Definitions containing the research խան : 3200 results

Աղտեղացուցանեմ, ուցի

va.

to soil, to dirty, to stain, to besmear with filth or grease, to befoul, to bedaub, to sully, to tarnish, to grease.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ապականել. արատել. անպատիւ առնել. խանգարել. աւրել, պզտիկ ձգել. պօզմագ. διαλυμαίνω, λυμαίνομαι violo, vitio, corrumpo, labefacio


Աղքատաբար

adv.

poorly, beggarly, like a beggar.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զի աղքատաբար եւ տկարաբար ունէին նոքա (այս ինքն աբիոնացիքն) զՔրիստոս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 27։)


Աղքատանոց, աց

s.

poor-house, almshouse, hospital for the poor.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակարան վասն աղքատաց. տնանկանոց. եւ հիւանդանոց վասն աղքատաց. հոգետուն. ֆագըրխանէ.


Աղօթք, թից, թիւք

s. pl. prayer, orison, supplication;
աղօթս առնել, յաղօթս կանխել, յաղօթս կալ, cf. Աղօթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՂՕԹՍ ԱՌՆԵԼ, ՅԱՂՕԹՍ ԿԱԼ, ԿԱՆԽԵԼ ՅԱՂՕԹՍ. Այսպէս դնի միշտ ի սուրբ գիրս ՝ փոխանակ բայիդ ԱՂՕԹԵԼ. εὕχομαι, προσεύχομαι oro


Աճապարեմ, եցի

vn.

to make haste, to use diligence;
to forward, to hasten, to press or push forward;
to prevent, to anticipate, to get the start.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձու ի բարիս աճապարել. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)


Աճեմ, եցի

vn.

to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.

· Calfa

NBHL (1)

Որդեա՛կ աճեցեալ Յովսէփ, որդեակ աճեցեալ նախանձելի. (Ծն. ՟Խ՟Թ. 22։)


Աճեցուն

adj.

grown, augmented.

· Calfa

NBHL (1)

Աճեցուն հասակաւ։ Աճեցունս օրըստօրէ գործելով զբարեփառութեանցն իշխանութիւն. (Պիտ.։)


Ամայանամ, ացայ

vn.

to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.

· Calfa

NBHL (2)

Աշխարհս մեր յանիշխանութեան ամս երիս աւերեալ ամայանայր. (Խոր. ՟Գ. 56։)

Եւ փոխանակ գրելոյ ԱՄԱՆԱԼ. իբր Թօթափիլ. (որպէս թէ եւ ամայանալն իցէ թափիլ իբր յամանոյ)


Ամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբառնայր աջու ձեռամբն զտիրական գաւազանն։ Յերկինս փոխանակ աչացն զխորհուրդս համբարձեալ։ Ի խորհրդածութեան պաշտօնն ամբառնալ զմիտս իւրեանց։ Ամբառնալ զինքեանս յամբոկ գործոյն. (Պիտ.։)


Ամբառնամ, բարձայ

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբառնայր աջու ձեռամբն զտիրական գաւազանն։ Յերկինս փոխանակ աչացն զխորհուրդս համբարձեալ։ Ի խորհրդածութեան պաշտօնն ամբառնալ զմիտս իւրեանց։ Ամբառնալ զինքեանս յամբոկ գործոյն. (Պիտ.։)


Ամբաստանեմ, եցի

va.

to accuse, to inform against, to charge, to complain against;
to plead guilty, to confess.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայնի հասու լինել՝ զորոց մեքս ամբաստանեմք զդմանէ։ Կամեցայ գիտել զվնասն՝ վասն որոյ ամբաստանէինն զդմանէ. Զոր գտի ամբաստանեալ վասն խնդրոյ իրիք իւրեանց օրինաց։ Մինչեւ ամբաստանեալն յանդիման ունիցի զդատախազսն։ Վասն որոյ յուսոյ ամբաստանիմ արքայ ի հրէիցդ։ Չտաս ինչ պատասխանի՝ զի՛նչ դոքա ամբաստանեն զքէն, կամ տե՛ս քանի՛ ամբաստանեն զքէն. (յն. հակառակ վկայեն) եւ այլն։


Ամբաստանութիւն, ութեան

s.

accusation, complaint, information, action;
imputation.

· Calfa

NBHL (1)

Որդեակս ունիցի հաւատացեալս, եւ ոչ յանդիմանութիւն անառակութեան։ Ամբաստանեալն տեղի պատասխանւոյ առնուցու վասն ամբաստանութեանն։ Վասն ամենայն ամբաստանութեան հրէից զինէն. եւ այլն։


Ամենազօր

adj.

omnipotent, all-sufficient;
most powerful, very strong.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնիշխան, ինքնազօր, ամենազօր. (Ածաբ).։ եւ (Շար.։)


Ամենաթագաւոր

s.

king of the universe, the Creator.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւոր ամենեցուն. թագաւոր թագաւորաց եւ տէր տերանց. ամենիշխան. παμβασιλεύς. omnium rex, summus rex


Ամենակալ, ի, աւ

adj.

preserving or governing all things, omnipotent, all-powerful.

· Calfa

NBHL (4)

Ամենակալն այն է, որ ամենայնի իշխան է. (Կոչ. ՟Ը։)

Նոյն տէր է ամենեցունց եւ բաւական առ ամենեսին, եւ զամենայն ունի ընդ իւրով իշխանութեամբ. զի ա՛յս է ամենակալն. (Խոսր.։)

Նովին ամենակալ ինքնիշխանութեամբ եւ անբաւելի զօրութեամբ ասի եւ է Աստուած.

παντοκράτωρ. omnitenens (թարգմանի ըստ լտ. եւ omnipotens) Որ զամենայն իբրեւ ի բռին կալեալ ունի տիրապէս. ամենիշխան. ամենատէր. ինքնակալ ինքնակալաց, եւ թագաւոր թագաւորաց. որուն ձեռքն է ամմէն բան. հէր շէյին սահիպի. գատըրի մուդլագ.


Ամենակալութիւն, ութեան

s.

omnipotency.

· Calfa

NBHL (1)

παντοκρατορία, τὸ παντοδύναμον. omnipotentia, summa potentia Ամենակալն գոլ. ամենակալ տէրութիւն. ամենազօր իշխանութիւն. ամենակարողութիւն.


Ամենաչար

adj.

worst, very bad;
very wicked, very malicious, execrable, abominable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենաչար խարդախանք, կամ վատաբախտութիւն, ունակութիւնք, աղէտք, տեղի. (Պիտ.։)


Ամենապատիւ

adj.

very venerable, very respectable, very estimable;
right or most reverend;
most honourable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենապատիւ իշխան. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Ամենավարան

adj.

most perplexed, very anxious, very embarrassed;
very irresolute, full of inquietude.

· Calfa

NBHL (1)

Յոգնապատճառեան ամենավարան (մեղաւորն)։ Ամենավարան տարակուսանաց։ Պատասխանատուութիւնս ամենավարանս։ Զամենավարան ձայն կողկողանաց սրտիս։ Եղիցի խաղաղութիւն հրամանաւ մեծիդ՝ ամենավարան բքոյս սասանման. (Նար. լ. ՟Ա. ՟Ի. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ա։)


Ամենատես

adj.

all-seeing.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմութիւնք արհամարհք էին, բայց իշխանք արք էին ամենատեսք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)


Ամոլ, լոյ, լի, ամլոյ

s.

cf. Ամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄՈԼՔ Ի ՏԱՌՍ. Տառք լծորդք ընդ միմեանս վասն համանմանութեան ձայնից, որպէս մ, պ, բ, փ, որք երբեմն փոխանակեն զտեղի իրերաց՝ ընդ նովին լծով մտեալ, մանաւանդ ի լծորդութիւնս բայից յունաց.


Ամուսին, սնի, սնոյ, աց

s.

consort, husband;
wife, spouse.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցին ամուսինքն տոռն ընդ անձն փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն։ Նա էր ամուսին եւ կին ուխտի քո. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։ Մաղ. ՟Բ. 14։)


Ամուսնութիւն, ութեան

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուսնութիւն նախանձայոյզ առն կաշկանդեաց (օտարն)։ Անջատելով զամուսնութիւն այլոյ. (Պիտ.։)


Ամուր

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

· Calfa

NBHL (2)

Ճեղքէր զամուր գլխանոցն. (Յհ. կթ.։)

Զամուրս նոցա հրձիգ արասցես։ Բաժանեցէ՛ք զամուրս նոցա։ Կործանեաց զամենայն ամուրս նորա։ Եւ եդ ի հովտին ամրոց։ Դիմէր ի վերայ ամրոցն պաշտրելոց։ Բերէին մեքենայս ի վերայ ամրոց։ Ամենայն պարիսպք ամրաց Հրէաստանի շինեսցին։ Եւ որ էին զամրօքն, սատակեցան յամրականացն։ Որ յամրի անդ էին։ Զիշխանութիւն զամրիդ։ Յայտ առնէր յամրէ անտի։ Պաշարումն ամրոյն։ Դիպեցան ամրոյն այնմիկ։ Յամուրս այրիցն։ Յամուրս անապատի. եւ այլն։


Անգամ

adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

· Calfa

NBHL (1)

Այրեաց զբազում իշխանս, որ յայլ անգամ գնալն նախատեալ էին զնա. (Վրդն. պտմ.։)


Անգոսնեմ, եցի

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անգոսնէ զբանս անօրէն։ Արհամարհեաց անգոսնեաց զնա։ Քանզի արծաթասէրք էին, անկոսնէին զնա։ Անգոսնէին զնա իշխանքն։ Անգոսնէ կին զամուսին իւր։ Անգոսնեցին ծառայքն։ Անգոսնէին զվաստակս նորա. եւ այլն։


Անդաստան, աց

s.

cultivated land, fields;
village.

· Calfa

NBHL (1)

Բեղմնաւորութեամբ անդաստանացն եւ բուրաստանացն։ Գեղեցիկ անդաստանօք ուրախանայի։ Բաղդատութիւն անդաստանի եւ նաւահանգստի. (Պիտ.։)


Անդնդական, ի, աց

cf. Անդնդային.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն ծովն զանդնդականն, որ շուրջ պատեալ է զերկրաւս. (այսպէս գրի յոմանց եւ յ Արիստ. աշխ. փոխանակ գրելոյ անդլանդական). (Լմբ. սղ. ՃԳ։)


Անդրադարձ

adj. s. reciprocal, mutual;
inverse;
retrograde;
requital, return, exchange.

· Calfa

NBHL (1)

Անդրէն դարձ ըստ տեղւոյ. երթեւեկ. եւ փոխադարձ գործոց. եեւ պատասխանի թղթոյ.


Անդրադարձութիւն, ութեան

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ պատասխանի. ճէվապ.

Այսպէս ըստ անդրադարձութեան. (Նիւս. կազմ.) այս ինքն ընդ հակառակն, փոխանակաւ. որ առ յետինս՝ ԵՒ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁԵԱԼ՝ ասի. Մխ. ապար.։


Անդրանիկ, անկի, անկան, կաց

adj. s. eldest, first-born.

· Calfa

NBHL (1)

Ռուբէն անդրանիկ իմ, սկիզբն որդւոց իմոց։ Զանունն անդրանկանն։ Անդրանկին իւրում։ Փոխանակ ամենայն անդրանկաց։ Ես եմ որդի քո անդրանիկ։ Անդրանկաւ եզին քո։ Յանդրանկէ անտի փարաւոնի՝ մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյ, եւ մինչեւ ցանդրանիկ ամենայն անասնոց։ Յանդրանկանէ անտի փարաւոնի. եւ այլն։


Անդրանկութիւն, ութեան

s.

seniority, primogeniture, right of primogeniture.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոցանէ արդարութեամբ բարձաւ անդրանկութիւնն, փոխանակ զի ի խաչ հանին զտէրն անդրանկութեան. (Եփր. ծն.։)


Անդրէն

adv.

again, anew, afresh;
from or to the same place, in the same situation;
— դառնալ, to return;
— սկսանել, to recommence;
— ասել, to repeat or say over again;
cf. Անդէն.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ փոխանակաւ. անոր տեղը. գարշըլըգ.

Զբարւոք ծերատածութիւնսն անդրէն փոխանորոգեալ ծնողացն։ Անդրէն պատասխանովն դաւանեցի ստուգապէս. (Պիտ.։)


Աներեւակ

adj. adv. invisible, hidden, obscure;
ignoble;
invisibly.

· Calfa

NBHL (1)

Նա աներեւակ էր ... իսկ սա յոյժ երեւելի էր։ Ո՛չ միայն զերեւելիսն եւ զիշխանսն, այլ եւ զաներեւակ զաղքատսն. (Ոսկ. յհ.։)


Աներեւան

cf. Աներեւակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն իշխան իսկ՝ եւ ծնօղն (Աստուած) աներեւան գոլով այլոց՝ բայց ի մտաց։ Ի նօտոսացն՝ այն որ յաներեւան բոլորէն լինի բերեալ (այս ինքն ի հարաւային բեւեռէ շնչէ)։ Ի ձեռն ումեմն աներեւան արարչագործութեան. (այս ինքն ճարտարութեան Փիգիայի). (Արիստ. աշխ.։)


Աներկբայութիւն, ութեան

s.

certainty, certitude.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ետես բռնաւորն զաներկբայութիւն հաւատոցն, եւ զաներկիւղ պատասխանիսն. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Աներկիւղաբար

cf. Աներկիւղ.

· Calfa

NBHL (1)

Աներկիւղաբար գնացից։ Աներկիւղաբար առնէր պատասխանի. (Յհ. կթ.։)


Անզգամութիւն, ութեան

s.

roguery, knavery;
malignity, ill turn, wicked action.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ առնէք զանզգամութիւնդ զայդ։ Ըստ ամենայն անզգամութեան՝ զոր արարին ի մէջ Իսրայէլի։ Թողէ՛ք զանզգամութիւն, եւ կեցջիք։ Ոչ ետ անզգամութիւն Աստուծոյ։ Գուցէ խօսիցիս ընդ Յակոբայ անզգամութեամբ։ Մի՛ տար պատասխանի անզգամին ըստ նորա անզգամութեանն։ Վասն անզգամութեան շրթանց՝ յօտար լեզուս խօսեսցին։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան։ Չարակնութիւն անզգամութեան շլացուցանէ զբարիս. եւ այլն։


Անզգոյշ, գուշի, ից

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

· Calfa

NBHL (1)

Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)


Անզգոյշ

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

· Calfa

NBHL (1)

Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)


Անզեղջ, ից

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրախանայ սիրտս՝ անզեղջ։ Երդուաւ անզեղջ. (Լմբ. սղ.։)


Անզիրկ

adj.

undeprived.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայնի անզիրկ պահէ զնոսա յիշխանութենէն. (Ոսկիփոր.։)


Անընդդիմադրելի

cf. Անընդդիմաբանելի.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդդիմադրելի պատասխանեօք յեղլով զնորայսն կարծիս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անընդդիմակայ

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանութիւն անընդդիմակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Անընդդիմակաց

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանութիւն անընդդիմակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Անընդմիջաբար

adv.

immediately.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդմիջաբար սիրելութեամբ ի բաց տանել զմախանս թունաւորս. (Նանայ. յառաջաբ։)


Անընկալ

adj.

cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.

· Calfa

NBHL (1)

Անընկալ եղեալ՝ եւ ոչ կատարէ զհրաման իշխանին իւրոյ։ Անընկալք եղեն բանից նորա. (Ղեւոնդ.։)


Անթագաւոր, աց

adj.

kingless.

· Calfa

NBHL (1)

Անթագաւոր եւ անիշխան. (Լաստ. յիշ.։)


Անթատակ

s.

arm-pit.

· Calfa

NBHL (1)

մեռաւ ոմն իշխան՝ եւ ի լուանալն գտին բանալի մի յանթատակն. (Ոսկիփոր.։)


Անթիպատութիւն, ութեան

s.

proconsulship.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνθυπατεία. proconsulatus. Պաշտօն եւ իշխանութիւն փոխանակի բդեշխին.