Definitions containing the research տեսութիւն : 284 results

Լուսաւորագոյն

adj.

very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւորագոյն ինձ զկանխագէտ տեսութիւնն զեկուցանէր. (Պիտ.։)


Լուսաւորեմ, եցի

va. fig. vn.

to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայնծածուկ տեսութիւնս խորհրդոց լուսաւորէ ի ձեզ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Խորագիտութիւն, ութեան

s.

prudence, shrewdness, sagacity;
craft, cunning.

· Calfa

NBHL (1)

Խորագիտութիւն կոչէ զկանխատեսութիւն. (Լմբ. առակ.։)


Խուն

adj. adv.

little;
— ինչ, — մի, a little, very small quantity, however little;
— ինչ ժամանակ, a short time;
— ինչ իրք են, there is very little;
ի — վայրկենի, in a moment, in an instant.

· Calfa

NBHL (1)

Խուն ինչ տեսութիւն ածցական. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Խռկեմ, եցի

va.

to heap, to pile;
to fill, to cram, to stuff.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գուցէ կառքն ի սովորութենէ արտաքս ընթասցին. (եւ խանգարեալ խռկեսցեն ցտեսութիւնն) (ձիընթացից). (Պիսիդ.։)


Կարգապետութիւն, ութեան

s.

hierarchy;
supreme or highest order;
generalship.

· Calfa

NBHL (1)

ταξιαρχία primordialis ordo, ordinatio, hierarchia. Դասապետութիւն. դասակարգութիւն. անտեսութիւն սրբազան. քահանայապետութիւն.


Կարգաւորութիւն, ութեան

s.

regularity, order, method;
arrangement regulation;
— հասարակաց աղօթից, office, divine service.

· Calfa

NBHL (1)

εὕθυνσις, διοίκησις directio, administratio ἁκολουθία ministerium, ordo, officium. Կարգաւորելն, եւ Կարգաւոր գոլն. կարգ. օրէնք. տնտեսութիւն, կարգադրութիւն. եւ Պաշտօն քաղաքական եւ եկեղեցական.


Համայն, ից

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանայ զամենայն զգործս քո, նաեւ զբանս, եւ համայն զամենայն մտաց տեսութիւն. (Մաշկ.։)


Հազարապետութիւն, ութեան

s.

command, office or dignity of a chiliarch;
prefecture;
stewardship, intendance, ministry, administration.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱԶԱՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ. οἱκονομία dispensatio Տնտեսութիւն.


Հակակայիմ, եցայ

vn.

to oppose, to withstand.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորեցաւ հակակայիլ։ Ասի այլ այլում հակակայիլ քառաբար. որպէս կրկնապատիկն՝ կիսոջ. չար, բարւոջ. կուրութիւն՝ եւ երեսք (այսինքն տեսութիւն աչաց). նստի, ոչ նստի։ Մակացութիւն մակացելումն իբրեւ առինչք հակակային. (Արիստ. հակակ.։)


Կերակրողութիւն, ութեան

s.

cf. Կերակրչութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրելն. սննդարարութիւն. դարմանատրութիւն. մանաւանդ՝ Մատակարարութիւն. տնտեսութիւն, cf. ԿԵՐԱԿՐՉՈՒԹԻՒՆ.


Կերակրչութիւն, ութեան

s.

act of nourishing, sustentation;
stewardship, administration, management.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԵՐԱԿՐՉՈՒԹԻՒՆ τροφημότης nutritio եւ διοίκησις administratio. որ եւ ԿԵՐԱԿՐՈՂՈՒԹԻՒՆ, իբր Մատակարարութիւն. տնտեսութիւն.

Դիցն այնոցիկ, որ ի ձեռն նոցա կեան ամենայն մարդիկ, եւ կերակրչութիւն իրաց թագաւորութեան. իմա՛ տնտեսութիւն։


Պատահութիւն, ութեան

s.

meeting, interview, talk, colloquy.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμηλία conversatio. Հանդիպումն ի կենակցութեան. տեսութիւն ընտանի. որ եւ ՆՈՒԱՃՈՒԹԻՒՆ ասի.


Կանխագէտ

adj. s.

foreknowing, pre-scient;
diviner, foreboder;
prognosticator.

· Calfa

NBHL (2)

Կանխագէտն ասեմ շնորհիւ (մարգարէութեան)։ Կանխագէտ տեսանօղս։ Զկանխագէտ տեսութիւն զեկուցանէր. (Պիտ.։)

Կանխագէտ իմաստութիւն աստոծոյ։ Կանխագէտ տնտեսութիւն վերնոյն։ Կանխագէտ զօրութիւն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Նիւս. կազմ.։)


Կանխագուշակ

adj.

foreboding, foretelling;
foreboded or foretold.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնէ ելք իրացն զկանխագուշակ տեսութիւնս։ Ըստ կանխագուշակ մարգարէութեանն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)


Կառավարութիւն, ութեան

s.

act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.

· Calfa

NBHL (1)

ἀρματηλασία, ἠνιόχισις aurigatio, moderatio եւ այլն. Վարելն զկառս. եւ նմանութեամբ՝ Առաջնորդութիւն, ուղղութիւն, եւ նախախնամական տնտեսութիւն. տեսչութիւն.


Ռնգունք, գանց

s.

nostrils;
cf. Ընդաղոտ.

· Calfa


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ սեռն տեսութիւն եւ կատարեալ իմաստութիւն՝ հաւատոց մասն. (Նար. ՟Ժ։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ սեռն տեսութիւն եւ կատարեալ իմաստութիւն՝ հաւատոց մասն. (Նար. ՟Ժ։)


Ջրագոյն

adj.

water-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ զջրագոյն (այլ ձ. զջրոյ գոյն) զբահազգեստացն բերէր տեսութիւն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Սրակնութիւն, ութեան

s. fig.

piercing sight;
perspicuity, clear-sightedness.

· Calfa

NBHL (1)

ὁξυωπία acutus visus. Սրութիւն աչաց. սրատեսութիւն.


Սրբասնեալ

adj.

cf. Սրբասուն.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբասնելոցն անարատութեան։ Նախատեսութիւնս սրբասնելոց։ Սրբասնեալ ձեռաց։ Սրբասնեալ ոմն պատանի։ Ի սրբասնեալ միջոց քո ստեանց. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Ե. Նար. խչ. Նար. կուս.։)


Սքանչելագործութիւն, ութեան

s.

doing wonders, working miracles;
prodigy, miracle, portent.

· Calfa

NBHL (1)

Նմա ոչ յայտնեցին զսքանչելագործութեանն զտեսութիւնն. (Փարպ.։)


Վճիտ

adj.

clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաքայինք զբօսանք ժխորեն զանապատին վճիտ տեսութիւնս. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Սլանամ, ացայ

vn.

to soar, to take a lofty flight, to fly high;
to rush, to dart, to rush on, upon or down;
սլացեալ աստղ, falling star.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թռիչս մտաց ընդ խաւար խորհրդոց սլացայ։ Եռան զեռան սլանան ի մարմինս ծովու։ Սլանան թեթեւութեամբ առ աստուածատեսութիւն անճառելեացն խորհրդոց. (Նար. ՟Ի. ՟Հ՟Ա. եւ Նար. յովէդ.։)


Սանձահարութիւն, ութեան

s.

bridling, reining, curbing, repressing;
առանց սանձահարութեան, dissolutely, impetuously.

· Calfa

NBHL (1)

տեսութիւն առանց սանձահարութեան (յն. անսանձ ἁχαλίνωτος effrenis ) թուի թէ ի վախից մղիցէ։ իբրեւ զձիս յղփացեալս առանց սանձահարութեան. (Ածաբ. յայտն.։ Մագ. ՟Ա.։)


Վարկպարազի

adv. adj.

additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.

· Calfa

NBHL (1)

Միանձունք՝ որ ոչ պահեն զտեսութիւն կանանց, այլ եւ զխօսս վարկպարազի համարին, ոչ ապրին նոքա. (Նեղոս.։)


Սուղ, սղից

adj. gr.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
s. mus. "an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

· Calfa

NBHL (2)

ὁλιγαρχία . Սսակաւապետութիւն կամ տնտեսութիւն սուղ իշխանաց.

Ընդ նեղ եւ սուղ՝ նուազ ինչ տեղի, որպէս ընդ ծակ։ Սուղ եւ սակաւ տեսութիւն. (Նար. երգ.։)


Ընդդիմահար, աց

adj.

ppposite, that opposes, resists;
hard, solid, opaque.

· Calfa

NBHL (1)

Չունէր պատրուակ ընդդիմահար մտացն ի տեսութիւն Աստուծոյ. (Լծ. ածաբ.։)


Զգայապէս

adv.

sensibly.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նա զգայապէս (կատարի), եւ ի մեզ իմացականապէս։ Զիջեալ Աստուած նոցա՝ զգայապէս երեւէր նոցա փողովք, հրով։ Զգայապէս տեսութիւն բանիս յայտ է։ Առ ի փորձել զնա զգայապէս։ Դնեմք առաջի զմարմնոյ նորին նշանակ հօրն զգայապէս։ Անասնեղէն աչացս ծանոյց զինքն զգայապէս. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ժող.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Զգայութիւն, ութեան

s.

sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.

· Calfa


Զգօնութիւն, ութեան

s.

wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ. αἵσθησις sensus, intellectus σοφία sapientia σύνεσις intelligentia ἑπιείκεια moderatio Ուշեղութիւն. հանճար. իմաստութիւն. իմաստուն տնտեսութիւն. խելք, խելացութիւն.


Զեղչեմ, եցի

va. com.

to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.

· Calfa

NBHL (1)

συσκιάζω, ἑπισκιάζω obumbro, obscuro (լծ. ար. զըլլ. եւ թաթար. չօղա, որ են ստուեր). Ստուերացուցանել. կարճել զյայտնի տեսութիւն. շուք ձգել, մթընցնել.


Խնկալի

cf. Խնկալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Իւղս այս լուսապատար խնկալիր՝ վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խնկալիր

adj.

full of incense, odoriferous;
praiseworthy, honourable.

· Calfa

NBHL (1)

Իւղս այս լուսապատար խնկալիր՝ վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Զինչ, էն, էին, էումն, ման

s.

nature, substance, state of a thing.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ օրինակ առ ուխտաւոր կուսանսն տեսութիւն արասցուք։ Զի՞նչ օրինակ ի մարմնում աստուածութիւնն. որպէս հուր յերկաթում. (Բրս. հց. եւ Բրս. ծն.։)


Փրկանաւորութիւն, ութեան

s.

ransoming, redemption.

· Calfa

NBHL (1)

Աւարտեալ զտնօրինականացն զփրկաւորն զտնտեսութիւն։ Փրկանաւորդ արգասիք շնորհաց։ Դարձո՛ ի ներհակն փրկանաւոր՝ ի սէր տռփանաց անկապուտ գոյին. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Լ՟Զ։ Սկեւռ. աղ.։)


Քաղաքականութիւն, ութեան

s.

polity;
cf. Քաղաքավարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

πολιτεία, πολίτευμα, ἠ πολιτική, τὰ πολιτικά politica, urbanitas, civilis administratio. Քաղաքականն գիտութիւն, կարգ, եւ տնտեսութիւն, քաղաքակցութիւն, եւ առաքինի քաղաքավարութիւն ըստ օրինաց քաղաքի, կամ որպէս քաղաքակից ընդ քաղաքացիս.


Քաղաքավարեմ, եցի

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մեծաւ ճռխութեամբ եւ յաղթութեամբ բազմաւ քաղքավարէր զիշխանութիւնն ամս ՟Գ։ ըստ ամբիծ հաւատոյ քաղքավարեցեր զտնտեսութիւնն։ Այսպէս քաղքաքվարեաց զկեանսիւր սուրբ հայրապետն։ Զկեանս քո՝ որ առաջի նորա է, ուղղութեամբ քաղքավարէ՛. (Յհ. կթ.։ Գանձ.։ Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. ժղ.։)

πολιτεύω administro, curo. Վարել զտնտեսութիւն քաղաքական, եւ անցուցանել զկեանս առաքինի քաղաքավարութեամբ.


Քաղաքավարութիւն, ութեան

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

· Calfa

NBHL (2)

Զէգ ազգն ի քաղքավարութիւն անկար համարեալ։ Է որ քաղքավարութիւն է տնտեսութիւն առ ի քաղքա։ Արկանել զիս ի մեծալայնութիւն ծովու ի քաղաքավարութեան հոգս։ Պատրաստ առնելով զքաղաքավարութեան քանունսն. (Փիլ.։)

πολιτεία, πολίτευμα respublica, civitatis regimen եւ vita civilis. Վարչութիւն կամ տնտեսութիւն քաղքական. քաղքականութիւն. կառավարութիւն քաղաքի, եւ մարդավարութիւն.


Քաղցրահայեաց

adj.

mild-looking;
fine, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրահայեաց տեսութիւն. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Վերակացութիւն, ութեան

s.

superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστασία, προστασία praefectura, administratio, moderatio, regimen. Ոստիկանութիւն. առաջնորդութիւն. հոգաբարձութիւն. նախագահութիւն. պետութիւն. տնտեսութիւն. եւ Հովանավորութիւն.


Վերակենցաղիմ, եցայ

vn.

to revive, to be reanimated, to come to life again;
to outlive, to survive.

· Calfa

NBHL (1)

Աւարտեալ զանօրինականացն զտնտեսութիւն՝ աստուածապէս վերակենցաղեաց. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Վերահայեաց

adj.

meditating, contemplating.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր հայեցօղ. ձկտեալ ի տեսութիւն բարձր.


Վերահայեցողութիւն, ութեան

s.

contemplation, meditation, elevation of the mind, intellect or thoughts.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱՀԱՅԵՑՈՒԹԻՒՆ ՎԵՐԱՀԱՅԵՑՈՂՈՒԹԻՒՆ. ἁνάνευσις suspectio ἑποψία visio, aspectus. Վերակնելն. ի վեր ակնարկումն. վերնական նկատումն. խորին տեսութիւն.


Վերնական, ի, աց

adj. s.

superior, celestial;
aerial, ethereal;
cf. Վերին;
angel.

· Calfa

NBHL (1)

Վերնական զօրք Վերնականացն պարերգութեամբ։ Վերնականն երկնի։ Վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Դ. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Փութ, փութս

adv.

hastily, soon;
— — առնել, to rend, to tear in pieces.

· Calfa

NBHL (1)

Մի փութս նկրտիս յառ ժամանակաց տեսութիւնս. (Կլիմաք.։)


Տարաբերութիւն, ութեան

s.

agitation, shaking;
difference, diversity.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս ՄԱտակարարութիւն. տնտեսութիւն. կամ Եկաւորութիւն, առաքումն.


Ցանցեմ, եցի

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ ցանկայ ոսկւոյ, ոչ ցանցէ զնա ագահութեամբն սատանայ։ Զի թէ ի մանկութիւնն զգուշանամ, յերիտասարդութիւնն ցանցեն. թէ եւ անդ ամրանամ, ի ծերութիւնն ցանցեն. դու Աստուած մեր զերծո՛ զմեզ ի ցանցէ որսողացն։ Աբիսողոմ ցանցեցաւ յաղթահարեալ զօրօքն։ Դաւիթ ցանցեցաւ աչօքն ի տեսութիւն կնոջն ուրիայ. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ.։)


Տնական, ի, աց

adj.

domestic, household, family, private;
— տնտեսութիւն, domestic economy;
cf. Առտնին, cf. Ընտանի.

· Calfa