to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.
· Calfa
Թօթափել զփոշի, զարկանելին, զտունկս, զտերեւս, եւ այլն։ Թօթափէ զձեռս իւր ի կաշառոց. (Ես. ՟Լ՟Գ. 15։)
well ordered, regular, methodical;
ecclesiastic, clergyman.
· Calfa
Հաստատուն եւ կարգաւոր շարժութեամբք վարելով. (Արիստ. առաք.։)
Որ չվայելէ քրիստոնէի, թո՛ղ թէ գիտուն կարգաւորի. (Ոսկիփոր.։)
possible;
— է, it is -;
չէ —, it is impossible, it cannot be.
· Calfa
Է՞ կարելի առնն եւ այլն .. . Թէ ցուցանէ հաստատուն, կարողելի՛ է. (Մխ. դտ.։)
to harden, to be or become hard, to grow hard or tough, to toughen, to indurate.
· Calfa
σκληρύνομαι obduresco, rigesco στερέομαι solidor, եւ ի սուրբ գիրս ՝ κατισχύμαι invalesco, fortificor. Խստսնալ. պնդանալ. սերտ եւ հաստատուն լինել. կարծրնալ, պինտնալ, ամրնալ.
hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.
· Calfa
Ընդ յօժարութիւնեւ ընդ կարծրութիւն համբերութեամբն է զարմանալ։ Ոչ կարացին խախտել զկարծրութիւն հաստատուն հաւատոյ նորա։ Չարաբարոյ եւ ապառում կարծրութեամբ գոլով. (ՃՃ.։)
noise;
prate, chitchat, babble, chatter, tattle;
— ջուրց, murmur, gurgling, purling, babbling;
— թռչնոց, warbling, twittering, chirping;
— հաւուց, clucking, cackling;
— աքաղաղի, crowing;
— հնդկահաւու, gobbling;
— ագռաւուց, cawing;
— գորտոց, croaking, croak.
· Calfa
Կարկաչք աստեղաց, որոց զբիբ ական եւ զքթթել ետուն օրինակ. (Տօմար.։)
to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.
· Calfa
Սովն բռնադատեալ յորովայն՝ վառէ զաջ գողոյն կարկառուլ ի քո տունն. յն. կարկառիլ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
cf. Կարկատ.
· Calfa
Կարկատելն. եւ Կապերտ ի պէտս կարկատելոյ. եւ Զգեստ կարկատուն. եւ Կցկցումն պատճառանաց, կամ պատրուակ. կարկտանք, եւ կարկատած հագուստ.
carbuncle, ruby.
· Calfa
Ընդ կարկեհանաց աստուածատունկ ծառոցն՝ ծառն կենաց. (Եպիփ. ծն.։)
to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.
· Calfa
Զաշխատանս եւ զքրտունս քո կարճեաց. (Ոսկ. յհ.։)
short-footed;
s. zool. terrier
· Calfa
Ենովս արար նշանագիրս կարճոտունս (կամ կարճոստունս) եւ բազմատարս. (Վանակ. տարեմտ.։ Երզն. քեր.։)
to redden, tr become or turn red;
cf. Կարմրագունիմ.
· Calfa
Տեսանիցէք ընդ առաւօտս զերկինս կարմրացեալ։ Ի կարմանալն երկնի առաւօտուն. (Եզնիկ.։ Վրդն. ծն.։)
shoe-maker;
cobbler;
կրպակ —ի, -'s shop, workshop, cobblers stall.
· Calfa
ետ զկօշիկսն ի կօշկակարն կարել. եւ տարաւ զնա կարուակն ի տուն իւր. (ՃՃ.։)
in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.
· Calfa
Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Մեծատուն ո՛չ է այն՝ որ բազմօք կարօտ իցէ, այլ այն որ չիցէն իւիք կարօտ։ Դեղօք, եւ ոչ սրոյ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)
to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.
· Calfa
ἴστημι, καθίστημι statuo, constituo ἁποκαθίστημι restituo. առնել՝ զի կացցէ յոտին կամ հաստատուն. դնել. զետեղել, հաստատել. կանգնել. կարգել. առնել. կատարել. կեցընել, դնել, ընել.
plaintive.
· Calfa
Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)
իբր յն. γογγυστικός եւ γογγυσμός . Գանգանական. տրտնջական. կամ Ցաւագին. աւաղական. եւ Տրտունջ. քրթմնջիւն.
contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.
· Calfa
Այնպիսի ինչ ոչ զգացուցին. այլ զնորին հակառակն՝ իբրեւ տեսին ... ձեռն ետուն. (Գաղ. ՟Բ. 7։)
communication, participation, correspondence;
copartnership.
· Calfa
Զայնպիսիսն ի յընտրութենէ հաղորդակցութեանն։ Զընտրեալն (զկերակուր) երիցագոյնն հաղորդակցացն մուծանէր ի տունն, յորում հաղորդակցութիւնն լինէր. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
assembled, gathered together;
universal, general;
all together, unitedly;
s. arith. sum.
· Calfa
Ակումբ առեալ ակն ունէին հօրն աւետեաց՝ համագումար ի վերնատունն յերեք ժամուն. (Տաղ.։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)
cf. Համախորհուրդ.
· Calfa
Երկուք եւս համախոհ ամատունի արամբք։ Վասն ատրներսեհի, եւ հասանայ, եւ նորին համախոհացն։ Զամենայն հնազանդեալս, եւ զհամախորհս. (Յհ. կթ.։)
cf. Համախմբեմ.
· Calfa
Հ զննջեցեալսն որ յադամայ։ Համահաւաքեալ գունդըք սրբոցն ի վերնատունն խորհրդոյ. (Շար.։)
destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.
· Calfa
Սատակէին զամենեսեան համաջինջ։ Ամենայն համաջինջ սատակէր յեղիմացւոց ճակատուն։ Համաջինջ ի միջոյ զօրինաց բառնալ զամբարիշտ սովորութիւն. (Զենոբ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Պիտ.։)
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
Կրկին հանդիսանայ զնոյն ճառել։ Կրկին երկրորդել։ Ո՛չ միանգամ ասէ, այլ կրկին՝ վասն հաստատուն լինելոյ. (Ոսկ. հռ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Շ. մտթ.։)
street of shops.
· Calfa
Կրպակ, եւ որ ինչ նման է նմին. տեղի եւ տուն շահելոյ յառեւտրոյ.
affectation, fiction, quibblillg, shuffling.
· Calfa
Կցկցելն, իլն. հատուկտիր բանք կցուածոյք կամ կարկատունք.
patched up, botched, adventitious, forged, invented, contrived, fictitious, borrowed.
· Calfa
ἑπείσακτος advectitius, ascititius. Կցկցեալ. կարկատուն. յօգեալ. մուրացածոյ.
joining, union, joint;
insertion, annex.
· Calfa
Ի ջուրցն՝ որ պաղեալ խստանան մեծաւ հաստատուն կցուածով. (Վեցօր. ՟Գ։)
anthem.
· Calfa
μέλος membrum եւ carmen ἁντίφωνον antiphona, responsio եւ այլն. կցուած երգոց կամ ռազմոսաց. տուն մի սաղմոսի կցեալ ի խորհուրդ աւուրն. որում կցի եւ սկիզբն նորին զկնի, եւ Յաւելուած երգոց. երգաբանութիւն. զի եւ Կցել՝ է նաեւ երգել. Կցուրդ ասելով. Ձայն տեառն ի վերայ ջուրց։ Կցուրդս գեղեցկանուագս։ Սաղմոսելն կցուրդիւ, Զգործս ձեռաց մերոց։ Սկսանիլ եպիսկոպոսին զսաղմոսն կցրդիւն, Տէր սիրեցի զվայելչութիւն։ Դարձեալ կրկնել կցրդիւ, Բա՛ց մեզ տէր բա՛ց, հառաչանք է սրտառուչ մարգարէիցն։ Զսուրբ աստուածն՝ հանդերձ սրբոյ աստուածածնին կցրդիւն. (Յհ. իմ. ատ. եւ եկեղ։)
pronounced, uttered from the throat.
· Calfa
Մե՛ք քիտեմք զքրիստոս, թէ ծնաւ բան, եւ ո՛չ իբրեւ զհագագասփիւռ, այլ բան հաստատուն կենդանի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)
rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.
· Calfa
Հագներգութիւն է մասն քերթածաց՝ ներպարառեալ ստորադրութիւն (այսինքն պարունակօղ զենթադրութիւն ինչ)։ Եւ ոգեալ է հագներգութիւն՝ ի հագնելոյ կարկատուն բանս, եւ կամ ի սարդենի մահակէ պար գալով երգել զհոմերական քերթուածսն. (Թր. քեր. ըստ հյ։)
Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. կամ ի հագնելոյ կարկատուն սանս. կամ է հագներգութիւն՝ ելք շնչոյ հագագին, զոր երաժշտականութեամբ նուագեն ի տաղս պարանցիկ երգոցն. կամ ի հագուցանելոյ ընդ միմեանս, եւ կարկատելով բանս՝ յիրեարս յեռել. կամ հագնին փայտ է անուշահոտ, որպէս սարդենին՝ որով երգէին. (Երզն. քեր. (ի զանազանից յայլ եւ այլ օրինակս)։)
animal-plant;
cf. Կառաբոյս.
· Calfa
ԿԵՆԴԱՆԱԲՈՅՍ. ա.գ. Կենդանի կամ առոյգ բոյս՝ տունկ. փայտ խաչի.
Սպասաւորէ պտղով՝ կենդանաբոյս, ի գողգոթայ տունըդ կանգնեալ. (Մագ. ՟Բ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)
sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.
· Calfa
ζώδιον signum celeste in zodiaco. որ եւ կենդանատեսակ. Կենդակ. Կենդանակ. այսինքն Աստեղատուն ի կերպարանս կենդանւոյ իրիք նշանակեալ աստեղաբաշխից, որպէս Խոյ, Ցուլ, եւ այլն, թուով երկոտասան, ի վերայ զոդիակոս կոչեցեալ գօտւոյ երկնից, ընդ որ խաղայ արեգակն ամսոյ յամիս.
life-giving, vivifying, vivificative.
· Calfa
Կենդանատուն ամենեցուն է ամենեցուն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Մեռուցանել զամենեցուն կենդանատուն. Խոսր.։)
vivifying.
· Calfa
ոչ ետուն հանգիստ կենդանարարիդ։ Կենդանարար մեռելոց, կամ բնաւից։ Կենդանարար աւազան, կամ խորհուրդ, կամք, գարշապարք կամ ոտք տեառն. (Նար.)
to vivify, to give life to, to animate, to reanimate, to revive;
to resuscitate.
· Calfa
Որք մեռեալ են մեղօք, կենդանացուցանէ պահք. (Յճխ. ՟Թ։ Այս արհեստ (բժշկական) մերձեցեալ կենդանացոյց (այս ինքն առողջացոյց)։ (Գարունն) իբրու ի մեռելութենէ իմն կենդանացուցեալ (զտունկս). Պիտ.։)
bringing, causing or giving life, vivifying.
· Calfa
Որ ի մէջ է անշարժ եւ հաստատուն, գոլով կենսաբեր՝ երկիրս. (Արիստ. աշխ.։)
s. bot. cherry.
· Calfa
ԿԵՌԱՍ ԿԵՌԱՍԵՆԻ, կամ ԿԵՌԱՍԻ, ւոյ. Բալ անոյշ. եւ տունկ նորա. քիրազ ... որ եւ ռմկ. կռեսի, կռսենի.
s. bot. cherry tree;
—ք cherry orchard.
· Calfa
ԿԵՌԱՍ ԿԵՌԱՍԵՆԻ, կամ ԿԵՌԱՍԻ, ւոյ. Բալ անոյշ. եւ տունկ նորա. քիրազ ... որ եւ ռմկ. կռեսի, կռսենի.
nourishment, food;
prey;
bait, decoy, allurement, lure;
— առնուլ, to take nourishment;
— արկանել, to bait, to lure, to allure, to decoy;
— լինել, to be food for, the prey of;
to allow, to let itself to be decoyed or allured;
— լինել սուսերի, to be put to the sword.
· Calfa
Կեր գազանաց զորդեակս իմ ետուն. (Գանձ.։)
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
· Calfa
Իմաստուն սեղանաւոր զամենայն աւուր շահ եւ զվաղուեան (կամ զվղեան) յերեկոյին ի հաշիւ ածէ. (Կլիմաք.։)