Definitions containing the research գ : 10000 Results

Գ (kim) exact entry

See full entry →

s.

the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.

NBHL (7)

Տառ բաղաձայն՝ ի կարգէ իսպառ անձայնից, անուանեալ գիմ, որ ի յարիլն ընդ ձայնաւոր՝ տայ հնչիւն փափկիկ, նուրբ քան զք, եւ թաւ քան զկ, այլ առաւել մերձաւոր սմին եւ լծորդ.

կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։

Գ. Ուրեք ուրեք լինի լծորդ եւ ընդ ք. զոր օրինակ թագչել, թաքչել. չոքայ, չոգայ. փափագ, փափաք։

Գ. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. ղամմա. արաբ. ճիմ. եբր. կիմէլ. ասոր. կօմալ. լա. ճէ, կամ կա. զոր օրինակ, գաբրիէլ, գեհովն, գողգոթա, եւն։

Առ փափկութեան տառիս գ, երբեմն յայլ լեզուս նոյն բառ գտանի առանց այսր տառի. զոր օրինակ, գառն, գարուն, գիտեմ, գինի. ըստ յն. ասի, առին կամ առնիօն, էար կամ ար, իտէօ, իտա, ինօս, եւն։

Որպէս նշանակ թուոյ, ՟Գ., ՟գ. է Երեք, կամ Երրորդ։

Գիմն գրովք աստուածային՝ ուսուցանէ խրատել լեզուին։ Գիմըն գանձէ քեզ բիւր բարի, գրելով զիմաստս ի տախտակի. (Շ. այբուբ.։)


Բռնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ըմբռնեմ.

NBHL (6)

δράσσω, ἑγκρατέω prehendo, teneo Ի բուռն առնուլ, բռամբ պինդ ունել. ըմբռնել. արգելուլ. ունիմ, (կալայ). բռնել. դութմագ.

Մի՛ յագեսցիս, այլ բռնեսցես զքեզ՝ որչափ կարօղ ես, ի կարգ պահոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Ընդդէմ կալ, բռնել, եւ արգելել զսուրն. (Դամասկ.։)

Յակոբ զգարշապարն եսաւայ բռնեաց։ Աջոյ ձեռին մերոյ բռնօղ։ Հասանել եւ բռնել (այսինքն արգելուլ) զպատիժն. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։)

Պարտական ձեզ բռնեցէ՛ք զհայրն իմ. (Լմբ. պտրգ.։)

Դադարեա՛ ասէ զայսր անուան չարիս բռնելով. յն. գերաքննել. (Բրս. ի հայեաց.։)


Բռնի

See full entry →

adv. adj.

violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.

NBHL (2)

Բռնի ի քուն հարկէ մտանել։ Ի վայր կոյս բռնի քարշեալ ձգէ. (Փիլ.։)

Ձգեալ բռնի յերկար։ Դարձոյց բռնի զՎարդան. (Փարպ.։)


Բռնխէթք

See full entry →

s.

cuff, boxing-match.

NBHL (1)

Ալիք եւ անդունդք զնաւորդս նեղիցեն, ձմեռն եւ սառնամանիք զհողագործսն, եւ բռնխէթք զըմբշամարտիկսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23. յն. բուռն հարուածք։)


Բռնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.

NBHL (2)

Առ վշտի բռնութեան ծառայէին մարդիկ։ Հանից զձեզ ի բռնութենէ եգիպտացւոցդ։ Քաղաք ամենեւին սուտ, բռնութիւն ի մէջ նորա։ Յաղթահարել կամ վարել բռնութեամբ։ Ածին զնոսա ոչ բռնութեամբ։ Մեծաւ բռնութեամբ ի ձեռաց մերոց եհան.եւ այլն։

որպէս Սաստկութիւն, ուժգնութիւն. բուռն ոյժ.


Բտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բուծանեմ.

NBHL (1)

Հեշտասէրն՝ որ բտէ զմարմինն որպէս զանասուն, հրոյ ժառանգ է։ Բտէիք զմարմինս ձեր հանգստեամբ եւ մեղօք. (Եփր. վաշխ.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Բրաբիոն, աց

See full entry →

s. bot.

recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.

NBHL (4)

Հրեշտակապետին բերեալ բրաբիոն կուսին՝ նշան յաղթութեան կրից աշխարհի. (Շ. գանձ.։)

Կուսական բրաբիոնաւ ... Բրաբիոնիւ։ Եռապատիկ սաղարթացեալ բրաբիոն. (Մագ. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Ը։)

Դավիթ զգեցաւզբրաբիոնն ի ձեռն խոստովանութեան. (Վրք. ոսկ.։)

ԲՐԱԲԻՈՆ (ծաղիկ). Շուշան. զամպագ, սուսան, թէպէր։ (Բժշկարան.։)


Բրած

See full entry →

s.

hollow, cavity.

NBHL (1)

Խորագոյն լիցի բրածդ։ Կատարեցին զբրածն։ Ի խորութեան բրածին. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Զ.։)


Բրածոյ

See full entry →

adj. s.

hollowed;
—ք, fossil.

NBHL (1)

Շիրիմս քարակոփս, եւ տունս բրածոյս յօրինէ. (Յհ. կթ. (եթէ չիցէ գրելի՝ Բռածոյ։))


Բրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.

NBHL (4)

διαθρύπτω comminuo, contero, frango Պատառել՝ մանրել՝ փշրել՝ գզել որպէս զբուրդ. ասի առաւել զհացէ. որ եւ ԲԵԿԱՆԵԼ ԶՀԱՑ. բրդել, ջարդել.

Սովեցելում ոգւոյդ ոչ բրդեցեր զմարդասիրութեան հացն. (Մաշկ.։)

Նմանութեամբ՝ Շարժել զոք ի ցասումն կամ ի կիրս սնաստիկս. կր. Գրգռիլ. վառիլ. բորբոքիլ. որպէս թէ անձամբ զանձն պատառոտել.

Ի սրտմտութիւն բրդեցաւ թագաւորն։ Ի նախանձ բարկութեան բրդեցաւ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։ (ռմկ. ասի փրթիլ։))


Բրդոռ

See full entry →

s.

ospray.

NBHL (1)

Այլ հաւ կայ, բրդոռ ասեն, որ զայն ձագն (ընկեցեալ յարծուոյ) առնու եւ սնուցանէ. (Վանակ. հց.։)


Բրեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.

NBHL (3)

Բրել զերկիր. (Ագաթ.։ Մաշկ. եւ այլն։)

Բրել զայգին։ Բրեաց քարինս. (Լմբ. պտրգ. եւ ՟Ժ՟Ղ։)

Մինչեւ զոսկերս անգամ հարցն բրեաց ի գերեզմանացն. (Խոր. ՟Գ. 29։)


Բրէտ

See full entry →

s.

wasp.

NBHL (4)

σφήξ vespa Ազգ պիծակի, որպէս բոռ, բոռեխ, գոռեխ. իշամեղու. ձիաստաց.

Բրէտք վայրենիք կերիցեն զմեղր ամբարշտաց. (Եւագր. ՟Ժ՟Դ։)

Զազգս մանունց եւ զանզօր թռչնոց զբրիտաց. (Վեցօր. ՟Ը։)

Պիծակ եւ գոռեխ, եւ մժեխ, եւ շանաճանճ, եւ բրէտ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ծ՟Դ։ (Ի Հին բռ. գրի, Կրէտ)։)


Բրիչ, ըչի, ըչաւ

See full entry →

s.

hoe, pickaxe, spade, mattock.

NBHL (3)

ἁξίνη, πέλεκυς securis, bipennis, ascia, dolabra Երկաթի գործի բրելոյ զերկիր. փայտատ. փէտատ

Վերակացուք մարդկան ունին բանիւն կակղել զխստութիւն մտաց իբրեւ բրչաւ. (Իգն.։)

Թղթոցն գրչութեամբ իբրեւ բրչաւ զամենայն վնասակարս բրեալ արմատաքի խլեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)


Բրտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.

NBHL (2)

Ձեռք իւրեանց բրտացեալ են ի հանապազորդ գործոյ անտի. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 20։)

Բրտացեալ էին ձեռք եւ ոտք մարդադէմ գազանացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)


Բրտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make hard, coarse, thick or rusty.

NBHL (1)

(Անշնորհակալուն լինել) այնպէս բրտացուցանէ եւ կսկծեցուցանէ զոգիս, որպէս սառն զմարմինս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)


Բրտերախ

See full entry →

cf. Խստերախ.

NBHL (1)

Երիվար բրտերախ. (Ոսկ. յղ. սգ.։)


Բրտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.

NBHL (2)

Բիրտն գոլ. բրտանալն. խստութիւն. պնդութիւն. կարծրութիւն. կոշտութիւն.

Ի գործել զերկիրն, եւ ի կակղել զբրտութիւն նորա. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Բքաբեր

See full entry →

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

NBHL (1)

Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)


Բքարար

See full entry →

cf. Բքաբեր.

NBHL (1)

Բազում հողմս բքարարս. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)


Բօթաբեր, աց, ից

See full entry →

adj.

that brings sad news, sorrowful;
bearer of unhappy news.

NBHL (2)

Իբրեւ գերեցաւ տապանակն, եկն եհաս բօթաբերն՝ գոյժ տալ. (Եփր. թագ.։)

Բերօղ զբօթ. գուժկան.


Բօթալի

See full entry →

adj.

full of sad news, sorrowful, vexatious.

NBHL (1)

ԲՕԹԱԼԻ ԲՕԹԱԼԻՑ. Լի գուժիւ. տխրական. սգալի.


Դիւրամէտ

See full entry →

adj.

inclined.

NBHL (2)

Դիւրամէտ է առ ի վատթարագոյնսն բնութիւնս. (Շ. մտթ.։)

Մարդկային բնութիւնս դիւրամէտ գոլով, միշտ ընդ մեղօք անկանի. (Խոսր.։)


Դիւրամոռաց

See full entry →

cf. Մոռացկոտ.

NBHL (1)

Ստուեր եւ երազ դիւրամոռանալի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Դիւրամուտ

See full entry →

adj.

that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.

NBHL (2)

Դիւրանցագոյն եւ դիւրամուտ առնէ. (Դիոն. երկն.։)

դիւրամուտ լինել. Դիւրաւ մտանել կամ մուտ գտանել.


Դիւրայաղթ

See full entry →

adj.

what is soon overcome.

NBHL (1)

Դիւրայաղթք էք, եւ տկարք. (Ոսկ. գծ.։)


Դիւրայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

NBHL (2)

Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայոյս

See full entry →

adj.

easy to hope;
full of hope, hopeful.


Դիւրայրեաց

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (2)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրայրելի

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (2)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.

NBHL (2)

Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.

Դիւրանայր նմա. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 23։)


Դիւրանց

See full entry →

adj.

transitory, transient, of short duration.

NBHL (2)

Խոր դիւրանց։ Տախտակն դիւրանց թուի գոլ։ Տկար եւ դիւրանց. (Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։ Վրդն. սղ.։)

Դիւրանց ճրագն. (Ոսկ. սղ.։)


Դիւրանցուկ

See full entry →

cf. Դիւրանց.

NBHL (1)

Փափուկս եւ դիւրանցուկս եւ արագամաշս լինել մեզ առ ի գնացս՝ թաթիցն. յն. εὑπαθής իբր դիւրակիր։


Դիւրաշահ

See full entry →

adj.

easy to be gained.

NBHL (1)

Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ.։)


Դիւրաշահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great gain or business;
opulence, wealth.

NBHL (1)

Փոխանակէ զդիւրաշահութիւնն ընդ հոգւոյն ճոխութիւն. (Շ. մտթ.։)


Դիւրաշարժ

See full entry →

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

NBHL (6)

Գունդք (գնտակք) դիւրաշարժք են. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Դիւրաշարժ է ի նախանձ ազգ մարդկան ի բարին եւ ի չարն. (Լմբ. զքր.։)

Եղէգն դիւրաշարժ ի հողմոյ. (Իգն.։)

Տրամադրութիւնք ասին, որ են դիւրաշարժք եւ արագափոխք. հիկէն, ջերմութիւն եւ ցրտութիւն. (Արիստ. որակ.։)

Ցուցցի դիւրաշարժ առաջարկութիւն ձեր. այսինքն անհաստատ, փուտ. (Կիւրղ. գանձ.։)

ԴԻՒՐԱՇԱՐԺ ԼԻՆԵԼ. Դիւրաւ կամ արագ շարժիլ.


Դիւրաշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agility, pliableness, mobility, versatility, fickleness

NBHL (2)

Եւ ոչ ի մի ոք վստահանան յաղագս յերկոսին դիւրաշարժութեան եւ անկայուն գոլոյ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Դիւրաշարժութիւն անուոյ, կամ լեզուի, երիտասարդական հասակի. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Դիւրապատիր

See full entry →

adj.

that deceives himself easily;
easily deceived.

NBHL (1)

Դիւրապատիր մարմին, կամք, բնութիւն, եւայ, կանայք, մարդիկ. (Նար. ՟Խ՟Ը։ Լմբ. պտրգ.։ Վրդն. ծն.։ Սանահն.։ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Դիւրապատում

See full entry →

adj.

intelligible.

NBHL (3)

Ճառս յաճախագոյնս դիւրապատումս. (Կորիւն.։)

Մարգարէքն զնոյն (գիրս մովսեսի) դիւրապատում արարին. (Ցանկ մանդակ.։)

Զամենայն գիրս՝ զոր եւ խօսեցաւ, պարզ եւ դիւրապատումս շարագրեաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Դիւրապուր

See full entry →

adj.

easily get rid of.

NBHL (1)

Դիւրապուրք արագազերծք լինիցին (ցաւք). (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Դիւրառ

See full entry →

adj.

expugnable, that can be easily taken.


Դիւրառիկ

See full entry →

cf. Դիւրառ.


Դիւրառու

See full entry →

cf. Դիւրառ.

NBHL (2)

Դիւրաւ առեալ, գերեալ.

Եւ որ այնպէս իմն դիւրառուք եղեն, զպատճառսն առ նոսա ձգէր. (Ոսկ. ես.։)


Դիւրասաղապ

See full entry →

adj.

slippery;
fragile, weak.

NBHL (2)

ԴԻՒՐԱՍԱՂԱՊ ԴԻՒՐԱՍԱՅԹԱՔ. cf. Դիւրագայթ.

Մեք տկարք, եւ դիւրասաղապ բնութիւնս. (Ի գիրս խոսր.։)


Դիւրասայթաք

See full entry →

cf. Դիւրասաղապ.

NBHL (2)

ԴԻՒՐԱՍԱՂԱՊ ԴԻՒՐԱՍԱՅԹԱՔ. cf. Դիւրագայթ.

Մեք տկարք, եւ դիւրասաղապ բնութիւնս. (Ի գիրս խոսր.։)


Դիւրասխալ

See full entry →

adj.

easy to miss or mistake.

NBHL (1)

Դիւրասխալ բնութիւն, անդամք (կամ զգայարանք). (Իգն.։ Շ. յկ. ՟Ժ՟Թ։)


Դիւրասնունդ

See full entry →

adj.

delicate, brought up delicately.

NBHL (1)

Սնեալ ի դիւրութիւնս. փափկասուն. գիրդ.


Դիւրավնաս

See full entry →

adj.

delicate, sinsible.

NBHL (3)

ԴԻՒՐԱՎՆԱՍ ԴԻՒՐԱՎՆԱՍԵԼԻ. Որ դիւրաւ կամ փութով մարթի վնասիլ. եղծանելի. դիւրագլոր.

Դիւրավնաս է բնութիւնս ի մեղս։ Արտաքին եւ դիւրավնասելի ... ներքին եւ հաստատուն. (Սարգ. յկ. ՟Ը. եւ ՟Դ։)

Մազ մի՝ որ դիւրավնասելին է. (Իգն.։)


Դիւրարհամարհ

See full entry →

adj.

very vile, very despicable.

NBHL (1)

ԴԻՒՐԱՐՀԱՄԱՐՀ ԴԻՒՐԱՐՀԱՄԱՐՀԵԼԻ. Դիւրաւ արհամարհելի, անգոսնելի. որ ասի եւ ԴԻՒՐԱԽՈՇՏԱՆԳ.


Դիւրաւ

See full entry →

adv.

easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.

NBHL (3)

Եւ զհանճար առ յիմաստնոց դիւրաւ (գտցես). (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 6։)

Դիւրաւ ձգին, եւ դիւրաւ ածեալ լինին առ ի յառաքինութիւն միտք կուսին. (Փիլ. քհ. ՟Թ։)

Զկնի դժուարագունին զդիւրաւն յարմարեաց. (Եպիփ. յար. մեռ.։)