consent;
persuasion.
Զորս յաստուածաշունչ գրոց յառաջ բերեալ ի հաւանումն. (Պրպմ. ձ։)
madge-owlet, brown or grey owl.
Նիքտիկոր. հաւապատիր ձագ, կամ հաւպատիր. (Գաղիան.։)
equally distributing.
Ըստ աննախանձ եւ հաւասարաբաշխ շնորհի քո. (Սկեւռ. լմբ.։)
of the same power;
isodynamic;
equivalent, equipollent.
Որպէս հաւասարազօրք միաւորելով զնոսա. (Կիւրղ. գանձ.։)
companion, fellow, comrade, mate, partner.
Հաւասար. զուգահաւասար. համահաւասար. հաւասարորդ. հասարակորդ. հաղորդակից։ կցորդ. բաժանորդ. միաբան. ձայնակից. Յաստուածայինս ասի,
Ես յովհաննէս եղբայր ձեր եւ հաւասարակից նեղութեան արքայութեան. (Յայտ. ՟Ա. 9։)
Զհաւասարակից մարդկութեանս մերոյ յանձն իւր առեալ զչարչարանս. ըստ յն. պիտի հաւասարակիր, կամ նմանակիր։
of the same weight;
equivalent, equal;
— լինել, to counterbalance, to countervail;
կատարելութիւնք նորա — ախտիցն են, his good qualities compensate his vices.
Հաւասարակշիռ չափով, կամ պատուով. (Վեցօր. ՟Ե։ Կիւրղ. գանձ.։)
of equal measure, just, equal.
Հաւասարաչափ փառօք, կամ գերունակութեամբ. (Պրպմ. ձ։)
Վերապատուեցէ՛ք աննախանձք զհաւասարաչափն։ Զոմանց հաւասարաչափ անկարօտութեան վեհիցն արթնութեան բերէր նշանակ (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ). (Սկեւռ. լմբ.։)
cf. Համապատիւ.
Իբրեւ զհաւասարապատիւ զոք ձգեաց զնա ի դատաստան մահու. (Իգն.։)
equally.
Փորձութիւն ինչ եւ մահ հաւասարապէս հասանեն ի վերայ ամենեցուն. (Շ. մտթ.։)
cf. Սողուկ.
Դիւրափոփոխ է բնութիւնս, եւ սողուկ ի նախանձ. (Լմբ. առակ.) (այլ ձ. սողոսկր. գուցէ սողուսկ)։
slippery.
Դիւրափոփոխ է բնութիւնս, եւ սողուկ ի նախանձ. (Լմբ. առակ.) (այլ ձ. սողոսկր. գուցէ սողուսկ)։
so, thus, conformably.
Իբրեւ օձի քարբի՝ զի խնու զականջս իւր, սոյնօրինակ եւ դու խցեր զականջս։ Սոյնօրինակ զամենայնսն գլխատէր. (Բուզ. ՟Դ. 15։ ՟Ի. 15։)
pistachio-tree.
Ձիթենի, եղջիւրենի, սոնոպրի, բեւկի։ Դեղձի, դոմանի, սոնոպրի, արմաւենի. (Վստկ. ստէպ։)
to fatten, to grow fat, stout, corpulent;
to be puffed up, to become proud, haughty.
πυκνόομαι densor λιπαίνομαι, παχύνομαι pinguesco ὁγκόομαι turgeo. Ստուարանալ. գիրանալ. թանձրանալ. թաւանալ. ճարպալից լինել. ուռնուլ. փքանալ. սէդ եւ սոնք լինել.
Անձուկն՝ ամենայնի դժուարին է, բայց առաւել գիրացելոյն եւ սոնքացելոյն։ Արբենաս եւ փափկանաս, գիրանաս եւ սոնքանաս։ Ի գիրութենէ սոնքանայ մարդ, եւ ի բազում ճարպոյ ելանեն անօրէնութիւնք ։ Սոնքացեալս գիրութեամբ։ Սոնքացեալք ստուարացեալք։ Ստուարացաւ եւ սոնքացաւ. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ. Ոսկ. ՟ա. կոր. ՟Ժ՟Գ։ Եղիշ. հայր մեր.։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։ Լաստ. ՟Ի՟Ա։)
Ախտիցն՝ յղփացելոց եւ սոնքացելոց՝ ապականեալ լինի ոգի. եւ ապրի՝ գօս եւ ցամաք սոցա եղելոց։ Որ ոք բարձրավիզն իցէ եւ փռնգայցէ՝ սոնքանայ եւ փքնու, իջանէ եւ քակտի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 37։ ՟Դ. 100։)
simple, pure;
vulgar, ordinary;
private;
cf. Սոսկալի;
footsoldier;
—, — ոք or մարդ, a private person, an individual, person of retired or secluded habits;
— կեանք, private life;
—ք ոմանք, some private persons.
Ձիավարժից, եւ սոսկականաց։ Հերքեալ ի վեհիցն՝ սոսկականացն սպրդիմ։ Սոսկականօք եւ քաղաքայնօք։ Սոսկականաց ... Քաղաքայնոց. (Նար. ՟Գ. ՟Հ՟Ա. Նար. գանձ հոգ. եւ Նար. գանձ խչ.։)
Այն որ բազմի յաթոռ սոսկական։ Ասէ մեծ արքայն ձայնիւ սոսկական։ Բացափայլեալ գեղով սոսկական։ Զարիւնն ըմպել տաս սոսկական. (Գանձ.։ Տաղ.։)
to be greatly afraid, to tremble, to shudder with horror, to dread, to fear;
սոսկացեալ դողալ, to be horror-struck, terrified, to quake with terror.
Յիմարեցան երկինք վասն այսսրիկ, եւ սոսկացան յոյժ։ Սոսկացաւ մարմին իմ յանձին իմում. (Երեմ. ՟Բ. 12։ Դան. ՟Է. 15։)
to lay aside, to leave off, to discard;
to give up, to abandon, to renounce, to deprive oneself of;
to be softened.
Սոսկ լինել ըստ քերականաց. եւ Մերկանալ թօթափել յանձնէ զաւելորդս.
Սոսկացեալք են յերկրէս, զգեցեալք զերկինս։ Մերկացիր սոսկացիր ով միայնակեացդ. (Եղիշ. միանձն.։)
privation, voluntary poverty.
Վարուք սոսկութեան, եւ ուսմամբ փիլիսոփայութեանն փորձեալ էր. (Եւս. պտմ. ՟Է. 30։)
starving, famished;
— առնել, to make suffer famine, to famish, to starve.
Լից զսովաբեկ անձն իմ ի փշրանաց ողորմութեան շնորհի քո։ Բաշխես զմարմին քո ի ճաշակս սովաբեկաց։ Այցելու լեր մոլորելոյս՝ մերկիս եւ սովաբեկիս. (Բենիկ.։)
famished, suffering from famine or hunger.
Սովալլուկ զանձինս առնէին. (Ճ. ՟Ը.։)
dying of starvation;
— առնել, to starve to death;
— կորնչել, լինել, cf. Սովամահիմ.
Ի սովոյ մահացեալ. կամ մերձեալ ի մահ. սովալլուկ. սովաբեկ. սովեալ. նքողեալ. խիստ քաղցած՝ անօթի.
Կերակրեա զանձն իմ սովամահ։ Հայեցաւ ի սովամահ բնութիւնս։ Շրջէին ողորմելի սովամահք։ Մարք ոմանք զսովամահ որդոց իւրեանց զմարմինս ի կերակուր իւրեանց պատրաստեցին. (Սարկ. աղ.։ Իգն.։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։)
Սովամահ չքաւորութեամբ աղքատացան անձինք մեր. (Մաշտ.։ Ճշ.։)
Ոչ սովամահ առնէ տէր զանձն արդարոյ. (Առակ. ՟Ժ. 3։)
ՍՈՎԱՄԱՀ ԼԻՆԵԼ. ՍՈՎԱՄԱՀԻԼ. ձ. Սովով ի մահ մերձիլ. սովասովիլ. նքողիլ.
to be starved to death, to die of hunger.
ՍՈՎԱՄԱՀ ԼԻՆԵԼ. ՍՈՎԱՄԱՀԻԼ. ձ. Սովով ի մահ մերձիլ. սովասովիլ. նքողիլ.
to starve, to famish.
ՍՈՎԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՍՈՎԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. λιμογχονέω , λιμοκρονέω fame strangulo, neco. Տալ սովիլ. անսուաղ թողուլ. սովով տանջել. Զորովայնն սովացուցանէր եւ սանձէր. Կլիմաք.։ Չարչարեցի զքեզ՝ ասէ, եւ սովեցուցի, զի բարի քեզ արարից. (Բրս. չար.։)
to be tormented with famine, with hunger, to be famished, starved, to suffer through hunger.
Սովիմ հացիդ յերկիր հեռաստան. (Գանձ.։)
accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.
Յոր սովոր էր զքարն ժողովել։ Սովոր էր դատաւորն արձակել, Որպէս սովոր էր՝ միւսանգամ ուսուցանէր զնոսա։ Որպէս եւ սովոր են սմանք.եւ այլն։
Դուք սովոր էք անցանել ըստ հրամանաւ թագաւորին ձեր. (Եղիշ. ՟Ը։)
habitually, as usual, customarily, ordinarily, commonly, usually, mostly, generally.
Ունիմք սովորաբար ասել փիլիսոփայ, որք յերաժշտական արհեստս կատարեալք են. (Շ. բարձր.։)
usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.
Յարեաւ ինձ պատերազմ, սովորական սերելեաց իմոց ջերմութիւն ի ներքուստ, եւ անսովորական ատելեաց ցրտութիւն արտաքուստ. (Արշ.։)
զորոյ աւետարանի զաստուածական գիրս ի ձեռս սովորակի առեալ։ Սովորակի իձեռս առեալ զաստուածային գիրս. (Կիւրղ. առ կոստանդ. յորմէ եւ Սարգ. յռջբ.։)
Որպէս ոմն ի սրբոցն սահման սովորակի յանձին կարգեալ՝ միշտ երգէր առ աստուած, փառք քեզ աստուած յաղագս ամենայնի. (Խոսր.։)
to accustom, to habituate;
to bring up, to train, to form, to teach.
Յայս սովորեցուցիք զսիրտս ձեր՝ անողորմ լինել. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
custom, habits, manners, usage, practice, use, bent;
արդի, նոր —, mode, new fashion;
հնացեալ —ք, ancient customs;
տարադէպ, դժպատեհ —, abuse, corrupt practice;
չար, յոռի, գարշ —, bad habit, ugly way, sad or nasty trick;
ընդ սովորութեան, according to custom, as usual;
ընդ ոչ սովորութեան, out of use or custom, unusual;
ընդ սովորութեան իւրում, as is his wont, according to his custom;
մեք չունիմք —, it is not our custom to, we are not in the habit of;
երկրորդ բնութիւն է —, use is second nature;
cf. Ունակութիւն.
Ոչ չոգաւ ըստ սովորութեանն ընդ առաջ հմայիցն։ Ելին ըստ սովորութեանն իւրեանց։ Ժամանակաւ ձգեալ ամպարիշտ սովորութիւնն իբրեւ զօրէնս պահեցաւ։ Առնել նոցա ըստ սովորութեան օրինացն ի վերայ նորա։ Յելանել նոցա յերուսաղէմ ըստ սովորութեան տօնին։ Ի ձեր սովորութիւն, զի մզի ոք արձակեցից ձեզ ի զատկիս։ Մեք չունիմք այնպիսի սովորութիւն.եւ այլն։
entering, hiding in holes and secret places;
lonely, solitary;
— լինել, to enter, to nestle, to creep into, to hide in, to kennel, to live retired, to lead a retired life, to withdraw into solitude.
Ծառամուտ. անձաւամուտ.
to flow, to run out, to leak;
to creep into a hole;
— աչաց, to become weak, to have the sight fail or grow dim, to water, cf. Վատեմ, cf. Ծիւրեմ;
սորեալ աչք, hollow, sunken eyes.
տացէ քեզ տէր սիրտ տրտմեալ, եւ աչս սորեալս։ Առ ի սորելոյ աչաց իւրոց, եւ մաշելոյ զանձն նորա։ Ցիռք ի դաշտս ծծեցին զօդս իբրեւ զվիշապս, եւ սորեցին աչք իւրեանց, զի ոչ գոյր խոտ. (Օր. ՟Ի՟Ը. 69։ ՟Ա. Թագ. ՟Բ. 33 ։ Երեմ. ՟Ժ՟Դ. 6։)
to cause to flow or fall;
to weaken the sight.
Զքոս եւ զդալուկն, որ սորեցուցանեն զաչս ձեր. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 16։)
to flow out often, abundantly;
to leave the ranks, to be dispersed, to disband.
Զսորսոր զանձուկ իջեվանին դժոխոց. (Կլիմաք.։)
Զաղաւաղել հնձողոցն, զսորսորել մանգաղին ափս ածեալ ժողովէր. (Ոսկ. ի հերոդ.) (իբրու թափիլ ի բերանոյ մանգաղին)։
theirs;
of those.
Զսոցայցն առեալ տարացոյց։ Ի սոցայցն առեալ տարացոյց։ Ի սոցայցն զնոսա ստացուածոց զարդարեալ պայծառացոյց։ Խոցոտեն զիս յաղագս սոցայցն հոդք ոչ սակաւք։ Սապէս եւ ըստ սոսայքն որակք ասիցեալք. (Անյաղթ բարձր.։ Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Արիստ. որակ.։)
sudarium, white handkerchief;
veil.
Վկայեն սուդարունքն եւ վարշամակքն, որք բժշկէին ի ձեռն պօղոսի. (Կոչ. ՟Ժ։)
immerged, submerged.
Իշխանութիւն չարին սուզական։ Զոր խանդացեալ չարին սուզական. (Գանձ.։)
Ի հարաւայինն խոնարհի ի սուզականն։ Ընդ ձմեռային շաւղօք յաներեւակն եւ ի սուզականն կոյս. (Խոր. աշխարհ.։)
submersion;
waning.
Ըստ լուսնական լրութեան եւ սուզականութեան։ Զարմանալի ծառոյն դէպք ի միում աւուր ունել աճմունս փոյթ ընդ փոյթ, եւ դարձեալ սուզականութիւնս յանկարծ օրէնս լինել. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ 3։)
cf. Սուզեմ.
Սուզանել եւ վատթարել զանձինս։ Եսոյզ ի նմանէ յերկրի զցամաքայինս, եւ ի ծովու զջրայինս. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)
Զանդամս մարմնոյ իւրեանց ի լիճսն սուզանելով՝ զձայնն եւեթ՝ բերելով ի դուրս առաքեն (գորտք). (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to plunge, to sink, to immerge;
to cover, to hide.
Սուզանել եւ վատթարել զանձինս։ Եսոյզ ի նմանէ յերկրի զցամաքայինս, եւ ի ծովու զջրայինս. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)
Զանդամս մարմնոյ իւրեանց ի լիճսն սուզանելով՝ զձայնն եւեթ՝ բերելով ի դուրս առաքեն (գորտք). (Յհ. իմ. պաւլ.։)
armed with a bayonet.
Տիգաւոր. նիզակաւոր՝ ժանեւոր տիգաւ, կամ երեքարձենիւ.
to whistle;
to hiss, to receive with hisses.
ՍՈՒԼԵՄ որ եւ ՍՈՒՂԵԼ, ՍՈՒՂՂԵԼ. συρίζω, συρίττω sibilo. իտ. zufolare, fischiare. շչել. շռնչել. Խորդալ. ձայնել անբանից եւ առ անբանս առ ազդելոյ ինչ.
Օձն իւր բնութեամբ սուղեաց, եւ իմացաւ կինն. (Վրդն. ծն.։)
Զսուղելոյ ձայն ի լսելիսն հնչեցուցանել։ Հովուաբար առաջին հօտին ընթանալ, սուզելով զհետ կոչել. (Յհ. իմ. ատ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ղ։)
Շչեսցէ, այս ինքն տացէ նշան. դարձեալ սուղղեսցէ. եւ սուղղեսցէն. սովոր են մեղուաբոյծք սուղղել մեղուաց. եւ տանին զնոսա ի ծաղիկս եւ ի դալարիս, եւ դարձեալ ածեն զնոսա ի տեղիս իւրեանց. (Գէ. ես.։)
whistle;
— ահընկէց, alarm-whistle.
Որ սուլէ. ձայնատու. շչօղ.
whistling;
hissing.
Իմանալ զազդողական ինչ ձայնս սուղման եւ հնչման ամենայն կենդանեաց. (Վրդն. ծն.։)
cf. Սունկն.
ՍՈՒՆԿ ՍՈՒՆԿՆ. որ եւ ՍՈՒՆԳ, ՍՈՒՆԳՆ. μύκη fungus βωλίτης bolatus, fungi genus. Բոյս վայրի կամ առ արմին ծառող՝ վրանաձեւ սպնգանման. ուտելի, եւ անուտելի. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.)
cf. Սուսերակիր.
ՍՈՒՍԵՐԱԿԱՑ ՍՈՒՍԵՐԱԿԻՐ. Որ կայ սուսերաւ առ արքայի. զինակիր՝ սուսեր ի ձեռին.
Սուսերակաց թագաւորին. (Վրք. հց. ձ։)
Սուսերակիր թագաւորին կայ հանապազ առ նմա. (Վրք. հց. ձ։)
sword-armed guard;
protospatharius.
ՍՈՒՍԵՐԱԿԱՑ ՍՈՒՍԵՐԱԿԻՐ. Որ կայ սուսերաւ առ արքայի. զինակիր՝ սուսեր ի ձեռին.
Սուսերակաց թագաւորին. (Վրք. հց. ձ։)
Սուսերակիր թագաւորին կայ հանապազ առ նմա. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Սուսերամարտիկ.
Բազմութիւն զօրաց աղեղնաւորաց եւ սուսերամարտից. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. այլ ձ. սուսերամերկից։)
sworded, wearing a sword.
ἑσπασμένος ῤομφαίαν, μάχαιραν educens gladium. Ունօղ՝ կրող՝ վարօղ զսուսեր. սրաւոր. սուսերաձիգ. սուսերամերկ.
cf. Սուտակասպասու;
սուտակասպաս լինիմ, cf. Կեղծաւորանամ.
κέρκωψ (իբրու շարժող զձետ. պոչ խաղցընօղ ). κόλαξ caudatus, astutus, versutus, fraudulentus, adulator, assentator. Որ սուտակ սպաս առնէ այլում, որ չնորհուկս բարբառի. քծնօղ. շողոքորթ. մարդելոյզ. մարդահաճոյ. կեղծաւոր. հրապուրիչ. պատրօղ.
Իբրեւ չէրուրուք ընդ նմա բանս եդեալ, նա յանձնէ սուտակասպաս լինէր. (Եղիշ. ՟Գ.)