսաց խաչակնքէ. (Գանձ.։)


Խառնաթան

s.

vegetable soup.

· Calfa

NBHL (1)

Ճգնազգեցս այս խառնաթանիւ շատանայր ի տէրունիսն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Խառնակաբան

adj. adv. abusively;
improperly said.

· Calfa

NBHL (1)

καταχρηστικός, -κῶς abusivus, abusive. Պիտակաբար առացեալ. պիտակ կամ հասարակ բանիւ. որ եւ ասի՝ ՅՈՐՋՈՐՋԱՆՕՔ. ԴՐՈՒԹԵԱՄԲ.


Ղօղանջեմ, եցի

vn. fig.

to toll, to ring, to sound;
to bark, to yelp, to howl, to bay, to growl;
to cry out, to snarl.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաճոյսն ձեր որսալով՝ աստուածայնոց գրոց բանիւ ասելով, զի՛նչ եւ պէտք իւրեանց՝ ղօղանջեն. (Ղեւոնդ.։)


Ղօղիմ, եցայ

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ ի խօսել ընդ վայր ղօղի բանիւք. (Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 12։)


Ճախարակեայ

adj. fig.

turned, formed or fashioned on a turner's wheel, in a lathe;
very well turned or made, well-finished, well formed.

· Calfa

NBHL (1)

Ճախարակեայս սեթեւեթեալս բանիւք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Ճախարակեմ, եցի

va. fig.

to turn, to fashion in a turning lathe;
to turn elegantly, to round, to pollish, to beautify.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորակօք ճախարակեցին զձեւ։ Ճշգրտապէս ճախարակեալ։ Ոչ ճախարակեալ ասեմ բանիւք. (Փիլ.։)


Ճամարտակեմ, եցի

vn.

to brag, to boast, to swagger, to bluster.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զուր է ճամարտակելն նոցա։ Եւ հոմերոս զրաբանեալ՝ պաճուճեալ բանիւք զնոյնս ճամարտակէ. (Եզնիկ.։)


Ճայթեցուցանեմ, ուցի

vn. fig.

to make a loud noise, a crash, to cause to crackle, to crack, to burst;
to speak in a bombastic manner, to brag, to boast.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԱՅԹԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Հանել շաչիւնս եւ շառաչիւնս. մեծամեծս կոտորեք բանիւ.


Ճառեմ, եցի

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մարտիրոսաց ճառել բանիւ։ Յաղագս անբանից արանց ճառել։ Ճառէր զինքենէ զխոնարհագոյնսն։ Զմարդեղութենէն եւ զխաչէն ճառէ։ Զեղբօրէն զիա՞րդ ոչ ճառեաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Ա. 2։ Խոսր.։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։)


Ճարտարաբան

cf. Ճարտարախօս.

· Calfa

NBHL (2)

λόγιος eloquens σοφός λόγῳ sapiens sermone. Ճարտար ի բանս կամ բանիւ. ճարտարախօս. զօրաւոր բանիւ.

Ճարտարաբան բանիւք. իմա՛ ճարտարաբանական։


Ճարտարասոյզ

adj.

insidious, artful, crafty.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ (ագովնիա) սայթաքել՝ ճարտարասոյզ բանիւքն խօսել ընդ յովաբու (առ որսալոյ զնա). (Եփր. թագ.։)


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք միայն ճարտարեն. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճգնաւորական, ի, աց

adj.

hermitical, ascetic, painful, laborious;
— կեանք, ascetic life.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդապետօք, քահանայականիւք, ճգնաւորականօք, կուսանօք. (Նար. երգ.։)


Ճնշեմ, եցի

va.

cf. Ճնշեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սովով ճնշին։ Ճնշին եւ աշխատին մեծաւ ջանիւք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Ճ. ՟Ե.։)


Ճշմարտագոյն

adv.

cf. Ճշմարիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտագունի պատմութեանս։ Բանիւ ճշմարտագունւ. (Շ. թղթ. եւ Շ. մտթ.։)


Ճոխաբան

adj.

eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

ուր իցէ ճոխութիւն բանից. ճոխ բանիւ.


Ճոռոմ

adj.

emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոռոմ բանիւք (խօսել, կամ յաղթել). (Ոսկ. ՟բ. կոր.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)


Ճոռոմաբան

adj. s.

magniloquent, pompous;
declaimer.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոռոմ բանիւք, եւ ուր իցէ բան ճոռոմ.


Կերպ, ից

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

· Calfa

NBHL (1)

Իմովս կամ մերովս կերպիւ։ Ի յիմս կերպի։ Հայրենի կերպիդ։ Հողանիւթ կերպիւս. (Նար.։)


Կիսաստուած

cf. Կիսադիք.

· Calfa

NBHL (1)

Իցեն քոյով բանիւդ ի կիսածոցն, որչափ ի տրովադա վախճանեցան մատիւ. (Պղատ. սոկր.։)


Կիտակ, աց

s.

point, rule, guidance.

· Calfa

NBHL (1)

իբր յն. κανών կամ νηγμάτιον regula, norma. Կէտ սահմանեալ. կանոն օրինադրեալ, բանիւ կամ գրով.


Կիրակամուտ, մտից

s.

sunday eve, saturday night.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ ջանիւ պատուէին զգիշեր կիրակմտին. (Ոսկիփոր.։)


Կնտնտոց, աց

s.

plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ կտնտոցաւ (կամ կնտնդոցաւ) հարկանէ բարի բանիւ եւ գործովք երդեալ աստուծոյ։ Քնար է հոգին, եւ կնտնտոց միտքն. (Վրդն. սղ.։)


Կոկոզաբան, ից

adj.

boastful, bombastic.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաբան. գոռոզ բանիւք կակազօղ իմաստակաց.


Մագաղաթ, ից

s.

parchment;
scroll.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն ընդ բանիւ պատմութեան արկանել՝ բազում մագաղաթի ծախք լինին. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa

NBHL (1)

Զծառայն հիւանդ՝ յախտ մահարար, կեցոյց բանիւ կենդանարար։ Մի՛ զփափկութիւնըս մահարար՝ ասէք անձին կենդանարար։ Եւ թէ ի սրոյն այն մահարար՝ մնացեալ առ իս էք յուսաբար. (Շ. խոստ. եւ Շ. եդես.։)


Մաղկատիմ, եցայ

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կսկծեալ մաղկատեցոյց զնա դսրովական բանիւք. (Զքր. կթ.։)


Մամուլ, մլոց

s.

press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.

· Calfa

NBHL (1)

Դնել զգլուխ նորա ի հիւսանց մամուլս։ Արարին զանիւն որպէս հիւսնական մամուլս՝ յամենայն կողմանց սրով կապեալս։ Ճնշի իբրեւ ի մամուլս. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ե.։ Շիր.։)


Մանանեխ, ի

cf. Մանանիխ.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակել զարքայութիւնն երկնից ուռկանիւ եւ գանձիւ եւ մանանեխիւ. (Ոսկիփոր.։)


Մանկատռփութիւն, ութեան

s.

cf. Մանկամոլութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս արամազդայ ասի, թէ արծուի լեալ՝ յափշտակէ զգանիւմեդէս մանկատռփութեամբ. (Նոննոս.։)


Մանուածոյ, ից

adj. fig.

spun;
twisted;
winding, tortuous, zigzag;
full of circuits, complicate, intricate, knotty.

· Calfa

NBHL (1)

Անօգտակար վարկանիւր ախմարաց յաղագս ընդ մանուածոյ բանից պարունակելոց որ ի նմայն տեսութեանց. (Շ. հրեշտ.։)


Մանրաքնին

adj.

examined minutely, thoroughly;
— առնեւ, to examine accurately, strictly, to the bottom.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ եւս պէտք են մանրաքնին բանիւք զայնպիսեացն կենաց զվատթարութիւնս յանդիմանել. (Նիւս. կուս.։)


Հռետորայք, յից

s.

the rhetors, orators.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ առաւելութեամբ բանիւք իմաստութեամբ հռետորէից. (Եփր. հռ.։)


Հռչակեցուցանեմ, ուցի

va.

to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.

· Calfa

NBHL (2)

Անսուտ բանիւ զնոցայն հռչակեցուցանեն զառաքինութիւնս։ Զորոյ գովութիւնն տէրունեան մատեանք հռչակեցուցանեն պանծալիս. (Պիտ.։)

Որ յափշտակեն զգովիչսն, եւ զամենայն հրապարակսն հռչակեցուցանել ջանան այնպիսի սնոտի բանիւք կորստականօք. այսինքն դղդրել. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Հրաբուն

adj. fig.

fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

ἕμπυρος, ἑμπύριος igneus, ignitus, caelestis. Ի բնէ հրեղէն. հրանիւթ. լուսեղէն, զուարթուն. հրեշտակային. եւ Աստուածային.


Հրազինեմ, եցի

va. fig.

to arm or furnish with fire;
to inflame, to kindle.

· Calfa

NBHL (1)

Հրազինեաց զնոսա ի լեզուս հրանիւթս. (Լմբ. հանգ.։)


Հրաժեշտ, ի

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաժեշտ տայ ի վաշխից։ Հրաժեշտ տայ բանիւն՝ բնաւին մի՛ երդնուլ. (Նախ. օրին.։ Երզն. մտթ.։)


Հրածին

adj.

producing fire.

· Calfa

NBHL (1)

Սերովբէ հողանիւթ, հրածին ամպ (սուրբ կոյս). (Շ. տաղ.։)


Հրամայական, ի, աց

adj.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
s. gr. imperative mood.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայական տեսակաւ բանին վարին։ Խրատական եւ հրամայական բանիւ. (Բրս. հց.։ Ճ. ՟Գ.։)


Հրաշագործ

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Զսքանչլի եւ զհրաշագործ զյարութիւնն քրիստոսի։ Հրաշագործ քո բանիւ. (Շար.։)


Հրաշապատում

adj.

extremely well narrated;
relating wonders;
mysterious.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի բանիւ պատմօղ, ճառօղ. եւ պատմեալ, ճառեալ.


Հրապուրական, ի, աց

adj.

attractive, enticing, alluring, engaging, seducing, insinuating, tempting, captivating.

· Calfa

NBHL (1)

Հրապուրական քո բանիւքդ ծովացուցեր։ Լուաւ զբանս գայթակղեցուցչացն զհրապուրականս. (Յհ. իմ. երեւ.։ Տօնակ.։)


Հրատեսակ

cf. Հրատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրատեսակ նիւթ, կամ ոսկի, պղինձ, անիւք, հանդերձ, սատանայ կամ բանսարկու. (Նոննոս.։ Մագ. քեր.։ Նչ. եզեկ.։ Դիոն.։ Աթ.։ Նիւս.։)


Հրափայլ

adj.

sparkling, shining as fire, luminous, brilliant.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զփայլիւն հրոյ. բոցափայլ. հրանիւթ.


Հրեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

of fire, fiery, igneous;
empyreal, celestial, spiritual, angelic;
—ք, the angels;
— երկինք, the Empyrean.

· Calfa

NBHL (2)

πυρινός igneus եւ καυστικός urens. Որ է ի հրոյ. հրաբուն. հրանիւթ. հրանուտ. հրային. հրացեալ. հարտեսակ. կրակէ, կրակի նման, կրակ կտրած.

Հրեղէն սուր, կամ նետ։ Հրեղէն աղբիւր, գետք, տանջանք, որդունք։ Հրեղէն անիւք, կենդանիք, նետք. (Յճխ.։ Ժմ.։ Մանդ.։ Կոչ.։ Խոսր.։ Շ. հրեշտ.։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մտաւորաց եւ ի բանաւորաց, եւ ի հնարաւոր կենդանւոյս, զմարդոյս ասեմ։ Առաւել հնարաւոր երեւեցաւ հողանիւթեայ բնութիւնս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։ Խոսր.։)


Հնձեմ, եցի

va.

to cut down, to reap, to mow;
to gather, to get in.

· Calfa

NBHL (1)

Հնձեցէք զհունձս ձեր։ Հնձեցին հունձս ցորենոյ։ Զանդ տհաս հնձեցին։ Էին կութք պատրաստ հնձելոյ։ Ի հնձել հնձողաց ձերոց զհունձս երկրին ձերոյ։ Հնձեսցես զխոտ։ Փուշ հնձեսջիք։ Ցաւս հնձեսցեն։ Հնձեսցէ զչարիս։ Զոր ինչ սերմանէ մարդ, զնոյն եւ հնձեսցէ։ Հնձեցի զմարգարէս ձեր, եւ կոտորեցի զնոսա բանիւ բերանոյ իմոյ.եւ այլն։


Հոգեշարժ

adj.

moved by the Holy Spirit;
soul-stirring, pathetic, moving, touching, affecting.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեշարժ բանիւ։ Ի հոգեշարժ եւ յիմանալի թեւս. (Անան. եկեղ։)


Հոլանեմ, եցի

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

· Calfa

NBHL (2)

Ստութեան նորա հոլանիւր կեղծիք։ Որ յայտնապէս աստուստ բացափայլեալ բանիս հոլանիցին միտք. (Խոսրովիկ.։)

Ի յանիւսըն ապա ածեալ, սուրբըն տանջէր, հոլանելով սուրբ աղաւնին վիրաւորէր. (Լմբ. տաղ ի սուրբն գէորգ.։)