Definitions containing the research գան : 3047 results

Ամբոխեմ, եցի

va.

to crowd;
to embroil, to put in confusion, to disturb;
to stir up or excite to sedition.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ամբոխեսցէ զլսօղսն որդի՝ տուեալ ասելով իւր առ ի հօրէ զկեանսն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ամբոխութիւն, ութեան

s.

perturbation;
commotion.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մի ինչ ամբոխութիւն եւ երկպառակութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ամենաբարի

adj.

all-bountiful, super-excellent, most excellent, best.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յաստուածուստ ամենաբարի գանձուցդ չարիս. (Նար.։)


Ամենագով

adj.

most praise-worthy, very laudable, most commendable.

· Calfa


Ամենազուարճ

adj.

very amusing, full of pleasure.

· Calfa


Ամենաթագաւոր

s.

king of the universe, the Creator.

· Calfa


Ամենախնամ

adj.

that takes care of all his creatures, all-provident.

· Calfa


Ամենածախ

adj.

all-consuming.

· Calfa

NBHL (2)

Անօթք ամենածախք՝ ոսկեղէնք եւ արծաթեղէնք։ Տունս ստանան մեծամեծս, լցեալ զնոսա ամենածախ գանձիւք. (Բրս. հայեաց.։)

Ամենածախ գանձիւք՝ առատաձեռն պատուով. (Արծր. ՟Ա. 3։)


Ամենակատար

adj.

all perfect;
very perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իւրում բնութեանն ամենակատար գոլ ասեմք զառ ի յԱստուծոյ բանն, ոչ յառաջադիմութեան կարօտ։ Որդի ամենակատարին Հօր. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)


Ամենապայծառ

adj.

very bright, very clear, very shining;
very splendid, very illustrious;
most honourable, right honourable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենապայծառ գանձուցդ. (Նար.։)


Ամենառատ

adj.

very abundant, most plentiful;
very generous, most liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային ամենառատ գանձուցն հաւատարիմ եւ իմաստուն տնտես. (Ոսկիփոր.։)


Ամենասուրբ

adj.

holiest, very sacred, very holy;
— Կոյս, the very holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենասուրբ սեղանն ուղղէին։ Յամենասուրբ գանձն աստուածային նուիրաց. (Եղիշ. ՟Գ. եւ Յես.։)


Ամէնունակ

adj.

cf. Ամենունակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամէնունակ քո գանձարանիս. (Մաշտ.։)

Ծոց եկեղեցւոյ ամէնունակ է ի խորհրդական անհատ գանձուցն։ Քաղաք ամենունակ։ Սեղան ամենունակ. (Վրդն. երգ. եւ Սղ.։)


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ շարժական տոմարի ազգիս՝ յայլեւայլ տարիս ամիսք հայոց ի դէպ գան այլեւայլ ամսոց հռովմայեցւոց. իսկ ըստ յայսմաւուրաց՝ որ յարմարեալ է ըստ ժամանակի թարգմանչաց կամ ըստ թարգմանութեան Աստուածաշնչին, եւ կոչի անխաղաց կամ անշարժ տոմար Սարկաւագ վարդապետի, միշտ նաւասարդի ՟Ա. կապեալ է ընդ ՟Ժ՟Ա. օգոստոսի։


Ամիրայ, ից

s.

knight;
sir, esquire, master.

· Calfa


Ամուլ, մլոյ, ոց

adj.

steril, barren.

· Calfa

NBHL (4)

στεῖρα sterilis (լծ. թ. համիլէ օլմայան. հյ. անյղի) Ստերջ կին, կամ արգանդ անկար ի յղանալ. անծնունդ. անզաւակ. ամոյլ, տղայ չբերօղ. գըսըր. ագիմ.

Ամլոյ արգանդին բանալով. (Խոսր.։)

Զամուլն արգանդ Սառայի. (Նար. ՟Լ՟Ա։)

Յամուլ արգանդէ խնդրել որդի. (Մանդ. ՟Զ։)


Ամուսնութիւն, ութեան

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

· Calfa

NBHL (2)

Յո՞ր ժամանակս ծնաւ արգանդ ամուսնութեան. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Վեցօր.։ եւ ՃՃ.։)

Յարմարական կարգիւ դասու գան յամուսնութիւն. (Պիտ.։)


Ամուր

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

· Calfa

NBHL (1)

Յամուրս եղեգան եւ պրտուոյ. իմա՛ եղտիւր, ջրակոյտ, խաղ, մարգ։ (Ես. ՟Ժ՟Թ. 6.)


Ամպախաղաց

adj.

moving towards the clouds, rising to the clouds.

· Calfa


Անբովանդակութիւն, ութեան

s.

infinity, immensity.

· Calfa


Անբռնադատ

adj.

voluntary;
inviolable

· Calfa


Անգարշ

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչն գարշի. չի գանօղ. իքրահ էթմէզ.

Որ չէ գարշելի. չիգանելու. իքրահ օլունմազ.


Անգիծ

adj.

not described, not marked, not written;
that cannot be marked, hard.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ծախիչ է եղեգան, եւ անգիծ արտասուք՝ ամենայն երեւելի եւ իմանալի մեղաց եւ աղտոյ. (Կլիմաք.։)


Անգին

adj.

inestimable, invaluable, without price.

· Calfa

NBHL (1)

Անգին գանձ. (Նար. խչ.։)


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտելով՝ որպէս անգիտանալով հարցանէր։ Ոչ գիտել ասէ զժամն զայն, եւ ոչ ճշմարտութեամբ անգիտանայ։ Գիտէ զամենայն որդի, թէեւ անօրինաբար անգիտանալ ինչ ասէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անգլուխ

adj.

without a head, headless;
without a leader or chief.

· Calfa


Անգոհ

adj.

ungrateful, unthankful;
discontented, dissatisfied

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէ գոհ. անգոհացօղ. եւ դժկամակ. գանգատական. տժգոհ. խօշնուտսուզ.


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa


Անգոսնեմ, եցի

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԳՈՍՆԵՄ գրի եւ ԱՆԿՈՍՆԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ, ԱՆԿՈՒՇԵԼ. μυστηρίζω , ἑκμυκτηρίζω, ἑξουδενέω, ἁθετέω, φαυλίζω, περιφρονέω. contemno, vilipendo, praevaricor Անարգել. արհամարհել. ունչս առնել. կամ կշտով գրթցել. ստունգանել ( ի պրս. կիւլ ունկն) առ ոչինչ համարել. ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել. պախարակել. պարսաւել. նշկահել. ապախտ առնել. թօթվել, չսեպել. թօթվել, չսէպել. չէլմէք. թահգիր եթմէք. րէտտ էթմէք.


Անդաստան, աց

s.

cultivated land, fields;
village.

· Calfa

NBHL (1)

Յանդաստան կենաց խնամոց քոց կամացդ։ Զամուլն արգանդ Սառայի՝ անդաստան պտղածին։ Ի յանդաստանէ մօրն իմոյ սենեկի։ Ի սահման անդաստանի գորովոյ գրկի։ Շառաւեղօք հաստատեցելովք ի յանդաստանի անօրէն մարմնոյս. (Նար.։)


Անդուստ

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

· Calfa

NBHL (1)

Անդուստ գուշակմամբ։ Անդուստ իսկ ի լինել նախակործան բրգան. (Նար.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

· Calfa

NBHL (1)

Գտցէ դարձեալ ի վերայ հօր զհաւասար անդրադարձութիւն. (զորօրինակ՝ լոյս է հայր. որպէս եւ որդին ասէ, ես եմ լոյս աշխարհի). (Կիւրղ. գանձ.։)


Անդրանիկ, անկի, անկան, կաց

adj. s. eldest, first-born.

· Calfa


Անդրժելի, լւոյ, լեաց

adj.

inviolable;
cf. Անդժրելի.

· Calfa


Անեզրական, ի, աց

cf. Անեզր.

· Calfa


Անել

adj.

much embarrassed, much perplexed, inextricable, without escape;
— եւ անմուտ առնել, to hem in en all sides, to cut off all means of escape from;
— փողոց, blind alley;
street or court with only one entrance.

· Calfa


Անեղ, ից

adj.

uncreated, uncreate.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱստուծոյ Աստուած, եւ ի լուսոյ լոյս, եւ յանեղէն անեղ ... եւ արգելուլ այսուհետեւ ոչինչ, միոյ գոլով անեղին հօր՝ անեղ գոլ եւ զառ ի նմանէ բանն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անեղածին

adj.

born of increated God.

· Calfa


Անեղութիւն, ութեան

s.

uncreated state.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս անեղութեան, եւ լինելութեան։ Բազում իւիք նշանակելով առեալ լինի անեղութիւն։ Անեղութիւն է՝ որ չեւ եւս եղեալ. իսկ հնարաւոր լինել, եւ դարձեալ անեղութիւն ասի, որ ոչ եղեալ երբէք, եւ ոչ լինել կարող է. ասի դարձեալ անեղ, որ էն եւ գոյր, սակայն ոչ եղեալ յումեքէ. (այն է բո՛ւն անեղն՝ Աստուած). ապա ուրեմն եղիցի ամենայն իրօք անեղութեանն՝ անեղութիւն պատկեր (այս ինքն անեղին՝ անեղ պատկեր). (Կիւրղ. գանձ. ՟Ա։)


Աներեկոյ, ի

adj.

cf. Աներեկ.

· Calfa


Աներկիւղածութիւն, ութեան

s.

irreligion.

· Calfa

NBHL (1)

Լա՛ւ է փոքր բաժին երկիւղիւ Տեառն՝ քան զգանձս մեծամեծս աներկիւղածութեամբ. (Առակ. ՟Ժ՟Բ. 16։)


Աներկրպագու

adj.

that does not adore, indevout, irreligious.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երկրպագօղ. որ ոչն երկիրպագանէ. οὑ πρόσκυνων.


Անզաւակիմ, եցայ

vn.

to be bereaved of children

· Calfa

NBHL (1)

Զաւակաց կամեցան յարուցանել, զի աշխարհս մի՛ անզաւակեսցի։ Անզաւակեցան արգանդք նոցա յուղիղ ծննդենէն. (Եփր. ծն.։)


Անզեղջ, ից

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ անզեղջ սրտի քո գանձես անձին քում բարկութիւն. (Հռ. ՟Բ. 5։)


Անզղջանալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be repented of, not to be regretted.

· Calfa


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa

NBHL (1)

Անզօր լեզու. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

Ասաց զանըմբռնելի անարգանաց եւ զնախատանաց (Փրկչին). (Սկեւռ. ես.։)


Անընդունակ

adj.

incapable, unqualified, insufficient.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս բնութիւնն անխառն եւ անընդունակ է վատթար կրից, նմանապէս եւ արդարութիւն նորա անընդունակ է չարաչար կրից։ Անընդունակ չարաչար գանձուց բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)


Անընչութիւն, ութեան

s.

want of fortune, poverty.

· Calfa


Անըստգիւտ

cf. Անստգիւտ.

· Calfa

NBHL (1)

Անըստգիւտ գանձ. (Նար. ՟Ի՟Ը։)