to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.
· Calfa
ՍՊԱՍԵԼ. Սպաս տանել. սպասեակ լինել. պաշտել. սպասաւորել. ի սպասու կալ.
speed, haste, alacrity, diligence;
frequent, instant;
frequently, often, instantly;
— —, quickly, hastily;
very often, continually, incessantly;
ստիպաւ or —պով, in haste, in a hurry, quick, fast, with great speed or alacrity;
eagerly, hotly;
— կալ, to persevere in, to be assiduous, steadfast in, constant in, to apply or addict oneself to, cf. Հանապազորդեմ
· Calfa
Եւ էր նա ստէպ ի սպասաւորութիւն իւր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
devilish, satanical, diabolical.
· Calfa
ի սատանայական դիւապաշտ սպասաւորութենէն. (Ագաթ. ձ.) (հին տպ. սատանայապաշտ դիւական)։
stable-man, groom, lackey, ostler.
· Calfa
Ձիապան կամ սպասաւոր կարգեալ ի վերայ սպասուց ձիոյ. ախոռապետ կամ սանձակալ.
additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.
· Calfa
Զաւետարանին սպասաւորս մի՛ վարկպարազի համարեսցուք. (Յճխ. ՟Թ։)
accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.
· Calfa
Ի սովոր ախտիցն։ Սովոր չարութեամբ։ Կամիմ հարկանել զսովոր սիրոյ սպասաւորութիւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 31։ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
false, untrue, lying, deceitful, fallacious;
falsehood, untruth, story, lie, fib;
falsely;
թեթեւ —, white lie;
innocent falsehood;
— երդումն, perjury, false oath;
— վկայ, false witness;
— քրիստոսք, false christs, antichrists;
ամենեւին —, absolutely false;
— խօսել, ասել, to tell untruths, to lie;
— առնել or ի — հանել, to contradict most flatly, to give the lie to, to shew the falsehood of, to deny, to gainsay, cf. Ստացուցանեմ;
ի — հանել զկայսրն, to deny the accusation made before the emperor;
եդաք — զյոյսն մեր, we trusted in lies.
· Calfa
Ի ձեռն սուտ երիցանց։ Սուտ են յամենայնի։ Առ աստուած իւր սուտ գտաւ։ Սուտ չեն մեր սպասաւորքս։ Ոչ հաւատային սուտ թողութեանն. (Եղիշ.։)
faculty of reproduction, generative faculty.
· Calfa
Միայն ծննդագործութեամբ սպասաւորեն արարչադիր հրամանին. (Գր. հր.։)
that carries presents or offerings;
— լինել, cf. Ընծայաբերեմ.
· Calfa
Պատարագաբեր. որ բերէ եւ մատուցանէ ընծայս, որպէս սպասաւոր կամ հպատակ.
to carry presents, to offer, to make a present.
· Calfa
Ի սերովբէից ընծայաբերեալ (յն. սպասաւորեալ) եւ փառաբանեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
sly, circurnspect, considerate, guarded, wary;
sure, safe, secure;
զգուշ լինել կալ, cf. Զգուշանամ;
ի զգուշի առնել, cf. Զգուշացուցանեմ;
— վայր, place of safety.
· Calfa
Զգո՛յշ լեր չուտելոյ (կամ ի չուտելոյ) զարիւն։ Զգո՛յշ լեր, գուցէ անցանիցես ընդ այն տեղի։ Զգո՛յշ լերուք ի սուտ մարգարէիցն։ Զգո՛յշ եղերուք ի շանց անտի։ Տեսէ՛ք եւ զգո՛յշ լերուք յամենայն ագահութենէ։ Զգո՛յշ լերուք անձանց ի խմորոյ սադուկեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Զգո՛յշ լեր անձին քում։ Զգո՛յշ լերուք ողորմութեան ձերում։ Զգո՛յշ լերուք սրտիւք ձերովք ամենայն բանիցս այսոցիկ։ Զգո՛յշ կացէք անձանց։ Զգո՛յշ կացէք, մի՛ ոք գիտասցէ, կամ մի՛ ոք զձեզ խաբեսցէ։ Զգո՛յշ լինիջիք պատանեկին Աբեսողոմայ։ Զգո՛յշ լեր սպասաւորութեանդ.եւ այլն։
caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.
· Calfa
Ո՞ւր փաղաքուշքն եւ կատակերգք։ Ո՞ւր են փաղաքուշքն, ո՞ւր են շաղաւաշրթունքն։ Տեսանէ զսպասաւորութիւն փաղաքշացն. (Ոսկ. լս. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
to take orders, to become or to be ordained priest;
to perform the duties of priest.
· Calfa
Որ շնորհացս եւ ճշմարտութեանս քահանայացան, որդւոյն Աստուծոյ արեանս սպասաւորեալ կարգեցան. (Խոսր. պտրգ.։)
verger, beadle, mace-bearer, lictor, usher of the black rod, serjeant.
· Calfa
Բազում սպասաւորք շուրջանակի՝ վարոցաւորք։ Ոչ վարոցաւորք առաջի, եւ ոչ տիգաւորք շուրջանակի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Գ. 13։)
raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.
· Calfa
Մտի վերամբարձ ի յօդս շրջել։ Կախեցէ՛ք զդա զմիոյ ձեռանէն՝ վերամբարձ։ Առեալ զսուրբն հռիփսիմէ սպասաւորացն բռնաբար, մերթ վերամբարձ, մերթ ի քարշ. (Նիւս. կազմ.։ Ճ. ՟Բ.։ Ագաթ.։)
Assumption;
demise, decease, death.
· Calfa
Եւ ամենայն իսկ բանակ երկնայնոց հասանէին ի սպասաւորութիւն վերափոխման աստուածութեան բնակարանի, եւ մօրն կենաց աշխարհի. (ՃՃ.։ Տօնակ. եւ այլն։)
expense;
detriment.
· Calfa
Ծանականքն եւ թշնամանքն եւ վզենակքն։ Այսպիսի վզենակօք առնեն զսպասաւորութիւն չարին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33. 41։)
share, inheritance, portion;
chance;
benefice, ecclesiastical dignity or state.
· Calfa
Վիճակաւորութիւնս զայսոսիկ կոչէ ըստ իւրաքանչիւր կարգի քահանայականի որոշաբար ունել զքահանայականին սպասաւորութիւն, որպէս վիճակել զնա. զորովք զանց առնել ոչ կարէ. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Փոխահատոյց գտանիմ.
· Calfa
Փոխահատոյց լինել իւրաքանչիւրոց սիրոյ։ Կրկնապատիկ փոխահատոյց կամաւոր սպասաւորին գտանելոյ՝ աճեցուցանելով (եղիայի ) աղօթիւք զիւղոյն եւ զալերն նուաղութիւն. (Պիտ.։)
care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.
· Calfa
Մեզ չէ ինչ փոյթ։ Ոչինչ ումեք փոյթ վասն այն լինելով։ Չէր ինչ փոյթ նմա վասն բաժանելոյն ի նոցա սպասաւորւթենէն։ Այնքան փոյթ եղեւ մարգարէիցն, մանաւանդ թէ հոգւոյն. (Խոր. ՟Ա. 5։ Արծր. ՟Բ. 2։ Իգն.։ Շ. թղթ.։)
cf. Տառապիմ.
· Calfa
Տառապանամք, եւ սպասաւորեմք ծառայապէս սպասաւորութեամբ։ Միշտ նիրհէ եւ արբենայ, եւ յայնմանէ տառապանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։)
cf. Տարեւորական.
· Calfa
Ի բաշխումն հարկից տարեւորաց բերոյ։ Ժամանակաց եւ տարեւոր ժամանակաց պատճառ։ Զտարեւոր սպասաւորութիւնն։ Յետ տարեւոր տառապանացն։ Տարեւոր պատուել զնա տօնիւք։ Զհասսլ տարեւորս։ Տարեւոր մի ժամանակ։ Ի տարեւոր տարեկանաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 51։ Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։ Շ. թղթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Մծբ. ՟Ա։)
dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.
· Calfa
Յաստուածայնոցն գրոց, եւ ի տիրական գլստենէ։ Տիրական յաթոռ նստիս։ Ըստ տիրական անճառ խորհրդոյն։ Զտաղաւարն տիրական, եւ զխորան աստուածական։ Տիրական ծննդեանն սպասաւորք՝ դասք վերնոցն. (Աթ. ՟Բ։ Շար.։ Նար.։ Շ. հրեշտ.։)
living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.
· Calfa
Բժշկաց մանկունքն, եւ տնակիցքն նոցա սպասաւորքն. (Ածաբ. աղք.։)
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
· Calfa
Ի սպասաւորութենէ կուսական արեանն։
Զայրեացն հաւատացաւ սպասաւորութեան տնտեսութիւն. (Աթ. ստեփ.։)
cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.
· Calfa
οἱκονομία, διοίκησις, διοίκημα oeconomia, dispensatio, dispositio domus;
moderatio, administratio եւ providentia. Տնտեսութիւն. կարգաւորութիւն. հոգաբարձութիւն. սպասաւորութիւն. տեսչութիւն. խոհական թոյլտուութիւն կամ զիջումն.
visibly.
· Calfa
Վասն զի յառաջագոյն տիրեն յոգիս անտեսանելի խորհրդովք, տեսաբար զհետ եկեսցէ զգալի անդամոցն սպասաւորութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
loud, resounding, very sonorous, canorous.
· Calfa
Ի բարբառելն ձայնաւոր եւ քաջահնչօղ էր։ Քաջահնչօղ ձայնիւ սպասաւոր իցէ բանին. (Նիւս. երգ.։)
cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.
· Calfa
Առեալ զսուրբն հռիփսիմէ սպասաւորացն բռնաբարլ մերթ վերամբարձ, մերթ ի քարշ. (Ագաթ.։)
veiled-headed, wearing a veil, veiled;
coy, shy, modest, timid;
drawing the veil.
· Calfa
Նոքին են ատուածայնոյ նուիրացն եւ պատարագին սպասաւորք, եւ քողաձիգ, այինքն սարկաւագունք. (Լմբ. պտրգ.։)
to murmur, to complain, to growl, to grumble, to mutter, to mumble.
· Calfa
Խրատէ առակս զքրթմնջող սպասաւորսն. (Մխ. առակ.։)
shoe-maker's calling.
· Calfa
այսպէս եւ յօդաձեւութեանն՝ արուեստիւն սպասաւորեսցուք. (Բրս. հց.։)
to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.
· Calfa
Ի ձեռն վեհիդ սպասաւորութեան զտկարս օժանդակելով։ Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Իբր առ նուազ՝ լաւ օժանդակեաց։ Հոգելի զօրութեամբդ օրհնեալ օժանդակեսցես կատարելապէս զայս պատճէն տառի։ Զորդւոյն գարշապարս օժանդակեաց. (Նար. Ե. ԼԴ. եւ մծբ։ Կոլ։)
marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.
· Calfa
Տրդատ ոչ սակաւ տայր օժիտս մերձակայից իւրոց սպասաւորաց։ Ընծայիւք եւ հաճոյակատար օժիւք. (Կանոն.։)
Զսպասաւորն յուղի առաքելով՝ նեղիմ յոյժ՝ ակն ի ճանապարհ. (Վրք. հց. ձ։)
Խորտկարարքն եւ սպասաւորք զկերակուրս այլո՛ց անուշացուցանեն. (Նիւս. կուս.։)
Սրբութեանց ինչ սպասաւորութեան անօթս կամ թէ գործոյս. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7. յն. անօթս գործոց։)
Զանխափան վերին զօրութեանցն զսպասաւորութիւն, եւ զերագակատար (յն. զերագ) պաշտօնն. (Ոսկ. ես.։)
Երկրագործական սպասաւորութիւն, կամ արուեստ, անօթք. (Պիտ.։ Երզն. մտթ.։ Լծ. կոչ.։)
Կամարարս անուանեալ ի յաստուծոյ մաքուր սպասաւորութենէ եւ կամարարութենէ։ Աստուածակրութիւն եւ կամարարութիւն. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. երկն.։)
ՄԱՐԴԱԿՈՅՏ ԲԱԶՄՈՒԹԻՒՆ. Բազմութիւն մարդկան կամ սպասաւորաց. արբանեակք իշխանաց.
Որք փրկչին մերոյ ծննդեան եղեն սպասաւորք, լինել եւ աշակերտի յըղարկմանն (կամ ուղարկմանն) սպասաւորք։