Definitions containing the research յագ : 380 results

Ըմպեմ, արբի, ա՛րբ

vn.

to drink;
— անյագաբար, — eagerly, greedily;
— սաստիկ յոյժ, — hard or deep, — like a piper, to tipple, to tope to be a hearty toper;
— ի կենդանութիւն թագաւորի, — the king's health;
— ի յաջողութիւն..., — to the success of;
գան —, to receive a thrashing, a blow;
ապտակ —, to be struck in the face;
զջուր գնոյ —, to obtain water by dint of money, to pay for water -;
որ ընպէ զանօրէնութիւնս հանգոյն ըմպելւոյ, who drinks iniquity like water;
տուր ինձ —, give me ... -;
cf. Արբեալ, cf. Արբենամ.

· Calfa


Խստասիրտ

adj. fig.

hard-hearted, merciless, inflexible, obdurate, insensible, relentless;
hardened, impenitent.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրոց ճանապարհաց յագեսցի խստասիրտն։ Մեծամիտ է ի թշնամանս այր խստասիրտ. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 14։ ՟Ի՟Ա. 4։)


Ցիռ, ցռոյ, ցռու

s.

onager, wild ass;
— խանչէ, the — brays.

· Calfa


Ցնորիմ, եցայ

vn.

to be delirious, deranged or light-headed, to feel giddy, dizzy, to be crazy, to talk nonsense, to rave;
to be beside oneself, to wander, to run mad;
to create oneself illusions, to build castles in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Անմտին՝ որ յագահութիւնս ցնորի։ Այսինքն՝ որ քան զնոսա լաւագոյնք էին, յայսպիսի իրս ինչ ոչ ցնորէին։ Արանց աշխարհականաց յայսպիսի ցնորս ցնորիլ թերեւս իցէ մարթ պատշաճի։ Ոչ թողու վասն նոցա մեծամեծ ինչ ցնորս ցնորիլ. (Նախ. ժող.։ Ոսկ. յհ.։)


Փաղաղեմ, եցի

va.

to devour, to consume;
to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն ցոլացեալ բոցոյ անյագաբար զերկաքանչիւրոցն փաղաղէ դարմանս որովայնամոլ շուայտութեամբ։ Էր զի ի տար աշխարհի գտեալ զայրն՝ զարարսն փաղաղէր. (Պիտ.։)


Փաղաղիչ

adj.

devouring, ravenous.

· Calfa

NBHL (1)

Անյագ որովայն.. . եւ ժանեօք սրտմտութեանն զփաղաղիչն պատառեսցէ՝ առ ի յերկիր զնորայն հեղլով զմաղձ. (Սկեւռ. աղ.։)


Փառասէր

adj.

fond of glory, full of vanity, ambitious, vain.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եղեւ սկիզբն կռապաշտութեան ի փառասէր բռնութենէ։ Թմրեալ ի փառասէր ախտիցն։ Փառասէր եւ պայծառասէր կամացն անյագութիւն եգիտ զայսոսիկ. (Նախ. իմ.։ Իգն.։ Լմբ. սղ.։)


Փսխեմ, եցի

vn. va. to vomit, to cast or throw up, to puke, to spew.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղր յորժամ գտանիցես ո՛րդեակ, չափո՛վ կերիջիր. գուցէ յագիցիս, եւ փսխեսցես։ Մեծութիւն անիրաւութեամբ ժողովեալ՝ փսխեսցի։ Այլ դու գաղջ ես, եւ ոչ ջերմ, եւ ոչ ցուրտ. հանդերձեալ ես փսխիլ ի բերանոյ իմմէ. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 6։ Յոբ. ՟Ի. 15։ Յայտ. ՟Գ. 16։)


Քահանայանամ, ացայ

vn.

to take orders, to become or to be ordained priest;
to perform the duties of priest.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Վտրել զպաշտօն քահանայութեան. քահանայագործել.

Զի՞նչ արդեօք քահանայանալն իցէ. փոխանակ ասելոյ քահանայագործել՝ քահանայանալ գրեաց։


Քահանայարան

s.

temple, church, holy place;
priest's residence.

· Calfa

NBHL (1)

ἰερατεῖον sacrarium. Տեղի քահանայագործութեան՝ սրբութեան. քաւարան, տաճար. խորան. խորան. սեղան. բեմ.


Քահանայեմ, եցի

vn.

to hold priest's office.

· Calfa

NBHL (1)

ἰερατεύω sacerdotio fungor. Քահանայութիւն առնել. քահանայանալ, եւ քահանայագործել.


Քաղցելաբար

adv.

like a famished person, greedily.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ քաղցեալ. անյագաբար. փափաքանօք.


Քաղցենամ, եցայ

vn.

cf. Քաղցնում.

· Calfa

NBHL (2)

Գիտեմ ... եւ յագել եւ քաղցենալ. (Փիլիպ. ՟Դ. 12։)

Քաղցենալ առանց տրտնջելոյ, եւ յագնալ։ Յորժամ քաղցենամ, կերակրէ զիս. (Եփր. փիլիպ. եւ Եփր. աւետար.։)


Քաղցկեղ, ի

s.

cancer, gangrene, mortification, impetigo, moist tetter.

· Calfa

NBHL (1)

γάγγραινα gangraena. Որպէս թէ քաղցեալ կեղ. բայց գրի եւ Քարցկեզ. Խոլխեցգետին. պալար՝ որ անյագ ճարակի ի մարմնի.


Քաղցնում, եայ

vn. fig.

to feel hungry, to by hungry, famished;
to hunger after, to thirst for, to by greedy of, thirsty or eager for.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղցեաւ ըստ մեզ. եւ քաղցնլովն ո՛չ ըստ մեզ՝ առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Քաղցնում ուտել զմարմինդ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Լմբ. սղ.։)

πεινάω, πεινέω esurio, famelicus sum. որ եւ ՔԱՂՑԵՆԱԼ, ՔԱՂՑԱՆԱԼ, ՔԱՂՑԵԼ. Կրել զքաղց. նօթի լինել. սովիլ. նմանութեամբ. Կարօտիլ. ցանկալ անյագաբար. անօթեինալ.


Քաղցութիւն, ութեան

s.

cf. Քաղցումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քաղցումն, ման

s.

hunger.

· Calfa

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քանասարեան

cf. Քանասարիկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՆԱՍԱՐ ՔԱՆԱՍԱՐԵԱՆ ՔԱՆԱՍԱՐԻԿ. գրի եւ ՔԱՆՆԱՍԱՐ, եւ այլն. (մարթի համեմատիլ այլեւայլ բառից եւ երբ. բայց ստոյգն է անյայտ) Մակչիր արաբացի գայլոյ՝ որպէս անյագ բերանաբաց, երագոտն եւ յափշտակիչ, չար յոյժ.


Քանասարիկ

adj.

wolf-like, ferocious, fierce.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՆԱՍԱՐ ՔԱՆԱՍԱՐԵԱՆ ՔԱՆԱՍԱՐԻԿ. գրի եւ ՔԱՆՆԱՍԱՐ, եւ այլն. (մարթի համեմատիլ այլեւայլ բառից եւ երբ. բայց ստոյգն է անյայտ) Մակչիր արաբացի գայլոյ՝ որպէս անյագ բերանաբաց, երագոտն եւ յափշտակիչ, չար յոյժ.


Վերջ, ից, ոց

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես երկուս վերջս յոսկւոյ սրբոյ՝ մանուածոյս ծաղկեալս՝ գործ հիւսկէն. եւ դիցես զվերջսն մանուածոյս ի վերայ երկոցուն վահանակացն։ Արասցես տախտակ մի հիւսկէն վերջիւք, գործ շղթայագործ յոսկւոյ սրբոյ։ Դիցես զվերջսն շղթայագործս, եւ այլն. (Ել. ՟Ի՟Ը. 14. 22. 30. եւ այլն։)


Վերտ

adj. s.

mail, made of mail, of chains, meshed, linked, woven;
coat of mail;
network;
զրահք —ք, cuirass, hauberk;
շապիկս —ս զգենուլ, to wear a coat of mail.

· Calfa

NBHL (1)

ἁλυσιδωτός catenatus. Ոլորեալ. հիւսեալ. շարամանեալ. շղթայագործ.


Վերտեմ, եցի

vn.

cf. Վերտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՏԵՄ ՎԵՐՏԻՄ. Իբրեւ զվերտ շղթայագործ լինել. պարանցիկ լինել. խայտալ. եւ Վերտս իմն ագանել. զինիլ. զրահիլ. վստահիլ.


Վերտիմ, եցայ

vn.

to dance, to hop, to jump, to skip about;
to put on a cuirass, to wear a coat of mail.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՏԵՄ ՎԵՐՏԻՄ. Իբրեւ զվերտ շղթայագործ լինել. պարանցիկ լինել. խայտալ. եւ Վերտս իմն ագանել. զինիլ. զրահիլ. վստահիլ.


Փափագ

cf. Փափաքանք.

· Calfa

NBHL (1)

Լցուցանել զփափագդ քո։ Կամեցայք ի սահմանական ջրոց զփափագ սիրոյ յագեցուցանել. (Խոր. ՟Գ. 53. 57։)


Փթթեմ, եցի

va.

to put or shoot forth, to cause to blow or blossom, to deck with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Գնացք ջուրցն յերկրէ փթթեն զանազան բոյսս։ Որպէս ջուրն յագեցուցանէ եւ փթթէ զիւրաքանչիւր բոյս ի վերա իւր արմատոյն. նոյնպէս սուրբ հոգւոյն ազդմունքն փթթէ ի մեզ զողջախոհութիւնն, զխոնարհւոթիւնն, զհաւատն եւ զսէրն՝ իբրեւ զքրքումս եւ զմանիշակս. (Լմբ. առակ.։)


Փոխաբերեմ, եցի, րի

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսեան ի խաղաղութիւն փոխաբերեաց։ Առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Յընտանի սպիտակութիւն սրտի զկերպն փոխաբերէ։ Ի հնազանդութեան պայման զբանս իւր փոխաբերէ. (Սոկր.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Յհ. կթ.։)


Փոխանորդ, աց

s.

substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ սրբոյն Թադէի զադդէ ոմն խոյագիր ձեռնադրեալ, եւ փոխանորդ իւր թողեալ յեդեսիա. (Յհ. կթ.։)


Փոխատրութիւն, ութեան

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ յագահութիւն՝ զաղքատութեանն ղազարու. եւ յայլսն ամենայն այսպիսի փոխատրութեամբ վարէին. (Սարգ. յկ. ՟Ե։) (որ հայի ի ՟Ա նշ)։


Փոյթ, փութոյ, փութի, փութով

s. adj. adv.

care, solicitude, study, attention, entreaty;
diligence, promptitude, activity, celerity, hast, hurry;
active, diligent, careful, prompt, vigilant, assiduous;
— պնդութեան, eagerness, assiduity, interest, care;
—, ընդ —, — ընդ —, — —, — ի փութոյ, diligently, soon, promptly, hastily;
փութոյ պնդութեամբ, eagerly, carefully, earnestly, ardently, passionately;
— առնել, ունել, դնել, — ի մէջ առնուլ, — յանձին ունել, to be or zealous about, to apply oneself with diligence to, to take to heart, to be warm about, to endeavour or strive to;
— տանել, to take care of, to care, to solicit, to watch;
— ի մէջ առեալ, seriously, earnestly;
մեզ չէ —, that is no matter to us, what is that to us ?
;
չէ —, չէ ինչ —, no matter, never mind, it is nothing;
ոչ զի զաղքատաց ինչ — էր նմա, not that he cared for the poor;
— մեծ էր նորա այսմ, he took great care of that;
ոչ — ինչ առնեմ, I don't c are, it is no matter to me;
ամենայն — նոցա, all their care, effort or thought;
զի՞ — է, what does that matter ? what does it signify ? what of that ?
զի՞ — է քեզ, what is that to you ? what does it matter to you ?
զի՞ — է ինձ, what does it concern me ? what does it matter to me ? nonsense !
— ինչ չառնէր, he did not take it into account, he took no heed of it;
չէ — ինձ, it is no matter to me, it is all the same to me, I don't care about it, I am indifferent about it;
չառնեն ինչ — զիմեքէ, they care for nothing;
վաղ ընդ փոյթ, cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ առիւծ յագեալ յորոսյ՝ ոչինչ փոյթ առնիցէ զանզէն էրէոց. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Տարփումն, ման

s.

cf. Տարփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Պարեմք հոգեպէս տարփմամբ ... Ստացար քեզ օրհնաբանս անձկով տարփման։ Զտարփումն անյագ սիրոյն որ առ նտ. (Նար. կուս. եւ Նար. երգ.։)


Տրասէր, սիրաց

adj.

generous, liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Այլովք տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ (յերազի) անյագն։ Հալածելոցն վասն արդարութեան, եւ տրասիրացն ի կարօտեալս։ Զուարթամիտ կամօք մշակել ի հրամայեալ ողորմածութեանն տրասէր բարեմտութեամբ նուէրս. (Նիւս. կազմ.։ Վրդն. դան.։ Պիտ.։)


Տօնասիրութիւն, ութեան

s.

love of festivals.

· Calfa

NBHL (1)

Յայագս առաւելագոյն փառս վարկանելոյ տօնասիրութեամբ. (Կամրջ.։)


Ցանկասիրութիւն, ութեան

s.

passion, love, lust, sensuality, lechery, concupiscence;
զվավաշոտ ցանկասիրութեամբ թեւակոխել, to abandon one-self to voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Միանան ի պէսպէս ցանկասիրւթեան ցնորս, ի պոռնկութիւն, ի սպանութիւն, յամբարտաւանութիւն, յագահութիւն, ի փառասիրութիւն. (Նար. երգ.։)


Տղայաբարոյ

cf. Տղայաբարու.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՅ կամ ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՒ νηπιωδέστερος (որ եւ տղայագոյն) Ունօղ զբարս տղայոց. մանկաբարոյ. պարզամիտ. խակամիտ. տխմար. տգէտ. տղայ. եւ Տղայական.


Տղայադիտակ

adj.

of tender age, young.

· Calfa

NBHL (1)

Թողլով զթագաւորութիւնն արտաշրի տղայագիտակ որդւոյ իւրոյ. (Յհ. կթ.։)


Տղմանամ, ացայ

vn.

to get dirty, to be dabbled or covered with mire, to draggle in the mud.

· Calfa

NBHL (1)

Տղմանայ ի յագեցութենէ որովայն. (Կլիմաք.։)


Տոգիմ, եցայ

vn.

to pant for;
cf. Տոգորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ. որպէս Տենչալ անյագաբար. եւ կամ Տոգորիլ. եւ Հոծեալ գոլ ամենայնիւ.


Տոկոսիք, սեաց

s. fig. adv.

birth;
illegal profit, usury, exorbitant interest;
—սեօք, with usury.

· Calfa

NBHL (1)

Անյագ տանչանօք ի տոկոսիս վաշխից մնացին. (Երզն. մտթ.։)


Տռփիմ, եցայ

vn.

cf. Տռփամ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրէ անյագաբար ի գերագոյնսն զտռփելն. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։)


Տզրուկ, րկի

s. fig. bot.

leech;
blood-sucker;
cf. Բզրուկ;
դնել —ս, to apply leeches.

· Calfa

NBHL (1)

βδέλλα hirudo, sanguisuga. Սողուն ջրային՝ անյագ ի ծծել զարիւն.


Տենչալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, enviable;
dear.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զտենչալի նշխարս սրբոյն։ Յանդիման տենչալւոյս (դրախտի)։ Տենչալի տուրք ... Տումար տենչալի։ Տենչալի տեսլեամբ տո՛ւր ինձ յագենալ։ Յոյժ տենչալի էր ինձ եւ փափաքելի ոչ՛ այլոց զիս, եւ ոչ զայլս ինձ լինել ի թշնամութեան. (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։ Ժմ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)


Քորեպիսկոպոս, աց

s.

chorepiscopus, rural bishop, suffragan.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ամենայն եպիսկոպոսք, եւ բազում քորեպիսկոպոսք ժողովեալք յարտաշատ։ Սփռեցան եպիսկոպոսքն յիւրաքանչիւր իշխանութիւնս, եւ առաքեցին զքորեպիսկոպոսս ի եօղս եւ յագարակս. (Եղիշ.։)


Քսակակալ, աց

s.

purser, agent, major-domo, steward.

· Calfa

NBHL (1)

Առ կացոյց զնա տէր մեր քակակալ, այլ նա ժլատութեամբ գողութեան իւրոյ ոչ յագեցաւ. (Ոսկ. գծ.։)


Օրինաւոր, աց

adj. s.

legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զամենայն լօրինաւոր քահաայագործութիւնն պայծառագոյն. (Ածաբ. մակաբ.։)


Օրհնութիւն, ութեան

s. mus.

benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ. որպէս Քահանայագործութիւն, նուիրագործութիւն, հաղորդութիւն. եւ այլն, առեալի (՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 16.)


Անողորմութիւն, ութեան

NBHL (1)

τὸ ἁνηλεές cf. ԱՆՈՂՈՐՄԱԾՈՒԹԻՒՆ. Անգթութիւն. եւ Անխնայութիւն. խստութիւն. մէրհամէթսիզլիք, գըյագլըգ.


Կատարիչ, չի, չաց

NBHL (1)

Կատարիչ ասի (քահանայն), նախ՝ վասն մկրտութեան, երկրորդ՝ ձեռնադրութեան սակս (որով քահանայագործ է, եւ արձակէ). (Սարկ. քհ.։)


Մշտնջենաբուղխ

NBHL (1)

Ուրա՛խ լեր բերկրեալ, որ քաղցրութեամբ մշտնջենաբուղխ աղբերբն զծարաւեալսն յագեցուցեր. (Եպիփ. կուս.։)


Քաղիրդ

NBHL (1)

Աստանօր նստի գլուխ ազգին իսմայէլի նախ քաղրթան անուն, զոր եւ գիրն աստուծային պատմէ, թէ քաղրթաշուրթն ժողովուրդն յագեցուսցեն զսուրս իւրեանց յարիւն (կամ յարենէ). (Սամ. երէց.) (ուր գրի եւ ՔՂԵՐԹ, կամ ՔՂԵՐԴ)։


Արփ

cf. Արփի.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «եթեր, օդից այնկողմ մին-չև հրեղէն երկինքն եղած միջոցը» (ըստ հին աստղաբաշխութեան) Հց. աթ. Կիւրղ. Ճա-ռընտ. Տոմար. Նար. կուս. որ և արփի (-ւոյ, եաւ) Փիլ. Նիւս. կազմ. Պիտ. Խոր. գ. 62. արփին Նար. կուս. Գնձ. Սարգ. ա. պ. ժա։ Ածանցման մէջ մտնում են վեց ձևով. 1. արփա-ինչ. արփագեղ Տոմար. արփամերձ Պիտ. արփային Փիլ. Խոր. արփաճաճանչ Զքր. կթ.-2. արփայա-, որից արփայագնաց լի-նել Խոր. գ. 55. -3. արփե-ինչ. արփեգնաց լինել, Փիլ. լիւս. արփենի Յս. որդի. Գնձ. Նար. տաղ.-4. արփիա-ինչ. արփիազարդ Պիտ. արփիակիզն Թէոդոր. խչ. արփիաճեմ Փիլ. լին. բառավերջում արփի-ինչ. գերարփի Շար. Սարգ. Նար. լուսարփի Նար. ևուս. նրա-շարփի Պրոկղ. յայտն.-5. արփն-, որից արինաթևել Ոսկիփ.-6. արփին, ոռեռ եռեք-արփին Մաքս. եօթնարփին Շար.։ Այստեղ է պատկանում նաև արփող «երեկոյեան արևե-լեան ժամը 12, երբ արևը մայր է մտնում»։ Բոլոր այս բառերը յետին են. Ոսկեդարը այս արմատը չի ճանաչում։ Նոր գրական լեզուն գրական բարձր սեռերում միայն գործածում է արփի «արեգակ»։