thirteenth.
of three days;
the third day.
Լոյսն՝ որ յառաջ քան զարեգակն՝ երեքօրեայ ժամանակաւ, ոչ էր անփոփ եւ ժողով. (Եփր. ծն.։)
Եւ այն իսկ որ ի յօդոյ՝ միջօրեայ եւ երեքօրեայ գործեն ի ձեռն ջրոյ. (Պղատ. տիմ.։)
yesterday.
Ընդէ՞ր ոչ այսօր քան զերեկն եւ զեռանդն ցուցանի գործ յանձինս մեր լաւութեան. (Փարպ.։)
Յերեկի աւուրն։ Զերեկի ուսեալն։ Զերեկի բանսն. (Կոչ.։ Մծբ.։ Սեբեր.) անխտիր լինի յատկացուցիչ, եւ ածական, որպէս Երիկեան. էրեկուան.
elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.
Երէց՝ ծերունեաց է անուն ... Զքահանայս երէցս անուանեմք. (Լմբ. պտրգ.։)
πρέσβυς, πρεσβύτης, πρεσβύτερος, -τατος senes, senior եւ այլն. Յառաջագոյն ծնեալն կամ եղեալն. աւագ. մեծ. ծերագոյն. հնագոյն. գլխաւոր.
Եղբայր նորա երէց։ Դուստր իմ երէց։ Զքոյր թեկեմինայ զերէց։ Երէցն կրտսերոյն ծառայեսցէ։ Անուն դստերն երիցու ոոզա։ Սկսեալ յերիցուէն՝ մինչեւ եկն կատարեաց ի կրտսերն։ Զքորսն քո զերիցունսն հանդերձ կրտսերօքն։ Եւ ասէ աբրամ ցծառայն իւր ցերէց տան իւրոյ.եւ այլն։
ԵՐԷՑ, երիցու, երիցունք. գ. Քահանայ. որ եւ ի յն. երէ՛ւս ասի, ἰερεύς ( սրբազան) եւ πρεσβύτης (որ եւ ծեր), ուստի եւ լտ. presbyter, sacerdos քահանայ, տէր պապա.
Հանդերձ սուրմակաւ ոմամբ արծկէացի փառամոլ երիցու (կամ երիցաւ). (Խոր. ՟Գ. 63։)
cf. Երթամ.
Երթանաայցեմք անդր, ուր է նա. (Մծբ. ՟Զ։)
"cf. Երթեւեկս առնեմ."
Ի մեծի հրապարակին զերթեւեկս առեալ շրջէր։ Երթեւեկս առեալ ընդ խորանն. (Բուզ. ՟Դ. 14. 54։)
cf. Երթեւեկեմ.
Ի մեծի հրապարակին զերթեւեկս առեալ շրջէր։ Երթեւեկս առեալ ընդ խորանն. (Բուզ. ՟Դ. 14. 54։)
bound.
Գահոյք երիզապատք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Երիզապատ.
Լուծանէ յերիզապնդէ զձեռսն. (Մամբր.) իմա՛ կամ յերիզապինդ կտաւոյ, կամ յերիզապնդութենէ կտաւոյ։
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.
Երիկամանց նորա է վկայ աստուած. (Իմ. ՟Ա. 6։)
towards evening.
(Երեւեցան) լուսինն եւ աստեղք յերիկունն. (Վրդն. ծն.։)
horse, of a horse, equestrian.
ἰππικός equinus, equestris Ձիական. հեծելական.
to ride;
to lead, to guide.
ԵՐԻՎԱՐԵԼ. Որպէս Ձիավարել, եւ Կառավարել.
cavalcade, riding-horse.
Երիվարելն, կամ հեծելութիւն պատերազմական.
to be or become a young man, to make one's self look young again.
youthfully.
Թէեւ ծերագոյն էր, երիտասարդապէս յարդարեաց եւ մղեաց զճակատն. (Խոր. ՟Բ. 51։)
youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.
Փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն». յն. երիտասարդական. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)
Զմեր մանկութիւնն ապականէ երիտասարդութիւնն, եւ զնա ծերութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Քաջապինդ երիտասարդութեամբ (այսինքն արիութեամբ) զբանն աստուծոյ յինքեանս բնակեցուցին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Young woman, girl, maiden, lass
Բանն նորա անապական գայ, եւ ի կուսէ երիտասարդուհւոյ ծնանի. (Ոսկիփոր.։)
Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)
third;
three;
thirdly.
Նախ՝ վերծանութիւն ... երկիր՝ զրուցատրութիւն ... երիր՝ լեզուաց եւ հնագէտ պատմութեանց առ ձեռն բացատրութիւն. (Թր. քեր.։)
more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.
πρεσβύτερος senior, major եւ այլն. Աւագագոյն. ծերագոյն. մեծագոյն. հնագոյն.
Նա եւ ի մեզ ծեր եւ հին աւուրց գոյ, եւ երիցագոյն քան զհայր քո աւուրբք». յն. ծանրագոյն. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 10։)
Այս (գործ) քան զայն երիցագոյն էր, որպէս զի ա՛յլ էր այն, եւ ա՛յլ այս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)
Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)
Երկուց ծառոցն ի նմա լինել՝ երիցագոյնք եւ վեհագոյնք. (Մագ. ՟Ե։)
archpriest.
ἁρχιερεύς archipresbyter Պետ երիցանց. աւագերէց. գլուխ քահանայից, փոխանորդ եպիսկոպոսի։ (Բուզ. ՟Դ. 7։ Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Բ. 3։ Ասող. ՟բ. 3։)
to make senior, to raise, to advance.
Ոմանք զտիւ, եւ ոմանք զգիշեր երիցացուցանեն (կամ երիցուցանեն) ըստ կարգի. (Խոր. առ արծր.։)
Երիցացոյց պատմութեամբն զերկին (քան զերկիր). (Վրդն. ծն.։)
Եդ երիցացոյց, արար զնա անդրանիկ արարածոց. (Եփր. կողոս.։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Երէց կամ երիցագոյն գոլն յո՛ր եւ է կարգի. մենծ ըլլալը ... τὰ πρεσβεία gradus aetatis. որպէս Անդրանկութիւն կամ առաջնութիւն հասակի.
Քեզ ետ աստուած զերիցութիւն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 50։)
Առաքինութիւն ծեր է եւ պատուական. վասն զի երիցութեանն եւ վերին պատուոյն արժանի է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)
camomile.
three times, trebly;
very, much;
— ատելի, very hateful, very odious;
— երանելի, very happy, thriee happy, blessed;
— անգամ, three times.
Կամ τρισσός triplex Առընթեր անուան՝ իբր մակբայ հարցմամբն եւ խոստովանութեամբն զերիցս ուրացութիւնն բժշկեաց. (Ածաբ. յայտն.։)
Ո՛վ երիցս երանելւոյ, եւ երիցս բարեբաստիկ ոգւոյ, յորում աստուած ոչ անարգի համարեցաւ բնակել շրջել. (Փիլ. լին.։)
Երիցս երանեան ծերունւոյն. (Մագ. կ։)
silly, cautiously, prudently.
Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)
Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի՝ զգուշաբար եւ անշարժապէս զբռնաւոր հողմոցն եւ զալեացն զ՝ի վերայ ընթացս համբերել. (Բրս. յուդիտ.։)
Զհայեցուածսն իւրեանց զգուշաբար պահէին. (Յհ. կթ.։)
hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.
ԶԳՈՒՇԱԿԱՆ որ գրի եւ ԳՈՒՇԱԿԱՆ. Ուր գոյ կամ պահելի է զգուշութիւն. որ ինչ հայի ի զգուշութիւն. զգուշաւոր. երկիւղած. եւ Ճգնաւորական.
cautious, circumspect;
smart, open-eyed.
Որոյ հայեցուածն է զգոյշ, զգաստ, արթուն.
to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.
Զգուշացայ քեզ աջով արդարութեան իմոյ։ Առ իմէ՞ զգուշացաւ նմա տէր։ Զգուշացայց կերակրոցն ձերոց, եւ ոչ ապականեցից զպտուղ երկրի ձերոյ։ Հրամայեա՛ զգուշանալ գերեզմանին։ Զգուշասջի՛ր աւուրն շաբաթու՝ սրբել զնա։ Զգուշասջի՛ր ամսոյն կանխոց։ Զգուշացան սրբութեանցն Աստուծոյ։ Զգուշացաւ նմա, զի մի՛ կործանեսցի։ Եւ ի դարանակալաց նորա զգուշացաւ (նմա, այսինքն պահպանեաց).եւ այլն։
provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.
Մարդասէր, հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Ետուր եւ ի ծովու ճանապարհ, եւ ի մէջ ալեաց շաւիղ զգուշաւոր. (Իմ. ՟Է. 23. ՟Ժ՟Դ. 3։)
Չի՛ք ինչ զգուշաւոր ամրութիւն քան զերկիւղն Աստուծոյ։ Յետ զերկիւղն Աստուծոյ հայցել՝ անարատ մնալ եւ զգուշաւոր ասէ զկեալն յաշխարհի. (Խոսր.։)
Գիտէ Աստուած՝ զգուշաւոր արկանել հիմն մեծագոյն իրաց. (Վրդն. ել.։ (Առ յետինս վարի ռմկ. ոճով, որպէս Զգո՛յշ, զգուշացօղ)։)
with circumspection, slily;
strictly, punctually.
Զգուշաւ փակեալ լինի տապանն։ Զգուշեաւ եւ պահպանութեամբ ասէ, զի ի վեր յարուցեալ լինի ո՛չ ի սառայէ, այլ ի մեռելոցն։ Զգուշեաւ (կամ զգուշաւ) ընդ միտ ածեալք, եւ սպաս կալեալ գրեցին։ Զգուշեա՛ւ սպասեա՛ (այսինքն դիտեա՛), զի տասներորդ է Նոյ ի հողածնէն. (Փիլ.։)
that conserves or keeps in safe custody.
Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)
wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.
πρᾶος, ἤμερος mansuetus, cicur (իբր Զգայուն յոյժ, զգաստ, զգոյշ. հակառական անզգայի, եւ անզգամի). Ուշիմ, եւ ուշեղ. այսինքն մեղմ, հանդարտ, հեզ. ընդել. ցածուն. հլու, (մարդ, եւ անասուն). եւս եւ σοφός sapiens συνετής intelligens Հանճարեղ, իմաստուն, ներհուն, բանիբուն. խելօք, խելօքիկ, անմեղ.
Սուրբ Յակոբ ... կոչեցաւ Զգօն, այսինքն է հանդարտ, իբր թէ հեզ. որ է հաստատուն, այս է անփոփոխ. (Նար. մծբ.։)
Ոչխար գոլով՝ ոչխարս գործէ զհաւատացեալս իւր զգօն եւ հանդարտ. (Վրդն. ել.։)
Իսկ Զգօն՝ ըստ որում իմաստուն՝ յոյնք եւ լատինք զՍուրբն Յակոբ Մծբնացի կոչեն Σοφός sapiens. տե՛ս եւ ի ԶԳՕՆԱԿԱՆ, ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ, եւ յայլ ածանցս։
good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.
Հանդարտաբար. եւ Ցածուն. հանդարտական.
Ի ձեռն մարմնոյ ընդելաբար՝ եւ զգօնաբար ընդ համազգեացս խօսելով. (Բրս. ծն.։)
Առեր զլուծն խոնարհութեան ի զգօնաբար կրօնաւորութիւն. (Գանձ.։)
to become wise;
to grow familiar.
ἠμερόομαι mansuetus fio, resipisco Զգաստանալ. անձին զգալ. հանդարտիլ. ընտելանալ. ցածուն լինել. ցածնուլ. իմաստնանալ. խելօքնալ.
to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.
Որ եւ զգազանս անգամ զգօնացուցանէ ծառայից իւրոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.
Ի հեզութիւն եւ ի զգօնութիւն (տերանց առ ծառայս). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Պաշտօն բարի առ Աստուած՝ սկիզբն զգօնութեան. (Առակ. ՟Ա. 7։)
Որպէս ասաց զգօնութիւնն, ի մեծութենէ գեղեցկութեան արարածոց եւ այլն. (Կոչ. ՟Թ։)
to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.
μηνύω, δηλόω, προσανατίθεμαι indico, declaro, refero, expono, denuncio Զգացուցանել. իրազեկ՝ իրազգած առնել. տեղեկացուցանել. ծանուցանել. յայտ առնել. ազդ առնել. նշանակել. պատմել յունկն. յայտնել. իմացում տալ, հասկըցնել.
Փեստոս զեկոյց արքայի զՊօղոսէ. (Գծ. ՟Ի՟Է. 14։)
Զեկուցանէ անունս զզօրութիւն իւր։ Եղիցի՛ ամենայն իրօք. քանզի զայս զեկուցանէ այոն։ Զեկուցանէ նշանակաւ իմն այսպիսի։ Զազգն հաւաստի զեկոյց։ Ի ձեռն որոյ զեկուցանի, թէ հաւատաց Աստուծոյ։ Բաղձամ հասանել յայտնի նշանացն, որովք կատարածքն զեկուսցին. (Փիլ.։)
declaration, notification, warning, advice.
μήνυμα indicium, significatio Յայտարարութիւն. ազդարարութիւն. ծանուցումն. ակնարկութիւն. նշանակութիւն.
(Հրէշք) զեկուցումն մարդկան առաւել պղծութեանն։ Այսոքիկ՝ զեկուցմունք իմն են անյայտ եւ աներեւելի բնութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Փրկագործ կրից երկրորդն Ադամայ՝ առ մեզ զեկուցումն. (Սկեւռ. լմբ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
ԶԵՂԽ կամ ԶԵԽ. σφαλερός labilis, lubricus, fallibilis, erroneus (իբր Զելեալ ըստ չափ, կամ զեղեալ, կամ սահեալ) որպէս Սխալական. սահական. անհաստատ. զաղփաղփուն. լպրծոտ.
Զամենայն գործն (շինուածոյ) զեղխ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)
Փափաքանօք աւելորդաց փութան գործով կրթել զզեղխ հմտութիւն արուեստիս (նաւարկութեան) ... կրթել զանհաս արուեստին զեղխ հմտութիւն. (Պիտ.։)
ԶԵՂԽ, կամ ԶԵԽ. ἁκόλαστος, ἅσοτος luxuriosus, prodigus (լծ. եւ սեղեխ). Վարուք զեղծն. չափազանց յուտելիս, յըմպելիս, եւ յամենայն իրս. փափկակեաց. անառակ. ցոփ. շուայտոտ. պակշոտ. անկարգ. (անձն, եւ գործն). շըլըխտի, թոյլ.
Զեխն ի պոռնկութիւն եւեթ ծախէ զժամանակս իւր։ Ոչ ի հարկէ էր պոռնկութիւն քո, այլ ի զեղխ եւ յաճախագոյն կամաց. (Ոսկ. ես.։)
cf. Զեղխեմ.
Թէ գիտէր զգինւոյն բնութիւնն, եւ զեղխեցաւ. (Կիւրղ. ծն.։)
Թէ զեղխիս, եղեր ծառայ ախտին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.
Հակառակ են պարկեշտութիւն, եւ զեղխութիւն. եւ արդարութիւն, եւ անիրաւութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)
affluence, abundance, exuberance;
breaking out, overflowing, defluxion;
shedding, effusion;
jet, eruption;
— խնդութեան, transport, rapture;
— շնորհաց, fullness or abundance of grace;
— սրտի, overflowing, outpouring, effusion, largeness of heart;
— վտակաց, overflowing or inundation.
Զեղումն սրտի իբրեւ զաւազ առ եզեր ծովու. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 29։)
Պաճուճանք մարմնոյ, եւ զեղումն, եւ ընդ վայր ծաղր, անամօթութիւն. (Մանդ. ՟Ի՟Ե։)
to heap, to overflow.
Ոչ զեղոյց նոցա փոքր մի ի մեծութեանց անտի իւրոց. (Եփր. համաբ.։)
Բարեխառն եւ ջերին օդով զծովն զեղուցանէր. (Երզն. մտթ.։)
to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.
συσκιάζω, ἑπισκιάζω obumbro, obscuro (լծ. ար. զըլլ. եւ թաթար. չօղա, որ են ստուեր). Ստուերացուցանել. կարճել զյայտնի տեսութիւն. շուք ձգել, մթընցնել.
Աստուած զդիրսն եդ առաջի, եւ զմիտս պատգամացն զեղչեաց։ Չէր բանն յայտնի, այլղօղեալ եւ զեղչեալ. (Սեբեր. ՟Է. եւ ՟Թ։)
Ոչ վիմով ծերպի զեղչել, եւ զյետոյսն միայն տեսանել. (Յհ. կթ.։)
Սակաւ մի անդր ծագեաց զբանն, եւ ասէ, Բանն մարմին եղեւ. եւ զայլն ամենայն զեղչեաց, զխոհուրդն յղութեան, զծնունդն սրբութեան, զսնունդն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
to be sacrificed or immolated.
ԶԵՆՈՒՄ եւ կր. ԶԵՆԱՆԻՄ. θύω, θυσιάζω, καταθύω, σφάττω, σφάζω macto, jugulo, occido, victimam offero, sacrifico Հատանել զպարանոցս կենդանեաց. փողոտել, խողխողել, սպանանել սպանդս. մանաւանդ առ ի նուիրել Աստուծոյ. զոհել. մորթել.
Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)
shambles, slaughterhouse;
altar;
the Cross, the Holy Rood.
θυσιαστήριον thysiasterium, laniarium, altare sacrificii Տեղի զենման. ընդունարան զենլեաց. զոհարան. սեղան. մատուցարան. ընծայարան.
Աստուածային բանին տեղի եւ զենարան. (Շար.։)
to slaughter, to kill;
to immolate, to sacrifice.
ԶԵՆՈՒՄ եւ կր. ԶԵՆԱՆԻՄ. θύω, θυσιάζω , καταθύω, σφάττω, σφάζω macto, jugulo, occido, victimam offero, sacrifico Հատանել զպարանոցս կենդանեաց. փողոտել, խողխողել, սպանանել սպանդս. մանաւանդ առ ի նուիրել Աստուծոյ. զոհել. մորթել.
Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)
act of slaughtering;
victim, sacrifice.
Զենումն, եւ օծեալ ... քահանայապետ, եւ պատարագ. (Պտրգ.։)
Զենումն անմահ։ Անպարտական զենման։ Ի զենումն ածաւ։ Զենումն մեծ քան զհաբէլին։ Ի նուէր քո զենման. (Նար.։)
to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.
Յորդունս զեռեալ, եւ տանջանօք փակեալ զկենցաղն. (Ոսկ. գծ.։)
ἔρπω repo, repto, serpo Սաստիկ եռալ, այսինքն շարժիլ. որպէս սողիլ ի վերայ երկրի, եւ կայտռիլ ի ծովու կամ ի ջուրս. սողալ .... եւ վխտալ.
Բնութեամբ ունի ջուրն զխոնարհահակ լինելն եւ զզեռալն. որպէս սորիլ, ծորիլ. (Վրդն. ծն.։)
Երկինք եւ երկիր, ծովք, եւ ամենայն որ զեռայ ի նոսա. (Սղ. ՟Կ՟Ը. 35։)
Եռան զեռան սլանան՛ի մարմինս ծովու. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)