peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.
Առանձինն բնութեամբ՝ չարն չար ոչ է. (Յճխ. ՟Ե։)
Թացեալ (զպատառն՝) նշանակէր զգողն մատնիչ. յայս խորհուրդ ոմանք ի քրիստոնէից ոչ մկրտեն զնշխարն ի բաժակն, այլ առանձին առանձին ճաշակեն. (Երզն. մտթ.։)
peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.
ἵδιος. proprius. Առ անձն իւր վերաբերեալ. ինքեան եւեթ պատշաճեալ. սեպհական. յատուկ. անձնական. մասնաւոր.
Ուրոյնք եւ առանձնականք ի ծննդոց աճելութենէ. (Նար. ՟Զ։)
Ի քարանձաւս առանձնական ճգամբք միշտ զհաճոյսն աստուծոյ խնդրէին. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
peculiarity;
propriety;
solitude.
Սեպհական վիճակ. որոշումն.
to retire, to withdrow.
Առանձնացեալ ի բարձրաբերձացն աճեցմանէ։ Առանձնաեալ ի բարւոյն՝ զմինն եւեթ մշտնջենաւորեալ ունի անապակ չարութիւն. (Պիտ.։)
singularity;
propriety.
Սարկաւագն վարդապետութեամբ քարոզութեանն զիւրն առանձնաւորութիւն աստիճանի եցոյց. (Լմբ. պտրգ.։)
to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.
ἑξίσταμαι, ληρέω, ληραίνω. mente excedo, deliro, nugor, ineptio. Արատաքոյ ելանել անձին կամ քան զչափն անձին, զառանցանել. բանդագուշել. աղճատիլ. ցնորիլ. շաղփաղփել.
false, feigned, imaginary, fabulous.
Արբեցութեան եւ առանցելութեան պատճառք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 15։)
cf. Առանցանք.
Եգիպտացւոց բազում ինչ առանցիկ ճառք պատմին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to set before, to place before, to propose;
to intend, to design.
Զհրամանն առաջի դնել հրամայեցին, եւ առաջադրեցաւ ի տաճարին. (Ճ. ՟Ա.։)
joint, commissioner, assessor;
cf. Առաջիկայ.
Հաճոյ թուէր բանն առաջի թագաւորին, եւ ամենայն մեծամեծացն, մանաւանդ որ էին առաջակայք օրինացն. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ի կաւեղէն յառաջակայ յօրինեալ պատշաճագոյն զպատկերն գործիցէ. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
outpost, outguard.
Առաջապահեստ ճանապարհորդութեանն արարեալ (այսինքն եղեալ) մերշապուհ, վահան, եւ այլն. (Արծր. ՟Ա. 15։)
proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.
Կարծիք հանդերձ պատճառաւ՝ եզրակացութիւն է առաջարկութեանց. ո՛րգոն, Հոգին՝ ինքնաշարժ, ինքնաշարժն՝ մշտաշարժ. մշտաշարժն անմահ է. այսինքն հոգի՝ անմահ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
proposed;
precedent, prior, first;
—ք, first-fruits.
Զառաջաւորս ցորենոյ բերցուք առ քահանայսն։ Զռոճիկսն ղեւտացւոցն, եւ զառաջաւորս քահանայիցն. (Նեեմ. ՟Ժ. 37։ ՟Ժ՟Գ. 5։) cf. ԶԱՌԱՋԱՒՈՐ.
before, in presence of, in front of, opposite;
forward;
— իմ, before me, in my presence;
գնալ —, to go before, to precede;
— առնել, դնել, արկանել, to propose, to assert, to project, to offer, to represent, to produce to decree, to exhibit, cf. Յառաջարկել, cf. Յառաջադրել, cf. Առարկանել, cf. Մատուցանել;
to explain, to declare;
— կալ, to present one's self, to appear, to resist, to oppose, cf. Դիմադրել, cf. Տոկալ;
— կայ, which is or are in front, forward, before;
որ —ս կայ խրատ, the present maxim;
կամքն — կան ինձ, I have the will before me;
ինձ չարն — կայ, the ill is near me;
զոր ասել կայ մեզ —, what we have to say;
ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ —, it is necessary for us all to appear before.
Չիք ինչ հաղորդութիւն առաջի ճառին ընդ այժմուս։ (Սեբեր. Թ։)
present;
near, close;
assistant;
— տարի, the current year;
— ամիս, present month;
յ— շաբաթու, in the next week;
— լինել, to be present, to interpose;
յերեսուն — ամսեան, the thirtieth inst.;
յ—սն for the future, henceforth.
Առաջիկայս գործ։ Ե՛ւս վեհագոյն եւ առաջիկայիւքս ճանաչի. (Պիտ.։)
first;
prior, antecedent;
ancient, primitive, chief;
previous, original;
precocious;
in the first place;
—ք, ancestors, predecessors, the ancients;
cf. Նախնիք;
յառաջնմէ, յառանջնում, before, at first.
Որ յառաջնումն չկարաց յաղթել, յայտ է՝ թէ եւ ի վախճանին չկարէ յաղթել։ Զվերջին հարուածսն յառաջնումն ոչ ած ի վերայ նորա. (Եզնիկ.։)
Մեծ ճգնութիւն եւ աշխատանս ունին ընդ առաջինս այնք, որք դիմեն առ աստուած. իսկ յետոյ գնանեն խնդութիւն։ Բազումք կամեցան ընդ առաջինսն նախ մեծամեծս առնել, եւ յետոյ եւ ոչ զփոքունս կարացին առնել. (Վրք. հց. ՟Դ. եւ ՟Ի՟Ե։) cf. ՅԱՌԱՋՆՄԷ, ԶԱՌԱՋԻՆՆ, ՆԱԽ ԱՌԱՋԻՆ.
Վասն երկուց պատճառաց։ Առաջին՝ զի մի՛ եւ այլն։ Նշանագրեցի յայսմ յեօթն յեղանակի. առաջին՝ զժամանակն. երկրորդ եւ այլն։ Խորհեալ չարաչար իմացմունս. առաջին՝ յզայս եւ այլն. (Խմր։ Եղիշ.։) (Փարպ.։)
author, creator;
captain, chief, conductor, guide, escort, director, guardian, rector;
ordinary principal, provost, overseer, prelate, superior, father;
— կարգել, to set over.
ὀδηγός. viae dux. Յառաջագնաց ուղեցոյց. ճամբայ ցցնօղ՝ տանօղ
Առաջնորդ կենաց ... առաջնորդեա՛ մեզ գնալ ի ճանապարհս քո։ Առաջնորդ եղեն մեզ ուղիղ գնացիւք ի շաւիղս արքայութեան երկնից։ Նախաշաւիղ եւ առաջնորդ կենացն յաւիտենից՝ ո՛վ սուրբ վկայք. (Ժմ.։)
ὀδηγής, ἠγούμενος, ἁρχηγός, δημαγογός. dux, princeps, rector. եւ այլն. Սկզբնապատճառ, վարդապետ, ուսուցիչ. կամ յառաջ վարօղ եւ առիթ յո՛ր եւ է բանի. եւ բերան ժողովրդեան.
belonging to a prelate;
that conducts, that regulates.
Հանճարն առաջնորդական խափանեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Դ։)
Որ զառաջնորդական միտս լուսաւորէ։ Իմաստութիւնն զառաջնորդական միտս ստացեալ ունի. (Յճխ. ՟Գ. եւ ՟Է։)
immoderate thirst of dignity or power.
Բազում ցանկութեամբ առաջնորդասիրութեամբ ետ զանձն իւր (մոնտանոս) ճանապարհ լինել թշնամւոյ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 16։)
to Conduct, to lead, to guide, to command, to head, to rule, to govern, to direct, to escort, to accompany.
ὀδηγέω, ἠγέομαι, κυβερνάω. duco, conduco, rego, guberno. Լինել առաջնորդ ուղեցոյց. տանել ընդ ճանապարհ. ուղղել. վարել. յաջողել. առաջի երթալ.
Առաջնորդեա՛ ժողովրդեանն այնմիկ ի տեղին՝ յոր ասացի քեզ։ Առաջնորդեաց արդարոյն ի շաւիղս։ Առաջնորդեաց նոցա ընդ ճանապարհ սքանչելի։ Աստղն առաջնորդեաց նոցա։ Առաջնորդեսցէ մեզ աստուած փրկիչ մեր։ Ո՛ տէր փրկեա, ո՛ տէր առաջնորդեա՛։ Յուդա մի յերկոտասանիցն առաջնորդէր նոցա, եւ այլն։
Ուսուցանել, ցուցանել զճանապարհ. եւ Տանել ընդ ճանապարհ. վարել.
Ծառայ աստուծոյ, առաջնորդեա՛ ինձ զճանապարհս փրկութեան։ Առաջնորդեա՛ ինձ տէր զնեղ եւ զնուրբ ճանապարհ. (Վրք. հց. ձ։ Եփր. աղօթք.։)
Շքով եւ պատուով առաջնորդէր նոցա զերկայնութիւն ճանապարհին անդրէն յերկիրն հայոց. (Եղիշ. ՟Բ։)
conduct, command, governance, direction;
provost-ship, prelature.
ἠγεμονία, χειραγωγία, προοδοποιεῖν. conductio, manuductio, viam parare. եւ այլն. Առաջնորդելն, եւ իլն. ուղղելն, հորդելն զճանապարհ, յառաջ վարումն. իբր ձեռամբացի տանելն ի ճանապարհ կամ ի գործ ինչ. յաջողումն. հրահանգք.
Ի խրատ եւ յառաջնորդութիւն վերին զօրացն. (Յճխ. ՟Դ։)
Որ հանճարեղն է, զառաջնորդութիւն ստասցի։ Առաջնորդութեամբ մղի պատերազմ։ Որոց ոչ գոյ առաջնորդութիւն, թօթափին իբրեւ զտերեւ։ Յանձն առ յովնաթան զառաջնորդութիւն։ Այց առնել հրէից առաջնորդութեամբ եզրի. եւ այլն։
to tie with string;
to cord.
Կէթ կարթիւ կոշկոճահոսն առասանեալ. (Մագ. ՟Խ՟Ա։)
իբր Առասել. ճառել. խօսել.
name, title;
diction, elocution;
tale, recital.
Որպէս Առասացութիւն. ասացուած. բան. ճառ. որպէս յն. լտ. λόγος, διάλογος, χρησμός. oratio, sermocinatio, oraculum.
Խտրութեամբ մաքրել զբան եւ զբայ եւ զգիր՝ մաքուր եւ վճիտ առասանութեամբ. (Մագ. քեր.։)
fable, fiction, tale, romance, novel;
apologue;
mythology;
enigma.
Առ սա ինձ ի ճահ ելանէ քերթողական առասպելն, որ ասէ. բազում անգամ աղուէսք թագաւորել խորհեցան, բայց շունք ոչ առին յանձն. (Արծր. ՟Ա. 14։)
Յունական պերճ եւ ողորկ առասպել։ Առ այսոքիւք եւ աշխարհիս մերոյ առասպելք զբազմահմուտ ասորին արդարացուցանեն. (Խոր. ՟Ա. 31. եւ 17։)
αἵνιγμα. adagium. Առած. զրոյց վճռական եւ խորհրդաւոր.
narrator, fabulist;
mythologist;
romancer;
quack, story-teller.
Մի՛ ելցուք զհետ առասպելաբանիցն՝ ընդ անկոխն գնալով ճանապարհ. (Արծր. ՟Գ. 6։)
romantic, fabulous.
Սկսայց առակ, ոչ առասպելական, այլ որ է ճշմարիտ առակեալ. (Փիլ. սամփս.։)
Մերթ իբր Առասպելախօս. բանդագուշեալ. աղճատեալ.
who tells idle stories, novelist, who spreads news;
fabulist;
fabulous.
Ուռճանայր առասպելապատում ճառիւքն. (Պի։)
abudance, fertility, abundance.
liberal, generous, bountiful;
plentifully, liberally, abundantly.
Եւ իբր Առատաձեռնական. լիաձեռն. առատ. ճոխ.
Առատաձեռն պարգեւք, կամ ձիրք, ռոճիկք. (Խոր. ՟Գ. 83։ Յհ. կթ.։)
liberal, noble, generous, magnanimous;
ingenious, intelligent.
Իբր Առատ մտօք. խոհական. հանճարեղ.
generosity, liberality;
abundance, fertility of mind, intelligence.
to abound, to increase, to augment;
to overflow;
to run over;
to be bountiful, generous;
to be proud;
to be angry, to be in a passion.
Առատ լինել. յաճախել. առաւելուլ՝ ո՛ր եւ է իրօք.
Առատացեալ անմոլոր հանճարով. (Պիտ.։)
Այնպէս առատացեալ յաւետարանել։ Վասն որոյ եւ առատանամք. զի եթէ յամիցեմք՝ եւ եթէ ելանիցեմք, հաճոյ եւեթ իցեմք նմա։ Առաւել եւս առատանալ, հանդարտել, եւ գործել. (Հռ. ՟Ժ՟Է. 20։ ՟Բ. Կոր. ՟Ե. 9։ ՟Ա. Թես. ՟Դ. 10։)
Որքան առատանամք ի տալն, այնքան յաճախեմք ի տոկոսիսն. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
Առատանալ ի ծախս պատշաճաւորս. (Արիստ. առաք.։)
cf. Առատաձիր.
Զառատապարգեւ բարիսն. (Յճխ. ՟Ժ։)
cf. Առատաձիր.
Զառատապարգեւ բարիսն. (Յճխ. ՟Ժ։)
abundantly, superabundantly, copiously, plentifully, liberally, greatly, nobly, richly, splendidly;
profusely;
fruitfully.
πλουσίως, δαψιλῆ, φιλοτίμως abundanter, copiose, ample, magnifice. Առատաբար. ճոխաբար, կամ լիով. յորդութեամբ. կամ Պատուասիրաբար. յօժարամտութեամբ. (Տե՛ս Կող. ՟Գ. 16։ ՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 17։ Յկ. ՟Ա. 5։ ՟Բ. հետ. ՟Ա. 11։)
cf. Առատաբաշխ.
Առատատուր ողորմութիւն. (տպ. առատ). (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
to fill, to heap up;
to augment.
Յարգել. առաւելուլ. զեղուլ առատութեամբ. ճոխացուցանել. բազմապատկել. շատցընել, էւելցնել.
Ռոճկաւ առատացոյց. (Եղիշ. ՟Ը։)
abundance, plenty, superabundance, exuberance, copiousness;
fulness, repletion;
fertility, fecundity;
անչափ —, profusion.
πλοῦτος. copia, abundantia. Յորդութիւն. լիութիւն. զեղումն. առաւելութիւն. ճոխութիւն. յաճախութիւն. շատութիւն.
objection;
proposition;
purpose.
Առաջարկութիւն, առաջարկեալ ինչ. եւ Նախադասութիւն. բան. պատճառ առաջիկայ. ճառ.
Բազումս ասել առարկութիւնս ճառից։ Ոչ համեմատեն յոյն թուոց առարկութեանցս. (Խոր. ՟Ա. 20. եւ 3։)
redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.
ԱՌԱՒԵԼ ԱՌԱՒԵԼ ԵՒՍ. περισσός, περισσώτερος. abundans, amplior, major, κρείσσων կամ κρείσσον, melior, -ius. Աւելի. յաւելեալ. աճեցուն. մեծ. շատ. սաստիկ. էւել, էւելի. կամ Առաւել եւս. իբր մեծագոյն. բազմագոյն, լաւագոյն. գերագոյն. ա՛լ աւելի.
Մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս. (Ժղ. ՟Է. 17։)
Առաւել քան զառաւել աճեցուցանէր. (Փարպ.։)
principally, especially, chiefly, rather.
Առաւելապէս պայծառացուցանել, կամ ուրախ լինել, աճել, զայրանալ, երկեցուցանել, կամիլ, գոհանալ. եւ այլն. (Կորիւն.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Նար.։ Ճշ.։)
greedy, eager;
avaricious.
cf. Առաւելում.
πλεονάζω, προστίθημι. augeo, multiplico, addo, adjicio. Առաւելուլ. յաւելուլ. աճեցուցանել.
Առաւելանալ. աճել.
Առաւելեցին պատիւ եւ փառք մեր. (տպ. առաւելասցի). (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
to favour, to advantage;
to increase, to augment, to enlarge, to grow, to multiply, to accumulate, to amass;
to raise, to enhance.
περισσεύω, πλεονάζω. addo, augeo, multiplico որ եւ ԱՌԱՒԵԼԵՄ, եցի. Տե՛ս ի վեր անդր. Առաւել առնել. յաւելուլ. աճեցուցանել. առատացուցանել. բազմացուցանել. էւելցնել, մենծցնել, շատցնել.
Եթէ ոչ առաւելուցու արդարութիւն ձեր աւելի քան զդպրացն։ Ոչ՝ եթէ ուտեմք, առաւելումք ինչ։ Դիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Առաւելուցուք յամենայն գործս բարութեան։ Որ բազումն առ, ոչ առաւելաւ։ Եթէ ճշմարտութիւնն աստուծոյ յիմում ստութեանս առաւելաւ։ Տոհմն նորա ոչ առաւելաւ իբրեւ զորդիսն յուդայ։ Առաւելեալ եմ ուրախութեամբ։ Այլ իմ առեալ զամենայն, եւ առաւելեալ եմ. եւ այլն։
growth, increase, addition, augmentation, redundancy, superabundance, superfluity, exuberance, diffusion, transcendency;
enhancement of price;
excess;
prerogative, distinction, superiority.
περίσσεια, περίσσευμα, πλεονασμός. abundantia, redundantia. Առաւելն գոլ. յաճախութիւն. առատութիւն. լիութիւն. մեծութիւն. սաստկութիւն. բազմութիւն. յաւելուած. շատութիւն.
Առաւելութիւն հաւուց, կամ բերոց, բարեաց, բարերարութեան, տանջանաց, բոցոյ, երկիւղի, պարտուց, ժամանակաց. եւ այլն. (Փարպ.։ Պիտ.։ Յճխ. Եզնիկ.։ ՃՃ.։ Շ. ամենայն չար.։ Նար. եւ այլն։)
Ի կերակրոց եւ յըմպելւոյ առաւելութենէ լինի լլկանք եւ մահ. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)
morning, early;
յառաւօտինսն, every morning.
Յառաւօտինսն յորժամ ի քաղաքէն ելանէր։ Յառաւօտինս ճռուական երգովք զերկրագործսն զարթուցեալ. (Լաստ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ը։)
apostolically.
Առաքելաբար հրաման տալ, կամ տալ զողճոյն, կամ տալ զհոգի, կամ զլոյս աւետարանին յանձինս ընդունել, կամ իմանալ. (Յհ. իմ.։ Խոսր.։ Խոր. ՟Գ. 60. եւ Խոր. հռիփս.։)
who does or lives after the manner of the apostles;
— մատեան, the Acts of the Apostles.
ԱՌԱՔԵԼԱԳՈՐԾ. Ուր ճառին գործք առաքելոց.
apostolic.
ἁποστολικός, -κή, -κόν. apostolicus, -ca, -cum. Սեպհական կամ պատշաճեալ առաքելոց. եւ որ ինչ լեալ իցէ առաքելովք.
who has the gifts of the apostles.