tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.
Մի՛ այսուհետեւ հոգայցէք վասն վաղուի. զի վաղիւն վասն իւր հոգասցի։ Մի՛ պարծիր առ վաղիւն, զի ոչ գիտես զի՛նչ ծնանիցի քեզ վաղիւն։ Ի վաղուէ շաբաթուն մինչեւ ցվաղիւն յետին եօթներորդին թուիցէք։ Անվրէպ զվաղուի օրն (կամ զվաղիւ օրն) պատրաստեսջի՛ր ի նմին գազանութեան զփիղսն. եւ այլն։
Վաղիւ եղիցին։ Վաղիւն յայսմ ժամու։ Առ ե՛րբ արարից. եւ նա ասէ. առ վաղիւ։ Տօն տեառն առ վաղիւ։ Եւ եղեւ ի վաղիւն երթայր ի քաղաք մի։ Եւ եղեւ ի վաղիւն։ Եւ եղեւ ի վաղիւ անդր։ Երեւեսցի արդարութիւն իմ ի վաղիւ անդր (կամ ի վաղիւ օր)։ Կանխեալ ի վաղիւ անդր. եւ այլն։
cf. Վախճան.
Ի ՎԱՂՆՋԵՆԷ ՀԵՏԷ. cf. ՎԱՂՆՋՈՒՑ, եւ այլն.
long since.
Ի ՎԱՂՆՋԵՆԷ ՀԵՏԷ. cf. ՎԱՂՆՋՈՒՑ, եւ այլն.
ancient, old;
ի — or ի հետէ, anciently, formerly, long since;
ի — ժամանակաց, of yore, time out of mind, from time immemorial.
Այժմ զտեսակսն եւս ստեղծանէ. զի վաղնջուցն կազմեալ սեռք էին. (Փիլ. այլաբ.։)
Զրուցաւ վաղնջուց, եւ պառաւեալ առասպելեօք։ Ոչ ըստ վաղնջուց ազգականութեան, այլ ըստ արդեանս։ Զվաղնջուց գտեալ (կամ գրեալ) շարագիրս տառից. (Խոր. ՟Բ. 23։ ՟Գ. 48. 53։)
morning;
—, ի —, in the morning, early.
Եւ եղեւ երեկոյ, եւ եղեւ վաղորդայն։ Ի վաղորդայնէ մինչեւ ի վաղորդայն։ Յերեկոյս, ի վաղորդայն, եւ ի հասարակ աւուր։ Մինչեւ յերեկոյ եւ ի վաղորդայն։ Ողորմութիւն ձեր իբրեւ զամպ վաղորդայն։ Իբրեւ զցօղ վաղորդայնոյ՝ որ անացնէ.եւ այլն։
polypus.
Ոչ պինդ մարմինս ունին, այլ թոյլ, այսինքն պողիպոդք։ Պողիպոգէս յամենայն քար կամ խարակ՝ յորում հասանէ ի մէջ ծովուն, զնորուն գոյն առնու. (Վեցօր. ՟Է։)
cf. Պայման.
Գրէ զթուղթ պոմնի։ Պռօթեսմիա ( ի լս. պոման) ... լինի պոման ի մէջն. տայ եղբօր իւրում զպոմանն՝ որ գրեալ է։ Գրէ թուղթ պոմնի։ Որ ոչ հնազանդի պոմնին, եւ այլն. (Մխ. դտ.։)
pompilus, nautilus, a species of remora.
Զնոյն զայս՝ զարոքիլեսն ամենեցուն առնել, եւ զպոմպիլոս, եւ այլն. (Փիլ. լիւս.։)
fornicator;
letcher, whore-monger;
adulterer;
— կին, prostitute, abandoned or debauched woman, harlot, street-walker, courtesan, whore, strumpet, wench, trull;
adulteress.
Խառնակի ընդ այլում, ընդ որում չէ ամուսնացեալ օրինօք՝ եթէ այր իցէ եւ եթէ կին. Նոյն բառ է եւ յն. πόρνος fornicator, scortator. որպէս այր բոզարած.
Զպոռնիկ մի՛ առնցու։ Կին պոռնիկ եւ պղծեալ։ Կապէնս պոռնկաց։ Զիարդ եղեւ պոռնիկ՝ քաղաքն հաւատարիմ սիոն.եւ այլն։
Կին որ կապեալ է ընդ առն, եթէ ընդ այլում հաղորդի՝ եղիցի պոռնիկ. նոյնպէս որ կապեալ է ընդ կնոջ, եթէ յայլ կին մերձենայ՝ պոռնկի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)
meretricious, dissolute.
Տագնապեցայ ջերմամբ ախտին, պոռընկական զազրադունին. (Յս. որդի.) (այսպէս դրի ի հնի ձձ. իսկ յայլս՝ պոռնկական)։
cf. Պոռնկիմ.
Զպոռնկացեալսն բառնալ ի միջոյ (այլ ձ. զպոռնկեցեալսն)։ Զօրէն պոռնկացելոց կանանց. (Պիտ.։)
cf. Պոռնկանոց.
Զինքն այլակերպել, եւ յեկեղեցի երթալ որպէս ի պոռնկատուն. (Կանոն.։)
cf. Պոռնկեցուցանեմ.
Պոռնկացուցանիցեն զուստերս քո դիցն իւրեանց։ Մի պղծիցես զդուստր քո՝ պոռնկեցուցանելով զնա։ Առ ի պոռնկեցուցանելոյ զնա ընդ իշխանին. (Ել. ՟Լ՟Դ. 16։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 29։ ՟Ի. 5. եւ այլն։)
Զայս զպոռնկէն ասէ, եւ որ պոռնկեցուցանէ զայլն։ (Ոսկ.՟ա. կոր. ՟Թ։)
to cause to commit fornication, to prostitute, to abandon to prostitution;
to induce to idolatry, to idolize.
Պոռնկացուցանիցեն զուստերս քո դիցն իւրեանց։ Մի պղծիցես զդուստր քո՝ պոռնկեցուցանելով զնա։ Առ ի պոռնկեցուցանելոյ զնա ընդ իշխանին. (Ել. ՟Լ՟Դ. 16։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 29։ ՟Ի. 5. եւ այլն։)
Զայս զպոռնկէն ասէ, եւ որ պոռնկեցուցանէ զայլն։ (Ոսկ.՟ա. կոր. ՟Թ։)
to commit fornication, to abandon oneself to prostitution, to lewdness, to be prostituted;
to commit adultery;
to worship idols, to idolize.
Պոռնկեցաւ նու քո թամար։ Զի մի պոռնկեսցի երկիրն։ Պղծեցաւ ժողովուրդն պոռնկել ընդ դստերսն մովաբու.եւ այլն։
Պոռնկեցան զհետ աստուծոյ նոցա։ Անաձն ոռ երթիցէ զհետ վհկաց կամ գիտաց՝ պոռնկել զկնի նոցա։ Արարեր քեզ կուռս կարկատունս եւ պոռնկեցար ընդ նոսա։ Պոռնկեցան յեգիպտոս։ Պոռնկեցան յաստուցոյ իւրեանց.եւ այլն։
cf. Պոռնկանոց.
Պոռնկոցս զերանելի բարութիւնս երկնից կարծելով՝ ընդ ամենանդրեայ եւ ընդ այլ չարագլուխս. (Միսայէլ խչ.։)
Մարմին, ասէ, ոչ պոռնկոց է, այլ տէրն ընդունարան։ Արդ քրիստոսի մերձաւորք՝ մի լիցուք պոռնկոցք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
cf. Պոռոտող.
Եւ ոչ զիս երկեցուցանեն պոռոտող բանքդ (այլ ձ. պոռոտախօս) (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Պոռոտող.
Եւ ոչ զիս երկեցուցանեն պոռոտող բանքդ (այլ ձ. պոռոտախօս) (Պտմ. աղեքս.։)
boastful, bragging, vaunting;
emphatic;
speaking aloud, crying, bawling, brawling, noisy, squalling;
bully, braggart, hector.
Եւ ոչ զիս երկեցուցանեն պոռոտող բանքդ (այլ ձ. պոռոտախօս) (Պտմ. աղեքս.։)
swan;
cf. Կարապ.
Զփասիան եւ զպոր եւ որ այլք այսպիսիք. (Խոր. ՟Բ. 78։)
cf. Որովայնապարար.
Վասն այլոց դիւահարաց՝ որ պորտաբոյծք են եւ պարարեն զդեւսն. (Կանոն.։)
cf. Որովայնապարար.
Վասն այլոց դիւահարաց՝ որ պորտաբոյծք են եւ պարարեն զդեւսն. (Կանոն.։)
to versify, to poetize, to make or write poetry.
Քեզ եւ հոմերականս հատանէին բան ի պիսանի պուետեալ առաւել քան զեւնոմիոս։ Ասի բան սակս կեստոնի՝ յոլովագոյնս սիրել նմա զայլոցն պուետել առասութիւն (այլ ձ. պատուել). (Մագ. լ. եւ ՟Կ՟Թ։)
to push, to repulse, to remove, to disperse, to scatter about.
Անդէն եւ անդ մրրկեալ ընդ միմեանս՝ պողէր պղտորէր, եւ առհասարակ ընդ ամենայն կողմանս ի փախուստ դարձուցանէր, ա՛յլ ձ. լոկ, պողէր. ա՛յլ ձ. լոկ, պղտորէր. իսկ յն. ի փախուստ աճպարեցին՝ այլ այլուր բերեալ։
large pot or kettle, copper, boiler;
basin, laver.
Արար տասն պուտնարդս պղինձիս. եւ ունէր պուտնարդ մի՝ քառասուն սափոր, եւ այլն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 38. 43. եւ այլն։)
affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.
Ոչ մեծութեան ինչ նշանակ է՝ այնչափ զարդ յանձին կապել, այլ ընդողնելոյ եւ պչրանաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)
muzzle, snout.
Մի կապեսցես զպռուկ եզին կալոտւոյ (այլ ձ. եւ տպ. ցռուկ). (Սարգ. յկ. ՟Է։ Իսկ ռմկ. Պռուկ, պռկուք՝ ց Շուրթն, շրթունք։)
crown, diadem;
crown, prize, premium, reward;
circle, coping, top, crowning, brim, frame, edge, cornice, parapet, battlement;
coronation, achievement, accomplishment;
nuptials, espousals, marriage, nuptial blessing;
— դպրաց, tonsure, shaven crown;
— ծաղկեայ, wreath, garland, chaplet;
— ի փշոյ, crown of thorns;
սրբոց, halo, gory, nimbus;
— կուսին, chaplet, beads, string of beads;
— արեգական, halo around the sun;
— տարւոյ, the course of the year;
— պարծանաց, փառաց, crown of honour, of glory;
հիւսել —, to weave a garland or chaplet;
— դնել ումեք, to marry.
պ. փիսակ։ στέφανος (ստեպանոս). στεφάνη (յորմէ թ. իստիֆան ). corona διάδημα diadema στέμματα serta, infulae. Բոլորշի զարդ գլխոյ ի պէսպէս յօրինուածոց՝ որպէս թագ արքունի. որ եւ Յեզեր. որպէս բրաբիոն յաղթողաց ի մրցանս, կամ մարտիրոսաց, եւ այլն
Եւ առ զպսակն մեղքոմայ թագաւորին նոցա ի գլխոյ նորա։ Եդիր ի գլուխ նորա պսակ ի փարէ պատուականէ։ Պսակ ունէր ոսկի։ Առցես արծաթ, եւ արասցես պսակ.եւ այլն։
Պսակն փառաց։ Պսակն կենաց՝ զոր խոստացաւ սիրելեաց իւրոց տէր. (Յկ. ՟Ա. 12։ ՟Ա. Պետ.։ Յայտն. եւ այլն։)
Պսակ պարծանաց։ Պսակ շնորհաց։ Պսակ վայելչութեան, գեղեցկութեան եւ այլն։ Որդիքն ըստ նմանութեան պսակի շուրջ զնովաւ բոլորեալ. (Իսիւք.։)
Առեալ ի մէնջ զ՝ի խշոց պսակն՝ եւ եդ ի գլուխ հաւատացելոց պսակ լուսափայլ. (Մեկն. ղկ.։)
Արասցես սեղանոյն պսակ ուղկեան շուրջանակի. եւ արասցես պսակին ծնօտս. (Ել. ՟Ե. 25. եւ այլն։)
bearing a crown, crowned.
Ընդէ՞ր բաժանել կամեցար ի հոգւոց այլոց պսակազգեստից դասուց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
lining of a crown.
Զարդ գլխոյ՝ որ ի վեր ունի զպսակն, խոյր, ապարօշ, շինգղ, եւ այլն.
crowned;
crowning.
Պսակակապ. որ կապէ այլում զպսակ. թագադիր.
to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.
Անթառամ փառօք պսակէ զսուրբս իւր։ Պսակեցան ի քրիստոսէ ընդ վերին զուարթունս. (եւ այլն. Շար.։)
Զարդ փառաց մեծութեան (է մեղայն), որով նոյն ինքն աստուածութիւնն պսակեալ փառաւորի ։ Ոչ եթէ զփրկեալսն նւաստացուցանեմ, այլ զփրկողին անուն պսակեմ. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Հ։)
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
Ծառ կամ փայտ պտղաբեր։ Որթ պտղաբեր։ Երկիր պտղաբեր։ Ծառք պտղաբերք։ Զամենայն ծառս պտղաբերս։ Զփայտ՝ զոր դիտիցես, թէ չիցէ պտղաբեր, զայն հատցես։ Տալ յերկնից ձեզ անձրեւս, եւ ժամանակս պտղաբերս.եւ այլն։
Արդարութիւն՝ արդարեւ էապէս պտղաբեր, եւ ուրախ առնօղ զմիտս. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Պտղաբերիմ.
Պտղաբերել յարգեանց անդաստանաց (տալով աղքատաց եւ այլն). (Խոր. ՟Գ. 20։)
to fructify, to bear fruit, to bring forth, to produce;
to offer;
to render fertile;
to profit.
fructification;
fertility;
offering, oblation.
Պտղաբերութիւն կոչի արածանի (եփրատ գետի). (Փիլ. այլաբ.։)
Ընկալ զբանս զայս՝ ոչ սկիզբն, այլ լրումն մերոյ պտղաբերութեան. (Ածաբ. պասեք. ՟Բ։)
cf. Պտղալի.
Ոչ ինչ բնաւ էին նմանք ... պտղաբոյծ ատոքութեան այլ պտղոց ձիթենւոյն. (Փարպ.։)
full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.
Ծառ պտղալից։ Ձիթենի պտղալից։ Պտղալից շիեսցի երուսաղէմ.եւ այլն։
cf. Պտղաբերութիւն.
of fruit.
Սեղանն (եղիսէի) ոչ եթէ լոկ առանց հացի, այլ պտղական կերակրով. (Ոսկ. հերոդ.։) (գրեալ էր՝ պտղական)։
blear-eyed.
լծ. եւ յն. πτίλλος τοῖς ὁφθαλμοῖς maculosus oculis, lippus եւ այլն. Որոյ աչք են բժոտք կամ տկարք. (որ պէսպէս մեկին առ յոյնս).
fruitless, unfruitful, sterile, barren.
φθινόκαρπος qui fructum amisit (բայց այլոց՝ φθινοπορινόσ autumnalis, brumalis ). Որ կորուսեալ է կամ կորուսանէ զպտուղ իւր. (եւ կամ չհասուցանէ մինչ ի ձմեռն).
Ժանգատեսիլ եւ այլուստ գայր ջուր, եւ պտղակորոյս զձիթենին առնէր. (Մխ. առակ.։)
fruit gathering.
Պտղահատ ոք տանէր ի տաճարն խաղող սկտեղբ, եւ կամ այլ միրգ. (Մխ. ապար.։)
cf. Պտղալից.
Ոչ բնաւորեցաւ ոչինչ պտղաւոր եւ սերում կատարելաբերել վատթարին հոգի. (Փիլ. այլաբ.։)
like a vortex, whirling, eddying.
Ոչ հոլովելով ընթանան (արեգակն եւ լուսին եւ այլն) այլ պտուտաբար շուրջ գալով (Շիր.։)
wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.
Պրակք ինչ մանրոստք որ կոչին երկինք. եւ սկսանի ոգորել երէն ընդ երկին պրակքն ... Զգո՛յշ լեր՝ գուցէ խաղասցէս եւ ոգորեսցես ընդ երկին պրակունս, ընդ սակաւ ինչ վաճառս, ընդ հանդերձս. եւ այլն. (Եպիփ. բարոյ.։)
Ընդ այսոսիկ հանդերձ աստուծով եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)
Պրակք երկրորդ, եւ այլն. (Պորփ.։)
Ընդ այսոսիկ ՟Հ՟Դձ ՟Ավ եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)
Պրակք երկրորդ, եւ այլն. (Պորփ.։)
apocryphal books on the Apostles.
ՊՐԱԿՍԱՒԱԹԱՅՔ կամ ՊՐԱԿՍԱՒԹՈՅՔ, ՊՐԱԿՍ ԱՒԱԹԱՅՔ, կամ ԱՒԱԹԵԱՅՔ եւ այլն. Խառնուրդ երկուց յունական բառից՝ Բրա՛քսիս Աւդօն. այսինքն՝ գործք նոցա. իմա՛ զանւավերական պատմութիւնս առաքելոց արտաքոյ սուրբ գրոց.
leck.
Ի գիջոյն եւ ի թեթեւէն՝ որ ըստ մասանց ջերմին է, պրաս. իսկ հողանման ջերմ կաղամբ եւ այլ ամենայն կծու. (Եփր. երաշտ.։)
cf. Պրիոն.
Սքանչելի է ի մեջ այլոց եւ ձուկն պրիստէ՝ նեղ եւ երկայնաձիգ. (Վանակ. յոբ.։)
tie, bond, ligament.
Պրկումն. ձգտումն. կաշկանդումն. եւ որպէս Պրկոց. գործի պրկելոյ, եւ այլն.