detention;
prison;
bond, cord.
deserting, fugitive;
rebellious.
quiverbearer.
Թէեւ յարքունական զարմէ է, կապարճակիր լինի իշխանին, եւ սպասաւոր բաժակի նորա. ապա լինի ձիաւոր, եւ ի կարգ իշխանացն հաւասարի. (Լմբ. պտրգ.։)
quiver;
կապարճս դարձուցանել, to desert, to rebel;
to retreat, to flee, to throw down one's arms.
to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.
Ի ժամ մահուն կապեցաւ բերանն. (Կանոն.։)
Ընդ զգալի ձայնիս եւ զմտացն յօժարութիւն պարտ է կապել. (Ի գիրս խոսր.։)
bound;
imprisoned, enchained;
կապեալ ձեռօք եւ կապեալ ոտիւք, bound hand & foot.
δέσμιος vinctus, captivus. եբր. ասիր. Արկեալն ի կապանս. կալանաւոր. բանտարկեալ պատժաւոր, կամ գերի.
Լուծանէ զիրս կապեալս՝ դանիէլ. իմա՛ զդժուարիմաց բանս, կամ զկնճիռն անլուծանելի.
piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.
piece of tag, shred, strip, scrap, cutting of linen or cloth.
Եւ այժմէն իսկ ի տօնսն կապերտակս իմն զերեսօքն պատեն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Կապերտակ.
Եւ այժմէն իսկ ի տօնսն կապերտակս իմն զերեսօքն պատեն. (Ոսկ. ես.։)
price of prostitution.
μίσθωμα merces. Կապեալ տուրք անարժան գործոց, վարձք կամ վարձանք կնոջ պոռնկի առ ի հոմանեաց.
stem of a bunch of grapes.
lovage.
ԿԱՊՆԴԵՂ որ եւ կոչի ՔԵՂՈՅ ՍԵՐՄՆ. ՔԱՇՄ. Խոտ եւ արմատ կծու ախորժ՝ օգտակար ստամոքաց, իբր համազօր պղպեղի մանանխոյ. ... ըստ Մենինսքեայ որպէս լտ. ligusticum, siler montanum, կամ cunilago եւ այլն. (Բժշկարան.։)
tie, ligament.
Զօրէն աճառապինդ շղթայիւ կապումն անխաղաց՝ անուոց կառաց նոցա ժամանէր. (Պիտ.։)
bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.
Զվերջին մըրուրըն կապուտակ՝ արբուցանէ նմին բաժակ. (Շ. եդես.։)
cf. Կապուտակագոյն.
Ճարմանդս կապուտակեայս։ Առ կապուտակեայ ժապաւինեաւն։ Զվիժակսն կապուտակեայս։ Զնուարտանս նորա կապուտակեայս. (Ել ՟Լղ. ՟Ի՟Զ. 4։ ՟Լ՟Թ. 30. 34։ Թուոց. ՟Դ. 25։)
cf. Կապար.
ԿԱՊՐՑԱԽ որ եւ ԿԱՊԱՐՑԱԽ. cf. ԿԱՊԱՐ (խոտ)։ (Բժշկարան.։)
spoiling, stripping, depredation, pillage.
Զարշաւանս ասպատակացն, եւ զկապտումն աժխուժին. (Մագ. ՟Լ՟Բ։)
cf. Կապտութիւն.
Զարշաւանս ասպատակացն, եւ զկապտումն աժխուժին. (Մագ. ՟Լ՟Բ։)
zoophyte, horses.
cry, outcry;
bellowing;
croaking.
Աշխարհումն գուժից, ճչոյ եւ կանչոյ եւ կառանչոյ. (Յհ. կթ.։)
cf. Կառանչ.
Ի հրապարակացն մովաբու ելանէր գոչումն եւ կառաչ։ Լսիցեմք զկառաչ ուրուք, յորժամ զբողոք բառնայցէ։ Գոչիւն եւ կառաչ մարցն խանդաղատելոց. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. մտթ.։)
to cry, to shout, to utter cries, to bawl;
to roar;
to low, to bellow;
to croak.
crying;
bellowing;
croaking.
coachman, driver;
drover;
governor, regent, chief, rector.
Մի՛, ասէ, կառավար միտքդ զերասանակ զգայարանացդ թուլացուսցէ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
Թիւրաշարժ կառացս ուղղիչ կառավար. (Ճ. ՟Ը.։) (Իսկ ռմկ. կառավար ասի որպէս քաղաքապետ, եւ այլն. հանգոյն իտալ։)
to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.
Ո՛, որ չորեքերիվարեան որպէս կառաց դիր զտարերս դասելով, եւ կառավարելով զժամանակս եւ այլն. (Պիսիդ.։)
Որ զանշարժն իբր զընթացօղ կառավարես. (Նար. ՟Կ՟Գ։)
Կառավարէ զտարերս ի մեր պէտս, կամ զարարածս, կամ զբարձունս բարձամբք, կամ զաշխարհս ողորմութեամբ, եւ զերկինս ճշմարտութեամբ։ Նովաւ կառավարին արարածք։ Արարածոցս, կամ աշխարհի կառավարէ (այս ինքն առաջնորդէ). (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.
Հրամանաւ վերին կառավարութեան մաքրեալ զօդոցն դաժանութիւն. (Արծր. ՟Է. 2։)
carriage-train or waggon-train;
railway train;
— երթի, down-train;
— դարձի, up-train;
երագնթաց կամ յամրնթաց —, fast, slow train;
հապճեպ, կայական, համաշխարհիկ, բեռնակիր or երթեւեկաց, զբօսանաց —, express, stopping, mixed, goods or luggage, passenger, excursion train;
տեղափոխիկ —, carriage-truck;
եհաս ահա հինգ եւ կիսոյ ժամուն —, the half past five o'clock train is just arrived;
cf. Երկաթուղի.
having many coaches, waggons or carriages.
to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.
Եւ որ զմարգարէն ոչ կառափեաց, վրիժապարտ գտաւ. (Խոսր.։)
to wound or strike on the head, to knock down.
Զգլուխն՝ որ պսակելոյ արժան էր, կառափնատեալ, ի մէջ բազմականացն բերէին. (Երզն. մտթ.։)
prickly artichoke;
hawthorn, may.
ԿԱՌՆ կամ ԿԱՌ, ի. Փուշ՝ որ կառչի եւ կռուի ընդ անցաւորս. բոյս փշաւոր, որ տայ սերմն թաղիացեալ աղուամազիւք, որք իբրեւ անիւ հոլովին այսր անդր յերեսաց հողմոյ. որպէս եւ պ. խառ ՝ է փուշ։ Իսկ ի տեղիս տեղիս աշխարհին հայոց ԿԱՌ կոչի փուշ հաստ բնով, զոր կեղեւեալ ուտեն, որպէս եւ զԵրիժնակ կոչեցեալն.
to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.
Ի վերայ աւազոյ շինուածս յիմարութեան կառուցի։ Համբարտակն վստահութեան դարձեալ կառուսցի։ Կոթող կամկարկառ քարանց կառուցեալ։ Կառոյց նպատակ։ Արձանքն կառուցան։ Կառո՛ ինձ սահման։ Բազուկ կառուցի բաժակս մանրելի. (Նար.։)
Ի միջոցին կառուցեալ ունելով զծառն կենաց. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
Այսպիսիքս զդատապարտութիւն խօթանան, եւ բազում ժահահոտութիւն կառուցեալ ի նոսա. (Մեկն. ղեւտ.։)
establishment, construction, edifice, erection;
elevation.
Լուսաւորաց կառուցումն. (Լմբ. ժղ.։)
to grasp at, to lay hold of, to cling to;
to be caught by, bent or fixed on.
beaver, castor;
Castor.
Է էրէ ինչ, որ կոչի կասդրիոս. հանդարտ եւ զգօն է. եւ կարեւորք նորա բժշկութիւն է, եւի տունս թագաւորաց է. (Եպիփ. բարոյ.։)
to stop, to detain, to withhold, to keep in, to prevent, to hinder, to hold back, to interrupt.
Արբեցութիւն կասեցուցանէ զոյժ. (Սիր. ՟Լ՟Դ. 40։)
to stop, to cease, to desist, to leave off;
to retard, to restrain;
to diminish, to lessen;
to lose courage.
Մարդոյ կարօտելոյ՝ կասեցելոյ յուժոյ. (Սիր. ՟Խ՟Ա. 4։)
Կասիցէ ինչ ի բարիս ռանելոյ։ Յորժամ տեսանիցեմք զչար ոք մեծացեալ, մի՛ ինչ ընդ այն կասիցեմք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։ Ոսկ. եբր. ՟Ե։)
cf. Կասկած;
— նօք, distrustfully;
տարապարտ կասկածանս ունել զումեքէ, to suspect wrongfully or without cause.
suspicious, distrustful, diffident, doubtful;
— լինել ումեք, to become suspicious of.
Կասկածաւոր հաշտութիւն, կամ պատժապարտութիւն. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
gridiron;
trivet, tripod;
խորովել՝ եփել ի վերայ —ի, to broil, to grill, to cook upon the gridiron;
միս ի —է, broiled meat.
to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.
Կասոյր ի կալն ցորեան։ Կա՛ս զնոսա, եւ մանրեսցե՛ս զժողովուրդս բազումս։ Որ կասուն, յուսով վայելել։ Կասեսցես զլերինս։ Կասեսցեն զամուր ամուր քաղաքս ձեր։ Իբրեւ զօրան վականակ կասցի. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 20։ Միք. ՟Դ. 13։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 10։ Ես. ՟Խ՟Ա. 15։ Երեմ. ՟Է. 17։ ՟Ծ՟Ա. 33։)
Ոչ թէ նոքա կասեցին անձին ուժով, այլ զօրութիւնն աստուծոյ մանրեաց եւ փշրեաց. (Լմբ. միք.։)
droll, facetious, jocular, waggish.
Տեղի լիցի մեզ ծաղու եւ կատակի, իբր թէ այժմ թագաւոր եղեր. (Բրսղ. մրկ.։)
Ի կատակացն, ի գուսանացն ձայնս։ Կատակաց եւ կաքաւչաց սնուցիչք. (Լմբ. ժող. եւ Լմբ. իմ.։)
to joke, to jest;
to rally, to mock, to laugh at.
cf. Կատակերգ.
Զմենանդրոս ասեմ զգլուխ կատակերգակացն։ Զյոյժ հռչակելոյ կատակերգակիս մենանդրի. (Պիտ.։)
comical, lesque, farcical, facetious.
to act comedy;
to jeer, to mock, to rally.
Կատակերգողացն յօժարութիւն ծիծաղելի ինչ առ մարդիկ ասելոյնգ կատակերգելով ձեռնարկութիւն առնել ասելոյն։ Ո՛չ իցէ պարտ զոչ եւ մի ոք ի քաղաքացեացն կատակերգել. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
comedy;
— յօրինել, to write -;
— խաղալ, հանդիսացուցանել, to act a play, to represent plays;
— իմն է, it is but a farce.
κωμῳδία comoedia, fabula, satira. Նուագ եւ խաղ ծաղրաշարժ կամ միմոսական. գործ կոմիկեանց ի թատրոնի. ծաղրածութիւն.
cf. Կատակ.
cf. Կատաղութիւն.
to enrage, to drive into a rage, to goad to madness, to drive mad, to plague to death.
Կատաղեցոյց զկայիափա, եւ շարժեաց զնա՝ պատառել զվերարկուն. (Բրսղ. մրկ.։)