Definitions containing the research տարած : 587 results

Հարուստ, րստաց

adj.

powerful, potent;
strong, vigorous;
monied, rich, opulent, fortunate;
much, abundant;
numerous;
long since, remote, old;
— մի, enough, sufficient, much;
— մի ժամ, ժամանակ, log, a long while or time, a great while;
ի — դարուց, many centuries since;
— մի յառաջ, long time before;
յետ — ժամանակաց, long time after;
— միտք, ingenious;
գունդ —, a strong force;
— ձգմամբ, for a long time;
— ինչ ամաց ի վերայ անցելոց, after many years.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարձեալ զսուրբ ձեռս իւր տարածմամբ հարուստ մի ժամ։ Հարուստ մի ժամ մնացին գալստեան նորա. (Ճ. ՟Բ. վրք. ներս.։)


Հաւասարապէս

adv.

equally.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքեան նոքա հաւասարապէս ի կատարածի անդ եդին. (Իգն.։)


Խաղաղ

adj. adv.

calm, tranquil, serene, peaceful, undisturbed, quiet;
— միտք, serene mind;
—, —աբար, placidly, peacefully, calmly, quietly, serenely.

· Calfa

NBHL (1)

Զմկանուսն պի ներքոյ նաւացն խաղաղաբար տարածելով։ Խաղաղաբար պատասխանեալ ասէր. (ՃՃ.։)


Խանդաղատական, ի, աց

cf. Խանդաղատագին.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք եւ երդօք եւ խանդաղատական (յն. երկրաւոր յոյժ) յօդաւորութեամբ ի միասին տարածելով զլսողացն հոգիս. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Խանչիւն

s.

roaring, bellow-ing;
hraying;
grunting.

· Calfa

NBHL (2)

ԽԱՆՉՈՒՄՆ. ὅγκημα, ὅγκος, οἵδημα tumor, inflatio, moles, fastus. Խանչանալն կամ խանչացումն. այսինքն փքումն. փքացումն. այտումն. ուռոյց. տարածումն. կուտոց. մեծութիւն. ծանրութիւն.

տարած եւ սփիռ խանչումն լուսոյ. (Փիլ. ի ՟գ. մանկ.։) (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։)


Խանչումն, ման

s. fig.

cf. Խանչիւն;
inflation, distension;
swelling, puffing up, pride;
inclination, propensity.

· Calfa

NBHL (2)

ԽԱՆՉՈՒՄՆ 2 Խանչանալն կամ խանչացումն. այսինքն փքումն. փքացումն. այտումն. ուռոյց. տարածումն. կուտոց. մեծութիւն. ծանրութիւն.

տարած եւ սփիռ խանչումն լուսոյ. (Փիլ. ի գ. մանկ.։) (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։) ԽԱՆՉՈՒՄՆ (լծ. խանձումն.) Բորբոք հրոյ. եւ ախտի, բարկութեան եւ այլն. καῦσις ustio, crematio, ardor φλεγμόνη inflammatio.


Խաչահանութիւն, ութեան

s.

crucifixion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վախճան կատարածի աւուրցն խաչահանութեան նորա։ Ոմն զխաչահանութիւն նորա եցոյց ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Խաւարազգած

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

· Calfa

NBHL (1)

Զանդունդս համատարածս խաւարազգածս. (Ագաթ.։)


Ճանապարհ, աց

s. adv. fig.

way, road, route, street, path;
issue;
journey;
mediation;
means, way, manner, method, process;
—ք մարմնոյ, the senses;
— արքունի, highway, public road, thoroughfare;
վարուն —, great thoroughfare;
կիցք —աց, cross-road;
անկոխ, ղարտուղի —, by-way, by-path;
— անգնաց, անկոխ, impassable road;
տըղմալից —, dirty or muddy road or street;
— երկնից, the way of heaven, the path of virtue;
աւուր միոյ —, a day's journey;
— երից աւուրց, three day's journey;
զ—այն, ի —ին, առ —աւ, զ—աւ, on the road, by the way, on a journey, during the journey;
— արարեալ, on or by the way;
— առնել, to go along, to travel, to undertake a journey;
to open, to prepare a way;
ի — անկանել, to set out on, to begin a journey, to start;
— ունել, to advance, to go forward, to get on;
անցանել զ—աւ, to take a wrong course, to go astray, to err;
թիւրել զ—ս ուրուք, to mislead, to lead astray, to put out of the right way, to cause to err;
արգելուլ, փակել, խափանել զ—, to interrupt or block the way, to stop up, to obstruct;
դնել ի —, to see off on a journey;
յաջողել զ—ս իւր, to prosper, to get on prosperously, to thrive;
ի —ի իւրում երթալ, to go one's own way;
to pursue one's point;
գնալ զ—ս or զ— ուրուք, to go by the same way as, to tread in the same steps;
to follow, to imitate;
ընդ ո՞ր —, by what road ? by what way ? which way ?
ընդ ուղիղ —ն, straight forward;
այս — հանէ ի գիւղ մի, this road leads to a village;
զրուցատրութեամբ կարճի —ն, company shortens distance.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, կարել ճանապարհաւ եւ կարգաւ յառաջ երթալ ի կատարածն. (Բրս. սղ.։)


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն եւ կատարածն շինուածոյն ի բուն ճարտարապետ անդր հայի. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 30։)


Մական, ի, աց

s.

stick.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճախոյճրս մականի յակոբ հօտս բազում ստացաւ։ Մականաւ ծայրիւ հարեալ՝ զհամատարած ծովն վիմատառեաց. (Եղիշ. ՟Դ։)


Մաղատեսակ

adj.

cellular.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մաղատեսակացն արդեօք տարածեաց իբրեւ լարս շրջանակաւ ամենայնի առ ստորինսն հիւսմանն. (Պղատ. տիմ.։)


Մանանեխ, ի

cf. Մանանիխ.

· Calfa


Հովանանամ, ացայ

vn. fig.

to overshadow, to shade, to shadow;
to seat or repose oneself in the shade;
to take under one's protection, to protect, to defend, to shelter.

· Calfa

NBHL (1)

Հովանանային քերովբիմքն բացական թեւոցն տարածմամբ. (Անան. եկեղ։)


Հռչակ, աց

adv.

cf. Համբաւ;
exultation, rejoicing;
solemnity, pomp;
—աւ, solemnly, pompously;
— հարկանել, cf. —եմ;
— լինել, to be heard, published, divulged;
— հարկանիլ, to be spread the fame of;
եւ երթայր — զնմանէ ընդ ամենայն կողմանս, and the fame of him went out into every place of the country round about;
— ընթանայ, it is reported, there is a report, they say;
the report is spread;
it is rumoured.

· Calfa

NBHL (1)

ἧχος, κραυγή, σημασία, φήμη rumor, vox, sonitus, clamor, fama, laus եւ այլն. Ձայն հնչեցեալ գովութեան կամ ուրախութեան ցհեռաւոր տեղիս. համբաւ. բարեհամբաւութիւն. անուն կամ հնչիւն տարածեալ. հանդէս. նշան. ազդ, լու.


Հրաբուղխ

adj. s.

ignivomous, fire-breathing;
burst of flame, eruption, volcano.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբուղխ եւ կայծակնատարած ցոլացմամբ կիզանօղ լեզուացն. (Նար. յովէդ.։)


Հրակիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրակիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հրակիզութիւնս բազումս սփռեալ տարածանէ։ Ի սրափողոտ հրակիզութենէ։ Նենգաւոր նետից քոց հրակիզութիւնք. (Յհ. կթ.։ Աթ. խչ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Հինում, հինայ

vn.

cf. Հանում.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկինս ձգեցեր որպէս խորան, եւ զերկիր տարածեցեր որպէս հանդերձ, եւ զորս ի միջի սորա՝ բազմադէմս հինար. (Ոսկ. ղկ.։)


Հոլաթեւեան

adj.

open-winged.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլանեալ թեւով. այսինքն թեւաբաց. թեւատարած. սաւառնեալ.


Հոլաթեւեմ, եցի

vn. va. to open or extend the wings;
to cover with the wings.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈԼԱԹԵՒԵԼ. Բանալ եւ տարածել զթեւս. պատել իբր թեւովք. սփռել, սփռիլ.


Հեղոյս, ուսից

s.

nail;
cf. Բեւեռ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազկատարած հեղուսիւք ընդ փայտի բեւեռեալ. (Զքր. կթ.։)


Հեղում, ղի

va.

to pour, to pour out, to empty, to pour forth, to shed;
to diffuse, to scatter, to disperse, to spread;
— զանձն առաջին տեառն, to pour out one's soul before the Lord;
— զսիրտ իւր առաջի ուրուք, to open one's heart, to unbosom oneself to;
— զբարկութիւն, զսրտմտութիւն իւր ի վերայ ուրուք, to give vent to anger, to discharge one's wrath upon;
— կռոց նուէրս, to pour out libations to idols;
— արիւն բազում, արեան ճապաղիս —, to cause immense bloodshed, to shed torrents of blood;
արտօսր —, to shed tears;
— զարիւն իւր, to shed one's blood.

· Calfa

NBHL (1)

եւ կ. իբր Հեղանիլ. χέω, ἑπιχέω , ἑκχέω fundo, infundo, effundo եւ այլն. որ եւ χύω, ἑκχύω, χύνω եւ այլն. (լծ. յն. խէ՛օ. խի՛օ եւ հյ. զեղուլ. իւղ. հալել. ձուլել) Հոսել. վայթել. թափել. լնուլ կամ արկանել ի ներքս. ընկենուլ արտաքս. ծաւալել. տարածել սփռել. իրօք կամ նմանութեամբ. թափել, վաթել, վոթել, վազցընել, լեցնել, դարտըկել. Ի հեղուկ նիւթս ասի


Հեղում, հեղայ

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

· Calfa

NBHL (1)

եւ կ. իբր Հեղանիլ. χέω, ἑπιχέω , ἑκχέω fundo, infundo, effundo եւ այլն. որ եւ χύω, ἑκχύω, χύνω եւ այլն. (լծ. յն. խէ՛օ. խի՛օ եւ հյ. զեղուլ. իւղ. հալել. ձուլել) Հոսել. վայթել. թափել. լնուլ կամ արկանել ի ներքս. ընկենուլ արտաքս. ծաւալել. տարածել սփռել. իրօք կամ նմանութեամբ. թափել, վաթել, վոթել, վազցընել, լեցնել, դարտըկել. Ի հեղուկ նիւթս ասի


Հրուտ

adj.

ignited, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Զջերմն եւ զհրուտն տարածեն զշունչն։ Զհրուտն նորա զովացուցանելով։ Բնաւորեցաւ հրուտն խնդրել իմն զայն, որ բորբոքիցէ զնիւթն. (Նիւս. կազմ.։)


Ձգեմ, եցի

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

· Calfa

NBHL (2)

Ձգել զձեռն, կամ զգաւազան ի վերայ գետոյն, կամ զծայր գաւազանին։ Վարմ ձգել։ Լարս ձգել։ Ձգել զվարագոյրս. զերկինս իբրեւ զխորան. զխարիսխ. զաղեղն. զոտս. զչափն սամարեայ ի վերայ երուսաղէմի. զհիւսիսի զոչնչիւ. գործիս թռչնոց. ցանց ոտից։ Որ ձգի ի ծովն մեծ, կամ յանապատն, կամ մինչեւ ի սիդոն. Չոգան ընդ ամենայն ձգեալն (այսինքն տարածութիւն, դաշտ, անապատ)։ Զձեռս իւր ձգէ յօգուտ։ Մի՛ ձգեսցեն զձեռս իւրեանց յանօրէնութիւն։ Ձգեաց անարատ զճանապարհս իմ։ Մի՛ ձգեր զբարկութիւն քո ազգէ մինչեւ յազգս։ Մի՛ ուրեք հեռի ձգիցիք երթալ. եւ այլն։

Երկիրս իբրեւ զյատակ տան, եւ երկինք իբրեւ զառաստաղ գմբեթաձեւ ձգեցան ի վերուստ. իսկ ձգելն զայն յայտ առնէ, թէ որպէս ոք զհանդերձ ինչ դիւրաւ տարածանէ, մեկնէ, այնպէս դիւրաւ ձգեաց զերկինս. (Գէ. ես.։)


Ձգիմ, եցայ

vn.

to tend towards, to lean, to incline;
to linger, to last, to flag, to languish;
to get on but slowly;
— ի բանս ուրուք, to be allured, seduced;
— զհերաց, to be caught by the hair;
— ջղաց, to be strained, overstrained;
ձգեալ տարածանիլ, to stretch out, to extend;
ձգեցաւ ընդ ամս տասն, it lasted ten years;
սարդիոստայնք ձգեցան, the spiders have woven their webs;
ի մի կէտ նպատակի ձգի ամենայն, every thing in this world comes to an end;
մի՛ ուրեք հեռի ձդիցիք երթալ, go no farther;
եւ ձգի վարագոյրն, and the curtain falls.

· Calfa


Ձգումն, ման

s.

draught, drawing, traction;
shooting;
attraction;
tendency, inclination;
attachment;
— շնչոյ, respiration, breathing;
— ըմպելեաց, draught, gulp;
— վառարանի, the draught of a chimney.

· Calfa


Ձգտեմ, եցի

va.

cf. Ձգտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԳՏԵՄ կամ ՁԿՏԵՄ. παρεκτείνω, ἑπεκτείνω , προτείνω contendo, extendo, protendo եւ այլն. βάλλω mitto. որ եւ ՁԳՏԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Յոյժ տարածել կամ ծաւալել, յառաջ ձգել. ընդարձակել. կարի երկայնել պրկել. եւ Ձգձգել. ձիգ ձիգ քաշել, երկնցընել, մեծցընել.


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկտեցոյց տարածեաց դատաւորն զհարցանելն իւպ ի վերայ ամենեցուն. (Եփր. ծն.։)


Ձեռնթափ լինիմ

sv.

to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.

· Calfa


Ձերբակալեմ, եցի

va.

to take, to seize, to arrest, to make prisoner, to take into custody, to apprehend.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս ձեռօք միայն (տարածելովք) եւ առանց աղեղան զբռնաւորն ձերբակալեաց (զամաղէկ). (Գեննանդ.։)


Ձեւակերպեմ, եցի

va.

to form, to figure, to fashion.

· Calfa

NBHL (1)

Զանպիտան քարինս զորպիսութիւն ձեւակերպեցին, աստուածացուցին։ Ձեւակերպել զորպիսութիւն էութեան հրեշտակաց։ Զմտացդ ձեռս տարածես, եւ զմարմնոյդ այնր նշանակ ձեւակերպես։ Մարմինս ըստ նմա ձեւակերպեսցի. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)


Մրջիւնոց, աց

s.

ant-nest, ant-hole.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ խոնաւասցին հատքն, հանէ առ եզերբ մրջիւնոցին, արկանէ տարածոց, եւ ցամաքեցուցանէ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Մրջմնոց, աց

s. med. pricking like the stinging of ants, formication;
cf. Մրջիւնոց.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ խոնաւասցին հատքն, հանէ առ եզերբ մրջիւնոցին, արկանէ տարածոց, եւ ցամաքեցուցանէ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Մրրկատարափ

adj.

raining impetuously;
— նետք, սլաքք, a storm of arrows.

· Calfa

NBHL (1)

Գործք չարեաց իբրեւ զմրրկատարափ նետս տարածեցաւ։ Հա՛ն ի խորութենէ սորա զսլաքս մրրկատարափ. (Բենիկ.։)


Մօտ

adj. adv.

prep. adv. near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ հոգայցես կատարածի, թէպէտ եւ մօտ իսկ է. իւրաքանչիւր կեանք կարճ են, եւ մօտ ի վախճան. (Ոսկ. եբր.։)


Յածիմ, եցայ

vn.

to travel, to visit different places, to rove, to ramble, to roam, to wander;
to lounge;
to stray;
to circulate;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, to travel by sea and land;
cf. Ընդ վայր.

· Calfa

NBHL (1)

Յածեալ ընդ անհուն համատարած ծովն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յաճախագունդ

adj.

powerful, very numerous;
— ճամբար, numerous army, innumerable throng.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց յաճախագունդ զօրօք՝ բազմատարած բանակօք. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յանգ, աց

cf. Յանկ.

· Calfa

NBHL (2)

Պղատոն ասելով յաղագս յանգիցն եւ վիճութեան անձանց. այսինքն կայանից հոգւոց. (Նոննոս.։) cf. ՑԱՆԳ, կամ cf. ՑԱՆԿ. իբր մինչեւ ի կատարած. ի սպառ։

ՅԱՆԳ ՅԱՆԿ. λῆξης cessatio, finis, desinentia παύσις quies, sedes πέρας , τέλος ora, exitus. իտ. cadenza, occorrenza եւ այլն. (ի ձայնէս Անկ, անկումն. կամ յանկչելն. եւ Հանգիստ) Աւարտ, վերջք, կատարած. սահման, եզր, (տողի, բառի, բանի, գործոյ, ճանապարհի, եւ այլն)


Յանկարծադէպ

adj. adv.

happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.

· Calfa

NBHL (1)

Զյանկարծադէպ կատարածն կերպաւորեցոյց։ Իբր յանկարծադէպ հինից ասպատակ. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Ձ՟Բ։)


Յիսնակ, աց

s.

fifty;
period or number of fifty;
Advent.

· Calfa

NBHL (1)

Յիսնեակ թիւն. յիսներեակ մի աւուրց. եւ Յինունք պահոց ծննդեան կամ յայտնութեան, որ երբեմն անընդհատ պահիւր զաւուրս յիսուն, այլ այժմ ընդհատութեամբ եւ այլեւայլ օրինակաւ ի զանազան ազգս. ի հայս պահին երեք եօթնեակք՝ ի սկիզբն, ի մէջն, եւ ի կատարած յիսնեկին. ՟Ա. կոչի յիսնակաց պահք. ՟Բ. սուրբ Յակոբայ. ՟Գ. յայտնութեան։ (Տօնակ.։ Տօմար.։)


Յոգնատեսիլ

adj.

cf. Բազմատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տարածումն յոգնատեսիլ զարմանահրաշ ընդարձակութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Յորդորեմ, եցի

va.

to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր զքրիստոնէութիւնն, որ օր քան զօր յորդորեալ տարածանէր. (Եղիշ. ՟Բ։)


Յորսայս

adv. fig.

supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?

· Calfa

NBHL (2)

ՅՈՐՍԱՅՍ ՅՈՐՍԱՅՍԵԱԼ (լծ. Երես. թ. եիւզ ). ὔπτιος supinus. Յերեսս ի վեր. ի վերայ թիկանց. տապաստ անկեալ՝ երես ի վեր. գետնատարած՝ ի վեր հայելով. պրկեալ կաշկանդեալ, անշարժ. անհոգ. յուլութեամբ. երեսն ի վեր՝ կռնըկի վրայ պառկած.

Գրի եւ ՈՐՍԱՅՍԵԱԼ. իբր Պրկեալ, տարածեալ. եւ Ամփոփեալ. ընկրկեալ.


Նաւաստի, տւոյ, տեաց

s.

sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.

· Calfa

NBHL (1)

Միումն հաւանեալք հրամանի առաջիկայի տեառնն՝ իբրեւ նաւաստւոյ վարչի։ Իբրեւ նաւաստի ի նաւի, եւ իշխան ի քաղաքի, զօրավար ի պատերազմի։ Նաւաստւոյն տանել եւ բերել զմակոյկն, եւ ուղիղ վարել։ Թողեալ նաւաստւոյն զքեղիսն, եւ նաւազքն զայլ եւս զգործիս, զձեռսն յաղօթսն պարզեալ տարածանէին. (Փիլ.։)


Յարագեմ, եցի

va.

to insolate, to expose to the sun or to the open air;
to hang.

· Calfa

NBHL (1)

ἑξηλιάζω, αἱθριάζω soli expono, ad solem exsicco, sub dio expono. Առաջի արեգի դնել. պարզել յարեւու. տարածել կախմամբ յանդիման արեգական, եւ ի բացօթեայ վայրի. (գուցէ՝ որպէս ձօնելով. որով լինի եւ արմատ բառիս Պատարագել)


Յարդգող, ի

s.

galaxy, milky way.

· Calfa

NBHL (1)

Յարդգողիդ ծիր յո՛յր սակս եղեւ. ոմանք կարծեն լուսոյ աղամողումն, զոր աստեղքն փայլակեն, ոմանք զգերիոնայ զանդւոցն զճանապարհ, ընդ որս Երակլէս ած (զանդեայս եւ զյարդս ի պէտս նոցա). եւ այլք ի գաղակտացւոց (այսինքն ի կաթանց) երայ վերայ տարածեցելոց ստեանցն։ Կամար շութափ արագընթաց յարդագողի։ Կաթինն ծիր. ( ի լս. յարդագող). (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յարութիւն, ութեան

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յարութեան (Ղազարու) յաւուր գալստեան փրկչին տարածանէին մանկունքն զհանդերձս. (Շար.։)


Յարուցումն, ման

s.

resuscitation;
cf. Յարոյցք.

· Calfa

NBHL (1)

Յարուցմունք պատերազմաց զկատարածէ գուշակեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)


Յաւիտեան, ենից

s. adv.

eternity;
perpetuity;
age;
life;
world;
—, —ս, always, perpetually, eternally;
—ենից, ի —ենից, ab eterno, from all eternity, since the world is world;
ի —ենից ոք ոչ լուաւ, such a thing was never heard of since the world began;
—ս —ենից, for ever and ever, to all ages, ever world without end, everlastingly, eternally;
հանդերձեալ —, future life;
— աշխարհի, duration of the world.

· Calfa

NBHL (1)

αἱών aevum, saeculum, aeternitas . Յաւէտ գոլն. մշտատեւութիւն. մշտնջենաւորութիւն՝ անսկիզբն եւ անվախճան, կամ սկսեալ անկատարած. եւ Երկար ժամանակ. դար մի հարիւր ամաց. կեանք, աշխարհ. (լծ. արաբ. էպէտէլ ապատ. յն. էօ՛ն, այի՛ օ՛ն. լտ. է՛վում, էդէ՛ռնում, սէ՛գուլում. եբր. այօլամ, էօլամ, լիյօլամ թ. ).