Definitions containing the research ինքն : 5288 results

Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ յուտելն յանզգայս՝ ոչինչ շնորհ ունի պաշտօնէիցն։ Եւ ինքն յանզգայս զմեզ գտանելով՝ նենգեալ. (Փարպ.։)


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ յուտելն յանզգայս՝ ոչինչ շնորհ ունի պաշտօնէիցն։ Եւ ինքն յանզգայս զմեզ գտանելով՝ նենգեալ. (Փարպ.։)


Անզոյգ

adj.

odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բախտիւք (մեծութեան) անզոյգ են, եւ զոյգ եւ նման ազգակցութեամբ վայրին։ Զոյգս տալով անզուգից, ո՛չ ի պատիւ նուաստիցն, այլ ի քակտումն լաւին։ Որ զպատիւսն աննմանիցն տայ, անզոյգ եւ անկշիռ է. իսկ անզոյգն (այս ինքն անզուգութիւնն) աղբիւր է չարեաց։ Անզոյգ եւ անիրաւ եւ անհամբոյր չարութիւն. (Փիլ.։)


Անզուգական, ի, աց

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զինքն թշնամի անզօր առ անտովն. (Աթ. անտ.)


Անէ, էից

adj. s. that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

· Calfa

NBHL (2)

Յանէսն ունի (այս ինքն յոչինչ գրէ) զբնականն պատիւ. (Պիտ.։)

Տարր ժամանակիս յանէից. (անդ. ՟Ծ՟Ե.) այս ինքն ի համար ոչնչի, անցաւոր։


Անէծք, նիծից

s. pl. imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

· Calfa

NBHL (1)

Անէծս հանել (այս ինքն տալ). (Լմբ. սղ.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (2)

Անինչ կրօնաւոր՝ ճգնաւոր անըմբռնելի (այս ինքն ըմբիշ՝ որ ոչ զմիջոյ ըմբռնի). (Վրք. հց. ձ։)

Ամենեցունց պարունական. իսկ ինքն յամենեցունց բոլորվիմբ անըմբռնելի է. (Դիոն. ածայ.։)


Անընդունակութիւն, ութեան

s.

incapacity, inability.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ինքն լիցի պատճառ, այլ հրէից անընդունակութիւնն. (Երզն. մտթ.։)


Անթաքուստ

cf. Անթաքուն.

· Calfa

NBHL (1)

Անթաքուստ ստուերաւ (այս ինքն յերեսաց ստուերի) ամենեքեան պայծառացեալ լինէին վայրք։ Անթաքուստ յուզմամբ ելեալ ի վեր՝ փախչէին. (Պիտ.։)


Անթոյն

adj.

without poison.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն անթոյն օձին բժշկեցաք։ Ի դրախտին թիւնաւորն զանթոյնն եհար։ Օձի նմանեցոյց զինքն, ո՛չ խածանողին եւ հարկանողին, այլ՝ անթիւնին եւ բժշկողին. (Եղիշ. խաչել.։)


Անժամանակ

adj.

not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.

· Calfa

NBHL (2)

Ասաց (Նեբրովթ) զինքն՝ հնագունիցն լինել անժամանակ Բէլ (Բահազ չաստուած). այլ անժամանակն Բէլ ծախի ժամանակաւ ի Հայկայ. (Արծր. ՟Ա. 2։)

Նշանակէ քարինք զտղայքն, որ անժամանակք էին (այս ինքն դեռահասակ). (Ոսկիփոր.։)


Անժուժանամ, ացայ

vn.

to lose patience, to grow impatient.

· Calfa

NBHL (1)

Զինքն ի յանժուժացելոյն (այլ ձ. անժուժկալելոյն) տեղին կարգեաց. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Անժուժկալութիւն, ութեան

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ ընդարձակութեանն՝ վիշտք եւ ցաւք անժուժկալութեան (այս ինքն անժուժելիք). (Ոսկ. ղկ.։)


Անյաջողութիւն, ութեան

s.

unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.

· Calfa

NBHL (1)

Մահկանացու անյաջողութեան վրիպակ, այսինքն է մտաց քուն. (Փիլ. ել.։)


Անյատակ

adj.

bottom-less;
very deep.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.


Անյեղ

adj.

immutable, unchangeable, constant.

· Calfa

NBHL (1)

Այլքն ամենայն յեղուն, բայց միայն ինքն (աստուած) անյեղ եւ անփոփոխ է ... Ամենայն ինչ եղանելին հարկաւոր է յեղումն ընդունել, որպէս աստուծոյ անյեղն գոլ։ Անյեղ եւ անմէտ խորհրդով. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղյեղուկ

cf. Անյեղ.

· Calfa


Անյեղաշրջելի

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (1)

(Պռօսխումէն, բառ յն) եդեալ ի մերս անյեղաշրջելի (այսինքն անփոփոխ, կամ առանց յեղլոյ ի հայ բարբառ) (Լմբ. պտրգ.։)


Անյիշաչար

adj.

that easily forgives, that does not bear malice.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՉԱՐԱՅՈՒՇ. ἁμνησίκακος. injuriae immemor. Որ ոչ յիշէ զառ ինքն եղեալ չարիս. անոխակալ.


Անյուսանամ, ացայ

vn.

to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ոչ անյուսացեալք երբէք յիւրաքանչիւրն լինին օգտութենէ. (Պիտ.) հայի ի ՟Ա նշ. չ. այսինքն ոչ անյոյս լինին։


Աննման, ից

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն հերձուածս զեւնոմիոսացն՝ այսինքն աննմանիցն. (Կանոն.։)


Աննմանութիւն, ութեան

s.

unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.

· Calfa


Աննշան, ից

adj.

without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.

· Calfa

NBHL (1)

Աննշան առ տիպս է անտեղի տալին (այսինքն կարծրն). (Նիւս. կազմ.։)


Աննուէր, ուիրաց

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Աննուէրք, այսինքն անհրաւէրք. (Մեկն. հյ.)


Անշարժ, ից

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհն հաստատուն լիցի, եւ անշարժ ի նմանէն. այսինքն մի՛ օտարասցի յիւրմէ. (Բուզ. ՟Բ. 34։)


Անշարժութիւն, ութեան

s.

immobility, immovableness, stability, firmness.

· Calfa

NBHL (1)

Տարածեալ զբազուկս անշարժութեան (այսինքն անշարժս). (Արշ.։)


Անշնորհ, աց

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Տացես ըմպել յանշնորհս. այսինքն անշնորհաբար կամ անդէպս. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 32։)


Անշնորհակալ, ի, աց

adj.

ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Անշնորհակալու (այսինքն արարածք). (Ածաբ. ծն.։ Խոսր. Սարգ. եւ այլն։)


Անշնչական, ի, աց

adj.

breathless, dead;
inanimate, senseless.

· Calfa

NBHL (1)

Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անշօշափելի, լւոյ, լեաց

adj.

impalpable.

· Calfa

NBHL (2)

Ձեռք ոմանք զանշօշափելիսն շօշափեցին. այսինքն զանմատոյց, կամ զսրբազան իրս. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Որ ամենայն մեղաց անշօշափելի եւ անըմբռնելիդ ես. (Ճշ.։) այսինքն անմերձ, անշփելի.


Անոյժ

adj.

without force, feeble.

· Calfa

NBHL (1)

Տկար եւ անոյժ ի նրբութենէ (այսինքն առ նրբութեանն) իցէ փայտն. (Նիւս. երգ.։)


Անորակ

adj.

without quality or accident.

· Calfa

NBHL (1)

Անորակ (այսինքն անայլայլակ) ներմարդութեամբն միաւորեալ զբնութիւն աստուածութեանն. (Թէոդոր. խչ.։)


Անորոշութիւն, ութեան

s.

indecision, indetermination.

· Calfa

NBHL (1)

Անորոշութեամբ նշանակի (այսինքն բառին) ամենայն ինչ ցուցեալ լինի մարդկայինն. (Նիւս. կազմ.։)


Անուանակիր

adj.

that bears the name of another.

· Calfa

NBHL (1)

Երիցունց անուանակիր թագաւորաց. այսինքն թագաւոր կոչեցելոց. (Յհ. կթ.։)


Անուանափոխութիւն, ութեան

s.

metonymy, change of name.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակէ աստուածաբանութիւն, այսինքն ի զգացեալս յաստուածայինսն անուանափոխութիւն. (Ցանկ դիոն.։)


Անուանեմ, եցի

va.

to name, to call, to denominate, to term.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեղեսիա (յն., այսինքն եկեղեցի) կոչումն անուանի. (Եղիշ. յես.։)


Անուանումն, ման

s.

nomination.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստասիրութիւն ունի յանուանութենէ, այսինքն ի ստուգաբանութենէ զսահմանն. (Սահմ. ՟Է. (այլ ձ. յանունութենէ, յանուանադրութենէ։))


Անուղղայ, ից

adj.

incorrigible, perverse.

· Calfa

NBHL (1)

Անուղղայ գնացք (այսինքն վարք). (Եփր. աղ.։ Մեսր. երէց.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն հօր նահապետացն յականէ յանուանէ ինքնին տէր մեր յիսուս քրիստոս ասաց. աբրահամ հայր ձեր ցանկացաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Անուշահոտութիւն, ութեան

s.

sweetness of smell, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Իւղ անուշահոտութեան (այսինքն մեռոն). (Յհ. իմ. կան.։)


Անուսումն, սմանց

adj.

cf. Անուս.

· Calfa

NBHL (1)

Զդէմս գողանան զանուսմանցն. (այսինքն պատրեն զաչս տգիտաց)։ Անուսմանցն բանաւորաց. (Առ որս. ՟Ա. ՟Է։)


Անուտելի, լւոյ, լեաց

adj.

uneatable, unfit for food.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկրուտ եւ անուտելի (բան. այսինքն դժուարիմաց). (Ածաբ. պասեք. յորմէ եւ Մագ. ՟Կ՟Գ. եւ Շ. թղթ.։)


Անուրեք

adj.

not confined to one place, unbounded, infinite;
houseless, homeless.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ինքն իցէ անոք, անուրեք, անպատսպարան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)


Անպատճառ

adj. adv.

without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.

· Calfa

NBHL (3)

Պղատոն ասէ, մի է պատճառ ամենայնի, եւ ինքն անպատճառ է. (Ոսկիփոր.։)

Անբան արհեստք լսին, այսինքն ոչ անպատճառք. քանզի ոչինչ է արհեստ, որ ոչ ունի պատճառս։ Հմտութիւն է միոյ իրի անպատճառ գիտութիւն, ոչ գիտելով զպատճառն։ Ի ձեռն տեսականին եւ բանի գայ ի գործածականն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Թ։)

Առանց պատճառի. իբր անյայտ ծագմամբ. ինքնին, եւ վայրապար.


Անպատուադիր

adj.

disrespectful.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսեան ատելիս (այսինքն ատեցօղս) եւ անպատուադիրս ունին. (Իգն.։)


Անպատսպար

adj.

insupported, unprotected, abandoned.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)


Անպատսպարան

cf. Անպատսպար.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)


Անպատրաստ, ից

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

· Calfa

NBHL (1)

Անպատրաստ, այսինքն անպատշաճ եւ անգործ ի բնական կրիցն, զոր այժմ ունի պտղատու լինել. (Շ. ՟բ. պետ. խ։)